Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Naród i mniejszości narodowe w Polsce (WDS 2008/2009 nr 14)

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Naród i mniejszości narodowe w Polsce (WDS 2008/2009 nr 14)"— Zapis prezentacji:

1 Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Naród i mniejszości narodowe w Polsce (WDS 2008/2009 nr 14)

2 Naród i mniejszości narodowe w Polsce (WDS 2008/2009 nr 14) 1. Powtórzenie i przykłady: -pojęcia etniczności i narodu; -budowanie narodu i jego rodzaje; -ważne pojęcia: ideologia narodowa (nacjonalizm), państwo narodowe, kultura narodowa, pamięć narodowa, poczucie narodowe; -państwo a inni etnicznie (segregacja, unaradawianie i asymilacja, weryfikacja narodowościowa, prze- i wy- siedlenia, czystki etniczne, eksterminacja); -przykłady badawcze: -postrzeganie mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce (CBOS, 2005). -przejawy dystansu społecznego wobec innych narodów i religii (CBOS, 2007).

3 Naród i mniejszości narodowe w Polsce (WDS 2008/2009 nr 14) 2. Ideologia narodowa (nacjonalizm): –nacjonalizm jako polityczna ideologia narodu (jego kulturowe i polityczne dookreślenie; naród jako logo); –powiązanie idei państwa narodowego z nacjonalizmem: podziały narodowe winne pokrywać się z politycznymi, a ludzie sprawujący władzę winni należeć do tego samego narodu, co ich poddani; –różnice semantyczne pojęcia nacjonalizm: w krajach anglosaskich jest ono neutralnym, zaś na wschodzie Europy jest czymś złym i nagannym (szowinizm versus patriotyzm); –zjawisko nacjonalizmu jest zmienne w czasie (historycznie), jak i w przestrzeni (geograficznie); –nacjonalizm sprawia, że naród staje się dla nas bytem realnym i jest traktowany jako nasza druga natura (coś zawsze istniejącego, naturalnego);

4 Naród i mniejszości narodowe w Polsce (WDS 2008/2009 nr 14) Nacjonalizm może być traktowany jako rodzaj dyskursu (narracji), który przedstawia wspólnotę polityczną jako skończoną i suwerenną. Założenia nacjonalizmu: –naród jest grupą najważniejszą i naturalną, a przynależność do niego nie jest kwestią wolnego wyboru, lecz jest determinowane (głównie) urodzeniem; –naród jest jedynym źródłem władzy politycznej, stąd genetyczny związek między nacjonalizmem a ideą suwerenności; –każdy naród jest niepowtarzalny, który należy chronić i zachowywać jego dziedzictwo; –interesy narodowe są nadrzędne w stosunku do innych interesów zbiorowych i jednostkowych; –naród jest z natury grupa homogeniczną, cechuje go jedność kulturowa oraz solidarność jego członków; –to, co rodzinne (ojczyste) jest postrzegane jako lepsze od tego, coobce.

5 Naród i mniejszości narodowe w Polsce (WDS 2008/2009 nr 14) 3. Kształtowanie się nowoczesnego narodu – przykład Polski: –etap I) Polska - od państwa do narodu: powstanie państwa i kształtowanie się Rzeczypospolitej szlacheckiej: –pochodzenie nazwy Polska; –państwo Mieszka I i chrześcijaństwo; –XII wiek– świadomość wspólnej dynastii, historii i prawa; –rozbicie dzielnicowe i jednoczenie kraju – przyłączenie Mazowsza do Korony w 1526 r.; –XV i XVI wiek – świadomość ciała królestwa polskiego – bycie Polakiem ze względu na zamieszkiwanie na jego terytorium i podleganie władzy królewskiej; –świadomość języka polskiego jako czynnika wyodrębnienia i jedności zbiorowości (wiek XVI).

6 Naród i mniejszości narodowe w Polsce (WDS 2008/2009 nr 14) cdn. I. od państwa do narodu - Rzeczypospolita szlachecka: unia lubelska (1569 r.) – połączenie Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego; powstanie polskiego szlacheckiego narodu politycznego (wspólnota polityczna - zamieszkanie na terytorium i udział w podejmowaniu decyzji politycznych, obejmuje ok. 8-10% populacji kraju); pojęcie rzeczypospolitej – jako politycznej i społecznej organizacji obywateli mającej na celu jej wspólne dobro; schyłek Rzeczypospolitej szlacheckiej - zagrożenie bytu państwowego: próby reform w końcu XVIII wieku; stan szlachecki a etniczno-kulturowe pojęcie narodu; Konstytucja 3 Maja (bardziej otwarte rozumienie narodu).

7 Naród i mniejszości narodowe w Polsce (WDS 2008/2009 nr 14) etap II) Polska od narodu do państwa: okres zaborów – tworzenie narodu kulturowego: –wzrost roli języka polskiego (1807 r. Słownik języka polskiego Samuela B. Lindego, łączy szlachtę i chłopów oraz przekracza granice religijne, kierując ku wspólnemu dziedzictwu kulturowemu – ojczyzna polszczyzna) oraz rozwój oświaty (walka o język narodowy); –znaczenie kultury (literatury) romantycznej; –świadomość wspólnej historii (dziejów) oraz rola symboli narodowych (Wawel i Częstochowa); –zmiany społeczno-gospodarcze (u-obywatelnienie chłopów); –wzrost znaczenia świadomości narodowej innych – Litwinów, Ukraińców i Białorusinów.

8 Naród i mniejszości narodowe w Polsce (WDS 2008/2009 nr 14) Druga Rzeczypospolita: –Polska jako państwo wielo-etniczne (mniejszości narodowe: 14%- Ukraińcy, 8,5%- Żydzi, 3,1%- Białorusini, 2,3%- Niemcy i 3,1%- inni); –mniejszości jako jedna z ważniejszych kwestii politycznych; –problem: naród państwowy, czy naród kulturowo-etniczny. II wojna światowa i jej konsekwencje społeczne (rola podziałów etnicznych w trakcie wojny, a przez to możliwości przeżycia); Polska w nowym kształcie terytorialnym po 1945 r.: –wysiedlenia i weryfikacja narodowościowa oraz repatriacja; –Polska jako państwo jednolite narodowościowo; –ożywienie etniczne w latach 80-tych XX wieku (problem Niemców i Ślązaków).

9 Naród i mniejszości narodowe w Polsce (WDS 2008/2009 nr 14) 4. Mniejszości narodowe w Polsce: termin mniejszość narodowa to grupa osób mniejsza liczebnie od pozostałej części ludności w państwie, której członkowie, będący jego obywatelami, mają etniczne, religijne lub językowe cechy odróżniające je od pozostałej części ludności oraz kierują się wolą zachowania własnej kultury, tradycji, religii lub języka; pojęcie mniejszości narodowej (kryteria i charakter): –mniejsza liczebność wobec większości, odrębność kultury i nie dominujący status w ramach państwa (całości); –połączenie obiektywnych kryteriów (np. pochodzenie narodowe, język, religia, kultura) z subiektywnym dążeniem do ich utrzymania; –elementy te stanowią nie tylko o wyodrębnieniu mniejszości z całości politycznej, ale także o charakterze jej relacji z większością oraz innymi grupami mniejszościowymi.

10 Naród i mniejszości narodowe w Polsce (WDS 2008/2009 nr 14) (cdn. pkt. 4) m niejszości narodowe w Polsce: problemy w definiowaniu pojęcia mniejszość narodowa: –zróżnicowanie świadomości narodowej: mniejszość narodowa, etniczna, grupa etniczna (etno-regionalna) i etnograficzna; –zróżnicowanie wewnętrzne (kulturowe) grupy; –trudności w określaniu liczebności (utożsamianie się z grupą). szacunki liczebności mniejszości narodowych w Polsce po 1989 r. i wyniki NSP 2002 r.; Polska jako kraj homogeniczny pod względem etnicznym - mniejszości narodowe liczą wg. szacunków 1 – 1,2 mln osób (2–3% społeczeństwa polskiego), a według NSP ,23% (niecałe 0,5 mln osób); jednolitość etniczna terytorium państwa polskiego (ale są małe wyjątki – Podlasie, Opolszczyzna).

11 Naród i mniejszości narodowe w Polsce (WDS 2008/2009 nr 14) 5. Charakterystyka mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce: mniejszości narodowe: –Białorusini, Czesi, Litwini, Niemcy, Ormianie, Rosjanie, Słowacy, Ukraińcy, Żydzi; mniejszości etniczne: –Karaimi, Łemkowie (Łemko-Rusini), Romowie (Cyganie), Tatarzy; społeczność posługująca się językiem regionalnym: –język kaszubski (Kaszubi); inne grupy: Grecy i Macedończycy, Ślązacy, Warmiacy i Mazurzy, Wietnamczycy i Ormianie; inne, bardzo różne grupy o rodowodzie imigracyjnym, które z różnych przyczyn historycznych żyją w naszym kraju (liczebność każdej z nich oscyluje od kilkuset do paru tysięcy osób).

12 Naród i mniejszości narodowe w Polsce (WDS 2008/2009 nr 14) 6. Ochrona mniejszości narodowych po 1989 roku: konieczność ich ochrony –demokratyzacja ustroju politycznego, integracja ze strukturami europejskimi, zmiany geopolityczne w Europie Środkowej; status prawny mniejszości w Polsce: –prawo międzynarodowe (prawa człowieka, umowy dwustronne z naszymi sąsiadami). –prawo krajowe: Konstytucja z r. (Preambuła oraz artykuły 35 i 27); Ustawa z 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym; regulacje oświatowe i ordynacja wyborcza do Sejmu; wspomaganie działalności kulturalnej.

13 Naród i mniejszości narodowe w Polsce (WDS 2008/2009 nr 14) 7. Perspektywy ewolucji polskości: przemiany kanonu kultury narodowej: –czy następuje zerwanie z tradycją romantyczną?; państwo i polityka: –idee narodowe w bieżącej polityce (dyskusja o patriotyzmie); –naród a polityka pamięci historycznej. mediatyzacja idei narodowych: –naród w kulturze popularnej - sport, kuchnia, turystyka; –konkurencja i widoczność cywilizacyjna narodów. skutki integracji europejskiej i globalizacji: –czy i jak przetrwa polskość w szerszym świecie? wyzwania wielokulturowości w Polsce (otwartość na świat i imigracja).


Pobierz ppt "Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Naród i mniejszości narodowe w Polsce (WDS 2008/2009 nr 14)"

Podobne prezentacje


Reklamy Google