Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Naród i etniczność w socjologii (WDS 2013/2014 nr 7)

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Naród i etniczność w socjologii (WDS 2013/2014 nr 7)"— Zapis prezentacji:

1 Naród i etniczność w socjologii (WDS 2013/2014 nr 7)

2 Pojęcia etniczności i narodu w socjologii różnice w podejściu do badania zjawisk etnicznych (narodu) w socjologii polskiej i zachodniej (światowej); ożywienie etniczne w latach 90-tych XX wieku i eksplozja badań nad etnicznością - przyczyny: konflikty etniczne i zmiany geopolityczne; prawa człowieka; migracje i nowe mniejszości. problemy używania pojęcia narodu: naród a grupa etniczna, społeczeństwo, państwo i kultura; ważne pojęcia związane z etnicznością i narodem: społeczeństwo narodowe, państwo narodowe, ojczyzna, patriotyzm, nacjonalizm, tożsamość narodowa, mniejszość narodowa, konflikty etniczne, stereotypy etniczne itp.

3 Pochodzenie i charakter terminu etniczność termin etniczny był używany od starożytności: słowo to pochodzi od języka greckiego ethnos (tłum, lud, rasa, plemię, klasa ludzi) lub ethnikos (obcy, pogański, ludowy); dychotomia odzwierciedla różnicę między nie-etnicznymi nami i etnicznymi – innymi (etniczni to nie tacy sami jak my, odmienni od nas pod względem pochodzenia, kultury itp.). etniczność a grupa - elementy grupy etnicznej (etniczności): nazwa grupy (etnonim); przekonanie (mit) o wspólnym pochodzeniu (wspólna genealogia); wspólna pamięć historyczna (świadomość historyczna wspólnych dziejów); własna, odrębna kultura (język, religia, obyczaje itp.); związek z określonym terytorium (ojczyzna ideologiczna i prywatna); poczucie solidarności i tożsamości.

4 Atrybuty – elementy etniczności etniczność: etniczność tworzy więzy przekraczające granice pokrewieństwa rodzinnego, grupy sąsiedzkiej i społeczności lokalnej: to świadomość my, poczucie lojalności, wspólnoty grupowej, wewnętrzne poczucie odrębności - tożsamość, odrębne instytucje itp. oraz postrzeganie tej odrębności przez otoczenie zewnętrzne. poczucie wspólnoty losów jako rodzaj pamięci historycznej; grupa etniczna a naród: naród to rozwinięta i jednolita własna kultura (wyższa), język narodowy i potrzeba posiadania własnego państwa (organizacji politycznej); naród jako ideologiczna emanacja etniczności.

5 Znaczenie pojęcia naród pochodzenie terminu naród: rzymskie: natio – świat poza miastem Rzym (civitas); natio zaczęło oznaczać określenie tożsamości oparte na miejscu urodzenia (nascere – rodzić się). różnice w traktowaniu (badaniu) narodu w socjologii środkowo- europejskiej i zachodniej (światowej): naród jako ważny przejaw etniczności o znaczeniu politycznym i moralnym; naród w dyskursie historycznym i jego mitologizacja (polityka pamięci); zainteresowanie narodem po 1990 r. (te same przyczyny, jak w wypadku wzrostu zainteresowań nad etnicznością); naród (państwo narodowe) pozostaje istotny społecznie i kulturowo, mimo procesów globalizacji.

6 Naród (nacjonalizm) a nowoczesność (naród nowożytny/ naród współczesny, państwo narodowe) zniesienie podziałów stanowych i zrównanie wobec prawa: obywatelstwo i prawa obywatelskie. modernizacja a upowszechnienie idei narodowych przez oświatę i kulturę masową: rozwój języka narodowego i tworzenie narodu jako wspólnoty wyobrażonej. industrializacja i urbanizacja: potrzeba zakorzenienia jednostki we wspólnocie kulturowej/narodowej. laicyzacja społeczeństwa: nacjonalizm jako namiastka religii, kult religijny a kult narodowy. tożsamość społeczna: naród nadaje jednostkom - nam podstawową tożsamość kulturową w świecie.

7 Rozumienie terminu naród dynamiczna wspólnota ponadstanowa (ponad warstwowa, ponadklasowa) o charakterze historycznym, wyposażona w cechy (warunki) obiektywne (np. terytorium, państwo, język) i przymioty subiektywne, wyrażające się w świadomości przynależności do wspólnoty, przy czym rola czynnika świadomościowego im bliżej współczesności, tym bardziej wzrasta (Tadeusz Łepkowski). naród to pojęcie nieuchronne wieloznaczne, gdyż: na naród składają się czynniki obiektywne i subiektywne – los i wybór; narody nowożytne są tworami współczesnymi, ale w swoich ideologiach narodowych jawią się jako wspólnoty o starożytnym pochodzeniu; uniwersalizacji pojęcia narodu odpowiada jego różnorodność - wielopostaciowość zjawiska narodu w czasie i przestrzeni; doniosłości społecznej narodu odpowiada słabość teoretyczna ideologii narodowej (jej podstaw filozoficznych i teoretycznych); naród jako organizacja uczuć i związane z nim zobowiązania moralne (Max Weber – pojęcie narodu należy do sfery wartości).

8 Historyczne warianty powstawania narodów Europa: Europa Zachodnia: model naród – państwo; Europa Wschodnia: model naród – lud (kultura); świat pozaeuropejski: Azja: model naród – kultura – religia; Afryka: model państwo – naród. główne punkty dyskusji nad typami dróg budowy narodów: naród wschodni i zachodni: naród etniczny, kulturowy, obywatelski (polityczny). rola państwa, gospodarki i miast; rola grup społecznych; rola kultury ludowej i ideologii.

9 Przełom w badaniach nad narodem (lata 80-te XX wieku) Ernst Gellner Narody i nacjonalizmy (rola nowoczesności/modernizacji): powiązanie idei państwa narodowego z nacjonalizmem - podziały narodowe winne pokrywać się z politycznymi, a ludzie sprawujący władzę winni należeć do tego samego narodu, co obywatele; nacjonalizm jest ideologią jednoczącą sfragmentaryzowane społeczeństwo industrialne. Erick Hobswam i Terence Ranger Wynalezienie tradycji: naród jako kulturowe logo - rytuały narodowe (niektóre) traktujemy jako wspólnotowe i starożytne, ale w rzeczywistości bywają one współczesne i wynalezione. Benedict Anderson Wspólnoty wyobrażone: pytanie, w jaki sposób przekonać członków społeczeństwa do odczuwania bliskości i wspólnoty z innymi i symbolami narodowymi?; naród jako to wyobrażona wspólnota polityczna, wyobrażona jako nieuchronnie ograniczona i suwerenna, ale dla autora jest on realną grupą wymagającą od swoich członków poświęcenia.

10 Codzienność tworzenia poczucia narodowego (M. Billig Banalny nacjonalizm) naród z perspektywy jednostki: jest jedną ważniejszych emocjonalnie i poznawczo grup naturalnych i kulturalnych (język i kultura narodowa). wpływ kultury popularnej (i jej mechanizmów) na utrwalanie myślenia w kategoriach narodowych (flagowanie rzeczywistości): narodowe krajobrazy, święte miejsca, sport (zawody sportowe) i kanon kuchni narodowej. literatura piękna – powieści: losy bohaterów, wtopienie ich historii w dzieje społeczności-narodu, tworzenie wyobrażenia naszego – narodowego świata społecznego. banalny nacjonalizm - gazety i RTV jako regularna ceremonia narodowa: informacje z kraju i zagranicy (podział wieści z kraju i ze świata), przywoływanie perspektywy (roli) państwa i narodu, informacja o pogodzie jako czynnik utrwalający obraz państwa – narodu (mapa kraju jako geograficzne logo narodu), informacje sportowe (wojenna metaforyka, świętowanie naszych triumfów).

11 Kształtowanie się nowoczesnego narodu: Polska - od państwa do narodu etap I: powstanie państwa i kształtowanie się Rzeczypospolitej szlacheckiej: pochodzenie nazwy Polska; państwo Mieszka I a chrześcijaństwo oraz koronacja Bolesława Chrobrego; XII wiek– świadomość wspólnej dynastii, historii i prawa; rozbicie dzielnicowe i jednoczenie kraju – przyłączenie Mazowsza do Korony w 1526 r.; XV i XVI wiek – świadomość ciała królestwa polskiego – bycie Polakiem ze względu na zamieszkiwanie na jego terytorium i podleganie władzy królewskiej; świadomość języka polskiego jako czynnika wyodrębnienia i jedności zbiorowości (wiek XVI) oraz narodziny literatury w języku polskim.

12 Od państwa do narodu - Rzeczypospolita szlachecka (etap I) unia lubelska (1569 r.) – połączenie Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego; powstanie polskiego szlacheckiego narodu politycznego: wspólnota polityczna - zamieszkanie na terytorium i udział w podejmowaniu decyzji politycznych, obejmuje ok. 8-10% populacji kraju; posiadanie praw politycznych i silny samorząd terytorialny. pojęcie Rzeczypospolita – jako politycznej i społecznej organizacji obywateli mającej na celu jej wspólne dobro; schyłek Rzeczypospolitej szlacheckiej - zagrożenie bytu państwowego: próby reform w końcu XVIII wieku; stan szlachecki a etniczno-kulturowe pojęcie narodu; Konstytucja 3 Maja (bardziej otwarte etnicznie rozumienie narodu).

13 Polska - od narodu do państwa (etap II) etap II: okres zaborów – tworzenie narodu kulturowego: wzrost roli języka polskiego (1807 r. Słownik języka polskiego Samuela B. Lindego): język polski łączy szlachtę i chłopów i przekracza granice religijne, kierując ku wspólnemu dziedzictwu kulturowemu (ojczyzna polszczyzna); rozwój oświaty w języku polskim (walka o język narodowy); znaczenie kultury (literatury i muzyki) romantycznej. świadomość wspólnej historii (dziejów) oraz rola symboli narodowych (Wawel i Częstochowa); zmiany społeczno-gospodarcze (u-obywatelnienie chłopów); wzrost znaczenia świadomości narodowej innych – Litwinów, Ukraińców i Białorusinów.

14 Druga Rzeczypospolita i Polska po 1945 r. Druga Rzeczypospolita: Polska jako państwo wielo-etniczne (mniejszości narodowe: 14%- Ukraińcy, 8,5%- Żydzi, 3,1%- Białorusini, 2,3%- Niemcy i 3,1%- inni); mniejszości jako jedna z ważniejszych kwestii politycznych; problem: naród państwowy czy naród kulturowo-etniczny? II wojna światowa i jej konsekwencje społeczne (rola podziałów etnicznych w trakcie wojny, a przez to możliwości przeżycia); Polska w nowym kształcie terytorialnym po 1945 r.: wysiedlenia i weryfikacja narodowościowa oraz repatriacja; Polska jako państwo jednolite narodowościowo; ożywienie etniczne w latach 80-tych XX wieku (problem Niemców i Ślązaków) i wyzwania dotyczące uznania mniejszości narodowych.

15 Perspektywy ewolucji polskości (polskiej kultury narodowej) przemiany kanonu kultury narodowej: czy następuje obecnie zerwanie z tradycją romantyczną? naród w polityce: idee narodowe w bieżącej polityce (dyskusja o patriotyzmie); polityka pamięci historycznej. mediatyzacja idei narodowych: naród w kulturze popularnej - sport, kuchnia, turystyka; konkurencja i widoczność cywilizacyjna narodów w mediach światowych (marki narodowe). skutki integracji europejskiej i globalizacji (płynna narodowość): silna emigracja - czy i jak przetrwa polskość w szerszym świecie? wyzwania wielokulturowości w Polsce: mniejszości narodowe, otwartość na świat i imigracja.

16 Charakterystyka mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce mniejszości narodowe: Białorusini, Czesi, Litwini, Niemcy, Ormianie, Rosjanie, Słowacy, Ukraińcy, Żydzi. mniejszości etniczne: Karaimi, Łemkowie (Łemko-Rusini), Romowie (Cyganie), Tatarzy. społeczność posługująca się językiem regionalnym: język kaszubski (Kaszubi). społeczności etno-regionalne: Ślązacy, Kaszubi; inne grupy: Grecy i Macedończycy, Wietnamczycy i Ormianie; inne, bardzo różne grupy o rodowodzie imigracyjnym, które z różnych przyczyn historycznych żyją w naszym kraju (liczebność każdej z nich oscyluje od kilkuset do paru tysięcy osób).

17 Literatura (zalecana, warta?) na temat narodu i etniczności Barbara Szacka, Wprowadzenie do socjologii (roz. XI. Naród); Michael Billig, Banalny nacjonalizm, Wydawnictwo Znak, Kraków 2008; Benedict Anderson, Wspólnoty wyobrażone, Wydawnictwo Znak, Kraków 1997; Antonia Kłoskowska, Kultury narodowe u korzeni, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1996 (i późniejsze wznowienia); a także lektury z ćwiczeń: Jerzy Szacki, O narodzie i nacjonalizmie,,,Znak", 1997, nr 3.


Pobierz ppt "Naród i etniczność w socjologii (WDS 2013/2014 nr 7)"

Podobne prezentacje


Reklamy Google