Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Demokracja - społeczeństwo obywatelskie, kultura polityczna, partie polityczne (WDS.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Demokracja - społeczeństwo obywatelskie, kultura polityczna, partie polityczne (WDS."— Zapis prezentacji:

1 Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Demokracja - społeczeństwo obywatelskie, kultura polityczna, partie polityczne (WDS 2008/2009 nr 23)

2 Demokracja, społeczeństwo obywatelskie i partie polityczne (WDS 2008/2009 nr 23) 1. Przypomnienie - demokracja i wyzwania wobec niej: –granice rozumienia demokracji - demokracja może oznaczać wiele rzeczy (i zazwyczaj oznacza), ale warto być uwrażliwionym na różne jej warianty oraz odmienne znaczenia w różnych kulturach i obszarach (problemem pozostają mierniki i same oceny demokracji). –demokracja a globalizacja - globalizacja (jako złożony proces) wywiera wpływ na kształt i funkcjonowanie demokracji w ramach państwa narodowego, m.in. przez zmiany jego suwerenności (światowy system gospodarczy), wzrost znaczenia organizacji międzynarodowych oraz prawa międzynarodowego (czy ograniczenie suwerenności państwa narodowego pozbawia demokrację jej istotnych właściwości?). –demokracja a wzrost złożoności instytucji państwa (i jego agend), w ramach których podejmuje się ważne (często eksperckie) decyzje silnie wpływające na losy obywateli.

3 Demokracja, społeczeństwo obywatelskie i partie polityczne (WDS 2008/2009 nr 23) 2. Przykład – opinie o funkcjonowaniu demokracji w Polsce (CBOS, luty 2009): –społeczne podłoże demokracji (poczucie wpływu na sprawy kraju i regionu); –postawy wobec demokracji (poparcie rządów demokratycznych); –oceny demokracji (zadowolenie i niezadowolenie z demokracji); –rozumienie demokracji (z czym się demokracja kojarzy?); –partie polityczne (czy poprawne funkcjonowanie demokracji jest uzależnione od partii politycznych?); –wniosek: poparcie dla demokracji jest u nas na dość wysokim poziomie, ale społeczną ocenę jej funkcjonowania można określić jako krytyczną.

4 Demokracja, społeczeństwo obywatelskie i partie polityczne (WDS 2008/2009nr 23) 3. Społeczeństwo obywatelskie (SO) – tradycja i filozofia; wymiary społeczeństwa obywatelskiego (jego definiowanie): obywatelski - tworzone oddolnie stowarzyszenia, które pośredniczą między obywatelem a państwem (są one spontaniczne, samorządne i nie elitarne); kulturowy – społeczeństwo obywatelskie opiera się wspólnej moralności obywatelskiej i tożsamość kulturowej/narodowej (wspólnota normatywna; ekonomiczny – społeczeństwo obywatelskie to przede wszystkim sieć stosunków społecznych opartych na bazie wolnego rynku; światowy - globalne społeczeństwo obywatelskie. wyzwania - dobro wspólnoty a wolność jednostki oraz granice SO: –czy w ramach społeczeństwa obywatelskiego mogą być wszelkie stowarzyszenia? - zależy to od ich zdolności do wytwarzania kapitału społecznego oraz kontekstu społecznego; –jaki jest rola rodziny w SO? - problem - amoralny familizm; –rola partii politycznych w SO - wąskie i szerokie widzenie SO.

5 Demokracja, społeczeństwo obywatelskie i partie polityczne (WDS 2008/2009 nr 23) 4. Funkcje pełnione przez społeczeństwo obywatelskie (SO): pozytywne funkcje SO: –kontrola państwa (rządzących, administracji itp.); –mediacja między interesami różnych grup i państwa; –przyczynia się do integracji społecznej; –jest szkołą socjalizacji politycznej; –świadczenie usług społecznych. negatywne funkcje SO: –polityczna kooptacja (SO podlega normalnym procesom politycznym); –ogranicza zdolność podejmowania decyzji; –zniekształca reprezentację interesów (czy zawsze w SO są wszyscy ważni dla rozstrzygania spraw publicznych?); –segregacja społeczna (SO jest często źródłem podziałów społecznych); –niedemokratyczne cele i strategie (problem demokratyczności samego SO).

6 Demokracja, społeczeństwo obywatelskie i partie polityczne (WDS 2008/2009 nr 23) 5. Tradycje obywatelskie (SO) w Polsce: tradycje historyczne: –pamięć demokracji (rządów demokratycznych) i znaczenie wolności jednostki w kulturze polskiej (złota wolność); –tradycje oporu wobec zewnętrznej (i często narzucanej) władzy; –pamięć podziemnego państwa (z czasów II wojny światowej); –rola rodziny w społeczeństwie (społeczny familizm i niskie zaufanie społeczne wobec innych i instytucji publicznych). doświadczenia komunizmu: –pamięć protestów społecznych; –rola Kościoła (kościół jako inkubator obywatelskości ?); –zróżnicowania regionalne poczucia obywatelskości; –opozycja demokratyczna i rewolucja Solidarności; przełom 1989 roku i zmiany polityczne – liberalizacja i nowa ustawa o stowarzyszeniach.

7 Demokracja, społeczeństwo obywatelskie i partie polityczne (WDS 2008/2009 nr 23) 6. Społeczeństwo obywatelskie po 1989 r. - od próżni socjologicznej do społecznego bezruchu – właściwości polskiego wariantu SO: –odrzucenie wspólnotowej formuły kooperacji na rzecz indywidualnej pragmatyki: czy teraz obserwujemy powrót do poczucia wspólnoty? –akcent na załatwianie spraw w sposób nie- (poza-) formalny; –działania społeczne obok (równolegle) państwa; –niski poziom zaufania wobec instytucji życia publicznego. wyniki socjologiczne w 2007 r.: –spadła wiara w skuteczność wspólnego działania na rzecz społeczności lokalnej lub potrzebujących; –mniejsza aktywność i zaangażowanie w działalność organizacji obywatelskich; –mniej społeczników (osób posiadających doświadczenia w pracy społecznej); –ale coraz większa potrzeba solidarności międzyludzkiej i zaufania.

8 Demokracja, społeczeństwo obywatelskie i partie polityczne (WDS 2008/2009 nr 23) 7. Kultura polityczna: zespół postaw (orientacji) politycznych członków danego społeczeństwa, które są wyrazem uznawanych wartości, odnoszących się przede wszystkim do władzy państwowej; szerokie i wąskie rozumienie pojęcia kultury politycznej; pojęcia zbliżone: obyczaj polityczny, moralność polityczna, cnoty obywatelskie, kultura obywatelska (civic culture); kultura polityczna a jakość demokracji - od kultury zależy stopień i charakter zaangażowania obywateli w uczestnictwo polityczne; elementy kultury politycznej (czyli wiedza, odczucia, oceny): –poznawczy - to wiedza na temat procesów i faktów politycznych; –normatywny - wartości i zasady, które zdaniem członków danego społeczeństwa winny kształtować sferę polityki; –oceniający - opinie i sądy na temat instytucji życia politycznego; –emocjonalny – postawy i zachowania prezentowane na scenie politycznej.

9 Demokracja, społeczeństwo obywatelskie i partie polityczne (WDS 2008/2009 nr 23) 8. Koncepcje kultur politycznych: kultura a charakter systemu politycznego: –liberalna kultura polityczna, konserwatywna, socjalistyczna itp. Gabriel Almond i Sidney Verba: –trzy czyste typy kultury politycznej (parafialna/zaściankowa, poddańcza i uczestnicząca) i jeden mieszany (rzeczywista kultura polityczna/obywatelska); Ronald Inglehart - teoria modernizacyjnej zmiany kulturowej: –rozwój ekonomiczny przyczynia się do zmiany wartości i polityki (wartości materialistyczne i post-materialistyczne), ale modernizacja ma charakter probabilistyczny, a nie deterministyczny; Robert Putnam: –kultura polityczna a kapitał społeczny (zaufanie, sieci i kooperacja) – jest on efektem długiego rozwoju historycznego.

10 Demokracja, społeczeństwo obywatelskie i partie polityczne (WDS 2008/2009 nr 23) 9. Partie polityczne: kłopoty z definicją partii politycznej (czy tylko wpływ na władzę?); partia jako stowarzyszenie o dobrowolnym członkostwie ubiegającym się o władzę w państwie w drodze współzawodnictwa w wyborach; partie w dyktaturze politycznej - leninowska partia nowego typu (bolszewicy, PZPR, NSDAP, frankistowska Falanga) oraz jedna partia i niejawna opozycja (frakcje lub poza-partyjne instytucje – Kościół) partie: elitarna, masowa, masowej integracji, lewicowo-libertiańska, kartelizacja partii; partie w ładzie demokratycznym (warunki ich działania): –pluralizm (współistnienie wielu partii) i różnice programowe; –zdolność mobilizacji poparcia społecznego i działania politycznego; –dokonywanie selekcji kandydatów na stanowiska polityczne; –gra o maksymalizację wpływu na podejmowanie decyzji; –akceptacja wspólnych reguł gry – stabilizacja ustroju politycznego.

11 Demokracja, społeczeństwo obywatelskie i partie polityczne (WDS 2008/2009 nr 23) 10. Proces powstawania partii w Europie – partie organizowały się i tworzyły wobec głównych sporów publicznych, które dotyczyły: –roli reformacji (czyli relacji kościół – państwo); –identyfikacji narodowej a regionalnej (partie narodowe i regionalne); –gospodarki i klas społecznych (partie klasowe - robotnicy, rolnicy, klasa średnia); powstawanie partii w krajach postkomunistycznych - odmienności: –warunków społecznych (ogromny zakres zmian po 1989 r. i ogólna odziedziczona słabość SO); –dynamiki demokratyzacji (powstają dopiero po demokratyzacji ustroju); –elektoratu (zmienność przywiązania do poszczególnych partii); –partii (są budowane odgórnie, małe i słabo zakorzenione); –kontekst rywalizacji między partiami (zmienność ordynacji itp.).

12 Demokracja, społeczeństwo obywatelskie i partie polityczne (WDS 2008/2009 nr 23) 11. Partie polityczne w Polsce po 1989 r.: charakter tworzenia partii nie-komunistycznych: –powstawały w warunkach wielkiej nierównowagi zasobów i kadr wobec starych partii (reżimowych); –tworzone były od góry (głównie na bazie kontaktów osobistych); –działały w sytuacji braku tradycji politycznych i zmian społecznych. podział postkomunistyczny (M. Grabowska z IS) – wynika on z tradycji historycznej (kto za i przeciw dawnemu systemowi) i poczucia tożsamości politycznej (stosunek do PRL); –krytyka podziału komunistycznego: widoczny jest na biegunach sceny politycznej; brak wyraźnej artykulacji politycznej tego podziału; jest on obecny w klasie politycznej, ale pozostaje słabo widoczny w społeczeństwie - czy to jest podział z niedopowiedzeniem? czy teraz mamy do czynienia z podziałem post - solidarnościowym?


Pobierz ppt "Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Demokracja - społeczeństwo obywatelskie, kultura polityczna, partie polityczne (WDS."

Podobne prezentacje


Reklamy Google