Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

PROCESY I ZJAWISKA W ZAMKNI Ę TEJ GRUPIE PSYCHOTERAPEUTYCZNEJ. Magdalena Mytko, Psychologia, IV rok Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "PROCESY I ZJAWISKA W ZAMKNI Ę TEJ GRUPIE PSYCHOTERAPEUTYCZNEJ. Magdalena Mytko, Psychologia, IV rok Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu."— Zapis prezentacji:

1 PROCESY I ZJAWISKA W ZAMKNI Ę TEJ GRUPIE PSYCHOTERAPEUTYCZNEJ. Magdalena Mytko, Psychologia, IV rok Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

2 KONCEPCJA KONFLIKTU OGNISKOWEGO D. Withaker, M. Lieberman (1964).

3 SK Ł ADOWE KONFLIKTU OGNISKOWEGO: Motyw zak ł ócaj ą cy (wzbudzony) Motyw reaktywny Ukryty konflikt ogniskowy

4 SK Ł ADOWE KONFLIKTU OGNISKOWEGO: Motyw zak ł ócaj ą cy (wzbudzony) Zawiera: ukryte ch ę ci, pragnienia, których realizacja zagra ż a jednostce. Np. pragnienie bycia wyró ż nionym przez terapeut ę ; ch ęć uzyskania pomocy przez ujawnienie osobistych problemów. Motyw reaktywny Zawiera: obaw ę przed konsekwencjami realizacji motywu wzbudzonego. Np. obawa przed odrzuceniem przez terapeut ę ; obawa przed o ś mieszeniem si ę.

5 ROZWI Ą ZYWANIE KONFLIKTU OGNISKOWEGO Aby rozwi ą za ć konflikt, grupa musi najpierw znale źć rozwi ą zanie, które: b ę dzie podzielane przez wszystkich cz ł onków grupy. zredukuje obaw ę motywu reaktywnego. Proces ten mo ż e trwa ć d ł u ż ej ni ż jedn ą sesj ę. Ka ż dy z uczestników grupy wewn ę trznie reaguje na konflikt, równie ż psychoterapeuta. Przyk ł ad: motyw wzbudzony -> pragnienie uzyskania pomocy przez ujawnianie w ł asnych problemów motyw reaktywny -> obawa przed skrzywdzeniem i brakiem akceptacji rozwi ą zanie-> powinni ś my tolerowa ć s ł abo ś ci innych, poniewa ż nikt nie jest doskona ł y rozwi ą zanie zmodyfikowane (ze wzgl ę du na jednego z uczestników, który uwa ż a ł siebie za prawie doskona ł ego) -> jeste ś my wszyscy doskonali w takim znaczeniu, ze chcemy by ć lepsi.

6 ROZWI Ą ZYWANIE KONFLIKTU OGNISKOWEGO 2 SPOSOBY ROZWI Ą ZANIA KONFLIKTU: Rozwi ą zanie przyzwalaj ą ce (liberalne) – pozwalaj ą ca ł kowicie wyrazi ć motyw wzbudzony Rozwi ą zanie ograniczaj ą ce (restrykcyjne) – skupia si ę bardziej na wyra ż eniu motywu reaktywnego i redukcji l ę ku z nim zwi ą zanego. Przyk ł ad: m.w.: pragnienie bycia wyj ą tkowym i wyró ż nionym przez psychoterapeut ę m.r.: obawa przed dezaprobat ą, kar ą psychoterapeuty r.o: wszyscy jeste ś my podobni do siebie (ograniczaj ą ce, poniewa ż nie pozwala na ekspresj ę ch ę ci bycia wyró ż nionym)

7 ROZWI Ą ZYWANIE KONFLIKTU OGNISKOWEGO Kiedy kilka, nast ę puj ą cych po sobie, konfliktów ogniskowych jest po łą czonych podobnymi motywami wzbudzonymi, mówimy o TEMACIE GRUPOWYM. Szukanie rozwi ą za ń tematu grupowego jest ci ą g ł ym oscylowaniem pomi ę dzy rozwi ą zaniami przyzwalaj ą cymi (pozwalaj ą na analiz ę i ujawnienie motywu wzbudzonego) a rozwi ą zaniami restrykcyjnymi (oddalaj ą grup ę od analizy i ujawnienia motywu wzbudzonego; jednocze ś nie poprzez po ś rednie wyra ż enie motywu wzbudzonego, umo ż liwiaj ą redukcj ę l ę ku).

8 ROZWI Ą ZYWANIE KONFLIKTU OGNISKOWEGO a faza rozwoju grupy. Fazy pocz ą tkowe: dominuj ą rozwi ą zania restrykcyjne. Pod koniec pierwszej fazy – wzrasta poczucie przynale ż no ś ci wszystkich uczestników do grupy oraz nast ę puje redukcja napi ę cia dzi ę ki znalezieniu odpowiednich rozwi ą za ń konfliktów ogniskowych. Faza druga (stabilizacji grupy): powracaj ą ce dawne tematy grupowe s ą ponownie rozwi ą zywane, ale w sposób przyzwalaj ą cy.

9 ROZWI Ą ZYWANIE KONFLIKTU OGNISKOWEGO – rola terapeuty: U ł atwienie procesu terapeutycznego ka ż demu pacjentowi. Terapeuta nie uczestniczy w tworzeniu czy ekspresji konfliktu ogniskowego – raczej obserwuje ca ł y proces, monitoruje swoje uczucia zwi ą zane z konfliktem. Terapeuta mo ż e wykorzystywa ć swoje obserwacje i przemy ś lenia do przeprowadzania interwencji (dzi ę ki temu, ż e widzi informacje niedost ę pne pacjentom). Jako, ż e cz ę sto pacjenci przypisuj ą terapeucie si łę gratyfikuj ą c ą i karz ą c ą, ma on potencjalnie dosy ć du ż e mo ż liwo ś ci uczestniczenia w tworzeniu rozwi ą za ń konfliktu ogniskowego.

10 4 FAZY ROZWOJU GRUPY PSYCHOTERAPEUTYCZNEJ

11 I faza rozwoju grupy psychoterapeutycznej: FAZA ORIENTACJI Inne nazwy fazy : orientacji i niepewno ś ci (Yalom 1975), orientacji i zale ż no ś ci (Kratochvil, 1981), nawi ą zania kontaktu (MacKenzie, 2000). Niejawne normy, które wyznaczaj ą interakcje w grupie: dotrzymamy tajemnicy grupowej, nie udzielaj ą c informacji o innych poza grup ą ; b ę dziemy s ł ucha ć siebie z uwag ą i udziela ć sobie wsparcia; mo ż emy mówi ć o takich uczuciach, które nie s ą trudne do przyj ę cia, k ł opotliwe dla innych; nie b ę dziemy krytykowa ć siebie za ujawnianie ja prywatnego.

12 I faza rozwoju grupy psychoterapeutycznej: FAZA ORIENTACJI Komunikaty na poziomie jawnym obejmuj ą : okre ś lenie celów grupy – uczestnicy udzielaj ą podstawowych (zazwyczaj bezpiecznych) informacji na temat tego, co chcieliby osi ą gn ąć dzi ę ki udzia ł owi w grupie; interesuj ą si ę równie ż innymi cz ł onkami grupy; fasadow ą prezentacj ę w ł asnej osoby; dzielenie si ę obawami i w ą tpliwo ś ciami; dzielenie si ę nadziej ą zwi ą zan ą z udzia ł em w grupie - podobie ń stwo objawów i problemów jest czynnikiem, który wzbudza nadziej ę i jest podstaw ą do tworzenia wi ę zi w grupie, identyfikacji z ni ą.

13 I faza rozwoju grupy psychoterapeutycznej: FAZA ORIENTACJI Komunikaty na poziomie niejawnym, obejmuj ą : wyra ż anie oczekiwa ń wobec terapeuty – zazwyczaj po ś rednio, poprzez zachowania czy wypowiedzi (niekoniecznie skierowane do terapeuty) wyra ż anie stosunku do terapeuty – stosunek do terapeuty ma zazwyczaj charakter przeniesieniowy a jego wzorcem s ą relacje z rodzicami (rzeczywiste lub ż yczeniowe). Terapeuta musi pami ę ta ć, ż e pozostawanie w roli np. ojca prowadzi do podtrzymywania dzieci ę cych pragnie ń i zale ż no ś ci pacjentów, co blokuje ich samodzielno ść i odpowiedzialno ść. mo ż liwe jest okre ś lenie stosunku pacjenta do psychoterapeuty poprzez analogi ę do ról spo ł ecznych – terapeuta mo ż e by ć spostrzegany jako: reprezentant w ł adzy, lekarz doradca, dobrotliwy ojciec i spowiednik, przyjaciel, przywódca duchowy okre ś lenie w ł asnego miejsca w grupie i relacji z pozosta ł ymi uczestnikami – tworzenie si ę ról grupowych (patrz dalej).

14 I faza: FAZA ORIENTACJI – typowe role grupowe: 1. LIDER DOMINACJI – to osoba staraj ą ca si ę przej ąć przywództwo zadaniowe w grupie, czyli np. okre ś la regu ł y wypowiadania si ę czy inne formalne ramy interakcji. KTO? Rol ę tak ą przyjmuj ą pacjenci, którzy niekomfortowo czuj ą si ę w niejasnych relacjach z innymi, lubi ą efektywne i produktywnie sp ę dza ć czas. INNI? Cz ę sto rola ta mo ż e by ć aprobowana przez pozosta ł ych cz ł onków grupy, szczególnie w pocz ą tkowych etapach, kiedy niepokój i zagubienie zwi ą zane z brakiem strukturalizacji regu ł i funkcjonowania grupy, s ą wysokie. 2. LIDER SYMPATII – to osoba maj ą ca tendencje opieku ń cze wobec innych ludzi. Cz ę sto okazuje innym uczestnikom wsparcie poprzez ciep ł o, zrozumienie czy ochron ę. 3. B Ł AZEN GRUPOWY – to osoba której zachowanie sprzyja roz ł adowaniu napi ę cia w grupie przez humor, dowcipkowanie. KTO? Rol ę tak ą przyjmuj ą pacjenci, którzy ź le znosz ą napi ę cie, szczególnie l ę kowe. INNI? Z pocz ą tku rola ta jest aprobowana przez innych cz ł onków grupy, ze wzgl ę du na zapobieganie narastaniu napi ę cia. Jednak w nast ę pnych fazach grypy rola ta jest destruktywna – uniemo ż liwia rozpoznawanie ź róde ł napi ę cia i konfliktów.

15 I faza: FAZA ORIENTACJI – typowe role grupowe: 4. KOZIO Ł OFIARNY – to osoba, która b ę d ą c obiektem drwin, ż artów czy agresji, kanalizuje agresywne lub l ę kowe napi ę cia grupowe. KTO? Rol ę tak ą przyjmuj ą pacjenci, którzy ź le odczytuj ą sygna ł y niewerbalne ś wiadcz ą ce o np. zniecierpliwieniu czy z ł o ś ci innej osoby wobec nich. Charakteryzuj ą si ę specyficznym brakiem wra ż liwo ś ci na nastrój grupy. Co wa ż ne, kozio ł ofiarny nie jest osob ą, która jawnie okazuje swoj ą bezradno ść (czyli nie jest, jak by potocznie mog ł o si ę wydawa ć, grupow ą sierotk ą Marysi ą ) 5. DOBRY UCZE Ń – to osoba, która za cen ę akceptacji i wyró ż nienia przez terapeut ę, jest w stanie ryzykowa ć utrat ę dobrych relacji z innymi cz ł onkami grupy. Silne uzale ż nienie od terapeuty jest destruktywne – pacjent mo ż e czyni ć pozorne post ę py – tak, aby zadowoli ć terapeut ę. Niestety nie potrafi ą jednak zastosowa ć nowych umiej ę tno ś ci w sytuacjach ż ycia codziennego. 6. ROLA OUTSIDERA – to osoba, która jest izolowana, odrzucana przez grup ę. Zazwyczaj rol ę outsidera przyjmuj ą osoby, które budz ą niepokój grupy. Co wa ż ne, grupa nie d ąż y do wyeliminowania takiej osoby z grupy.

16 I faza: FAZA ORIENTACJI – zadania terapeuty: Terapeuta nie gratyfikuje jawnych i ukrytych oczekiwa ń uczestników grupy. Terapeuta nie wyró ż nia ż adnego z cz ł onków grupy, wszystkich traktuje jednakowo. Terapeuta nie stawia grupie ż adnego konkretnego zadania do wykonania; zach ę ca jedynie do szczero ś ci i otwarto ś ci.

17 II faza rozwoju grupy psychoterapeutycznej: FAZA KONFRONTACJI I EKSPLORACJI RÓ Ż NIC Pocz ą tek fazy wyznaczany jest przez pojawienie si ę konfliktów w grupie. Wg bada ń przytoczonych przez B. Tryjarsk ą, konflikty wewn ą trz grupy wzrastaj ą po 6. sesji terapeutycznej, a potem, po kilku sesjach, ich liczba spada. Pojawiaj ą ce si ę konflikty s ł u żą : wyra ż eniu z ł o ś ci wobec terapeuty zwi ą zanej z niezaspokojeniem przez niego ukrytych potrzeb i pragnie ń pacjentów; sprawdzeniu granic tolerancji i wytrzyma ł o ś ci terapeuty; sprawdzaniu na ile w grupie mo ż na wyra ż a ć impulsy nie aprobowane spo ł ecznie; badanie w jakim stopniu mo ż liwe jest odkrywanie przed grup ą nieakceptowanych stron w ł asnej osoby; odreagowaniu t ł umionej z ł o ś ci, której uczestnicy nie okazywali w poprzedniej fazie.

18 II faza rozwoju grupy psychoterapeutycznej: FAZA KONFRONTACJI I EKSPLORACJI RÓ Ż NIC Tworz ą si ę podgrupy – z ró ż nych powodów i na ró ż nych zasadach. Np. podgrupa maj ą ca na celu obalenie w ł adzy psychoterapeuty. Akcentowane s ą nie tylko podobie ń stwa mi ę dzy uczestnikami grupy (tak jak w poprzedniej fazie), ale te ż dostrzegane i odkrywane s ą ró ż nice pomi ę dzy nimi Mo ż liwe jest pojawienie si ę przyja ź ni czy zwi ą zków poza grup ą. Prawdopodobnie zwi ą zane jest to z realizacj ą potrzeby uzyskania sympatii. Tworzenie zwi ą zków poza grup ą ma charakter obronny, budowane jest na ma ł o realistycznych wyobra ż eniach o partnerze i wymaga starannego post ę powania terapeutycznego. Zanik poprzednich i tworzenie si ę nowych ról grupowych (patrz dalej). Je ś li rozwój grupy b ę dzie pomy ś lny, dojdzie do zaniku ról destruktywnych.

19 II faza: FAZA KONFRONTACJI I EKSPLORACJI RÓ Ż NIC– typowe role grupowe: 1. WYRAZICIEL NASTROJÓW GRUPOWYCH – to osoba wyj ą tkowo wra ż liwa na emocje i przeciwstawne pragnienia pojawiaj ą ce si ę w grupie; potrafi je wyrazi ć zarówno werbalnie jak i niewerbalnie; empatycznie wczuwa si ę w uczucia pozosta ł ych cz ł onków grupy. 2.STABILIZATOR EMOCJI GRUPOWYCH – to osoba, która dzi ę ki umiej ę tno ś ci dostrze ż enia, zinterpretowania i nazwania napi ęć wewn ą trzgrupowych, wspomaga grup ę w dystansowaniu si ę od silnych uczu ć. (spe ł nia te role co b ł azen grupowy lub kozio ł ofiarny, ale w sposób konstruktywny) 3.SUMIENIE GRUPY – to osoba, która pilnuje przestrzegania norm moralnych (!)w obr ę bie sesji lub poza ni ą, tak aby ż aden z uczestników nie zosta ł skrzywdzony czy niesprawiedliwie potraktowany. Wzbudza poczucie winy u innych; mo ż e blokowa ć wyra ż anie nieakceptowanych impulsów w grupie.

20 II faza: FAZA KONFRONTACJI I EKSPLORACJI RÓ Ż NIC– typowe role grupowe: 4. BIEDNE DZIECKO – to osoba, która jest niepewna, niezdecydowana, cz ę sto okazuje bezradno ść, wzbudza w innych ch ęć pomocy i wspó ł czucie 5.SZALONE DZIECKO – to osoba, która z wdzi ę kiem potrafi wyra ż a ć ró ż ne impulsy i pragnienia – równie ż te nieakceptowane. Dlatego te ż spotyka si ę z sympati ą innych uczestników, poniewa ż zast ę pczo ujawnia ich niewyartyku ł owane pragnienia. 6.DOBRA MAMA(KOCHANY WUJASZEK) – to osoba, która poprzez swoj ą postaw ę opieku ń cz ą i ochraniaj ą c ą, wzbudza powszechn ą sympati ę i zaufanie. Mo ż e mie ć k ł opoty z: ustanawianiem granic w jakich chce pomaga ć innym oraz wyra ż aniem agresywnych impulsów. 7.BARD GRUPOWY – to osoba, która pozostaje niezale ż na w stosunku do innych, jednocze ś nie b ę d ą c wra ż liw ą na nastrój i klimat grupy. Swoje spostrze ż enia wyra ż a w sposób metaforyczny. Pozostali cz ł onkowie grupy ceni ą j ą i szanuj ą jej zdanie. 8.OPOZYCJONISTA – to osoba, która podwa ż a interwencje terapeuty czy rozwi ą zania zaproponowane przez grup ę – dzi ę ki temu uruchamia krytyczne my ś lenie w grupie. Z drugiej strony, mo ż e mie ć du ż e trudno ś ci ze wspó ł prac ą i zrozumieniem innych.

21 II faza rozwoju grupy psychoterapeutycznej: FAZA KONFRONTACJI I EKSPLORACJI RÓ Ż NIC Pod koniec tej fazy konstytuuj ą si ę nast ę puj ą ce normy grupowe: owocne jest badanie w ł asnych impulsów i wzajemnych oczekiwa ń ; mamy prawo wyra ż a ć wszystkie w ł asne impulsy i uczucia w formie niedestruktywnej dla innych; nie musimy kocha ć si ę wzajemnie, umiemy szanowa ć ró ż norodno ść i odr ę bno ść innych.

22 III faza rozwoju grupy psychoterapeutycznej: FAZA POG ŁĘ BIONEJ EKSPLORACJI PROBLEMÓW NA POZIOMIE INDYWIDUALNYM I GRUPOWYM. Jest to faza znacznego rozwoju spójno ś ci, poczucia przynale ż no ś ci oraz wspó ł pracy wewn ą trz grupy na rzecz za ł o ż onych celów. G łę bsze badanie istoty problemów indywidualnych. Pocz ą tek tej fazy cz ę sto wyznaczany jest przez otwarcie si ę uczestników na dzielenie si ę z innymi swoimi do ś wiadczeniami z dzieci ń stwa, niepowodzeniami w bliskich zwi ą zkach z partnerami ż yciowymi, czy poczuciem samotno ś ci itd. Inne wa ż ne tematy : zale ż no ść, dominowanie, wp ł ywanie na innych, obawa przed odpowiedzialno ś ci ą.

23 III faza rozwoju grupy psychoterapeutycznej: FAZA POG ŁĘ BIONEJ EKSPLORACJI PROBLEMÓW NA POZIOMIE INDYWIDUALNYM I GRUPOWYM. Uczestnicy grupy zg łę biaj ą genez ę w ł asnych trudno ś ci, uwalniaj ą si ę od nie ś wiadomych dot ą d uczu ć, zmienia si ę tak ż e obraz ja – w łą czane s ą do niego elementy dotychczas nie ś wiadome lub przed ś wiadome. Konstytuowane s ą kolejne normy grupowe: g łę bsze ujawnianie w ł asnych problemów jest nie tylko mo ż liwe ale i po żą dane; mamy prawo wyra ż a ć ró ż norodne uczucia do uczestników grupy i terapeuty; mo ż emy by ć sobie pomocni nawzajem, odkrywaj ą c trudniejsze do zaakceptowania i mniej jawne aspekty funkcjonowania (nie tylko przez udzielanie wsparcia); akceptujemy siebie ze wszystkimi impulsami i tendencjami.

24 III faza rozwoju grupy psychoterapeutycznej: FAZA KO Ń CZENIA PSYCHOTERAPII Rozpoczyna si ę na kilka sesji przed ostatnim spotkaniem. Wg Yaloma (1975), optymalny czas trwania ambulatoryjnej psychoterapii grupowej wynosi od 12 – 24 miesi ę cy. Próby utrwalenia, konsolidacji, umówienia i podsumowania osi ą gni ę tych dotychczas zmian, np. poprzez ć wiczenie w wersji psychodramatycznej nowego sposobu odnoszenia si ę do ludzi. Mo ż liwe jest wymiana informacji zwrotnych pomi ę dzy uczestnikami grupy, na temat tego jak postrzegali siebie, jakie emocje prze ż ywali, w konkretnych sytuacjach kontaktu ze sob ą.

25 III faza rozwoju grupy psychoterapeutycznej: FAZA KO Ń CZENIA PSYCHOTERAPII Wzrasta rola psychoterapeuty. Na tym etapie: nie wspomaga grupy w otwieraniu nowych konfliktów; zachęca uczestników do podsumowywania doświadczeń wyniesionych z terapii; zachęca uczestników grupy do stosowania w realnych sytuacjach życiowych, umiejętności nabytych w trakcie terapii; omawia możliwości dalszego leczenia z pacjentami, których proces terapii nie został zamknięty; daje sobie i uczestnikom możliwość wyrażenia uczucia smutku, straty czy rozżalenia związanego z rozwiązywaniem grupy.

26 BIBLIOGRAFIA Wszystkie informacje zawarte i wykorzystane w prezentacji, zosta ł y zaczerpni ę te z: Tryjarska B.(2006). Procesy i zjawiska w zamkni ę tej grupie psychoterapeutycznej. W: L.Grzesiuk (red.), Psychoterapia. Praktyka. Podr ę cznik akademicki. Warszawa: ENETEIA Dzi ę kuj ę za uwag ę !


Pobierz ppt "PROCESY I ZJAWISKA W ZAMKNI Ę TEJ GRUPIE PSYCHOTERAPEUTYCZNEJ. Magdalena Mytko, Psychologia, IV rok Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu."

Podobne prezentacje


Reklamy Google