Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Władza, polityka, demokracja (WDS 2008/2009 nr 22)

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Władza, polityka, demokracja (WDS 2008/2009 nr 22)"— Zapis prezentacji:

1 Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Władza, polityka, demokracja (WDS 2008/2009 nr 22)

2 Władza, polityka, demokracja (WDS 2008/2009 nr 22) 1.Przykłady: czy demokracja jest zdrowsza niż demokracja ludowa (badania nad zdrowotnością nowych mieszkańców UE) – dane dotyczące przeciętnej długości życia, śmiertelności i zachorowalności; poczucie oddziaływania na sprawy publiczne jest istotnym elementem demokracji i społeczeństwa obywatelskiego – w jakim stopniu jest ono udziałem Polaków? czy obywatele mają wpływ na sprawy publiczne (CBOS, styczeń 2008)?: –poczucie wpływu na sprawy kraju; –poczucie wpływu na sprawy lokalne.

3 Władza, polityka, demokracja (WDS 2008/2009 nr 22) 2. Pojęcie władzy : władza w najbardziej ogólnym sensie oznacza wywoływanie skutków, jest ona formą związku przyczynowego, której istotą jest powodowanie następstw; władza społeczna to władza, której skutki ujawniają się tak w obrębie, jak i poprzez stosunki społeczne; (dalej) władza społeczna to wywoływanie zamierzonych skutków, a jej aktorzy (podwładni i zwierzchnicy) pozostają zasadniczo wolni; stąd władzę rozpatruje się najczęściej w relacji do możliwego oporu, jaką inni mogą stawiać władzy – władzę określa się jako: –zdolność kontrolowania lub wpływania na działania innych bez względu na ich zgodę; –relacja podporządkowania zachodząca między grupami społecznymi lub jednostkami, uprawniająca jedną ze stron - rządzącą do podejmowania decyzji w imieniu rządzonych oraz sprawowania nad nimi kontroli.

4 Władza, polityka, demokracja (WDS 2008/2009 nr 22) 3. Władza (panowanie) w socjologii: rozróżnienie między sprawowaniem władzy (zamierzona interwencja) oraz posiadaniem władzy (antycypowanie jej reakcji); władza a inne zbliżone pojęcia: moc, panowanie, hegemonia, kierowanie, zarządzanie, administrowanie, wpływ, kontrola, autorytet itp.; ze względu na stosunki i środki można mówić o władzy: –indywidualnej - panowania nad sobą i swym postępowaniem; –społecznej (wspólnotowej) - wynikającej z bezpośrednich relacji społecznych (np. rodzinnych, sąsiedzkich, towarzyskich); –publicznej - obejmującej duże społeczności, występująca w formie władzy państwowej, ekonomicznej i ideologicznej.

5 Władza, polityka, demokracja (WDS 2008/2009 nr 22) 4. Definicje (możliwe) pojęcia władzy: –behawioralna - władza jako możliwość modyfikowania zachowania innych ludzi; –teleologiczna (celowościowa) - władza jako spełnianie celów, wytwarzanie zamierzonych skutków; –instrumentalna - władza jako możliwość stosowania szczególnych środków w celu osiągnięcia zamierzonego celu; –strukturalna - władza jako specyficzny rodzaj stosunku między rządzącymi a rządzonymi; –jako wpływ - władza to możliwość wywierania wpływu na innych, zdarzenia itp.; –konfliktowa - władza to źródło konfliktu, ale jednocześnie również sposób rozwiązywania tego konfliktu; –władza polityczna i ekonomiczna.

6 Władza, polityka, demokracja (WDS 2008/2009 nr 22) 5. Elementy (części składowe) władzy: przywództwo (czysta władza) – zdolność do podejmowania decyzji, prowadzenia spraw, grupy itp.; siła – coś, co umożliwia realizację decyzji (perswazja, fizyczny przymus itp.); legitymizacja – przekonanie (symbole kulturowe itd.), które daje przywódcy prawo do podejmowania decyzji; struktura władzy – zorganizowanie samego przywództwa, podejmowania decyzji oraz stosowania siły. dwa generalne podejścia do władzy w socjologii: –funkcjonalna – władza jest niezbędna dla koordynacji, stabilności porządku itp.; –konfliktowa – władza rodzi podziały i wrogość, zwiększa nierówności między ludźmi itp.

7 Władza, polityka, demokracja (WDS 2008/2009 nr 22) 6. Klasyczne teorie (definicje) władzy w socjologii: –klasyczne rozumienie władzy jest związane z Maxem Weberem - władza jest dla niego, obok prestiżu i interesów, podstawowym wymiarem życia społecznego (jest też działaniem społecznym); –trzy czyste typy panowania: legalne; tradycjonalne; charyzmatyczne. nowe koncepcje (definicje) władzy: –władza nad kimś (zdolność realizacji własnej woli wobec oporu innych) i władza do czegoś (celowe działanie świadomych jednostek); –kluczem do zrozumienia współczesnej władzy jest porządek symboliczny, który ujawnia podziały społeczne i wizualizuje system społeczny (społeczeństwo).

8 Władza, polityka, demokracja (WDS 2008/2009 nr 22) 7. Formy stosunków władzy: podstawowe formy władzy - wpływ: –korekcyjny (wykorzystanie nagród i kar): siła i manipulacja. –perswazyjny (dostarczanie i akceptacja motywów działania): nadawanie znaczeń i uprawomocnienie. rozwinięte formy władzy: –panowanie poprzez: ograniczenie - przymus (lwy) i zachęta (lisy); formacje dyskursywne - władza ekspercka (sowy) i kierowanie (niedźwiedzie). –przeciwdziałanie - protest i nacisk. –władza międzyosobowa.

9 Władza, polityka, demokracja (WDS 2008/2009 nr 22) 8.Władza ekspercka i dyskurs władzy: Michel Foucault ( ) - prace na temat przestępczości, szaleństwie i seksualności – pojęcie rządzenia i biopolityki; dyskurs (sposób, w jaki myślimy o życiu społecznym) - władza działa za pośrednictwem dyskursu, który kształtuje potoczne postawy wobec takich zjawisk, jak obłęd, choroba, zdrowie itp.; za pomocą procesów nadawania znaczeń ludzie stają się zsocjalizowani, członkami grup oraz zostają włączeni w stosunki władzy. Władza (rządzenie) opiera się na pośredniej dominacji – na przekazach zawartych w dyskursywnych formach wiedzy (na mechanizmach socjalizacji i uwodzenia). władza profesjonalna – to zinstytucjonalizowana władza ekspercka opierająca się na monopolizacji abstrakcyjnej wiedzy oraz znajomości praktycznych technik; obecność ekspertów w polityce sprawia, że mówimy o technokracji (unaukowieniu polityki) lub też proletaryzacji wiedzy (de- profesjonalizacji specjalistów).

10 Władza, polityka, demokracja (WDS 2008/2009 nr 22) 9. Władza a polityka i społeczeństwo zamknięte / otwarte: człowiek – według Arystotelesa – jest zwierzęciem politycznym, a polityka jest sztuką kontrolowania i uzgadniania, w ramach polis, interesów różnych grup społecznych; Karl R. Popper (1946): społeczeństwo zamknięte: –społeczeństwa prymitywne, plemienne i kolektywistyczne (jest ono organiczne, oparte na zwyczajach i tabu); –jednostce brak w nich wolności dyskusji oraz wyboru. o społeczeństwo otwarte: –dominują w nich abstrakcyjne relacje społeczne, anonimowość i indywidualizm; –przeważa dyskusja, konflikt i brak konsensusu.

11 Władza, polityka, demokracja (WDS 2008/2009 nr 22) 10. Przejście do społeczeństwa otwartego (opartego na racjonalizmie i krytycyzmie) wywołuje potrzebę władzy - systemu politycznego; pojęcia te nie są tożsame z pojęciem demokracji lub jej braku (wiele społeczeństw, które miały długą tradycję "zamkniętości", funkcjonowało w demokracji); społeczeństwa otwarte dążą do demokratycznych form rządów; typy (typy idealne) systemów politycznych (J.Linz /A. Stepen): –autorytaryzm (ograniczony pluralizm w sferze politycznej); –totalitaryzm (brak pluralizmu i monopol jedynej władzy, pojawienie się równoległego społeczeństwa); –posttotalitaryzm (formy ograniczonego pluralizmu społecznego lub gospodarczego); –sułtanizm (silna władza personalna, ale i tolerancja dla pluralizmu ekonomicznego i społecznego); –demokracja.

12 Władza, polityka, demokracja (WDS 2008/2009 nr 22) 11. Władza a demokracja: pojęcie demokracji (ludowładztwo – demos i kratos czyli władza ludu (uczestnictwo ludzi w życiu publicznym); problemy demokracji jako władzy ludu – pytania dotyczą rozumienia: –ludu: kto należy do ludu?; jaki rodzaj uczestnictwa?; co jest jego warunkiem?; –władzy: jaki zakres władzy?; jakich spraw ma ona dotyczyć?; –rządzenia: czy należy się zawsze podporządkować władzy?; co jest obowiązkiem, a co przyzwoleniem wobec władzy? demokracja to rządy większości przy poszanowaniu praw mniejszości nie zgadzającej się z wyborami większości – opozycji (obawy przed tyranią większości).

13 Władza, polityka, demokracja (WDS 2008/2009 nr 22) 12. W sensie politologicznym demokracja to system polityczny, w którym rządy są ustanawiane większością głosów oddawanych w regularnie odbywających się wolnych wyborach; główne pytanie w demokracji: kto uczestniczy w podejmowaniu jakich decyzji oraz w jaki sposób?; typologie demokracji (przykładowe rodzaje): –egalitarna i elitarna/klasowa (stanowa); –bezpośrednia i przedstawicielska; –uczestnicząca i deliberatywna; –liberalna, socjalistyczna, ludowa; –społeczna, ekonomiczna, kulturowa itp.; –jako ideologia i światopogląd.

14 Władza, polityka, demokracja (WDS 2008/2009 nr 22) 13. Demokracja proceduralna: warunki instytucjonalne demokracji (co jest proceduralnym minimum systemu demokratycznego): –reprezentanci z wyboru; –regularne, wolne i uczciwe wybory; –inkluzywne prawo wyborcze; –prawo ubiegania się o stanowisko; –ochrona wolności słowa; –wolność stowarzyszania się oraz ich autonomia; –dostęp do alternatywnych informacji. Robert Dahl- poliarchia (model empiryczny).

15 Władza, polityka, demokracja (WDS 2008/2009 nr 22) 14. Demokracja nie może istnieć bez społeczeństwa obywatelskiego oraz instytucji demokratycznych – co oznacza zapewnienie: –równości wyboru; –realnego uczestnictwa społeczeństwa w procesie politycznym; –możliwości rozumienia tego, co się dzieje w życiu publicznym; –społecznej kontroli działań i celów rządowych; –włączenia całej dorosłej części społeczeństwa w obręb demos. warunki uczestnictwa w demokracji: –współzależność interesów – kwestia podstawowa to określenie dobra wspólnego – utrzymanie systemu politycznego i rozłożenie kosztów; –symetria stosunków (brak zdecydowanej dominacji jakiejś grupy, która może narzucać reguły gry w demokracji); –utrzymanie autonomii instytucji publicznych oraz ich współdziałania (potrzeba instytucji pośredniczących, które umożliwiają integrację systemu politycznego).

16 Władza, polityka, demokracja (WDS 2008/2009 nr 22) 15. Funkcje i dysfunkcje demokracji (demokracja jest fatalnym ustrojem, ale nie ma lepszego): co daje demokracja?: –reguluje konflikty w społeczeństwie (ogranicza niepewność); –zwiększa innowacyjność społeczną; –umożliwia kontrolę administracji państwowej; –umożliwia korektę błędnych decyzji. ograniczenia demokracji: –jest czasochłonna i kosztowna; –małe znaczenie ma w niej jednostkowy akt uczestnictwa (demokracjaanomijna); –przygotowanie merytoryczne wymaga pomocy specjalistów ( kto może kontrolować specjalistów?); –stopień skomplikowania decyzji.

17 Władza, polityka, demokracja (WDS 2008/2009 nr 22) 16. Demokracja a obywatelstwo, uczestnictwo publiczne i mniejszości: –instytucja obywatelstwa (T. H. Marshall): prawa cywilne, polityczne, społeczne (pytanie: w jaki sposób nie-obywatele mogą uczestniczyć w demokracji?); –poziomy (formy) uczestnictwa: samorząd lokalny, organizacje pozarządowe, wybory krajowe (pytanie o przejścia między tymi poziomami); –demokracja a ochrona praw mniejszości religijnych, narodowych, regionalnych itp. (w jaki sposób chronić?, jakich mniejszości?) 17. Przyszłość demokracji: –demokracja w świecie globalizacji (kryzys państwa narodowego); –integracja państw w szersze bloki (deficyt demokracji w UE); –nierówności społeczne (wykluczenie społeczne a uczestnictwo w życiu publicznym); –demokracja elektroniczna (czy to wystarczy?).


Pobierz ppt "Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Władza, polityka, demokracja (WDS 2008/2009 nr 22)"

Podobne prezentacje


Reklamy Google