Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

U źródeł regionalizmu - wartości, kultura, marzenie europejskie Dr hab. Witold Toczyski

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "U źródeł regionalizmu - wartości, kultura, marzenie europejskie Dr hab. Witold Toczyski"— Zapis prezentacji:

1 U źródeł regionalizmu - wartości, kultura, marzenie europejskie Dr hab. Witold Toczyski

2 W jakim stopniu czynniki etyczne, religijne i kulturowe kształtują rozwój ekonomiczny i polityczny regionów? Kultura (kapitał społeczny) a nie polityka determinuje sukces danej społeczności

3 Polityka jest w stanie zmienić kulturę, aby uchronić ją przed zgubnym wpływem własnych instytucji D.P. Moyniham

4 Kultura przesądza prawie o wszystkim

5 Wpływ norm i religii na rozwój gospodarczy Etyka protestancka u podstaw budowania ducha kapitalizmu Doktryna przeznaczenie człowieka ….?! Teoria zobowiązań człowieka w stosunku do powierzonych mu dóbr. Czas dany człowiekowi jest krótki, należy go dobrze wykorzystywać na chwałę Bożą. Podział pracy jest dany od Boga jako możliwość pomnożenia talentów i powołania człowieka.

6 Etyka protestancka u podstaw budowania ducha kapitalizmu Dla każdego opatrzność boża ma przewidziany zawód, który człowiek powinien sam poznać i podjąć Praca przypisanym przez Boga celem całego życia Kontemplacja podoba się Bogu mniej, jeśli odbywa się kosztem pracy zawodowej Marcin Luter: Praca jest przeznaczeniem, któremu trzeba się poddać i którym trzeba się zadowolić Wpływ norm i religii na rozwój gospodarczy

7 Etyka protestancka u podstaw budowania ducha kapitalizmu Marnowanie czasu jako pierwszy i najcięższy grzech a może być tym zbyt długi sen, rozrywki, rozmowy towarzyskie, Kto nie pracuje ten niech nie je – zasada obowiązuje wszystkich, Bogactwo nie zwalnia nas od pracy Niechęć do pracy jako oznaka braku stanu łaski Praca jest przykazaniem Boga, któremu każdy człowiek powinien być posłuszny Wpływ norm i religii na rozwój gospodarczy

8 Etyka protestancka u podstaw budowania ducha kapitalizmu Praca – staranna, długa i dokładna - jest najskuteczniejszą formą ascezy. Zapobiega bowiem rozmaitym pokusom. Praca jest pierwszym i podstawowym powołaniem człowieka i zadaniem postawionym mu przez Boga. Niechęć do pracy jest oznaką braku ŁASKI. Nakaz pracy jest bezwarunkowy: nic nie zwalnia człowieka z jego wypełniania. Wpływ norm i religii na rozwój gospodarczy

9 Etyka protestancka u podstaw budowania ducha kapitalizmu Bogactwo pojmowane jako pokusa jest grzechem, w przeciwieństwie do zawodowego bogacenia, które jest wręcz nakazane chcieć być biednym, to tak jak chcieć być chorym, a to naganne dla chwały Bożej Bogacenie się jest oznaką pobożności, a ta zostanie doceniona przez Boga Korzystanie z życia i jego radości jest naganna Asceza seksualna – współżycie płciowe tylko jako chciany przez Boga środek pomnażania Jego chwały Wpływ norm i religii na rozwój gospodarczy

10 Etyka protestancka u podstaw budowania ducha kapitalizmu Konsekwencją etyki protestanckiej jest wytworzenie się kapitalistycznego etosu mieszczańskiego. Ideał człowieka kapitalizmu: uczciwy, pracowity, godny kredytu. Jądrem etosu jest poczucie zawodowego obowiązku. Ciągła, produktywna praca prowadzi do powstania zysków. Zyski są akumulowane dzięki nakazowi ascezy: tworzą się kapitały. Ograniczenie i racjonalizacja konsumpcji jest również środkiem do pomnażania kapitałów. Wpływ norm i religii na rozwój gospodarczy

11 - nauczanie Kościoła Katolickiego Wpływ norm i religii na rozwój gospodarczy

12 Wymiar podmiotowy pracy: TEOLOGICZNE UJĘCIE PRACY JPII Praca jako uczestnictwo w dziele Stwórcy (Lab. Ex.) C złowiek jako obraz Boga jest osobą, czyli bytem podmiotowym uzdolnionym do planowego i celowego działania, zdolnym do stanowienia o sobie i zmierzającym do spełnienia siebie Wpływ norm i religii na rozwój gospodarczy- nauczanie Kościoła Katolickiego

13 Wymiar podmiotowy pracy: różne czynności przynależące do procesu pracy, (…) bez względu na ich charakter, mają służyć urzeczywistnianiu się jego człowieczeństwa, spełnianiu osobowego powołania, które jest mu właściwe z racji samegoż człowieczeństwa. Wpływ norm i religii na rozwój gospodarczy- nauczanie Kościoła Katolickiego

14 Wymiar podmiotowy pracy: Praca jest funkcją osoby Praca jest funkcją osoby Solidarność (nie tylko naturalna) Solidarność (nie tylko naturalna) Godność osoby Godność osoby Relacje społeczne: rodzina, społeczeństwo, naród Relacje społeczne: rodzina, społeczeństwo, naród Uprawnienia i zobowiązania cywilne Uprawnienia i zobowiązania cywilne praca ludzka stanowi klucz, (…), do całej kwestii społecznej, jeżeli staramy się ją widzieć naprawdę pod kątem dobra człowieka (LE 3) Wpływ norm i religii na rozwój gospodarczy- nauczanie Kościoła Katolickiego

15 Prawo do pracy: wynika z prawa naturalnego wynika z prawa naturalnego jest prawem podmiotowym jest prawem podmiotowym - nie jest wytworem ustroju - wynika z godności osoby ludzkiej wolność wyboru zawodu odpowiednio do uzdolnień naturalnych i zdobytych umiejętności wolność wyboru zawodu odpowiednio do uzdolnień naturalnych i zdobytych umiejętności Wpływ norm i religii na rozwój gospodarczy- nauczanie Kościoła Katolickiego

16 Siły społeczne oraz państwo są zobowiązane do stworzenia wszelkich warunków do tego, aby poszczególne osoby mogły realizować: Siły społeczne oraz państwo są zobowiązane do stworzenia wszelkich warunków do tego, aby poszczególne osoby mogły realizować: swoje prawo swoje prawo ale i obowiązek do pracy. ale i obowiązek do pracy. Wpływ norm i religii na rozwój gospodarczy- nauczanie Kościoła Katolickiego

17 Dlatego też pierwszym i podstawowym zadaniem wszystkich i każdego- rządu, polityków, kierowników, przedsiębiorstw i właścicieli zakładów powinno być jedno: dać pracę wszystkim (Jan Paweł II, LE) (Jan Paweł II, LE) Wpływ norm i religii na rozwój gospodarczy- nauczanie Kościoła Katolickiego

18 Zaangażowanie i współdecydowanie: - należy angażować podwładnych w sprawy kierowania firmą i stopniowo dopuszczać ich do współdecydowania - przedsiębiorstwo powinno być traktowane jako wspólne dobro wszystkich zatrudnionych - powierzanie obowiązków pracownikowi do samodzielnego wykonania Wpływ norm i religii na rozwój gospodarczy- nauczanie Kościoła Katolickiego

19 Praca ma łączyć ludzi, jest siłą budowania wsp ó lnoty, "stanowi nieodzowny składnik życia społecznego i konstruktywny czynnik ładu społecznego" (LE) Praca ma łączyć ludzi, jest siłą budowania wsp ó lnoty, "stanowi nieodzowny składnik życia społecznego i konstruktywny czynnik ładu społecznego" (LE) Oznacza to, że społeczna nauka Kościoła odrzuca takie teorie ekonomiczne i taką gospodarkę, kt ó re traktują pracę jako przedmiot, czysty towar oraz poddają ją presji kapitału. Oznacza to, że społeczna nauka Kościoła odrzuca takie teorie ekonomiczne i taką gospodarkę, kt ó re traktują pracę jako przedmiot, czysty towar oraz poddają ją presji kapitału. Wpływ norm i religii na rozwój gospodarczy- nauczanie Kościoła Katolickiego

20 Obowiązek pracy: Dwa wymiary pracy: Dwa wymiary pracy: 1. wymiar osobowy, pozostaje bowiem w bezpośrednim związku z odpowiedzialnością i urzeczywistnianiem siebie przez człowieka 2. wymiar społeczny - wskazuje na prawo i obowiązek troski o utrzymanie własnej rodziny Wpływ norm i religii na rozwój gospodarczy- nauczanie Kościoła Katolickiego

21

22

23 Zagrożenia pracy ludzkiej: Wpływ norm i religii na rozwój gospodarczy- nauczanie Kościoła Katolickiego

24 Społeczna ekologia pracy pojęcie pochodzące z encykliki Centesimus Annus: pojęcie pochodzące z encykliki Centesimus Annus: porównanie środowiska pracy do środowiska naturalnego, porównanie środowiska pracy do środowiska naturalnego, dążenie do spójności i trwałości społeczeństwa, tak jak spójna jest natura poprzez równowagę i trwałe związki dążenie do spójności i trwałości społeczeństwa, tak jak spójna jest natura poprzez równowagę i trwałe związki "zapobieganie degradacji, jaką jest anonimowość i bezosobowe umasowienie" by poprzez pracę budowany był "swojego rodzaju system solidarności" "zapobieganie degradacji, jaką jest anonimowość i bezosobowe umasowienie" by poprzez pracę budowany był "swojego rodzaju system solidarności" Wpływ norm i religii na rozwój gospodarczy- nauczanie Kościoła Katolickiego

25 prorodzinny charakter pracy (uzyskanie spójności społeczeństwa poprzez przełamanie indywidualistycznego myślenia i dążenie do solidarności i miłości, która zaczyna się już w rodzinie) prorodzinny charakter pracy (uzyskanie spójności społeczeństwa poprzez przełamanie indywidualistycznego myślenia i dążenie do solidarności i miłości, która zaczyna się już w rodzinie) - kształtowanie czasu pracy tak, by rodzina mogła funkcjonować bez przeszkód Wpływ norm i religii na rozwój gospodarczy- nauczanie Kościoła Katolickiego

26 Cywilizacyjna rola wartości społecznych ONZ powszechną deklaracją praw człowieka z 1948r, powszechną deklaracją praw człowieka z 1948r, Rada Gospod – Społeczna ONZ. Rada Gospod – Społeczna ONZ. Org. do Spraw Wyżywienia – FAO. Org. do Spraw Wyżywienia – FAO. ONZ do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury- UNESCO ONZ do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury- UNESCO Światowa Organizacja Zdrowia – WHO Światowa Organizacja Zdrowia – WHO Fundusz Narodów Zjednoczonych Pomocy Dzieciom UNICEF Fundusz Narodów Zjednoczonych Pomocy Dzieciom UNICEF Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju – UNDP. Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju – UNDP. Centrum Nar. Zjedn. do Spraw Osiedli Ludzkich – HABITAT. Centrum Nar. Zjedn. do Spraw Osiedli Ludzkich – HABITAT. Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców UNHCR. Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców UNHCR. Międzynarodowy program ONZ do spraw narkotyków UNDCP. Międzynarodowy program ONZ do spraw narkotyków UNDCP. Światowy Program Żywnościowy WFP. Światowy Program Żywnościowy WFP. Fundusz Nar. Zjedn. ds. Działalności Populacyjnej UNIFPA. Fundusz Nar. Zjedn. ds. Działalności Populacyjnej UNIFPA. Inst. Badawczy Nar. Zjedn. Dla Rozwoju Społecznego UNRISD. Inst. Badawczy Nar. Zjedn. Dla Rozwoju Społecznego UNRISD.

27 Jeffrey Sachs, A new map of the world, The Economist, Jun 24th 2000 Innowatorzy, adopterzy, outsiderzy Technologiczni innowatorzy – dziesięć lub więcej patentów na milion mieszkańców. Adoptujący nowe technologie – eksport wysokich technologii tworzy co najmniej 2% PKB. Wykluczeni technologicznie – niski eksport high-tech, mało rejestrowanych patentów.

28 Aspekty fordyzmu w zakresie : 1. procesu pracy – masowa produkcja trwałych dóbr użytkowych (m.in. standaryzacja produktów, taśma montażowa, podział pracy na najprostsze czynności); 2. systemu makroekonomicznego – masowa produkcja i konsumpcja głównie w ramach gospodarki narodowej; 3. społecznego sposobu regulacji gospodarki – zinstytucjonalizowane negocjacje zbiorowe i keynesowska polityka społeczna; 4. konsekwencji społecznych – społeczeństwo miejsko- przemysłowe z dominacją klasy średniej oparte na pracy najemnej.

29 FORDYZMPOSTFORDYZM robotnik wykonuje tę samą prostą czynność: tempo pracy jest wyznaczone przez tempo przesuwania taśmy prowadził do powstania globalnych, masowych rynków zbytu oraz wciągnięcia w sferę swojego oddziaływania – za pośrednictwem międzynarodowych inwestycji kapitałowych rzesz wciągnięcia w sferę swojego oddziaływania – za pośrednictwem międzynarodowych inwestycji kapitałowych rzesz mieszkańców globu Nowe technologie, nowa polityka społeczna przejście do kapitalizmu prężnej akumulacji i elastyczności pracy

30 FORDYZMPOSTFORDYZM Produkcja masowaEkonomia zdywersyfikowana Ekonomia skaliProdukcja małoseryjna Uniformizacja i standaryzacjaProdukcja elastyczna, wielość wytwarzanych produktów Tradycyjna infrastruktura kolejowa i drogowa Infrastruktura globalnej komunikacji Ekstensywne wykorzystanie siły roboczej Wzrost znaczenia kwalifikacji i wiedzy Produkcja zależna od czynników produkcji i zasobów Produkcja zależna od popytu Redukcja kosztów w wyniku kontrolowania płac Redukcja kosztów w wyniku innowacji i poprawy jakości

31 FORDYZMPOSTFORDYZM Negocjacje zbioroweNegocjacje prowadzone na szczeblu lokalnym lub firmy CentralizacjaDecentralizacja Państwo lub miasto "subsydiujące"Państwo lub miasto przedsiębiorcze Krajowa polityka regionalnaTerytorialne (sub-krajowe) polityki regionalne Wiodąca rola przemysłu w tworzeniu innowacji Badania i rozwój finansowane przez sektor publiczny Uspołecznienie bogactwa (państwo dobrobytu) Prywatyzacja potrzeb zbiorowych oraz zabezpieczenia społecznego; pomoc charytatywna Państwo narodoweRegiony i samorządy terytorialne

32 FORDYZMPOSTFORDYZM EtatyzacjaDeetatyzacja Uspołecznienie Reprywatyzacja Dostatek mocyFluktuacje zasobów energetycznych UrbanizacjaSuburbanizacja ModernizmPostmodernizm Zasoby siły roboczejKwalifikacje siły roboczej

33 Postfordyzm w kontekście ekonomicznym oznacza głównie zmiany w organizacji procesu pracy. Elastyczna produkcja dostosowana do indywidualnych potrzeb i organizacja pracy symbolizowane są przez takie hasła jak branding (od brand, czyli marka), marketing, outsourcing, reengineering, total quality management, elastyczne formy zatrudnienia, wielozadaniowe sieci współpracy itp. Dużą rolę w tych zmianach odgrywa upowszechnianie technik komputerowych i sieciowych. W takiej sytuacji dość szybko spada zapotrzebowanie na niewykwalifikowanych pracowników,

34 Celem keynesowskiej polityki gospodarczej było pełne zatrudnienie, teraz jest nim głównie międzynarodowa konkurencyjność gospodarki, a redystrybucyjne prawa socjalne ustępują polityce skierowanej na przygotowanie pracowników dla postfordowskich przedsiębiorstw i elastycznego rynku pracy. Nowe technologie, rosnące umiędzynarodowienie, postfordyzm i regionalizacja gospodarki sprawiają, że zmniejsza się znaczenie państwa narodowego

35 Kultura przesądza prawie o wszystkim Rola kultury w osiągnięciu gospodarczej prosperity 1.Ogólne cechy kulturowe uważane za korzystne – pracowitość, przedsiębiorczość, wiara w znaczenie edukacji 2.Czynniki natury makroekonomicznej – skłonność do oszczędzania i inwestowania

36 Kultura przesądza prawie o wszystkim KULTURA INSTYTUCJE

37 Cywilizacyjna rola wartości społecznych Wymiar jednostkowy Umiejętności Kwalifikacje Wiedza Wykształcenie Zdrowie Wymiar zbiorowy Zaufanie Więzi Sieci społeczne Samoregulacja i samoorganizacja Tradycja samorządzenia Kapitał ludzki i społeczny

38 Cywilizacyjna rola wartości społecznych Kapitał ludzki Kapitał ludzki jest indywidualną cechą jednostki. Obejmuje wszystkie cechy wpływające na produktywność jednostki, w tym wykształcenie formalne, inteligencja oraz wrodzone zdolności, stan zdrowia, cechy charakteru, a nawet znajomości, i powiązania towarzyskie. Można to zsyntetyzować jako ogólny poziom umiejętności. Choć najczęściej definicja jest zawężana do edukacji i szkoleń.

39 Cywilizacyjna rola wartości społecznych Kapitał społeczny To sieci interakcji zawarte w relacjach jednostki z innymi ludźmi; Wzory zachorowań zakumulowane w doświadczeniu zbiorowym. Społeczne interakcje są wynikiem kooperacji w procesach wymiany. Kapitał społeczny porównuje się często do kleju społecznego.

40 Kapitał społeczny może przyjąć rozmaite formy: kultury współpracy lub konkurencji, konsensusu stowarzyszeniowego lub spolaryzowanych grup interesu, a także sposobów uczenia się. Rozróżnić należy różne formy kapitału społecznego Kapitał instytucjonalny Kapitał kulturowy Kapitał symboliczny Kapitał psychospołeczny Kapitał poznawczy Kapitał społeczny może przyjąć rozmaite formy: kultury współpracy lub konkurencji, konsensusu stowarzyszeniowego lub spolaryzowanych grup interesu, a także sposobów uczenia się. Rozróżnić należy różne formy kapitału społecznego Kapitał instytucjonalny Kapitał kulturowy Kapitał symboliczny Kapitał psychospołeczny Kapitał poznawczy

41 Kapitał instytucjonalny to zdolności formalnych instytucji danego regionu do skoncentrowania się na rozwiązywaniu problemów, ich zdolność działania, szybkość procesu decyzyjnego, zakres posiadanej informacji przez organizacje i ich elastyczność, i wreszcie rodzaj istniejących relacji między różnymi organizacjami. Kapitał kulturowy składa się z dziedzictwa tradycji regionu, jego wartości i przekonań, a także z bogactwa jego języka, wreszcie z jego relacji społecznych i zachowań Kapitał symboliczny to zdolność regionu do zmobilizowania energii koniecznej do zapewnienia właściwego rozwoju regionu, a także jego potencjał do stworzenia wizerunku-emblematu, do którego mogą się odnieść przedsiębiorstwa działające w regionie. Kapitał instytucjonalny to zdolności formalnych instytucji danego regionu do skoncentrowania się na rozwiązywaniu problemów, ich zdolność działania, szybkość procesu decyzyjnego, zakres posiadanej informacji przez organizacje i ich elastyczność, i wreszcie rodzaj istniejących relacji między różnymi organizacjami. Kapitał kulturowy składa się z dziedzictwa tradycji regionu, jego wartości i przekonań, a także z bogactwa jego języka, wreszcie z jego relacji społecznych i zachowań Kapitał symboliczny to zdolność regionu do zmobilizowania energii koniecznej do zapewnienia właściwego rozwoju regionu, a także jego potencjał do stworzenia wizerunku-emblematu, do którego mogą się odnieść przedsiębiorstwa działające w regionie.

42 Kapitał psychospołeczny opiera się zasadniczo na pojęciu zaufania, na przekonaniu o istnieniu wspólnoty, która ma potencjał rozwojowy i wreszcie na świadomości, że istnieje możliwość zorganizowania współpracy z grupami i stowarzyszeniami. Kapitał poznawczy to zbiorowe know-how, którego nie należy mylić z kapitałem ludzkim jednostek. Kapitał poznawczy ugruntowuje się w organizacjach stanowiących infrastrukturę wiedzy: w uczelniach wyższych, ośrodkach badawczych, organizacjach kulturalnych i zawodowych, w przedsiębiorstwach oraz organach odpowiedzialnych za rozwijanie dialogu społecznego Kapitał psychospołeczny opiera się zasadniczo na pojęciu zaufania, na przekonaniu o istnieniu wspólnoty, która ma potencjał rozwojowy i wreszcie na świadomości, że istnieje możliwość zorganizowania współpracy z grupami i stowarzyszeniami. Kapitał poznawczy to zbiorowe know-how, którego nie należy mylić z kapitałem ludzkim jednostek. Kapitał poznawczy ugruntowuje się w organizacjach stanowiących infrastrukturę wiedzy: w uczelniach wyższych, ośrodkach badawczych, organizacjach kulturalnych i zawodowych, w przedsiębiorstwach oraz organach odpowiedzialnych za rozwijanie dialogu społecznego

43 Cywilizacyjna rola wartości społecznych Kapitał społeczny - hasłowo zaufanie, wartości, normy, relacje wzajemności, wspólne działania kooperacyjne, sieci powiązań, dzielenie się informacjami

44 Cywilizacyjna rola wartości społecznych Kapitał społeczny KS to właściwości jednostek, grup, zbiorowości, struktur, organizacji w przestrzeni interpersonalnej. KS jest tworzony oraz przekazywany za pomocą mechanizmów społecznych.

45 Cywilizacyjna rola wartości społecznych Kapitał społeczny KS ma oblicze jednostkowe, które wynikać może z pochodzenia społecznego lub etnicznego. Mogą to być sieci powiązań, cechy psychologiczne jak przedsiębiorczość. KS ma też oblicze zbiorowe - jego nosicielem może być grupa społeczna, która wpaja pewne cech w toku socjalizacji. Są to zachęty do działań, aby wytworzyć określone interakcje społecznej. Najbardziej podkreślanym jest wzajemne zaufanie. Ewentualne kary wzmacniają znaczenie tych zachowań.

46 Cywilizacyjna rola wartości społecznych Kapitał społeczny – trzy elementy 1. Wzory współdziałania, społecznego uznania dla norm chroniących kooperację i wymianę oraz wartości uzasadniające zachowania prospołeczne, takie jak dobro wspólne.

47 Cywilizacyjna rola wartości społecznych Kapitał społeczny – trzy elementy 2. Sieci powiązań, pomiędzy jednostkami i grupami. 3. Aktywne relacje między ludźmi: zaufanie, zrozumienie, wspólne wartości i wzory zachowań.

48 Korupcja i szara strefa gospodarki Kenneth Murphy and Marek Hessel, Stealing the State, and Everything Else - A Survey of Corruption in the Postcommunist World, Project Syndiate at (2003).http://www.project-syndicate.org Stopień skorumpowania Szara strefa, %PKB Rosja Ukraina Kolumbia Bułgaria Łotwa Rumunia Węgry Polska Grecja Francja Austria USA Estonia Szwecja Włochy Hiszpania Niemcy Dania Czechy Słowacja Meksyk wysoki poziom korupcji, nadmiernie rozbudowana biurokracja, niska jakość sądownictwa i duża szara strefa ekonomiczna (wszystkie symptomy wadliwego funkcjonowania administracji) bezpośrednio oddziałują na ogólną konkurencyjność regionalną.

49 Arbitralność administracji Stopień skorumpowania Korupcja i arbitralność administracji Rosja Ukraina Niemcy Czechy Honduras W. Brytania Węgry Polska Słowacja Grecja Włochy Francja Wenezuela Portugalia Irlandia USA Hiszpania Szwecja Japonia niska wysoka Kenneth Murphy and Marek Hessel, Stealing the State, and Everything Else - A Survey of Corruption in the Postcommunist World, Project Syndiate at (2003).http://www.project-syndicate.org niski wysoki

50 Europejskie wartości wolność, wolność, demokracja, demokracja, sybsydiarność sybsydiarność poszanowanie praw człowieka i ludzkiej godności, poszanowanie praw człowieka i ludzkiej godności, rozwój zrównoważony rozwój zrównoważony równość, równość, solidarność, solidarność, dialog i sprawiedliwość społeczna. dialog i sprawiedliwość społeczna.

51 Europejskie wartości Traktat o Unii Europejskiej, zwany Traktatem z Maastricht, 1992, nazywa integrację europejską nowym etapem w procesie tworzenia ściślejszego związku między narodami Europy, w którym decyzje są podejmowane (w sposób możliwie najbardziej otwarty – poprawka z Amsterdamu, 1997) na szczeblu jak najbliższym obywatelowi (Artykuł A). nowym etapem w procesie tworzenia ściślejszego związku między narodami Europy, w którym decyzje są podejmowane (w sposób możliwie najbardziej otwarty – poprawka z Amsterdamu, 1997) na szczeblu jak najbliższym obywatelowi (Artykuł A).

52 Europejskie wartości Subsydiarność (zasada pomocniczości) zbiorowości szersze, o wyższym stopniu organizacji, powinny interweniować tylko wówczas, gdy działają skuteczniej od zbiorowości mniejszych. zbiorowości szersze, o wyższym stopniu organizacji, powinny interweniować tylko wówczas, gdy działają skuteczniej od zbiorowości mniejszych. Centrum interweniuje więc tylko w sposób pomocniczy. Centrum interweniuje więc tylko w sposób pomocniczy. Najniższy poziom, do którego stosuje się tę zasadę, to jednostka, czyli człowiek, któremu należy pozostawić możliwie największą swobodę dzialania. Najniższy poziom, do którego stosuje się tę zasadę, to jednostka, czyli człowiek, któremu należy pozostawić możliwie największą swobodę dzialania.

53 Europejskie wartości Wspólnota podejmuje działania, zgodnie z zasadą subsydiarności, tylko wówczas i tylko w takim zakresie, w jakim cele proponowanych działań nie mogą być skutecznie zrealizowane w odpowiedni sposób przez państwa członkowskie, natomiast z uwagi na skalę lub skutki tych działań, mogą być lepiej zrealizowane przez Wspólnotę.

54 Europejskie wartości Zasada pomocniczości nie jest uwzględniona przez Konstytucję Europejską w stopniu wystarczającym. Zapisy Konstytucji sprawiają wrażenie, jakby ustawodawca chciał jedynie zabezpieczyć interesy państw członkowskich wobec monopolistycznych zapędów Brukseli, a tymczasem pomocniczość domaga się czegoś więcej.

55 Europejskie wartości Kohezja (spójność) Kohezja czyli spójność społeczna i ekonomiczna oznacza dążenie krajów do redukowania regionalnych Nierówności w imie polityki solidaryzmu Kohezja czyli spójność społeczna i ekonomiczna oznacza dążenie krajów do redukowania regionalnych Nierówności w imie polityki solidaryzmu Rozwój zrównoważony Rozwój zrównoważony to taki rozwoj, który zaspokaja potrzeby współczesności, nie odbierając przyszłym pokoleniom zdolności o zaspokojenia ich wlasnych potrzeb Rozwój zrównoważony to taki rozwoj, który zaspokaja potrzeby współczesności, nie odbierając przyszłym pokoleniom zdolności o zaspokojenia ich wlasnych potrzeb

56 Europejskie wartości Strategie inteligentnego państwa: Stabilizacja makroekonomiczna Stabilizacja makroekonomiczna Konkurencyjność na rynku wewnętrznym Konkurencyjność na rynku wewnętrznym Stabilność polityczna Stabilność polityczna Praworządność Praworządność Rozbudowa infrastruktury materialnej Rozbudowa infrastruktury materialnej Troska o kapitał społeczny Troska o kapitał społeczny

57 Regionalizm w praktyce

58 Marzenia europejskie

59 Europejskie marzenie...stereotypy? Europejskie marzenie...stereotypy? W amerykańskim marzeniu sukces jest indywidualny (jedni wygrywają wszystko, inni wszystko przegrywają); w europejskim marzeniu nikt nie powinien być całkiem przegrany Stereotyp - w USA przegrani są marginalizowani ( a tych którzy się nie podporządkowują zamyka w więzieniach ), w Ameryce liczy się racja silnych i bogactwo Stereotyp - w USA przegrani są marginalizowani ( a tych którzy się nie podporządkowują zamyka w więzieniach ), w Ameryce liczy się racja silnych i bogactwo Stereotyp - Europa stara się wszystkich zmieścić w społecznych mechanizmach. W Europie podstawą jest jakość życia i socjalne prawa społeczności europejskiej Stereotyp - Europa stara się wszystkich zmieścić w społecznych mechanizmach. W Europie podstawą jest jakość życia i socjalne prawa społeczności europejskiej

60 Europejskie marzenie... stereotypy Europejskie marzenie... stereotypy W USA pozostały niezmienione ideały od 200 lat W USA pozostały niezmienione ideały od 200 lat W USA żyje się, aby pracować, w Europie pracuje, aby żyć W USA żyje się, aby pracować, w Europie pracuje, aby żyć Brak zrównoważonego rozwoju w Ameryce Brak zrównoważonego rozwoju w Ameryce Różnice mogą wynikać z (nieograniczonej) przestrzeni w Stanach Zjednoczonych Różnice mogą wynikać z (nieograniczonej) przestrzeni w Stanach Zjednoczonych Amerykańskie marzenie oparte jest na prawie własności i prawach jednostki (własność gwarantuje wolność i niezależność, a obronie własności służą wolności obywatelskie) Amerykańskie marzenie oparte jest na prawie własności i prawach jednostki (własność gwarantuje wolność i niezależność, a obronie własności służą wolności obywatelskie) W Europie dyskutuje się o prawach socjalnych (praca, emerytura, opieka zdrowotna, wypoczynek, mieszkanie) W Europie dyskutuje się o prawach socjalnych (praca, emerytura, opieka zdrowotna, wypoczynek, mieszkanie)

61 Marzenie Europejskie Europa Regionów czy Europa Ojczyzn? Czy ostatecznie rezultatem będzie subsydiarna Europa, w której decyzje podejmowane są tak blisko obywatela, jak to tylko możliwe i w której wyższe szczeble władzy uczestniczą w podejmowaniu decyzji tylko wtedy, gdy nie może to nastąpić na niższym szczeblu?

62 Marzenie Europejskie Europa Regionów czy Europa Ojczyzn? Europa Regionów jest oparta na ideach federalizmu, demokracji, subsydiarności i solidaryzmu, budowana z dołu do góry, a nie z góry na dół. Europa Ojczyzn zmierza do struktury konfederacyjnej aprobując demokrację, idee subsydiarności i solidaryzmu przy zachowaniu szerokich prerogatyw państwa narodowego

63 Marzenie Europejskie Europa Regionów czy Europa Ojczyzn? Czy będzie to Europa targana narodowymi odmiennościami, hedonistycznym egozimem, rygorami politycznej poprawności i upadkiem demograficznym???

64 Marzenie Europejskie Alvin Toffler uważa, że przyszłość Europy będzie zależeć od równowagi w trójkącie: państwa – instytucje wspólnotowe – regiony i że będziemy mieli do czynienia z coraz większą presją w kierunku decentralizacji politycznej i wzrostu roli regionów.

65 Marzenie Europejskie Zdaniem Zbigniewa Brzezińskiego, Europa będzie stopniowo przekształcać się w konfederację państw: "Europa nigdy nie będzie pojedynczym państwem narodowym, gdyż różnorodne tradycje jej narodów są zbyt silnie zakorzenione, ale może stać się jednolita całością, która dzięki wspólnym instytucjom realizuje demokratyczne ideały, pragnie, by stały się uniwersalne, a także jest atrakcyjnym wzorcem dla innych.

66 Marzenie Europejskie Daniel Bell natomiast uważa, że paradoks współczesnych państw polega na tym, że są zbyt małe, by sprostać globalnym problemom (zapewnić bezpieczeństwo, ochronić środowisko naturalne, rozwiązać problem migracji itp.); jednocześnie jest zbyt duże, by skutecznie rozwiązywać sprawy lokalne. Rozwiązania tej sytuacji upatruje w rozszerzeniu autonomii regionalnej i równoczesnym rozwoju struktur ponad lokalnych.

67 Marzenie Europejskie Ralf Dahrendorf: teraz regiony są jeszcze solidarne, ponieważ mają wspólnego wroga – państwo. Później same staną się stronami konfliktu. Regiony, jeśli mają współtworzyć podstawę przyszłego ładu europejskiego, to muszą być budowane na fundamencie równości wobec prawa; razem z państwem mają się uzupełniać, a nie je zastąpić.

68 Marzenie Europejskie - sentencje Alain Finkielkraut - Europejczycy są dziś straszliwie rozczarowani Europą Alain Finkielkraut - Europejczycy są dziś straszliwie rozczarowani Europą Peter Sloterdijk - Zjednoczona Europa to wielka cieplarnia, oaza spokoju dla wyczerpanych europejskich narodów Peter Sloterdijk - Zjednoczona Europa to wielka cieplarnia, oaza spokoju dla wyczerpanych europejskich narodów Robert Kagan - Europa jest słaba, Rosjanie i Chińczycy gardzą nią Robert Kagan - Europa jest słaba, Rosjanie i Chińczycy gardzą nią Slavoj Zizek - Europejska polityka opiera się na strachu Slavoj Zizek - Europejska polityka opiera się na strachu

69 Marzenie Europejskie - sentencje Francis Fukuyama - Nigdy nie powstanie wspólna europejska tożsamość Francis Fukuyama - Nigdy nie powstanie wspólna europejska tożsamość André Glucksmann - Europejczycy są dumni ze swojej słabości André Glucksmann - Europejczycy są dumni ze swojej słabości Zbigniew Brzeziński - Europa musi jak najszybciej wypracować wspólną politykę zagraniczną Zbigniew Brzeziński - Europa musi jak najszybciej wypracować wspólną politykę zagraniczną Emmanuel Todd - Unia Europejska jest skazana na rozpad Emmanuel Todd - Unia Europejska jest skazana na rozpad

70 Marzenie Europejskie - sentencje Jeremy Rifkin - Europa to największa nadzieja świata po klęsce Ameryki Jeremy Rifkin - Europa to największa nadzieja świata po klęsce Ameryki Joseph Stiglitz - Unia Europejska na równi z Ameryką przyczynia się do wzrostu nierówności na świecie Joseph Stiglitz - Unia Europejska na równi z Ameryką przyczynia się do wzrostu nierówności na świecie Benjamin Barber - Europejczycy mają w sobie za mało obywatelskiego ducha Benjamin Barber - Europejczycy mają w sobie za mało obywatelskiego ducha Władimir Bukowski - Unia Europejska jest kopią ZSRR Władimir Bukowski - Unia Europejska jest kopią ZSRR

71 Marzenie Europejskie - sentencje Peter Berger - Europa to jedyna naprawdę zeświecczona część świata Peter Berger - Europa to jedyna naprawdę zeświecczona część świata Zygmunt Bauman - Europejczycy zamknęli się na problemy reszty świata Zygmunt Bauman - Europejczycy zamknęli się na problemy reszty świata Roger Scruton - Zrobiliśmy z Europy biurokratycznego molocha, który nie może nadążyć za resztą świata Roger Scruton - Zrobiliśmy z Europy biurokratycznego molocha, który nie może nadążyć za resztą świata Charles Taylor - Europa wkroczyła w epokę postchrześcijańską Charles Taylor - Europa wkroczyła w epokę postchrześcijańską

72 Marzenie Europejskie - sentencje Noam Chomsky - Europa jest wrogiem Ameryki Noam Chomsky - Europa jest wrogiem Ameryki Niall Ferguson - Europa to prowincja w porównaniu z Chinami Niall Ferguson - Europa to prowincja w porównaniu z Chinami John Gray - Europejski imperializm był znacznie bardziej twórczy niż dzisiejszy amerykański John Gray - Europejski imperializm był znacznie bardziej twórczy niż dzisiejszy amerykański Jürgen Habermas - Europa to jedyna alternatywa dla brutalnego amerykańskiego kapitalizmu Jürgen Habermas - Europa to jedyna alternatywa dla brutalnego amerykańskiego kapitalizmu

73 Marzenie Europejskie - sentencje Jacques Attali - Europa przegrywa w globalnym wyścigu Jacques Attali - Europa przegrywa w globalnym wyścigu Pierre Manent - Pustka zjednoczonej Europy coraz bardziej rzuca się w oczy Pierre Manent - Pustka zjednoczonej Europy coraz bardziej rzuca się w oczy George Soros - Unia Europejska najlepiej ucieleśnia zasady społeczeństwa obywatelskiego George Soros - Unia Europejska najlepiej ucieleśnia zasady społeczeństwa obywatelskiego George Weigel - Europa, porzucając chrześcijaństwo, skazuje się na zagładę George Weigel - Europa, porzucając chrześcijaństwo, skazuje się na zagładę

74 Marzenie Europejskie Modele integracji europejskiej Model konfederacyjny Model konfederacyjny Model federacyjny Model federacyjny Model Europy regionów Model Europy regionów Model mieszany Model mieszany

75 Marzenie Europejskie Modele integracji europejskiej (1) Model konfederacyjny (międzyrządowy) – integracja na podstawie związku suwerennych państw, zachowujących swoje podstawowe kompetencje i realizujących współpracę o charakterze międzyrządowym (odzwierciedlony w haśle Europy Ojczyzn de Gaullea) Model konfederacyjny (międzyrządowy) – integracja na podstawie związku suwerennych państw, zachowujących swoje podstawowe kompetencje i realizujących współpracę o charakterze międzyrządowym (odzwierciedlony w haśle Europy Ojczyzn de Gaullea) Model federacyjny (ponadnarodowy) – integracja dążąca docelowo do stworzenia europejskiego państwa federalnego czy przynajmniej europejskiej federacji państw o charakterze ponadnarodowym, tj. przejmującej znaczną część – a docelowo większość – uprawnień państw członkowskich (model odzwierciedlony w haśle Stanów Zjednoczonych Europy) Model federacyjny (ponadnarodowy) – integracja dążąca docelowo do stworzenia europejskiego państwa federalnego czy przynajmniej europejskiej federacji państw o charakterze ponadnarodowym, tj. przejmującej znaczną część – a docelowo większość – uprawnień państw członkowskich (model odzwierciedlony w haśle Stanów Zjednoczonych Europy)

76 Marzenie Europejskie Modele integracji europejskiej (2) Model Europy regionów – będący mutacją koncepcji federacyjnej – optujący za federacją trójszczeblową (instytucje europejskie – państwa – regiony). W postaci skrajnej zakłada stopniowe obumieranie państwa poprzez podział jego zadań i kompetencji pomiędzy szczebel europejski i regionalny Model Europy regionów – będący mutacją koncepcji federacyjnej – optujący za federacją trójszczeblową (instytucje europejskie – państwa – regiony). W postaci skrajnej zakłada stopniowe obumieranie państwa poprzez podział jego zadań i kompetencji pomiędzy szczebel europejski i regionalny Model mieszany (funkcjonalny) – odzwierciedlony w aktualnej praktyce, łączy w sobie elementy typowe dla trzech poprzednich. Integracja rozpoczyna się od praktycznych zagadnień gospodarczych i postępuje poprzez stopniowe przekazywanie niektórych zadań i kompetencji na szczebel europejski, bez przesądzania docelowego kształtu konstrukcji europejskiej Model mieszany (funkcjonalny) – odzwierciedlony w aktualnej praktyce, łączy w sobie elementy typowe dla trzech poprzednich. Integracja rozpoczyna się od praktycznych zagadnień gospodarczych i postępuje poprzez stopniowe przekazywanie niektórych zadań i kompetencji na szczebel europejski, bez przesądzania docelowego kształtu konstrukcji europejskiej

77 Marzenie Europejskie Motywy integracji europejskiej Dążenie do odrzucenia i przezwyciężenia katastrofalnych skutków polityki nacjonalizmu i totalitaryzmu oraz ugruntowanie systemu demokratycznego Dążenie do odrzucenia i przezwyciężenia katastrofalnych skutków polityki nacjonalizmu i totalitaryzmu oraz ugruntowanie systemu demokratycznego Umocnienie pokoju i osiągnięcie poczucia bezpieczeństwa Umocnienie pokoju i osiągnięcie poczucia bezpieczeństwa Obawa przed rosnącym potencjałem militarnym ZSRR i całego bloku komunistycznego Obawa przed rosnącym potencjałem militarnym ZSRR i całego bloku komunistycznego Chęć przeciwdziałania ewentualności powrotu niemieckiego nacjonalizmu Chęć przeciwdziałania ewentualności powrotu niemieckiego nacjonalizmu Nadzieje na szybsze uzyskanie wspólnym wysiłkiem dobrobytu Nadzieje na szybsze uzyskanie wspólnym wysiłkiem dobrobytu Rachuby na odzyskanie – dzięki połączeniu narodowych potencjałów – utraconych wpływów i znaczenia politycznego Rachuby na odzyskanie – dzięki połączeniu narodowych potencjałów – utraconych wpływów i znaczenia politycznego

78 Nowy wymiar polityki regionalnej Koncentracja geograficzna działalności zaczyna odgrywać dużą rolę w Polskiej gospodarce - w wielu regionach postępujący proces integracji gospodarczej zwiększa znaczenie koncentracji geograficznej; Koncentracja geograficzna działalności zaczyna odgrywać dużą rolę w Polskiej gospodarce - w wielu regionach postępujący proces integracji gospodarczej zwiększa znaczenie koncentracji geograficznej; Postępujący proces integracji gospodarczej wymusza specjalizację produktową i procesową firm, regionów oraz krajów; Postępujący proces integracji gospodarczej wymusza specjalizację produktową i procesową firm, regionów oraz krajów; Polityka regionalna zaczyna koncentrować zasoby na wybranych obszarach działalności, charakteryzujących się największą obecną i potencjalną konkurencyjnością; Polityka regionalna zaczyna koncentrować zasoby na wybranych obszarach działalności, charakteryzujących się największą obecną i potencjalną konkurencyjnością;

79 Nowy wymiar polityki regionalnej


Pobierz ppt "U źródeł regionalizmu - wartości, kultura, marzenie europejskie Dr hab. Witold Toczyski"

Podobne prezentacje


Reklamy Google