Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl Wszelkie treści i zasoby edukacyjne publikowane na łamach Portalu www.szkolnictwo.pl.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl Wszelkie treści i zasoby edukacyjne publikowane na łamach Portalu www.szkolnictwo.pl."— Zapis prezentacji:

1 Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu Wszelkie treści i zasoby edukacyjne publikowane na łamach Portalu mogą być wykorzystywane przez jego Użytkowników wyłącznie w zakresie własnego użytku osobistego oraz do użytku w szkołach podczas zajęć dydaktycznych. Kopiowanie, wprowadzanie zmian, przesyłanie, publiczne odtwarzanie i wszelkie wykorzystywanie tych treści do celów komercyjnych jest niedozwolone. Plik można dowolnie modernizować na potrzeby własne oraz do wykorzystania w szkołach podczas zajęć dydaktycznych.

2

3 Pojęcie tlenku Podział tlenków ze względu na charakter chemiczny Położenie pierwiastka w układzie okresowym a charakter tlenku Typy wiązań chemicznych w cząsteczkach tlenków Sposoby otrzymywania tlenków Nazewnictwo Tlenki zasadowe Tlenki kwasowe Tlenki amfoteryczne Tlenki obojętne Podział tlenków ze względu na zdolność do reakcji z wodą Przykłady zachowań tlenków wobec innych związków Tlenki metali grup pobocznych Nadtlenki, podtlenki i ponadtlenki Zastosowanie tlenków

4 Tlenkiem nazywamy związek chemiczny, w którym tlen połączony jest z innym pierwiastkiem. X n O m Wzór ogólny: X n O m Gdzie: n,m oznaczają indeksy stechiometryczne Tlen posiada większą elektroujemność niż pierwiastki z którymi się łączy ( wyjątek stanowi tlenek fluoru ).

5 Podział tlenków ze względu na ich charakter chemiczny. TLENKI ZASADOWE KWASOWE AMFOTERYCZNE OBOJĘTNE

6 Położenie pierwiastka w układzie okresowym a charakter tlenku. Granicę między metalami a niemetalami w układzie okresowym można zaznaczyć w następujący sposób: Nr. grupyCharakter chemiczny tlenku I A silnie zasadowy II A zasadowy III A amfoteryczny IV A słabo kwasowy V A kwasowy VI A silnie kwasowy VII A bardzo silnie kwasowy

7 Kwasowo zasadowe własności tlenków pierwiastków grup głównych układu okresowego

8 Typy wiązań chemicznych w cząsteczkach tlenków. Wiązania między atomem metalu a atomem tlenu ma charakter jonowy. Metale I i II grupy mają elektroujemność w zakresie od 0.7 (frans) do 1,5 (beryl). Elektroujemność tlenu wynosi 3,5 a to oznacza, że w tych związkach mamy do czynienia z wiązaniem jonowym. Tlenki pozostałych metali mają wiązanie, które należy formalnie uważać za wiązanie kowalencyjne. Prawda jest jednak taka, że w dość znacznym stopniu przypomina ono wiązanie jonowe. Wraz z przejściem od metali lekkich przez metale ciężkie do półmetali i niemetali jonowy charakter ich tlenków zanika na korzyść charakteru kowalencyjnego.

9 Otrzymywanie tlenków Utlenianie (spalanie) pierwiastków: C + O 2 CO 2 4Na + O 2 2Na 2 O Utlenianie niższych tlenków do wyższych tlenków: 2SO 2 + O 2 2SO 3 Odtlenianie (redukcja) wyższych tlenków do niższych tlenków: Fe 2 O 3 + C 2FeO + CO Rozkład tlenków: N 2 O 3 NO + NO 2 Rozkład nietrwałych soli: CaCO 3 CaO + CO 2 Rozkład wodorotlenków: Cu(OH) 2 CuO + H 2 O Działanie silnych kwasów na sole kwasów słabych: MgSO 3 + 2HCl MgCl 2 + H 2 O + SO 2

10 Nazewnictwo Obecnie stosuje się dwa systemy nazewnictwa tlenków, przy czym pierwszy jest nazewnictwem systematycznym i zalecanym, natomiast drugi bardziej zwyczajowy, ale mimo to dozwolony. A. System Stocka Nazwy tlenków tworzy się przez podanie w nazwie tlenku słowa tlenek, a w następnej kolejności nazwy pierwiastka z podaną w nawiasie wartościowością. Jeśli pierwiastek we wszystkich związkach wykazuje jedną wartościowość, wówczas nie ma konieczności jej podawania. N 2 O 5 – tlenek azotu (V); Al 2 O 3 – tlenek glinu; CO 2 – tlenek węgla (IV) B. System przedrostków System ten opiera się na zapisie wzoru chemicznego danego związku, a dokładniej na indeksach stechiometrycznych. Jeżeli w danej cząsteczce występują dwa takie same atomu przed nazwą należy dodać przedrostek dwu- lub di-, jeżeli trzy - trój- lub tri- itd. Dla pojedynczo występujących atomów w cząsteczce nie dodaje się przedrostków.

11 Tlenki zasadowe Są zwykle ciałami stałymi o dość dużej gęstości i wysokich temperaturach topnienia. W wodzie się nie rozpuszczają. Jedynie tlenki litowców (IA) i berylowców (IIA) reagują chemicznie z wodą dając wodorotlenki. Większość tlenków metali ma wiązanie jonowe, a ich sieć krystaliczna zawiera kationy metali i aniony O 2-. W stanie stopionym przewodzą prąd elektryczny. Tlenki metali ciężkich są barwne. Tlenki zasadowe wchodzą w reakcje z kwasami, natomiast są odporne na działanie zasad. Do tlenków zasadowych można zaliczyć: wszystkie tlenki litowców (Li 2 O, Na 2 O, K 2 O, Rb 2 O, Cs 2 O), tlenki berylowców z wyjątkiem tlenku berylu (MgO, CaO, SrO, BaO) oraz niektóre tlenki metali bloku d (m.in. CrO, MnO, HgO, CoO).

12 Tlenki kwasowe Tlenki kwasowe reagują z wodą dając kwasy oraz z zasadami, zobojętniając je. Są to najczęściej gazy (CO 2,N 2 O 5,SO 3 ), ciecze (Cl 2 O 7 ) lub rzadziej ciała stałe (SiO 2,P 4 O 10 ). Tlenkami kwasowymi jest przeważająca większość tlenków niemetali. (SO 2,SO 3,CO 2,N 2 O 5,P 4 O 10,SiO 2 ), większość tlenków półmetali i niektóre wyższe tlenki metali. Właściwością chemiczną tlenków kwasowych i zasadowych jest to, że reagują one pomiędzy sobą, dając sól. Przykładowo w reakcji kwasowego tlenku węgla (IV) z zasadowym tlenkiem wapnia powstaje sól – węglan wapnia (CaO + CO 2 CaCO 3 ).

13 Tlenki amfoteryczne Reagują zarówno z mocnymi kwasami jak i z mocnymi zasadami. W wyniku reakcji tlenku o charakterze amfoterycznym z kwasem powstaje sól, natomiast w wyniku reakcji z zasadą tworzy się związek koordynacyjny o charakterze soli. Tlenki amfoteryczne nie są rozpuszczalne w wodzie i łatwo wytrącają się z roztworów wodnych w postaci osadów. Tlenki amfoteryczne są tlenkami pierwiastków o stosunkowo wysokiej elektroujemności (1,5 – 2), np.: Al 2 O 3,PbO, ZnO, Cr 2 O 3, Fe 2 O 3, CuO, Cu 2 O, Ag 2 O Najważniejsze amfotery to związki następujących pierwiastków: Be(II), Al(III), V(IV), V(V), Cr(III), Mn(IV), Fe(II), Fe(III), Co(II), Cu(I), Cu(II), Zn(II), Ga(III), Ge(IV), As(III), Zr(IV), Nb(V), Pd(IV), Ag(I), Cd(II), In(III), Sn(II), Sn(IV), Sb(III), Sb(V), Te(IV), Hf(IV), Ta(V), Re(IV), Ir(III), Pt(IV), Au(III), Pb(II), Pb(IV), Ce(IV), U(VI).

14 Tlenki obojętne Tlenki obojętne to tlenki, które nie wchodzą w reakcje ani z kwasami, ani z zasadami. Nie tworzą soli, nie są bezwodnikami ani kwasowymi, ani zasadowymi. Zazwyczaj tlenki te nie rozpuszczają się w wodzie, a jeżeli nawet, to tylko w sposób fizyczny. Nie reagują z wodą. Do grupy tej należą tlenki pierwiastków chemicznych o wyraźnie zaznaczonych własnościach niemetali na II stopniu utlenienia. (CO, NO, SiO)

15 Przykłady zachowań tlenków wobec innych związków. TlenekReakcja z zasadąReakcja z kwasem MgO zasadowy BrakMgO + 2HCl MgCl 2 + H 2 O P 4 O 10 kwasowy P 4 O NaOH 4Na 3 PO H 2 O brak Al 2 O 3 amfoteryczny Al 2 O NaOH + 3 H 2 O 2Na[Al(OH) 4 ] Al 2 O 3 + 6HCI 2AlCl H 2 O NO obojętny Brakbrak

16 Tlenki metali grup pobocznych W grupach pobocznych oraz w szeregu lantanowców i aktynowców znajdują się wyłącznie metale o dużej gęstości. Ich właściwości są bardzo zróżnicowane, jednak wszystkie tworzą tlenki ( zwykle kilka o różnej wartościowości metalu). Tlenki nie reagują z wodą i nie rozpuszczają się. W przypadku metali wykazujących wiele stopni utlenienia, w miarę wzrostu stopnia utlenienia, charakter tlenku metalu zmienia się z zasadowego przez amfoteryczny do kwasowego. Np. CrO – zasadowy, Cr 2 O 3 – amfoteryczny, CrO 3 - kwasowy

17 NADTLENKI: Związki niektórych pierwiastków z grup 1, 2 i 12 układu okresowego z grupą dwu atomów tlenu bezpośrednio związanych ze sobą. W nadtlenkach tlen formalnie występuje na -1 stopniu utlenienia. Charakterystyczną cechą nadtlenków jest wiązanie pomiędzy atomami tlenu OO Najbardziej znanym nadtlenkiem jest nadtlenek wodoru H 2 O 2. Nadtlenki otrzymuje się przede wszystkim: Poprzez ogrzewanie danego pierwiastka grupy 1 lub 2 w powietrzu. 2K +O 2 K2O 2 W reakcji soli danego metalu z nadtlenkiem wodoru w środowisku zasadowym. CdSO 4 + H 2 O 2 + 2NH 4 OH CdO 2 + (NH 4 )2SO 4 + 2H 2 O

18 PONADTLENKI: Związki litowców, zawierające jony metali i jon ponadtlenkowy O - 2. Otrzymywane są w reakcji pierwiastków grupy 1 z tlenem pod zwiększonym ciśnieniem. K +O 2 KO 2 PODTLENKI: W starej nomenklaturze chemicznej nazwy tych związków tlenu z innymi pierwiastkami, w których występują one na najniższym stopniu utlenienia. Atomy pierwiastka łączą się ze sobą a dopiero do nich przyłączony jest tlen Podtlenek azotu N 2 O (tlenek azotu(I)). Można go otrzymać przez termiczny rozkład azotanu amonu. Podtlenek chloru Cl 2 O(ditlenektrichloru). Otrzymywany jest przez działanie zimnym chlorem na tlenek rtęci(II).

19 TLENKI Tlenki zasadowe ( tlenki litowców i berylowców, które w reakcji z wodą dają zasady ) Tlenki kwasowe w reakcji z wodą dają kwasy tlenowe (bezwodniki kwasowe) Tlenki nie reagujące z wodą Podział tlenków ze względu na zdolność reakcji z wodą

20 Zastosowanie tlenków Przemysł chemiczny i farmaceutyczny Przemysł kosmetyczny Przemysł szklarski I ceramiczny Przemysł farbiarski Przemysł włókienniczy Przemysł jubilerski

21 Bibliografia Szkolny poradnik chemiczny – Dobkowska, Pazdro Plan wynikowy z rozkładem materiału – wyd.Operon Chemia 1. Chemia ogólna i nieorganiczna. Zakres rozszerzony podstawowy. Podręcznik dla liceum ogólnokształcącego Hejwowska, Marcinkowski wyd. Operon


Pobierz ppt "Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl Wszelkie treści i zasoby edukacyjne publikowane na łamach Portalu www.szkolnictwo.pl."

Podobne prezentacje


Reklamy Google