Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Rynek kapitałowy i pieniężny konspekt wykładu. Rynek kapitałowy i pieniężny Tematyka zajęć. Podstawowa literatura.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Rynek kapitałowy i pieniężny konspekt wykładu. Rynek kapitałowy i pieniężny Tematyka zajęć. Podstawowa literatura."— Zapis prezentacji:

1 Rynek kapitałowy i pieniężny konspekt wykładu

2 Rynek kapitałowy i pieniężny Tematyka zajęć. Podstawowa literatura

3 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 3 Tematyka zajęć 1.Pojęcie rynku. Rynek finansowy. Podział rynków finansowych. Rynek pieniężny a rynek kapitałowy. 2.Cele funkcjonowania rynku kapitałowego i rynku pieniężnego. 3.Pojęcie instrumentu finansowego i papieru wartościowego. Podział instrumentów finansowych i papierów wartościowych. 4.Rodzaje ryzyka związanego z inwestowaniem w instrumenty finansowe. Rating instrumentów finansowych.

4 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 4 Tematyka zajęć (c.d.) 5.Papiery wartościowe będące przedmiotem obrotu na polskim rynku kapitałowym: a)obligacje i ich rodzaje b)listy zastawne i ich rodzaje c)akcje i ich rodzaje d)prawa do akcji i kwity depozytowe e)certyfikaty udziałowe. 6.Rynek obligacji w Polsce – funkcjonowanie i charakterystyka. 7.Rynek regulowany w Polsce – funkcjonowanie i charakterystyka.

5 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 5 Tematyka zajęć (c.d.) 8.Instrumenty finansowe będące przedmiotem obrotu na polskim rynku pieniężnym: a)depozyty międzybankowe b)bony skarbowe c)bony pieniężne NBP d)pozostałe krótkoterminowe papiery dłużne (w tym krótkoterminowe bankowe papiery wartościowe). 9.Transakcje warunkowe na polskim rynku pieniężnym: a)transakcje repo i reverse repo, b)transakcje buy-sell-back i sell-buy-back.

6 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 6 Tematyka zajęć (c.d.) 10.Organizacja rynku pieniężnego w Polsce. Rola banków na rynku pieniężnym. 11.Wycena papierów wartościowych będących przedmiotem obrotu na polskim rynku kapitałowym: a)wycena papierów dłużnych b)podstawy wyceny papierów udziałowych. 12.Wycena instrumentów finansowych będących przedmiotem obrotu na polskim rynku pieniężnym.

7 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 7 Literatura Podstawowe pozycje: 1.Jajuga K., Jajuga T.: Inwestycje. Instrumenty finansowe, ryzyko finansowe, inżynieria finansowa. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa Prawo gospodarcze i handlowe. T. 4: Prawo papierów wartościowych. (Pod red. S. Włodyki). Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa Rynek finansowy w Polsce (1998 – 2001). NBP, Warszawa Rozwój rynku finansowego w Polsce w latach 2002 – NBP, Warszawa Rozwój rynku finansowego w Polsce w roku NBP, Warszawa Rozwój rynku finansowego w Polsce w roku NBP, Warszawa 2006.

8 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 8 Literatura Podstawowe pozycje (c.d.): 7.Soroczyński S., Witek M.: Instrumenty finansowe. Dom Wydawniczy ABC, Warszawa System finansowy w Polsce. (Red. nauk.: B. Pietrzak, Z. Polański, B. Woźniak). Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003 [r. 5 – 7]. Wybrane artykuły: 1.Buszko M.: Nowa ustawa o funduszach inwestycyjnych a rozwój instytucji zbiorowego inwestowania w Polsce. (W:) Rynki kapitałowe (red. nauk. W. Bień). SGH, Kolegium Zarządzania i Finansów, Monografie i opracowania naukowe, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa 2005.

9 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 9 Literatura Wybrane artykuły (c.d.): 2.Dębski W.: Fundusze inwestycyjne w Polsce. (W:) Tamże. 3.Dykto M.: Emisje obligacji nieskarbowych na publicznym rynku papierów wartościowych w Polsce. (W:) Tamże. 4.Gabryelczyk K.: Rozwój rynku polskich funduszy inwestycyjnych po wstąpieniu do Unii Europejskiej. (W:) Tamże.

10 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 10 Literatura Podstawowe akty prawne: 1.Ustawa z dn o obligacjach (z późn. zm.) (W:) Dz. U. z 2001, nr 120, poz. 1300; z 2002 nr 216, poz. 1824; z 2003, nr 217, poz Ustawa z dn o obrocie instrumentami finansowymi (W:) Dz. U. z 2005, nr 183, poz Ustawa z dn o ofercie publicznej i warunkach wprowadzenia instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (W:) Dz. U. z 2005, nr 184, poz Ustawa z dn Kodeks spółek handlowych (z późn. zm.) (W:) Dz. U. z 2000, nr 94, poz. 1037; z 2001, nr 102, poz. 1117; z 2003, nr 49, poz. 408, nr 229, poz. 2276; z 2005, nr 132, poz. 1108, nr 183, poz. 1538, nr 184, poz

11 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 11 Literatura Podstawowe akty prawne: 5.Ustawa z dn o funduszach inwestycyjnych (z późn. zm.) (W:) Dz. U. z 2004, nr 146, poz. 1546; z 2005, nr 83, poz Ustawa z dn o listach zastawnych i bankach hipotecznych (z późn. zm.) (W:) Dz. U. z 2003, nr 99, poz Rozporządzenie MF z dn w sprawie warunków emitowania bonów skarbowych (z późn. zm.) (W:) Dz. U. z 1999, nr 74, poz. 831; z 2002, nr 208, poz. 1765; z 2003, nr 220, poz. 2176; z 2004, nr 282, poz

12 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 12 Literatura Podstawowe akty prawne (c.d.): 8.Uchwała nr 30/2003 Zarządu NBP z dn w sprawie emitowania bonów pieniężnych NBP. (W:) Dz. Urz. NBP, 2003, nr 15, poz. 24. [Późn. zm.: Dz. Urz. NBP, 2005, nr 20, poz. 28.] 9.Uchwała nr 29/2003 Zarządu NBP z w sprawie wprowadzenia Regulaminu prowadzenia przez NBP rachunków i kont depozytowych papierów wartościowych oraz obsługi operacji na papierach wartościowych i ich rejestracji na rachunkach i kontach depozytowych tych papierów. (W:) Dz. Urz. NBP, 2003, nr 15, poz. 23. [Późn. zm.: Dz. Urz. NBP, 2004, nr 6, poz. 12; nr 11, poz. 21; nr 21, poz. 40; 2005, nr 5, poz. 10; nr 20, poz. 27.]

13 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 13 Literatura Podstawowe akty prawne (c.d.): 10.Rozporządzenie MF z dn r. w sprawie warunków emitowania obligacji skarbowych oferowanych w sieci sprzedaży detalicznej. [Późn. zm.: Dz. U. z 1999, nr 38, poz. 369; z 2000, nr 92, poz. 1019; z 2001, nr 79, poz. 846; z 2002, nr 208, poz. 1766; z 2003 nr 124, poz. 1159]. 11.Rozporządzenie MF z dn r. w sprawie warunków emitowania obligacji skarbowych oferowanych na przetargach. [Późn. zm.: Dz. U. z 1999, nr 38, poz. 368; z 2000, nr 92, poz. 1020; z 2001, nr 125, poz. 1376; z 2002, nr 208, poz. 1767; z 2003, nr 220, poz. 2177; z 2004, nr 244, poz. 2453].

14 Rynek kapitałowy i pieniężny Podstawowe pojęcia

15 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 15 Podstawowe pojęcia Rynek to: 1.całokształt transakcji przedmiotem obrotu na danym rynku oraz 2.zespół instytucji je przeprowadzających lub pomagających je przeprowadzać, oraz 3.zespół reguł, według których zawierane są transakcje, oraz 4.ogół urządzeń i czynności prowadzących do zawierania transakcji.

16 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 16 Podstawowe pojęcia Rynek finansowy – rynek, na którym przedmiotem obrotu są instrumenty finansowe.

17 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 17 Podstawowe pojęcia Instrument finansowy – kontrakt pomiędzy dwoma stronami regulujący zależność finansową, w jakiej obie strony pozostają. Papier wartościowy to szczególnego rodzaju instrument finansowy, będący dokumentem stwierdzającym istnienie określonego prawa majątkowego (najczęściej wierzytelności lub udziału w spółce) w taki sposób, że posiadanie dokumentu staje się niezbędną przesłanką realizacji prawa (tzw. legitymacja formalna).

18 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 18 Podstawowe pojęcia Dłużny instrument finansowy – kontrakt pomiędzy dwoma stronami regulujący zależność finansową, w jakiej obie strony pozostają, przy czym jedna ze stron stwierdza, że jest dłużnikiem drugiej i jest zobowiązana wobec niej do spełnienia określonego świadczenia mogącego mieć charakter pieniężny lub niepieniężny.

19 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 19 Podstawowe pojęcia Dłużny papier wartościowy – szczególnego rodzaju instrument finansowy, będący dokumentem stwierdzającym istnienie wierzytelności w taki sposób, że posiadanie dokumentu staje się niezbędną przesłanką realizacji prawa (tzw. legitymacja formalna).

20 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 20 Podstawowe pojęcia Instrument finansowy (w rozumieniu uoif): –papiery wartościowe –nie będące papierami wartościowymi tytuły uczestnictwa w instytucjach zbiorowego inwestowania –nie będące papierami wartościowymi instrumenty rynku pieniężnego –nie będące papierami wartościowymi finansowe instrumenty pochodne –towarowe instrumenty pochodne –inne instrumenty dopuszczone lub będące przedmiotem ubiegania się o dopuszczenie do obrotu na rynku regulowanym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub państwa członkowskiego UE.

21 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 21 Podstawowe pojęcia Papier wartościowy (w rozumieniu uoif): –akcje, prawa poboru, prawa do akcji, warranty subskrypcyjne, kwity depozytowe, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne, i inne zbywalne papiery wartościowe, w tym inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z akcji lub z zaciągniętego długu, wyemitowane na podstawie właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego, –inne zbywalne prawa majątkowe, które powstają w wyniku emisji, inkorporujące uprawnienie do nabycia lub objęcia w/w papierów wartościowych, lub wykonywane poprzez dokonanie rozliczenia pieniężnego.

22 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 22 Rodzaje dłużnych instrumentów finansowych A.Ze względu na możliwość kalkulacji wartości strumieni pieniężnych generowanych przez instrument finansowy: 1.o stałej dochodowości (instrumenty dyskontowe oraz kuponowe o stałym oprocentowaniu) 2.o zmiennej dochodowości (instrumenty kuponowe o oprocentowaniu zmiennym).

23 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 23 Rodzaje dłużnych instrumentów finansowych B.Ze względu na występowanie odsetek: 1.dyskontowe (inwestor nabywa instrument po cenie równej wartości nominalnej pomniejszonej o dyskonto a w momencie wykupu otrzymuje wartość nominalną), 2.kuponowe (inwestor nabywa instrument po cenie zależnej od zakładanej przez siebie YTM a w momencie wykupu otrzymuje wartość nominalną powiększoną o narosłe odsetki).

24 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 24 Rodzaje papierów wartościowych 1.ze względu na przedmiot uprawnień w nich inkorporowanych: papiery opiewające na wierzytelności pieniężne (czeki, weksle, obligacje, listy zastawne, bankowe papiery wartościowe, skarbowe papiery wartościowe, bony pieniężne NBP), papiery zawierające uprawnienie do rozporządzania towarem, znajdującym się pod pieczą wystawcy dokumentu (konosamenty, dowody składowe), papiery, w których inkorporowane są prawa udziałowe w spółkach akcyjnych (akcje); papiery, w których inkorporowane są prawa udziałowe w zamkniętym funduszu inwestycyjnym (certyfikaty inwestycyjne).

25 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 25 Rodzaje papierów wartościowych 2.ze względu na regulację obrotu papierami wartościowymi: papiery imienne, z których prawa przenoszone są w drodze przelewu i wydania dokumentu, papiery na zlecenie, które legitymują jako uprawnionego osobę imiennie wymienioną lub przez nią oznaczoną, zbywalne na podstawie indosu i wręczenia papieru, papiery na okaziciela, które legitymują każdą osobę, przedstawiającą dokument, zbywalne na podstawie przeniesienia własności dokumentu i jego wydania.

26 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 26 Segmenty rynku finansowego 1.rynek pieniężny – rynek, na którym przedmiotem obrotu są instrumenty finansowe opiewające na wierzytelności pieniężne o krótkich terminach płatności (do 1 roku); 2.rynek kapitałowy – rynek, na którym przedmiotem obrotu są instrumenty finansowe opiewające na wierzytelności pieniężne o terminach płatności dłuższych niż 1 rok oraz takie, w których inkorporowane są prawa udziałowe w wybranych rodzajach podmiotów gospodarczych.

27 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 27 Segmenty rynku kapitałowego w Polsce 1.Rynek obligacji: a)Rynek obligacji Skarbu Państwa b)Rynek obligacji komunalnych c)Rynek obligacji przedsiębiorstw. 2.Rynek listów zastawnych. 3.Rynek akcji. 4.Rynek innych niż akcje instrumentów finansowych, w których inkorporowane są prawa udziałowe w podmiotach gospodarczych.

28 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 28 Segmenty rynku pieniężnego w Polsce 1.międzybankowy rynek depozytów – rynek depozytów banków komercyjnych o terminie zapadalności do 2 lat; 2.rynek krótkoterminowych instrumentów finansowych o charakterze innym niż depozyty: a)rynek bonów skarbowych b)rynek bonów pieniężnych NBP c)rynek krótkoterminowych instrumentów finansowych przedsiębiorstw (rynek KPD – krótkoterminowych papierów dłużnych) d)rynek transakcji SBB i BSB.

29 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 29 Cele funkcjonowania rynku kapitałowego i pieniężnego 1.regulacja płynności systemu finansowego (poprzez lokowanie nadwyżek wolnych środków pieniężnych na tym rynku lub zaciąganie tam pożyczek), 2.kontrola ilości pieniądza na rynku przez bank centralny (głównie poprzez tzw. operacje otwartego rynku) – tylko rynek pieniężny, 3.transformacja terminów (zamiana skrajnie krótkookresowych pasywów na aktywa o dłuższym terminie spłaty),

30 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 30 Cele funkcjonowania rynków (c.d.) 4.efektywna alokacja kapitału (rynek finansowy pozwala na dowolny przepływ środków pieniężnych między podmiotami dysponującymi nadwyżką kapitału a podmiotami cierpiącymi na jego brak oraz na optymalne wykorzystanie tych środków), 5.właściwa wycena instrumentów finansowych stanowiących przedmiot obrotu na obu rynkach, 6.uzyskanie dochodu przez nabywców w/w instrumentów finansowych.

31 Rynek kapitałowy i pieniężny Rodzaje ryzyka związanego z inwestowaniem w instrumenty rynku pieniężnego i kapitałowego. Rating

32 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 32 Rodzaje ryzyka związanego z inwestowaniem w d.i.f. 1.Ryzyko stopy procentowej – ryzyko wystąpienia efektu finansowego (dochodu lub kosztu) innego niż zaplanowany z powodu niemożności antycypowania przyszłego poziomu stóp procentowych w momencie zawierania umowy finansowej: a)ryzyko terminowej stopy procentowej; b)ryzyko refinansowania; c)ryzyko zmienności stóp procentowych.

33 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 33 Rodzaje ryzyka związanego z inwestowaniem w d.i.f. 2.Ryzyko kredytowe – ryzyko niedotrzymania zobowiązań przez emitenta. 3.Ryzyko płynności – ryzyko zbyt niskiej płynności rynku by otworzyć lub zamknąć pozycję w planowanej wielkości. 4.Ryzyko przedterminowego wykupu (występuje jedynie w przypadku, gdy obligacja zawiera opcję call).

34 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 34 Rodzaje ryzyka związanego z inwestowaniem w d.i.f. 5.Ryzyko inflacji. 6.Ryzyko walutowe (występuje jedynie w przypadku, gdy d.i.f. jest nominowany w walucie obcej). 7.Ryzyko niespodziewanego zdarzenia. 8.Ryzyko ryzyka.

35 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 35 Rodzaje ryzyka związanego z inwestowaniem w u.i.f. 1.Ryzyko firmy (związane ze specyfiką działalności firmy; ryzyko niekorzystnych zmian w sprzedaży i dochodach firmy). 2.Ryzyko finansowe (związane ze sposobem finansowania inwestycji przez firmę). 3.Ryzyko niespodziewanego zdarzenia.

36 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 36 Rodzaje ryzyka związanego z inwestowaniem w u.i.f. 4.Ryzyko walutowe (występuje jedynie w przypadku, gdy u.i.f. jest nominowany w walucie obcej). 5.Ryzyko płynności. 6.Ryzyko rynku.

37 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 37 Rating to ocena wiarygodności kredytowej, czyli w uproszczeniu zdolności do regulowania bieżących zobowiązań, udzielana przez agencje ratingowe. Rating nadaje się poszczególnym emisjom dłużnych papierów wartościowych, nie otrzymuje go natomiast emitent.

38 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 38 Rodzaje ratingu (wg Standard & Poors) Inwestycyjny najwyższy (od BBB+ lub A- wzwyż) Inwestycyjny (od BBB- do BBB lub BBB+) Spekulacyjny (od B- do BB+) Wybitnie spekulacyjny (duży stopień ryzyka kredytowego, płatności nieregularne) (od C do CCC+) Emitent nie spłaca długu (D).

39 Rynek kapitałowy i pieniężny Charakterystyka papierów wartościowych będących przedmiotem obrotu na rynku pieniężnym i kapitałowym

40 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 40 Obligacja to papier wartościowy, emitowany w serii (czyli reprezentujący prawa majątkowe podzielone na określoną liczbę równych jednostek), w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obligacji (obligatariusza) i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia (wykupu obligacji). Świadczenie to może mieć charakter pieniężny lub niepieniężny.

41 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 41 Rodzaje obligacji Ze względu na zabezpieczenie spłaty obligacje dzielimy na: 1.obligacje zabezpieczone, których spłata jest zabezpieczona całkowicie lub częściowo, 2.obligacje niezabezpieczone, których spłata nie jest w ogóle zabezpieczona.

42 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 42 Rodzaje obligacji Ze względu na termin wykupu (czyli dzień, począwszy od którego obligacja podlega wykupowi) obligacje dzielimy na: 1.klasyczne obligacje terminowe, czyli takie, które są wykupywane przez emitenta po dacie z góry określonej przez emitenta, 2.obligacje z opcją wykupu na żądanie emitenta (callable bonds), w przypadku których emitent może zażądać wykupu w dowolnym momencie,

43 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 43 Rodzaje obligacji Ze względu na termin wykupu obligacje dzielimy na (c.d.): 3.obligacje z opcją wykupu na żądanie posiadacza (putable bonds), w przypadku których właściciel może zażądać wykupu w dowolnym momencie, 4.obligacje bezterminowe (obligacje perpetualne, konsole), które nie podlegają wykupowi przez emitenta i w przypadku których właściciel bezterminowo otrzymuje odsetki.

44 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 44 Rodzaje obligacji Ze względu na występowanie odsetek wyróżniamy: 1.obligacje kuponowe, czyli takie, z tytułu własności których otrzymuje się odsetki, 2.obligacje zerokuponowe, z tytułu własności których nie otrzymuje się odsetek (po upływie terminu wykupu właściciel obligacji otrzymuje od emitenta kwotę równą wartości nominalnej obligacji; brak odsetek jest rekompensowany sprzedażą obligacji z dyskontem).

45 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 45 Rodzaje obligacji Ze względu na sposób naliczania odsetek wyróżniamy: 1.obligacje o stałym oprocentowaniu, przy których emitent zobowiązuje się do dokonywania regularnych płatności odsetkowych obliczanych na bazie stałej stopy procentowej, 2.obligacje o zmiennym oprocentowaniu, przy których emitent zobowiązuje się do dokonywania regularnych płatności odsetkowych obliczanych na bazie zmiennej stopy procentowej, w oparciu o tzw. stawkę referencyjną, niekiedy powiększoną o tzw. marżę odsetkową o z góry ustalonej, stałej wielkości (mającą charakter premii dla nabywcy obligacji).

46 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 46 Rodzaje obligacji Ze względu na rodzaj świadczeń przypisanych do obligacji wyróżniamy: 1.obligacje zwykłe, w przypadku których emitent zobowiązany jest wobec obligatariusza do spełnienia świadczenia pieniężnego, polegającego na zapłacie należności głównej (wartości nominalnej obligacji) lub (i) odsetek; 2.obligacje zamienne, w przypadku których emitent zobowiązany jest do spełnienia świadczenia niepienię- żnego polegającego na przyznaniu obligatariuszowi prawa objęcia innych instrumentów finansowych w zamian za te obligacje (w Polsce można objąć jedynie akcji emitenta), przy czym termin zamiany obligacji na akcje nie może być dłuższy niż termin wykupu obligacji;

47 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 47 Rodzaje obligacji Ze względu na rodzaj świadczeń przypisanych do obligacji wyróżniamy (c.d.): 3.obligacje z prawem pierwszeństwa, w przypadku których emitent zobowiązany jest do spełnienia świadczenia niepieniężnego, polegającego na przyznaniu właścicielowi obligacji prawa do subskrybowania akcji emitenta z pierwszeństwem przed jego akcjonariuszami, przed terminem wykupu obligacji;

48 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 48 Rodzaje obligacji Ze względu na rodzaj świadczeń przypisanych do obligacji wyróżniamy (c.d.): 4.obligacje z prawem do udziału w zysku emitenta, w przypadku których emitent zobowiązany jest do spełnienia świadczenia niepieniężnego polegającego na przyznaniu właścicielowi obligacji prawa do udziału w zysku emitenta (prawo to wygasa z dniem wykupu obligacji).

49 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 49 Rodzaje obligacji Ze względu na rodzaj świadczeń przypisanych do obligacji wyróżniamy (c.d.): 5.obligacje przychodowe, w przypadku których emitent zobowiązany jest do spełnienia świadczenia niepieniężnego polegającego na przyznaniu właścicielowi obligacji prawa do zaspokojenia swoich roszczeń z pierwszeństwem przed innymi wierzycielami emitenta: z całości albo z części przychodów lub z całości albo części majątku przedsięwzięć, które zostały sfinansowane ze środków uzyskanych z emisji obligacji, z całości albo z części przychodów z innych przedsięwzięć określonych przez emitenta.

50 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 50 Rodzaje obligacji Ze względu na rodzaj rynku, na którym obligacja jest notowana: 1.obligacje krajowe (emitent jest rezydentem kraju, w którym emisja jest lokowana); 2.obligacje międzynarodowe (emitent nie jest rezydentem kraju, w którym emisja jest lokowana): a)obligacje zagraniczne (obligacje podmiotów zagranicznych na rynku krajowym, rozprowadzane przez dealerów krajowych); b)euroobligacje (nominowane w innej walucie niż waluta kraju lokowania, rozprowadzane przez międzynarodowe konsorcja dealerów).

51 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 51 List zastawny jest dłużnym papierem wartościowym imiennym lub na okaziciela; emitować go może jedynie bank hipoteczny. Wpływy z emisji listów zastawnych służą: 1.refinansowaniu kredytów hipotecznych udzielanych przez banki hipoteczne oraz 2.nabywaniu przez banki hipoteczne wierzytelności innych banków z tytułu udzielonych przez nie kredytów hipotecznych.

52 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 52 Listy zastawne Ograniczenia w emisji listów zastawnych: 1.refinansowanie kredytów hipotecznych wpływami z emisji listów zastawnych nie może przekroczyć sumy odpowiadającej 60% bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości obciążonych hipotekami; 2.łączna kwota nominalnych wartości znajdujących się w obrocie listów zastawnych nie może przekroczyć 40-krotności funduszy własnych banku.

53 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 53 Listy zastawne Listy zastawne zabezpieczone są konkretnymi, wyodrębnionymi wierzytelnościami emitenta, a nie całością jego aktywów. Bank hipoteczny prowadzi rejestr zabezpieczenia listów zastawnych, do którego wpisywane są w odrębnych pozycjach określone wierzytelności (lub grupy wierzytelności) stanowiące podstawę emisji tych listów zastawnych. Bank prowadzi rejestr osobno dla hipotecznych listów zastawnych oraz dla publicznych listów zastawnych.

54 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 54 Rodzaje listów zastawnych 1.hipoteczny list zastawny – papier wartościowy wyemitowany na podstawie wierzytelności banku hipotecznego zabezpieczonych hipotekami, w którym to liście bank zobowiązuje się wobec uprawnionego do spełnienia określonych świadczeń pieniężnych; 2.publiczny list zastawny – papier wartościowy wyemitowany na podstawie kredytu zabezpieczonego gwarancją lub poręczeniem Skarbu Państwa, NBP, WE lub ich państw członkowskich, EBOiR, EBI lub BŚ, lub na podstawie wierzytelności banku hipotecznego z tytułu kredytów udzielonych w/w podmiotom.

55 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 55 Skarbowe papiery wartościowe Skarbowy papier wartościowy jest papierem wartościowym, w którym Skarb Państwa stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela takiego papieru, i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia, które może mieć charakter pieniężny lub niepieniężny. Aktualnie występują 2 rodzaje s.p.w.: –krótkoterminowe s.p.w. (bony skarbowe), –obligacje skarbowe.

56 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 56 Bankowe papiery wartościowe to każdy papier wartościowy (w tym dłużny) wyemitowany przez bank na podstawie art. 89 i n. Prawa bankowego. Celem emisji b.p.w. jest gromadzenie przez banki środków pieniężnych w PLN lub w innej walucie wymienialnej. Aby wyemitować b.p.w. bank musi podać warunki emisji do publicznej wiadomości i powiadomić Prezesa NBP o zamierzonej emisji papierów wartościowych na 30 dni przed terminem emisji, wskazując warunki i wartość emisji.

57 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 57 Weksel jest papierem wartościowym o określonej dokładnie przez prawo wekslowe formie, charakteryzującym się tym, że złożenie na nim podpisu stanowi podstawę i przyczynę zobowiązania wekslowego podpisującego. Wystawiany jest z reguły na krótkie terminy (nie dłuższe niż 1 rok) i wykupywany przez wystawcę po cenie zazwyczaj równej nominałowi (kwocie wypisanej na wekslu).

58 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 58 Rodzaje weksli Weksel własny – papier wartościowy zawierający bezwarunkowe przyrzeczenie wystawcy zapłacenia określonej sumy pieniężnej we wskazanym miejscu i czasie i stwarzający bezwarunkową odpowiedzialność osób na nim podpisanych. Weksel trasowany – papier wartościowy zawierający skierowane do oznaczonej osoby bezwarunkowe polecenie zapłacenia określonej sumy pieniężnej we wskazanym miejscu i czasie i stwarzający bezwarunkową odpowiedzialność osób na nim podpisanych.

59 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 59 Akcja papier wartościowy, emitowany w serii przez przedsiębiorstwo będące spółką akcyjną, w którym emitent stwierdza, że nabywca akcji staje się współwłaścicielem spółki i - zgodnie z normami prawa obowiązującymi w Polsce - uzyskuje uprawnienia: 1.o charakterze majątkowym (uprawnienia samoistne) oraz 2.o charakterze korporacyjnym (uprawnienia akcesoryjne wobec majątkowych).

60 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 60 Akcja Uprawnienia o charakterze majątkowym: 1.prawo do udziału w zysku rocznym spółki (prawo do dywidendy), 2.prawo poboru akcji nowej emisji, 3.prawo do udziału w tzw. kwocie likwidacyjnej.

61 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 61 Akcja Uprawnienia o charakterze korporacyjnym: 1.prawo uczestniczenia w WZA, 2.prawo głosu, 3.prawo do informacji, 4.bierne prawo wyborcze do organów spółki, 5.prawo do zaskarżania uchwał WZA, 6.prawo do wytaczania powództwa na rzecz spółki o naprawienie szkody.

62 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 62 Prawo do dywidendy 2 znaczenia: –prawo do udziału w zysku spółki (może być przeniesione z przeniesieniem akcji), –prawo do uchwalonej przez WZA dywidendy lub do przyszłych dywidend (może być przedmiotem obrotu).

63 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 63 Prawo do dywidendy Problemy: –wysokość dywidendy przypadającej na akcje pokryte nie całkowicie; –podstawa wyliczenia kwoty zysku do podziału (oraz czy musi być zysk bilansowy za rok obrotowy, by wypłacić dywidendę za ten rok); –osoby uprawnione do dywidendy; –termin wypłaty dywidendy; –moment nabycia praw do dywidendy; –zaliczki dywidendowe.

64 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 64 Prawo poboru to ustawowe prawo pierwszeństwa objęcia przez dotychczasowych akcjonariuszy akcji nowych emisji w stosunku do liczby posiadanych akcji; jest prawem zbywalnym. Problemy: –Wyłączenie prawa poboru; –Wykonanie prawa poboru (zapisy na akcje).

65 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 65 Prawo do udziału w kwocie likwidacyjnej wyraża się w roszczeniu akcjonariusza o przeniesienie na niego odpowiedniej części majątku spółki, powstające w toku postępowania likwidacyjnego, jeżeli po zaspokojeniu wierzycieli pozostała jeszcze jakaś część majątku spółki, która może być rozdysponowana pomiędzy akcjonariuszy. Problemy: –Podział kwoty likwidacyjnej między akcjonariuszy.

66 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 66 Rodzaje akcji Ze względu na uprzywilejowanie akcje dzielimy na: 1.akcje zwykłe, czyli nieuprzywilejowane (1 akcja zwykła = 1 głos na WZA), 2.akcje uprzywilejowane, w przypadku których, według norm prawa w Polsce, właściciel akcji może być uprzywilejowany co do: a)dywidendy b)podziału majątku polikwidacyjnego spółki c)głosu (na WZA).

67 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 67 Rodzaje akcji (c.d.) Uprzywilejowanie co do dywidendy: akcje posiadają pierwszeństwo w wypłacie dywidendy, która ma status dywidendy uprzywilejowanej - maksymalnie do wysokości dywidendy przypadającej na akcje zwykłe plus kwota nie przekraczająca stopy dyskonta weksli NBP). Uprzywilejowanie co do głosu: na 1 akcję może maksymalnie przypadać 2 głosy na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy.

68 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 68 Rodzaje akcji (c.d.) Uprzywilejowanie co do podziału majątku polikwidacyjnego spółki: akcje posiadają pierwszeństwo zaspokojenia, czyli pierwszeństwo do spłaty według ceny emisyjnej, lub prawo podwyższenia udziału przy podziale majątku analogiczne do podwyższenia udziału w zysku.

69 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 69 Rodzaje akcji (c.d.) Akcje uprzywilejowane możemy podzielić ze względu na sposób wypłacania dywidendy na: 1.akcje kumulacyjne, zobowiązujące spółkę do wypłacania dywidendy za okres, w którym spółka nie osiągnęła zysków (dywidendy te wypłacane są w pierwszej kolejności, z chwilą ponownego osiągnięcia wystarczającego zysku przez spółkę), 2.akcje niekumulacyjne, w przypadku których dywidenda jest wypłacana jedynie w latach, w których spółka osiąga dostateczne zyski.

70 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 70 Prawo do akcji Papier wartościowy, z którego wynika uprawnienie do otrzymania, nie mających formy dokumentu, akcji nowej emisji spółki publicznej, powstające z chwilą dokonania przydziału tych akcji i wygasające z chwilą zarejestrowania akcji w depozycie papierów wartościowych albo z dniem uprawomocnienia się postanowienia sądu rejestrowego odmawiającego wpisu podwyższenia kapitału zakładowego do rejestru przedsiębiorców.

71 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 71 Kwit depozytowy Papier wartościowy wystawiony przez instytucję finansową z siedzibą na terytorium państwa – strony umowy o EOG lub należącego do OECD, w którym inkorporowane jest prawo do zamiany tego p.w. na określone p.w. we wskazanej w warunkach emisji proporcji, przejście na właściciela tego p.w. praw majątkowych stanowiących pożytki z p.w. lub ich równowartości oraz, w przypadku akcji, możliwość wydania przez właściciela tego p.w. jego emitentowi wiążącej dyspozycji co do sposobu głosowania na WZA.

72 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 72 Certyfikaty inwestycyjne to p.w. na okaziciela emitowane przez zamknięty fundusz inwestycyjny i reprezentujące prawa majątkowe uczestników funduszu. Certyfikat inwestycyjny jest niepodzielny; certyfikaty jednego funduszu reprezentują jednakowe prawa majątkowe.

73 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 73 Certyfikaty inwestycyjne (c.d.) Zamknięty fundusz inwestycyjny to osoba prawna, której wyłącznym przedmiotem działalności jest lokowanie środków pieniężnych zebranych publicznie (przez emisję certyfikatów inwestycyjnych) w określone w ustawie p.w. oraz inne prawa majątkowe. Certyfikaty wyemitowane przez z.f.i. umarza się jedynie w przypadkach przewidzianych w ustawie.

74 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 74 Certyfikaty inwestycyjne (c.d.) Wydanie przez KPWiG zezwolenia na utworzenie z.f.i. oznacza dopuszczenie I emisji certyfikatów do obrotu publicznego. Kolejne emisje są dopuszczane przez KPWiG po złożeniu wniosku przez emitenta (nie później niż 7 dni od zamknięcia emisji). I emisja może trwać nie dłużej niż 4 miesiące, natomiast każda następna - nie dłużej niż 6 miesięcy.

75 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 75 Certyfikaty inwestycyjne (c.d.) Cena emisyjna certyfikatów drugiej i następnych emisji nie może być niższa niż wartość aktywów netto przypadająca na certyfikat według ostatniej wyceny aktywów z.f.i. poprzedzającej emisję. Wycena ta musi być dokonana przynajmniej na 7 dni przed rozpoczęciem zbywania certyfikatów danej emisji. Wartość aktywów netto przypadająca na certyfikat to rynkowa wartość aktywów z.f.i. pomniejszona o zobowiązania funduszu, podzie- lona przez ilość wyemitowanych certyfikatów

76 Rynek kapitałowy i pieniężny Rynek obligacji w Polsce. Organizacja i funkcjonowanie

77 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 77 Segmenty rynku obligacji i instrumentów pokrewnych w Polsce 1.Rynek obligacji: a)Rynek obligacji Skarbu Państwa (OSP) b)Rynek obligacji komunalnych c)Rynek obligacji przedsiębiorstw. 2.Rynek listów zastawnych.

78 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 78 Obligacje Skarbu Państwa Można dodatkowo podzielić ze względu na kryterium: –możliwości obrotu (rynkowe, nierynkowe, oszczędnościowe); –sposobu oferowania na rynku pierwotnym (hurtowe, detaliczne).

79 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 79 Obligacje hurtowe i detaliczne Obligacje hurtowe to OSP oferowane na przetargach organizowanych przez NBP Dealerom Skarbowych Papierów Wartościowych. Obligacje detaliczne to OSP sprzedawane przez sieć POK-ów wszystkim uprawnionym podmiotom. Organizacja sprzedaży detalicznej OSP spoczywa na Banku PKO BP S.A.

80 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 80 Dealerzy Skarbowych Papierów Wartościowych są to banki, które wystąpiły do emitenta SPW o zawarcie umowy o pełnienie funkcji DSPW i osiągnęły największą liczbę punktów według kryteriów określonych przez Indeks Aktywności Dealerskiej; aktualnie (w 2005) status DSPW posiada 11 banków, w tym: ABN Amro Bank (Polska), Bank BPH, Bank Handlowy, Bank Millenium, Bank Pekao, BRE Bank, Deutsche Bank Polska, ING Bank Śląski, Kredyt Bank, PKO BP, Societe Generale (Oddział w Polsce); o status DSPW w 2006 roku stara się 20 banków.

81 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 81 Dealerzy Skarbowych Papierów Wartościowych mają prawo m. in. do: –wyłącznego uczestnictwa w przetargach na bony skarbowe i OSP, –wyłącznego uczestnictwa w przetargach na bony pieniężne NBP (jeżeli są jednocześnie dealerami rynku pieniężnego), –wyłącznego uczestnictwa w pozostałych operacjach otwartego rynku przeprowadzanych przez NBP (jeżeli są jednocześnie dealerami rynku pieniężnego).

82 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 82 Dealerzy Skarbowych Papierów Wartościowych mają obowiązek (m. in.): –uczestniczenia we wszystkich rodzajach przetargów na SPW, –nabywania co kwartał min. 3% wartości nominalnej sprzedanych bonów skarbowych na przetargach w tym okresie, –kwotowania SPW na zorganizowanym elektronicznym rynku wtórnym, w godz. od 9.00 do 16.30, i zawierania transakcji po podanych cenach, –przesyłania informacji o stanie rynku do NBP i emitenta, o zawartych transakcjach do KDPW.

83 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 83 Rola banków jako pośredników przy emisji obligacji konsultant i doradca w zakresie planowanej emisji obligacji agent ds. emisji i płatności (jego zadania: –ocenić wiarygodność kredytową klienta i dopasować do niej wysokość programu emisji oraz wielkość dyskonta handlowego –dostosować potrzeby emisyjne klienta do aktualnej możliwości absorbcji nowych emisji obligacji przez rynek –opracować tzw. memorandum informacyjne (warunki emisji) –rozesłać memorandum do potencjalnych nabywców obligacji i zorganizować tzw. book building –sprzedać emisję na rynku a wpływy z niej przekazać na rachunek emitenta (po potrąceniu prowizji i opłaty skarbowej od wystawienia weksli) –na bieżąco obsługiwać kasowo emisję).

84 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 84 Rola banków jako pośredników przy emisji obligacji depozytariusz (jego zadania: –przyjęcie w depozyt emitowanych obligacji –prowadzenie rejestru ich aktualnych posiadaczy –wydawanie im świadectw depozytowych oraz odpowiednich dokumentów na ich żądanie, gdyby emitent był w zwłoce, czyli nie wykupił obligacje w umownym terminie); gwarant emisji (underwriter) – może działać jako: –subemitent usługowy (nabywa całość emisji na rynku pierwotnym) –subemitent inwestycyjny (nabywa tylko tę część emisji na rynku pierwotnym, która nie znalazła nabywców);

85 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 85 Rola banków jako pośredników przy emisji obligacji dealer emisji (najczęściej jest jednocześnie subemitentem usługowym); reprezentant (przy emisji sprzedanej pow. 15 nabywcom; pełni funkcję przedstawiciela ustawowego obligatariuszy na zasadach określonych w ustawie oraz w umowie o reprezentację).

86 Rynek kapitałowy i pieniężny Organizacja obrotu instrumentami finansowymi w Polsce. Rynek regulowany

87 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 87 Obrót instrumentami finansowymi Obrót instrumentami finansowymi dzieli się na: –pierwotny i –wtórny.

88 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 88 Obrót instrumentami finansowymi Obrót pierwotny to dokonywanie oferty publicznej przez emitenta lub subemitenta usługowego, której przedmiotem są p.w. nowej emisji, lub nabywanie p.w. w wyniku takiej oferty.

89 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 89 Obrót instrumentami finansowymi Obrót wtórny to: –dokonywanie oferty publicznej przez podmiot inny niż emitent lub subemitent usługowy, lub nabywanie p.w. od tego podmiotu, lub –publiczne proponowanie przez podmiot inny niż emitent nabycia i.f. nie będących p.w. lub nabywanie ich od tego podmiotu.

90 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 90 Obrót instrumentami finansowymi Oferta publiczna to udostępnianie na terytorium RP, co najmniej 100 osobom lub nieoznaczonemu adresatowi, w dowolnej formie i w dowolny sposób, informacji o p.w. i warunkach dotyczących ich nabycia, stanowiących dostateczną podstawę do podjęcia decyzji o odpłatnym nabyciu tych p.w.

91 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 91 Obrót instrumentami finansowymi Publiczne proponowanie nabycia p.w. to proponowanie nabycia p.w. w dowolnej formie i w dowolny sposób, jeżeli propozycja jest skierowana do co najmniej 100 osób lub do nieoznaczonego adresata. Publiczne proponowanie nabycia p.w. może być dokonywane wyłącznie w drodze oferty publicznej.

92 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 92 Obrót instrumentami finansowymi Obrót zorganizowany to obrót p.w. lub innymi i.f. dokonywany na terytorium RP na rynku regulowanym albo w alternatywnym systemie obrotu.

93 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 93 Dematerializacja obrotu P.w.: –dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym, lub –wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu, lub –emitowane przez Skarb Państwa lub NBP nie mają formy dokumentu od chwili ich zarejestrowania w KDPW.

94 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 94 Dematerializacja obrotu Rejestracja w KDPW p.w. powinna nastąpić na podstawie umowy zawartej między emitentem a KDPW: –przed rozpoczęciem oferty publicznej, lub –przed złożeniem wniosku o dopuszczenie p.w. do obrotu na rynku regulowanym, lub –przed złożeniem wniosku o wprowadzenie p.w. do alternatywnego obrotu.

95 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 95 Dematerializacja obrotu Prawa ze zdematerializowanych p.w. powstają z chwilą zapisania ich po raz pierwszy na rachunku p.w. i przysługują osobie będącej posiadaczem tego rachunku. Umowa zobowiązująca do przeniesienia zdematerializowanych p.w. przenosi te papiery z chwilą dokonania odpowiedniego zapisu na rachunku p.w.

96 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 96 Rachunek p.w. to rachunek, na którym zapisywane są zdematerializowane p.w., oraz zapis dotyczący zdematerializowanych p.w., dokonywany w związku z ich subskrypcją lub sprzedażą w obrocie pierwotnym lub w pierwszej ofercie publicznej (od chwili zarejestrowania p.w. na podstawie umowy z KDPW) przez podmioty prowadzące działalność maklerską lub banki powiernicze, o ile identyfikują one osoby, którym przysługują prawa z p.w.

97 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 97 Świadectwo depozytowe to dokument potwierdzający legitymację do realizacji uprawnień wynikających z p.w. wskazanych w jego treści, które nie są lub nie mogą być realizowane wyłącznie na podstawie zapisów na rachunku p.w. Wystawiane jest na piśmie, imiennie, przez podmiot prowadzący rachunek p.w. na żądanie posiadacza rachunku, oddzielnie dla każdego rodzaju p.w.

98 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 98 Rynek regulowany to działający w sposób stały system obrotu i.f. dopuszczonymi do tego obrotu, zapewniający inwestorom powszechny i równy dostęp do informacji rynkowej w tym samym czasie przy kojarzeniu ofert nabycia i zbycia i.f., oraz jednakowe warunki nabywania i zbywania i.f., zorganizowany i podlegający nadzorowi właściwego organu na zasadach określonych w przepisach ustawy, jak również uznany przez państwo członkowskie UE (lub stronę umowy o EOG) za spełniający te warunki, i wskazany Komisji Europejskiej jako rynek regulowany.

99 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 99 Rynek regulowany Rynek regulowany na terytorium RP dzieli się na: –rynek giełdowy, organizowany przez spółkę prowadzącą giełdę; –rynek pozagiełdowy, organizowany przez spółkę prowadzącą rynek pozagiełdowy; –towarowy rynek i.f., organizowany przez giełdę towarową, obejmujący wyłącznie obrót nie będącymi papierami wartościowymi finansowymi instrumentami pochodnymi.

100 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 100 Warunki, jakie musi spełniać rynek regulowany Spółka prowadząca giełdę oraz spółka prowadząca rynek pozagiełdowy zapewnia: 1.koncentrację podaży i popytu na i.f. będące przedmiotem obrotu na danym rynku, w celu kształtowania ich powszechnego kursu; 2.warunki do prowadzenia bezpiecznego i sprawnego obrotu, w tym w zakresie przebiegu zawieranych transakcji i rozliczeń; 3.upowszechnianie jednolitych informacji o kursach i obrotach i.f. będącymi przedmiotem obrotu na danym rynku organizowanym przez tę spółkę.

101 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 101 Zasady obrotu na rynku regulowanym 1.p.w. objęte zatwierdzonym przez KPWiG prospektem emisyjnym mogą być przedmiotem obrotu na rynku regulowanym wyłącznie po ich dopuszczeniu do tego obrotu; 2.dokonywanie na terytorium RP oferty publicznej albo obrotu p.w. lub innymi i.f. na rynku regulowanym wymaga pośrednictwa firmy inwestycyjnej;

102 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 102 Zasady obrotu na rynku regulowanym 3.publiczne proponowanie nabycia pochodnych instrumentów finansowych, inkorporujących uprawnienie do nabycia akcji, praw poboru, praw do akcji, warrantów subskrypcyjnych, kwitów depozytowych, obligacji, listów zastawnych, certyfikatów inwestycyjnych i innych zbywalnych p.w., w tym inkorporujących prawa majątkowe wynikające z akcji lub z zaciągniętego długu, może być dokonywane wyłącznie na rynku regulowanym;

103 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 103 Zasady obrotu na rynku regulowanym 4.Pochodne instrumenty finansowe, inkorporujące uprawnienie do nabycia akcji, praw poboru, praw do akcji, warrantów subskrypcyjnych, kwitów depozytowych, obligacji, listów zastawnych, certyfikatów inwestycyjnych i innych zbywalnych p.w., w tym inkorporujących prawa majątkowe wynikające z akcji lub z zaciągniętego długu, mogą być przedmiotem publicznego proponowania nabycia wyłącznie w przypadku, gdy te p.w. są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym.

104 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 104 Dodatkowe rynki wyodrębnione w ramach rynku regulowanego Pod względem rodzajów p.w. lub innych i.f., jak również rodzaju ich emitentów (rynki wyodrębnione w ramach rynku giełdowego lub pozagiełdowego). Rynki oficjalnych notowań giełdowych, spełniający dodatkowe, w stosunku do minimalnych wymogów określonych dla rynku regulowanego, wymogi dotyczące emitentów p.w. oraz p.w. będących przedmiotem obrotu na tym rynku.

105 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 105 Rynek oficjalnych notowań giełdowych Wymogi dla akcji (łącznie): 1.muszą być dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym; 2.ich zbywalność nie jest ograniczona; 3.wszystkie wyemitowane akcje danego rodzaju zostały objęte wnioskiem do właściwego organu spółki prowadzącej rynek oficjalnych notowań giełdowych; 4.iloczyn liczby i prognozowanej ceny rynkowej akcji objętych wnioskiem (lub gdy określenie tej ceny nie jest możliwe – kapitały własne emitenta) wynosi równowartość w PLN co najmniej 1 mln EUR; 5.w dacie złożenia wniosku istnieje rozproszenie akcji nim objetych, zapewniające płynność obrotu tymi akcjami.

106 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 106 Rynek oficjalnych notowań giełdowych Wymogi dla obligacji (łącznie): 1.muszą być dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym; 2.ich zbywalność nie jest ograniczona; 3.wszystkie wyemitowane obligacje tego samego rodzaju zostały objęte wnioskiem do właściwego organu spółki prowadzącej rynek oficjalnych notowań giełdowych; 4.łączna wartość nominalna obligacji objętych wnioskiem wynosi równowartość w PLN co najmniej 200 tys. EUR (za wyjątkiem obligacji wyemitowanych przez Skarb Państwa, NBP, jst, związki tych jednostek oraz miasto stołeczne Warszawa, państwa członkowskie UE i EWOG).

107 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 107 Podział rynku regulowanego w Polsce Rynek regulowany Rynek giełdowy (GPW) Rynek podstawowyRynek równoległy Towarowy rynek finansowych instrumentów pochodnych Rynek pozagiełdowy (CeTO)

108 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 108 Warunki dopuszczenia akcji do obrotu na rynku podstawowym 1.sporządzenie i zatwierdzenie odpowiedniego dokumentu informacyjnego przez właściwy organ nadzoru chyba, że sporządzenie i zatwierdzenie dokumentu informacyjnego nie jest wymagane; 2.w stosunku do emitenta nie toczy się postępowanie upadłościowe lub likwidacyjne; 3.zbywalność akcji nie jest ograniczona; 4.wszystkie wyemitowane akcje danego rodzaju zostały objęte wnioskiem o dopuszczenie do obrotu giełdowego; 5.wartość akcji objętych wnioskiem, lub wartość kapitałów własnych emitenta wynosi równowartość w złotych co najmniej EUR;

109 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 109 Warunki dopuszczenia akcji do obrotu na rynku podstawowym 6.akcje objęte wnioskiem znajdujące się w posiadaniu akcjonariuszy, z których każdy posiada nie więcej niż 5% ogólnej liczby głosów na walnym zgromadzeniu, stanowią co najmniej 25% wszystkich akcji spółki, lub w posiadaniu akcjonariuszy, z których każdy posiada nie więcej niż 5% ogólnej liczby głosów na walnym zgromadzeniu, znajduje się co najmniej akcji spółki o łącznej wartości wynoszącej równowartość w złotych co najmniej EUR; 7.emitent publikował sprawozdania finansowe wraz z opinią podmiotu uprawnionego do ich badania przez co najmniej trzy kolejne lata obrotowe poprzedzające złożenie wniosku o dopuszczenie, lub spółka podała do publicznej wiadomości, w sposób określony w odrębnych przepisach, informacje umożliwiające inwestorom ocenę jej sytuacji finansowej i gospodarczej oraz ryzyka związanego z nabywaniem akcji objętych wnioskiem, w przypadku gdy za dopuszczeniem do obrotu na rynku oficjalnych notowań przemawia uzasadniony interes spółki lub inwestorów.

110 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 110 Warunki dopuszczenia akcji do obrotu na rynku równoległym 1.sporządzenie i zatwierdzenie odpowiedniego dokumentu informacyjnego przez właściwy organ nadzoru chyba, że sporządzenie i zatwierdzenie dokumentu informacyjnego nie jest wymagane; 2.w stosunku do emitenta nie toczy się postępowanie upadłościowe lub likwidacyjne; 3.zbywalność akcji nie jest ograniczona.

111 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 111 Alternatywny system obrotu to organizowany przez firmę inwestycyjną lub spółkę prowadzącą rynek regulowany wielostronny system obrotu dokonywanego poza rynkiem regulowanym, którego przedmiotem są p.w. lub instrumenty rynku pieniężnego, zapewniający koncentrację podaży i popytu w sposób umożliwiający zawieranie transakcji pomiędzy uczestnikami tego systemu. Nie stanowi a.s.o. rynek organizowany na podstawie umowy z emitentem p.w. na warunkach określonych w tej umowie, o ile emitentem jest Skarb Państa lub NBP.

112 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 112 Transakcja bezpośrednia to umowa sprzedaży, której przedmiotem jest zlecenie nabycia lub zbycia p.w. dopuszczonych do obrotu zorganizowanego, zawarta na własny rachunek przez firmę inwestycyjną ze zleceniodawcą. Wykonywanie w/w zleceń odbywa się na podstawie umowy o świadczenie usług brokerskich.

113 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 113 Firma inwestycyjna To firma, która może prowadzić działalność maklerską. Może nią być: –dom maklerski; –bank prowadzący działalność maklerską; –zagraniczna firma prowadząca działalność maklerską na terytorium RP; –zagraniczna osoba prawna z siedziba na terytorium państwa należącego do OECD lub WTO, prowadząca na terytorium RP działalność maklerską.

114 Rynek kapitałowy i pieniężny Rodzaje i charakterystyka instrumentów finansowych rynku pieniężnego w Polsce

115 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 115 Rynek pieniężny (wg uoif) To system obrotu instrumentami finansowymi opiewającymi wyłącznie na wierzytelności pieniężne, o terminie realizacji praw, liczonym od dnia ich wystawienia albo nabycia w obrocie pierwotnym, nie dłuższym niż rok.

116 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 116 Instrumenty rynku pieniężnego (w rozumieniu uoif): To papiery wartościowe lub nie będące papierami wartościowymi instrumenty finansowe, wyemitowane lub wystawione na podstawie właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego, które mogą być przedmiotem obrotu na rynku pieniężnym.

117 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 117 Depozyty międzybankowe Depozyty międzybankowe są podstawowym instrumentem zarządzania płynnością w bankach. Transakcje zawierane są na podstawie art. 49 i 50 Prawa bankowego. Banki pożyczają sobie wzajemnie płynne rezerwy (środki pieniężne, które posiadają na rachunkach bieżących w NBP).

118 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 118 Depozyty międzybankowe (c.d.) Depozyty nie są zabezpieczone innymi aktywami lub zabezpieczeniem udzielonym przez stronę trzecią, dlatego banki mają ustalone limity operacji z innymi bankami na tym rynku. Transakcje zawierane są pomiędzy bankami mającymi rachunki bieżące w NBP. Minimalna wielkość transakcji = 1 mln PLN.

119 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 119 Terminy zapadalności depozytów Depozyty jednodniowe (O/N, T/N, S/N). Depozyty terminowe (S/W, 2W, 1M, 2M, 3M, 4M, 5M, 6M, 9M, 12M). Ponadto transakcje mogą być zawierane : –na tzw. terminy łamane (niestandardowe), –na okresy powyżej 12M (w praktyce nie dłuższe niż 24M).

120 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 120 Stawki WIBID i WIBOR Aktualnie są ustalane w drodze tzw. fixingu, przeprowadzanego przez Stowarzyszenie Dealerów Bankowych Forex Polska w każdy dzień roboczy o godz czasu warszawskiego. Stopy WIBOR i WIBID są średnimi arytmety- cznymi z kwotowań stawek offer (lub bid) z min. 5 największych banków działających na rynku depozytów międzybankowych, kalkulowanymi po odrzuceniu 4 (w przypadku 8 lub więcej kwotowań) lub 2 skrajnych kwotowań.

121 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 121 Stawki WIBID i WIBOR (c.d.) Stopa procentowa WIBOR jest istotnym parametrem do ustalania oprocentowania wielu innych aktywów finansowych (np. w wielu bankach jest stawką bazową dla kredytów o oprocentowaniu zmiennym). Stopy procentowe WIBID i WIBOR nie są cenami transakcyjnymi pieniądza na rynku depozytów międzybankowych; mają one jedynie charakter informacyjny.

122 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 122 Bony skarbowe Emitowane są przez Skarb Państwa, reprezentowany przez Ministra Finansów. Agentem emisji jest NBP. Wartość nominalna 1 bonu = PLN. Terminy wykupu – od 1 do 52 tygodni (liczony od dnia poprzedzającego dzień zapłaty za bony przez uczestnika przetargu); data rozliczenia przetargu = D+2 (lub D+1 – dla przetargu uzupełniającego); data rozliczenia wykupu = data wykupu; dominują bony emitowane na 52 T.

123 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 123 Bony skarbowe (c.d.) Na rynku pierwotnym mogą być nabywane jedynie przez uczestników przetargu w imieniu własnym i na rachunek własny (uczestnikami przetargu mogą być jedynie DSPW, BGK BP oraz BFG). Na rynku wtórnym nie ma ograniczeń jeśli chodzi o nabywców.

124 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 124 Bony skarbowe (c.d.) Uczestnik przetargu: –jeżeli uzyskał już ten status, to w ciągu kolejnych kwartałów musi uczestniczyć przynajmniej raz w miesiącu w przetargach bonów skarbowych na rynku pierwotnym i nabyć bony skarbowe o wartości nominalnej przynajmniej 3% wartości bonów skarbowych sprzedanych na przetargach w poprzednim kwartale; –jeżeli stara się o ten status, to musi nabyć bony skarbowe o wartości nominalnej j.w. bonów skarbowych sprzedanych na przetargach w 3 miesiącach poprzedzających złożenie wniosku.

125 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 125 Bony skarbowe (c.d.) Sposób sprzedaży na rynku pierwotnym: z dyskontem, w drodze przetargu organizowanego przez NBP pierwszego dnia tygodnia; wartość minimalnego zlecenia uczestnika przetargu = PLN wartości nominalnej (czyli na 10 bonów skarbowych); cena jest podawana z dokładnością do 1 grosza za 1 bon skarbowy (czyli za PLN).

126 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 126 Bony skarbowe (c.d.) Bony skarbowe i obrót nimi są zdematerializowane. Odcinki zbiorcze bonów skarbowych przechowuje DOK NBP, rejestracja obrotu i zmian stanu posiadania bonów skarbowych odbywa się na rachunkach bonów skarbowych i kontach depozytowych bonów skarbowych w Rejestrze Papierów Wartościowych (prowadzonym przez DOK NBP).

127 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 127 Bony skarbowe (c.d.) Uczestnicy RPW (posiadający lub mogący posiadać rachunki bonów skarbowych): 1.emitent, 2.NBP, 3.banki, 4.KDPW, 5.BFG, 6.zagraniczne instytucje depozytowo- rozliczeniowe.

128 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 128 Bony skarbowe (c.d.) Ponadto mogą być prowadzone w RPW konta bonów skarbowych, na których zarejestrowane są bony stanowiące własność klientów podmiotów będących uczestnikami RPW. Podmioty te prowadzą dla swoich klientów indywidualne rachunki bonów skarbowych przy zachowaniu warunków wynikających z przepisów o publicznym obrocie papierami wartościowymi.

129 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 129 Bony pieniężne NBP Emitowane są przez NBP. Odpowiedzialny za operacje związane z emisją i rozliczeniem jest Departament Operacji Krajowych NBP. Wartość nominalna 1 bonu = PLN. Terminy wykupu – 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 14, 28, 91, 182, 273 i 364 dni (liczonych od obowiązującego terminu zapłaty za bony); data rozliczenia przetargu = D; data rozliczenia wykupu = data wykupu.

130 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 130 Bony pieniężne NBP (c.d.) Aktualnie dominują bony emitowane na 14 dni (jako podstawowe narzędzie operacji otwartego rynku). Na rynku pierwotnym mogą być nabywane jedynie przez banki będące dealerami rynku pieniężnego (na mocy umowy z NBP) oraz przez BFG. Na rynku wtórnym mogą być nabywane jedynie przez w/w podmioty oraz pozostałe banki.

131 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 131 Bony pieniężne NBP (c.d.) Sposób sprzedaży na rynku pierwotnym: z dyskontem, w drodze przetargu organizowanego przez DOK NBP; bony pieniężne na przetargach mogą nabywać jedynie podmioty uprawnione wyłącznie w imieniu własnym; łączna wartość nominalna ofert z daną ceną przetargową dla każdego rodzaju bonów nie może być mniejsza niż PLN.

132 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 132 Bony pieniężne NBP (c.d.) Obrót bonami pieniężnymi NBP jest zdematerializowany; odcinki zbiorcze bonów pieniężnych przechowuje DOK NBP; rejestracja obrotu i zmian stanu posiadania bonów skarbowych odbywa się na rachunkach bonów i kontach depozytowych bonów w RPW.

133 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 133 Bony pieniężne NBP (c.d.) Uczestnicy RPW posiadający rachunki bonów pieniężnych: 1.banki, 2.BFG.

134 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 134 Krótkoterminowe papiery dłużne KPD to instrumenty finansowe emitowane przez osoby prawne lub fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, głównie w formie obligacji, następnie weksla, bankowego papieru wartościowego oraz zobowiązania według k.c. KPD mogą przybierać formę zarówno dyskontowych, jak i kuponowych instrumentów finansowych. Dominują KPD w formie papierów dyskontowych.

135 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 135 Rolowanie emisji KPD polega na tym, że KPD z wcześniejszej emisji są wykupywane przez emitenta za środki pieniężne pochodzące z wpływów z nowej emisji; stosowane jest przez emitentów KPD do finansowania średnioterminowego (w zastępstwie emisji obligacji lub zaciągania kredytu);

136 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 136 Rolowanie emisji KPD może przyjmować dwie formy: –emitowanie nowych transz o tej samej wartości nominalnej (emitent pokrywa jedynie co pewien czas koszty dyskonta poprzednich transz) – powstaje syntetyczna obligacja o oprocentowaniu zmiennym i okresie odsetkowym dopasowanym do okresu, na jaki emitowane są poszczególne transze KPD, –emitowanie nowych transz o wartości nominalnej powiększonej o wartość dyskonta transzy poprzedniej – powstaje syntetyczna obligacja zerokuponowa o okresie do wykupu równym długości programu emisji KPD.

137 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 137 Transakcje repo Repo – transakcja polegająca na tym, że jeden z podmiotów sprzedaje p.w. i równocześnie jest zobowiązany do ich odkupu po uzgodnionej cenie i w określonym umownie terminie. Repo w warunkach polskich ma charakter pożyczki zabezpieczonej bonami skarbowymi lub bonami pieniężnymi NBP, bowiem jest realizowana na podstawie jednej umowy.

138 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 138 Transakcja reverse repo Reverse repo – transakcja polegająca na tym, że jeden z podmiotów kupuje p.w. i równocześnie jest zobowiązany do ich odsprzedaży po uzgodnionej cenie i w określonym umownie terminie. Reverse repo w warunkach polskich ma charakter lokaty w bony skarbowe lub bony pieniężne NBP, bowiem jest realizowana na podstawie jednej umowy.

139 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 139 Transakcja Sell-Buy-Back Transakcja sell-buy-back jest odpowiednikiem repo z tym, że na SBB składają się 2 umowy: 1.sprzedaży p.w. na rynku kasowym 2.kupna tych samych p.w. na rynku terminowym po z góry ustalonej cenie.

140 dr Igor Styn, Instytut Ekonomiczny, PWSZ Nowy Sącz 140 Transakcja Buy-Sell-Back Transakcja buy-sell-back jest odpowiednikiem reverse repo z tym, że na BSB składają się 2 umowy: 1.kupna p.w. na rynku kasowym 2.sprzedaży tych samych p.w. na rynku terminowym po z góry ustalonej cenie.


Pobierz ppt "Rynek kapitałowy i pieniężny konspekt wykładu. Rynek kapitałowy i pieniężny Tematyka zajęć. Podstawowa literatura."

Podobne prezentacje


Reklamy Google