Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Prof. dr hab. Elżbieta Chojna-Duch. Finanse publiczne są kategorią ekonomiczną mającą złożony, obiektywny charakter, tworzącą wielorakie skutki ekonomiczne.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Prof. dr hab. Elżbieta Chojna-Duch. Finanse publiczne są kategorią ekonomiczną mającą złożony, obiektywny charakter, tworzącą wielorakie skutki ekonomiczne."— Zapis prezentacji:

1 Prof. dr hab. Elżbieta Chojna-Duch

2 Finanse publiczne są kategorią ekonomiczną mającą złożony, obiektywny charakter, tworzącą wielorakie skutki ekonomiczne i społeczne. Dlatego też określenie finansów publicznych, choć powszechnie stosowane, jest trudne i budzi w nauce finansów i prawa finansowego kontrowersje.

3 Finanse publiczne są określane jako: formy i metody posługiwania się pieniądzem na cele publiczne, zjawiska i procesy pieniężne, pieniężna forma podziału dochodu narodowego, lustosunki społeczne powstające w związku z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pieniężnych, metoda podziału dochodu narodowego, dokonywanego przez państwo za pomocą gromadzenia i wydatkowania środków pieniężnych,

4 formy i metody posługiwania się pieniądzem oraz metodę osiągania celu, której istotą jest posługiwanie się gromadzeniem i wydatkowaniem środków pieniężnych, zasoby pieniężne, operacje oraz normy prawne ich dotyczące, rodzaje stosunków społecznych, które występują w scentralizowanych oraz zdecentralizowanych procesach gromadzenia i wydatkowania środków pieniężnych, proces gromadzenia i rozdziału zasobów pieniężnych, a w potocznym rozumieniu tego pojęcia same zasoby pieniężne, którymi dysponują publiczne i prywatne podmioty gospodarcze.

5 Finanse publiczne należy odróżnić od finansów prywatnych. Finanse publiczne w tradycyjnym ujęciu: są tworzone na podstawie władztwa finansowego (przymusu prawnego) podmiotu publicznego (państwa lub samorządu terytorialnego) i podporządkowania, a nie równorzędności, to metody wykorzystywane przy zarządzaniu publicznymi środkami finansowymi właściwe trybowi politycznemu i procedurom administracyjnym, a nie metodom rynkowym, związanym ze stosunkami umownymi,

6 skierowane są na realizację interesu publicznego (ogółu społeczeństwa) i jego ochronę, zaspokajanie potrzeb społecznych, a nie na maksymalizację zysku; ochrona tego interesu następuje z urzędu w formie zastosowania przymusu państwowego, podstawowym dążeniem publicznej działalności finansowej powinno być utrzymanie równowagi finansowej w skali państwa oraz wartości pieniądza krajowego, rozmiarami swymi w skali kraju przewyższają z zasady zasoby i środki pieniężne podmiotów prywatnych,

7 wielkości i strukturę publicznych środków pieniężnych ustalają i kontrolują organy stanowiące władzy publicznej (przede wszystkim parlamentarne).

8 Od pojęcia finansów publicznych należy odróżnić pojęcie systemu finansów publicznych oraz systemu publicznego prawa finansowego. System finansów publicznych może być określany jako ogół zasad i instytucji stanowiących podstawę dokonywania publicznych operacji finansowych.

9 Funkcje finansów publicznych Funkcje = zadania: - Ekonomiczne - Polityczne

10 Funkcje ekonomiczne - f. fiskalna (dostarczanie podmiotom publicznym środków na realizację ich zadań) - f. redystrybucyjna (redystrybucja środków) - f. stymulacyjna (oddziaływanie na stosunki społeczne) - +/- - f. ewidencyjna i kontrolna (ewidencja, kontrola procesów gospodarczych)

11 Kategorie środków publicznych Środkami publicznymi są: 1) dochody publiczne; 2) środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA); 3) środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi, inne niż wymienione w pkt 2;

12 Kategorie środków publicznych 4) przychody budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz innych jednostek sektora finansów publicznych pochodzące: a) ze sprzedaży papierów wartościowych, b) z prywatyzacji majątku Skarbu Państwa oraz majątku jednostek samorządu terytorialnego, c) ze spłat pożyczek i kredytów udzielonych ze środków publicznych, d) z otrzymanych pożyczek i kredytów, e) z innych operacji finansowych; 5) przychody jednostek sektora finansów publicznych pochodzące z prowadzonej przez nie działalności oraz pochodzące z innych źródeł.

13 Kategorie środków publicznych Dochody Wydatki Przychody Rozchody (fin. potrzeby pożyczkowe) Przychody jednostek Koszty (wydatki)

14

15 System ESA 95 a sektor finansów publicznych Rozporządzenie Rady Nr 2223/96 z dnia 25 czerwca 1996 r. w sprawie Europejskiego Systemu Rachunków Narodowych i Regionalnych (Dz. Urz. WE L 310 z 30 listopada 1996). Jest to system określający metodologię sprawozdawczości, krajowy sektor finansów publicznych nie musi w pełni odpowiadać ESA 95, powoduje to jednak potrzebę doatkowej sprawozdawczości.

16 Stosownie do metodologii ESA 95 poza sektorem znajdują się podmioty takie jak instytuty badawcze oraz ARR, w sektorze są otwarte fundusze emerytalne.

17 Sektor finansów publicznych Organy władzy publicznej, organy administracji rządowej, organy kontroli państwowej, i ochrony prawa, sądy i trybunały, jednostki samorządu terytorialnego i ich związki Organy władzy publicznej, organy administracji rządowej, organy kontroli państwowej, i ochrony prawa, sądy i trybunały, jednostki samorządu terytorialnego i ich związki Jednostki budżetowe (państwowe i samorządowe), Jednostki budżetowe (państwowe i samorządowe) Samorządowe zakłady budżetowe (do końca 2010 r. państwowe i samorządowe), Samorządowe zakłady budżetowe Do końca 2010 gospodarstwa pomocnicze jednostek, budżetowych (państwowe i samorządowe), Do końca 2010 gospodarstwa pomocnicze jednostek, budżetowych (państwowe i samorządowe) Fundusze celowe (państwowe i samorządowe) Państwowe szkoły wyższe, Państwowe szkoły wyższe

18 Sektor finansów publicznych - cd Samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, Samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej Państwowe i samorządowe instytucje kultury, Państwowe i samorządowe instytucje kultury Zakład Ubezpieczeń Społecznych i zarządzany przez niego Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i zarządzany przez nią Fundusz, Narodowy Fundusz Zdrowia, Polska Akademia Nauk i tworzone przez nią jednostki organizacyjne, Państwowe lub samorządowe osoby prawne utworzone na podstawie odrębnych ustaw w celu wykonywania zadań publicznych Państwowe lub samorządowe osoby prawne utworzone na podstawie odrębnych ustaw w celu wykonywania zadań publicznych

19 Projektuje się włączenie do sektora PGL Lasy Państwowe

20 Nie należą do sektora finansów publicznych Do sektora finansów publicznych nie należą: Banki w tym NBP, Przedsiębiorstwa, Instytuty badawcze (d. jednostki badawczo rozwojowe) Spółki prawa handlowego

21 Państwowe lub samorządowe Jako państwowe albo samorządowe (tzn. utworzone przez ministra kierownika urzędu centralnego wojewodę albo jednostkę samorządu ter.) mogą występować: Jednostki budżetowe, Fundusze celowe (samorządowe podlegają likwidacji), Instytucje kultury, Zakłady opieki zdrowotnej, Niektóre osoby prawne wykonujące zadania publiczne

22 Organy władzy publicznej organy władzy publicznej, (Sejm, Senat) organy administracji rządowej, (Rada Ministrów, Komisja Nadzoru Finansowego) organy kontroli państwowej, i ochrony prawa (NIK, Rzecznik Praw Obywatelskich, KRRiTV, prokuratury, policja) sądy i trbunały (sądy powszechne, wojewódzkie sądy administracyjne, NSA, SN, TK), jednostki samorządu terytorialnego (gminy, powiaty, województwa) i ich związki,

23 Jednostki budżetowe Jednostki budżetowe są jedną z wielu form jednostek sektora finansów publicznych. Jednostki w zasadzie pokrywają wszystkie wydatki z budżetu a pobrane dochody odprowadzają do budżetu. Jednostki budżetowe państwowe - ministerstwa, kancelaria sejmu, Kancelaria Senatu, sądy, samorządowe kolegia odwoławcze, regionalne izby obrachunkowe, izby skarbowe, urzędy skarbowe. Jednostki budżetowe samorządowe - urzędy jednostek samorządu terytorialnego (np. urząd gminy), szkoły średnie i podstawowe, żłobki

24 Nowa ustawa o finansach publicznych – model docelowy - likwidacja gospodarstw pomocniczych, - likwidacja państwowych zakładów budżetowych - likwidacja samorządowych funduszy celowych - likwidacja niektórych państwowych funduszy celowych - zmiany w zakresie formy niektórych państwowych funduszy celowych

25 Likwidacja rachunków dochodów własnych Utworzone przez jednostki budżetowe wydzielone rachunki dochodów własnych mogą funkcjonować zgodnie z dotychczasowymi przepisami, z jednoczesnym regulowaniem zobowiązań i ściąganiem należności, do dnia 31 grudnia 2010 r.

26 Po upływie powyższego terminu: 1) nieściągnięte należności i nieuregulowane zobowiązania przejmuje jednostka budżetowa, przy której funkcjonowały rachunki dochodów własnych; 2) środki pieniężne podlegają odprowadzeniu na rachunek pomocniczy odpowiednio państwowej jednostki budżetowej albo samorządowej jednostki budżetowej.

27 Środki pieniężne jednostek budżetowych, przekazane na rachunek pomocniczy, mogą być wykorzystane na dotychczasowe cele do dnia 30 czerwca 2011 r. Środki pieniężne niewykorzystane w powyższym terminie państwowe jednostki budżetowe przekazują na dochody budżetu państwa, a samorządowe jednostki budżetowe przekazują na dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego

28 Wydzielone rachunki dochodów placówek Państwowe jednostki budżetowe mające siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, nadzorowane przez ministra właściwego do spraw zagranicznych, mogą gromadzić na wydzielonym rachunku bankowym dochody uzyskiwane z: 1) odszkodowań i wpłat za utracone lub uszkodzone mienie będące w zarządzie bądź użytkowaniu jednostki budżetowej; 2) wpływów z najmu, dzierżawy lub sprzedaży składników majątkowych; 3) tytułu odsetek od środków zgromadzonych na rachunku.

29 Dochody, są przeznaczane na sfinansowanie wydatków bieżących i inwestycyjnych związanych z remontami i odtworzeniem mienia państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wydatki mogą być dokonywane do wysokości kwot zgromadzonych dochodów, w ramach planu finansowego obejmującego bieżące dochody i pozostałości środków z okresów poprzednich.

30 Środki pieniężne gromadzone na wydzielonym rachunku bankowym, w zależności od potrzeb wskazanych przez ministra właściwego do spraw zagranicznych mogą być przekazywane na wydzielony rachunek bankowy do innej jednostki budżetowej mającej siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, podległej temu ministrowi.

31 Dochody samorządowych jednostek oświatowych Samorządowe jednostki budżetowe prowadzące działalność określoną w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty gromadzą na wydzielonym rachunku dochody określone w uchwale przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, pochodzące w szczególności: 1) ze spadków, zapisów i darowizn w postaci pieniężnej na rzecz jednostki budżetowej; 2) z odszkodowań i wpłat za utracone lub uszkodzone mienie będące w zarządzie albo użytkowaniu jednostki budżetowej.

32 Wydatki z rachunku dochodów, mogą być dokonywane do wysokości kwot zgromadzonych dochodów, w ramach planu finansowego. Środki finansowe pozostające na rachunku dochodów, na dzień 31 grudnia roku budżetowego, podlegają odprowadzeniu na rachunek budżetu jednostki samorządu terytorialnego w terminie do dnia 5 stycznia następnego roku.

33 Samorządowe zakłady budżetowe Państwowe i samorządowe: Zakład budżetowy musi wykonywać zadania odpłatne, ponieważ ustawa ogranicza wysokość dotacji dla zakładu. Nie ma też przeszkód, aby taka samą działalność prowadziła jednostka budżetowa. Gdy wysokość dotacji musiałaby przekroczyć dopuszczalny limit, zakład należy zlikwidować albo przekształcić w jednostkę budżetową. W formie zakładów działają m.in.: Zakłady komunikacji miejskiej, Teatry, operetki, filharmonie,

34 Gospodarstwa pomocnicze (do 2010) Gospodarstwa pomocnicze jednostek, budżetowych (państwowe i samorządowe). Działają tylko przy jednostkach budżetowych. Działają podobnie jak przedsiębiorcy świadcząc odpłatne usługi. Przykłady: warsztaty samochodowe (np. przy kancelarii Prezesa Rady Ministrów, domy wczasowe, hotele, stołówki, kasyna)

35 Państwowe fundusze celowe Fundusze celowe tworzone są tylko w drodze ustawy, np.: państwowe np. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Fundusz Termomodernizacji, Fundusz Pracy, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

36 Państwowe szkoły wyższe Państwowe szkoły wyższe (obecnie uczelnie publiczne) np. Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Jagielloński, Politechnika Świętokrzyska

37 Zakłady opieki zdrowotnej Zakład opieki zdrowotnej jest wyodrębnionym organizacyjnie zespołem osób i środków majątkowych utworzonym i utrzymywanym w celu udzielania świadczeń zdrowotnych i promocji zdrowia. Zakład opieki zdrowotnej może być również utworzony i utrzymywany w celu: prowadzenia badań naukowych i prac badawczo- rozwojowych w powiązaniu z udzielaniem świadczeń zdrowotnych i promocją zdrowia, realizacji zadań dydaktycznych i badawczych w powiązaniu z udzielaniem świadczeń zdrowotnych i promocją zdrowia.

38 Zakłady opieki zdrowotnej Zakład opieki zdrowotnej jest oddzielną formą organizacyjną, ale w niektórych przypadkach może on być prowadzony w formie jednostki budżetowej lub zakładu budżetowego. Przykłady ZOZ-ów: szpital, pogotowie ratunkowe, zakład opiekuńczo-leczniczy, zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy, sanatorium, prewentorium, inny nie wymieniony z nazwy zakład przeznaczony dla osób, których stan zdrowia wymaga udzielania całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych w odpowiednim stałym pomieszczeniu, przychodnia, ośrodek zdrowia, poradnia, medyczne laboratorium diagnostyczne, pracownia protetyki stomatologicznej i ortodoncjizakład rehabilitacji leczniczej, żłobek, ambulatorium lub ambulatorium z izbą chorych jednostki wojskowej, Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Biura Ochrony Rządu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz jednostki organizacyjnej Służby Więziennej, stacja sanitarno-epidemiologiczna, wojskowy ośrodek medycyny prewencyjnej, jednostka organizacyjna publicznej służby krwi.

39 Zakłady opieki zdrowotnej Funkcję organów założycielskich pełnią dla ZOZ m.in. - jednostki samorządu terytorialnego (gł. powiaty – dla zwykłych szpitali), województwa (dla niektórych szpitali specjalistycznych), - minister zdrowia - Uczelnie wyższe (dla szpitali klinicznych)

40 ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91, poz. 408 z późn. zm.)

41 Instytucje kultury Instytucje kultury są tworzone przez: - ministrów, - kierowników urzędów centralnych, - jednostki samorządu terytorialnego. Przykłady instytucji kultury: teatry, opery, operetki, filharmonie, orkiestry, instytucje filmowe, kina, muzea, biblioteki, domy kultury, ogniska artystyczne, galerie sztuki oraz ośrodki badań i dokumentacji.

42 ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 13, poz. 123 z późn. zm.). ustawa z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz. U. z 1997 r. Nr 5, poz. 24 z późn. zm.), ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (Dz. U. Nr 85, poz. 539 z późn. zm.), ustawa z dnia 16 lipca 1987 r. o państwowych instytucjach filmowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 513 z późn. zm.) ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o kinematografii - Dz. U. Nr 132, poz. 1111).

43 Państwowe lub samorządowe osoby prawne Państwowe lub samorządowe osoby prawne utworzone na podstawie odrębnych ustaw w celu wykonywania zadań publicznych Np.: Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa, Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa,

44 - Agencja Nieruchomości Rolnych - ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 208, poz z późn. zm.), - Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - ustawa z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 264 z późn. zm.), - Wojskowa Agencja Mieszkaniowa - ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.), - Agencja Mienia Wojskowego - ustawa z dnia 30 maja 1996 r. o gospodarowaniu niektórymi składnikami mienia skarbu Państwa oraz o Agencji Mienia Wojskowego (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 163, poz z późn. zm.),

45 - Agencja Rezerw Materiałowych - ustawa z dnia 30 maja 1996 r. o rezerwach państwowych oraz o zapasach obowiązkowych paliw (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 197 z późn. zm.), - Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości - ustawa z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (Dz. U. Nr 109, poz z późn. zm.) - Agencja Rynku Rolnego - ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. Nr 42, poz. 386 z późn. zm.),

46 Tzw pogranicze sektora NFRZK Fundusze zarządzane przez BGK Fundusz Kościelny

47 Zmiany w zakresie sektora finansów publicznych: -wyłączenie z sektora jednostek badawczo- rozwojowych - nowe formy organizacyjne: agencje wykonawcze, instytucje gospodarki budżetowej

48 Nowa ustawa o finansach publicznych – model docelowy - likwidacja gospodarstw pomocniczych, - likwidacja państwowych zakładów budżetowych - likwidacja samorządowych funduszy celowych - likwidacja niektórych państwowych funduszy celowych - zmiany w zakresie formy niektórych państwowych funduszy celowych

49 Likwidacja rachunków dochodów własnych Utworzone przez jednostki budżetowe wydzielone rachunki dochodów własnych mogą funkcjonować zgodnie z dotychczasowymi przepisami, z jednoczesnym regulowaniem zobowiązań i ściąganiem należności, do dnia 31 grudnia 2010 r.

50 Po upływie powyższego terminu: 1) nieściągnięte należności i nieuregulowane zobowiązania przejmuje jednostka budżetowa, przy której funkcjonowały rachunki dochodów własnych; 2) środki pieniężne podlegają odprowadzeniu na rachunek pomocniczy odpowiednio państwowej jednostki budżetowej albo samorządowej jednostki budżetowej.

51 Środki pieniężne jednostek budżetowych, przekazane na rachunek pomocniczy, mogą być wykorzystane na dotychczasowe cele do dnia 30 czerwca 2011 r. Środki pieniężne niewykorzystane w powyższym terminie państwowe jednostki budżetowe przekazują na dochody budżetu państwa, a samorządowe jednostki budżetowe przekazują na dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego

52 Wydzielone rachunki dochodów placówek (ambasad, konsulatów RP) Państwowe jednostki budżetowe mające siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, nadzorowane przez ministra właściwego do spraw zagranicznych, mogą gromadzić na wydzielonym rachunku bankowym dochody uzyskiwane z: 1) odszkodowań i wpłat za utracone lub uszkodzone mienie będące w zarządzie bądź użytkowaniu jednostki budżetowej; 2) wpływów z najmu, dzierżawy lub sprzedaży składników majątkowych; 3) tytułu odsetek od środków zgromadzonych na rachunku.

53 Wydzielone rachunki dochodów placówek Dochody, są przeznaczane na sfinansowanie wydatków bieżących i inwestycyjnych związanych z remontami i odtworzeniem mienia państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wydatki mogą być dokonywane do wysokości kwot zgromadzonych dochodów, w ramach planu finansowego obejmującego bieżące dochody i pozostałości środków z okresów poprzednich.

54 Środki pieniężne gromadzone na wydzielonym rachunku bankowym, w zależności od potrzeb wskazanych przez ministra właściwego do spraw zagranicznych mogą być przekazywane na wydzielony rachunek bankowy do innej jednostki budżetowej mającej siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, podległej temu ministrowi.

55 Dochody samorządowych jednostek oświatowych Samorządowe jednostki budżetowe prowadzące działalność określoną w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty gromadzą na wydzielonym rachunku dochody określone w uchwale przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, pochodzące w szczególności: 1) ze spadków, zapisów i darowizn w postaci pieniężnej na rzecz jednostki budżetowej; 2) z odszkodowań i wpłat za utracone lub uszkodzone mienie będące w zarządzie albo użytkowaniu jednostki budżetowej.

56 Dochody samorządowych jednostek oświatowych Wydatki z rachunku dochodów, mogą być dokonywane do wysokości kwot zgromadzonych dochodów, w ramach planu finansowego. Środki finansowe pozostające na rachunku dochodów, na dzień 31 grudnia roku budżetowego, podlegają odprowadzeniu na rachunek budżetu jednostki samorządu terytorialnego w terminie do dnia 5 stycznia następnego roku.

57 Likwidacja państwowych zakładów budżetowych i gospodarstw pomocniczych Z dniem 31 grudnia 2010 r. zakończeniu ulega likwidacja: 1) państwowych zakładów budżetowych i gospodarstw pomocniczych państwowych jednostek budżetowych; 2) gminnych, powiatowych i wojewódzkich zakładów budżetowych prowadzących działalność w zakresie innym niż określony w art. 14 ustawy, o której mowa w art. 1; 3) gospodarstw pomocniczych gminnych, powiatowych i wojewódzkich jednostek budżetowych.

58 Likwidacja zakładów budżetowych i gospodarstw pomocniczych. W przypadku zakończenia likwidacji państwowych jednostek organizacyjnych przed dniem 31 grudnia 2010 r. minister właściwy do spraw finansów publicznych dokona zmian w wydatkach budżetu państwa na wniosek dysponenta części, w szczególności mając na względzie zapewnienie odpowiednich środków na wynagrodzenia

59 Likwidacja funduszy motywacyjnych W związku z likwidacją funduszy motywacyjnych wykreślono możliwość ich gromadzenia w szeregu ustaw szczegółowych: art. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych, art. 13 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych, art. 9a ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu,

60 Likwidacja funduszy motywacyjnych art. 13a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, art. 11a ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej.

61 Likwidacja funduszy motywacyjnych Z dniem 30 czerwca 2010 r. ulegają likwidacji fundusze motywacyjne gromadzące dochody uzyskiwane z tytułu przepadku rzeczy lub korzyści majątkowych pochodzących z ujawnieni przestępstw i wykroczeń przeciwko mieniu oraz przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych.

62 Po upływie tego terminu,: 1) nieściągnięte należności i nieuregulowane zobowiązania przejmuje jednostka budżetowa, która gromadziła środki na rachunku funduszu motywacyjnego; 2) środki pieniężne zlikwidowanego funduszu motywacyjnego podlegają odprowadzeniu na rachunek pomocniczy jednostki budżetowej, która gromadziła środki na rachunku funduszu motywacyjnego.

63 Środki pieniężne, zlikwidowanego funduszu motywacyjnego, są przeznaczane na regulowanie zobowiązań przejętych przez jednostkę budżetową.

64 Likwidacja zakładów budżetowych i gosp. pomocniczych Nowa ustawa o finansach publicznych nie przewiduje dalszego funkcjonowania zakładów budżetowych i gosp. pomocnicznych za wyjątkiem: - okresu przejściowego oraz - samorządowych zakładów budżetowych, które będą mogły działać w ściśle określonych sferach zadań publicznych

65 Likwidacja zakładów budżetowych i gosp. pomocniczych Z dniem 31 grudnia 2010 r. zakończeniu ulega likwidacja: 1) państwowych zakładów budżetowych i gospodarstw pomocniczych państwowych jednostek budżetowych; 2) gminnych, powiatowych i wojewódzkich zakładów budżetowych prowadzących działalność w zakresie innym niż określony w art. 14 ustawy o fin publ; 3) gospodarstw pomocniczych gminnych, powiatowych i wojewódzkich jednostek budżetowych.

66 Likwidacja zakładów budżetowych i gosp. pomocniczych W przypadku zakończenia likwidacji państwowych zakładów budżetowych lub gospodarstw pomocniczych przed dniem 31 grudnia 2010 r. minister właściwy do spraw finansów publicznych dokona zmian w wydatkach budżetu państwa na wniosek dysponenta części, w szczególności mając na względzie zapewnienie odpowiednich środków na wynagrodzenia.

67 Likwidacja zakładów budżetowych Zakłady budżetowe likwidują: 1) ministrowie, kierownicy urzędów centralnych, wojewodowie oraz inne organy działające na podstawie odrębnych przepisów - państwowe zakłady budżetowe; 2) organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego - gminne, powiatowe lub wojewódzkie zakłady budżetowe.

68 Likwidacja zakładów budżetowych Likwidując zakład budżetowy, właściwy organ określa przeznaczenie mienia znajdującego się w użytkowaniu zakładu; w przypadku państwowego zakładu budżetowego decyzja o przeznaczeniu tego mienia jest podejmowana w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw Skarbu Państwa.

69 Likwidacja zakładów budżetowych Pozostałe po likwidacji środki pieniężne, należności i zobowiązania zlikwidowanego zakładu budżetowego przejmuje organ, który przeprowadza likwidację, albo nowo utworzona jednostka organizacyjna. Przejęcie następuje na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego.

70 Samorządowe zakłady budżetowe Zakłady budżetowe pozostaną tylko na szczeblu samorządu, a będą mogły działać jedynie w zakresie zadań określonych ustawą: 1) gospodarki mieszkaniowej i gospodarowania lokalami użytkowymi, 2) dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego, 3) wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz,

71 4) lokalnego transportu zbiorowego, 5) targowisk i hal targowych, 6) zieleni gminnej i zadrzewień, 7) kultury fizycznej i sportu, w tym utrzymywania terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych, 8) utrzymywania różnych gatunków egzotycznych i krajowych zwierząt, w tym w szczególności prowadzenia hodowli zwierząt zagrożonych wyginięciem, w celu ich ochrony poza miejscem naturalnego występowania, 9) cmentarzy

72 Likwidacja gospodarstw pomocniczych Gospodarstwo pomocnicze państwowej jednostki budżetowej likwiduje kierownik jednostki budżetowej, przy którym funkcjonowało gospodarstwo.

73 Likwidacja gospodarstw pomocniczych Gospodarstwo pomocnicze gminnej, powiatowej i wojewódzkiej jednostki budżetowej likwiduje kierownik jednostki budżetowej, po uzyskaniu opinii dotyczącej terminu rozpoczęcia i zakończenia likwidacji: 1) wójta, burmistrza lub prezydenta miasta - w przypadku gospodarstw pomocniczych gminnych jednostek budżetowych albo 2) zarządu powiatu lub województwa – w przypadku odpowiednio gospodarstw pomocniczych powiatowych i wojewódzkich jednostek budżetowych.

74 Wymóg uzyskania opinii nie dotyczy likwidacji gospodarstwa pomocniczego działającego przy jednostce budżetowej, której kierownikiem jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Pozostałe po likwidacji składniki majątkowe, należności i zobowiązania zlikwidowanego gospodarstwa pomocniczego przejmuje jednostka budżetowa, przy której funkcjonowało gospodarstwo. Przejęcie następuje na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego.

75 Likwidacja gospodarstw pomocniczych Pozostałe po likwidacji składniki majątkowe, należności i zobowiązania zlikwidowanego gospodarstwa pomocniczego zakładu poprawczego lub schroniska dla nieletnich przejmują warsztaty szkolne prowadzone przez szkołę lub zespół szkół, działających przy zakładzie poprawczym lub schronisku dla nieletnich.

76 Likwidacja gospodarstw pomocniczych W przypadku państwowych jednostek budżetowych wykonujących zadania realizowane dotychczas przez gospodarstwo pomocnicze państwowej jednostki budżetowej lub finansowane ze środków gromadzonych na rachunku dochodów własnych, mogą zostać zwiększone wydatki budżetowe proporcjonalnie do przyrostu uzyskiwanych dochodów.

77 Kwestie pracownicze Stosunki pracy z pracownikami likwidowanych zakładów i gospodarstw wygasają z dniem zakończenia likwidacji, najpóźniej z dniem 31 grudnia 2010 r., jeżeli na 30 dni przed terminem zakończenia likwidacji albo nie później niż z dniem 30 listopada 2010 r. nie zostaną im zaproponowane przez właściwy organ, albo kierownika jednostki budżetowej, nowe warunki pracy lub płacy na dalszy okres albo w razie ich nieprzyjęcia w terminie 15 dni od dnia złożenia propozycji.

78 Propozycja nowych warunków pracy lub płacy może obejmować nawiązanie stosunku pracy na stanowisku urzędniczym, w rozumieniu ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej w urzędzie obsługującym organ, w innej jednostce budżetowej podległej temu organowi lub w macierzystej jednostce budżetowej gospodarstwa pomocniczego, jeżeli charakter pracy wykonywanej w likwidowanej jednostce jest podobny do charakteru pracy wykonywanej na stanowisku urzędniczym.

79 Pracodawca jest obowiązany powiadomić na piśmie pracowników o zmianach, jakie mają nastąpić w zakresie ich stosunków pracy, w tym o skutkach nieprzyjęcia nowych warunków pracy lub płacy. Przepisy art § 4 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy stosuje się odpowiednio

80 Wcześniejsze rozwiązanie stosunku pracy przez pracodawcę z pracownikami likwidowanych podmiotów może nastąpić za wypowiedzeniem. Z dniem następującym po dniu zakończenia likwidacji, najpóźniej z dniem 1 stycznia 2011 r., pracownicy likwidowanych podmiotów stają się pracownikami właściwych jednostek budżetowych o ile ich stosunki pracy nie ulegną wygaśnięciu.

81 W przypadku wygaśnięcia stosunku pracy lub wypowiedzenia, pracownikom przysługują świadczenia przewidziane dla pracowników, z którymi stosunki pracy rozwiązuje pracodawca z przyczyn niedotyczących pracowników.

82 Agencje wykonawcze Agencja wykonawcza jest państwową osobą prawną tworzoną ustawowo w celu realizacji zadań państwa.

83 Agencja wykonawcza prowadzi gospodarkę finansową na zasadach określonych w ustawie o finansach publicznych oraz ustawie będącej podstawą jej utworzenia.

84 Podstawą gospodarki finansowej agencji wykonawczej jest roczny plan finansowy, obejmujący: 1) przychody z prowadzonej działalności; 2) dotacje z budżetu państwa; 3) zestawienie kosztów: a) funkcjonowania agencji wykonawczej, b) realizacji zadań ustawowych, z wyszczególnieniem kosztów realizacji tych zadań przez inne podmioty

85 4) wynik finansowy; 5) środki na wydatki majątkowe; 6) środki przyznane innym podmiotom; 7) stan należności i zobowiązań na początek i koniec roku; 8) stan środków pieniężnych na początek i koniec roku.

86 Projekt rocznego planu finansowego agencji wykonawczej ustala jej właściwy organ w porozumieniu z ministrem sprawującym nadzór nad agencją wykonawczą. Po zatwierdzeniu przez ministra sprawującego nadzór projekt jest przekazywany Ministrowi Finansów, w trybie i terminach określonych w przepisach dotyczących prac nad projektem ustawy budżetowej. W ramach projektu planu finansowego sporządza się plan dochodów i wydatków agencji wykonawczej ujmowanych w terminie ich zapłaty.

87 W planie dochodów i wydatków agencji wykonawczej planowane wydatki nie powinny być wyższe od planowanych dochodów. Planowane wydatki mogą przekraczać planowane dochody za zgodą ministra sprawującego nadzór nad agencją wykonawczą, wydaną w porozumieniu z Ministrem Finansów.

88 W planie finansowym agencji wykonawczej mogą być dokonywane zmiany przychodów i kosztów po uzyskaniu zgody ministra sprawującego nadzór nad agencją, wydanej po uzyskaniu opinii sejmowej komisji właściwej do spraw budżetu, z zastrzeżeniem ust. 6. O dokonanych zmianach należy niezwłocznie powiadomić Ministra Finansów. Zmiany planu finansowego agencji wykonawczej nie mogą powodować zwiększenia zobowiązań agencji ani pogorszenia planowanego wyniku finansowego agencji, chyba że odrębne ustawy stanowią inaczej.

89 Agencja wykonawcza jest obowiązana, co do zasady, corocznie wpłacać do budżetu państwa, na rachunek bieżący dochodów państwowej jednostki budżetowej obsługującej ministra sprawującego nadzór nad tą agencją, nadwyżkę środków finansowych ustaloną na koniec roku, pozostającą po uregulowaniu zobowiązań podatkowych

90 Z dniem 1 stycznia 2012 r. agencjami wykonawczymi stają się: 1) państwowe agencje: a) Agencja Nieruchomości Rolnych, b) Wojskowa Agencja Mieszkaniowa, c) Agencja Mienia Wojskowego, d) Agencja Rezerw Materiałowych, e) Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, f) Agencja Rynku Rolnego, g) Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, 2) Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

91 Instytucje gospodarki budżetowej Instytucja gospodarki budżetowej jest jednostką sektora finansów publicznych tworzoną przez Radę Ministrów, w drodze zarządzenia, dla realizacji zadań publicznych, która: 1) odpłatnie wykonuje wyodrębnione zadania; 2) pokrywa koszty swojej działalności oraz zobowiązania z uzyskiwanych przychodów.

92 Instytucja gospodarki budżetowej uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego. Instytucja gospodarki budżetowej może otrzymywać dotacje z budżetu państwa na realizację zadań publicznych, jeżeli odrębne ustawy tak stanowią.

93 Instytucja gospodarki budżetowej może być tworzona przez: 1) ministra lub Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, za zgodą Rady Ministrów, udzieloną na jego wniosek; 2) organ lub kierownika jednostki, o których mowa w art. 139 ust. 2, jako organu wykonującego funkcje organu założycielskiego

94 Instytucja gospodarki budżetowej może otrzymywać dotacje z budżetu państwa na realizację zadań publicznych, jeżeli odrębne ustawy tak stanowią. Koszty instytucji gospodarki budżetowej mogą być ponoszone tylko w ramach posiadanych środków finansowych obejmujących uzyskane przychody oraz środki z poprzedniego okresu. Nowo tworzonej instytucji gospodarki budżetowej może być przyznana jednorazowa dotacja na pierwsze wyposażenie w środki obrotowe.

95 W planie finansowym instytucji gospodarki budżetowej mogą być dokonywane zmiany przychodów i kosztów w trakcie roku budżetowego po uzyskaniu zgody organu wykonującego funkcje organu założycielskiego, z tym że nie mogą one spowodować zwiększenia dotacji z budżetu państwa i pogorszenia planowanego wyniku finansowego. O dokonanych zmianach należy niezwłocznie powiadomić Ministra Finansów

96 Instytucja gospodarki budżetowej w celu zaciągnięcia zobowiązania przewyższającego 30% rocznych przychodów jest obowiązana uzyskać zgodę organu wykonującego funkcje organu założycielskiego. Instytucja gospodarki budżetowej może zbywać środki trwałe. Zbycie (najem, dzierżawa, użyczenie) aktywów może nastąpić wyłącznie na zasadach określonych przez organ wykonujący funkcje organu założycielskiego, z uwzględnieniem przepisów o gospodarce nieruchomościami.

97 Agencje wykonawcze, instytucje gospodarki budżetowej, dysponenci państwowych funduszy celowych oraz państwowe osoby prawne, sporządzają plany finansowe w układzie zadaniowym na rok budżetowy i dwa kolejne lata.

98 Zmiany w zakresie funduszy celowych: Przewidziana ustawą forma państwowego funduszu celowego nie posiada osobowości prawnej Tracą osobowość prawną: Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,

99 Likwiduje się samorządowe fundusze celowe: 1) wojewódzkie i powiatowe fundusze gospodarki zasobem geodezyjnym i kartograficznym, 2) Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych: centralny i terenowe,

100 Nieściągnięte należności i nieuregulowane zobowiązania zlikwidowanych samorządowych funduszy celowych, przejmują jednostki samorządu terytorialnego, które realizowały wyodrębnione zadania poprzez fundusze celowe. Środki pieniężne zlikwidowanych funduszy celowych, o których mowa w ust. 1, stają się dochodami budżetów odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego.

101 Budżety publiczne System budżetowy w Polsce tworzą formalnie niezależne od siebie ogniwa: - Budżet państwa - Budżety jednostek samorządu terytorialnego

102 Budżet publiczny jest jednocześnie: - Planem finansowym, - Zasobem środków, - Aktem dyspozycji politycznej - Źródłem prawa (ustawa budżetowa, uchwała budżetowa w j.s.t.)

103 Zasady budżetowe Charakter prawny zasad budżetowych Postulaty nauki pod adresem ustawodawstwa i praktyki dotyczące prawidłowej organizacji i funkcjonowania gospodarki budżetowej w celu optymalnej realizacji jej zadań

104 Zasady budżetowe - Powszechności - Jedności, - Niefunduszowania (jadności w znaczeniu materialnym) - Szczegółowości - Równowagi - Jawności - Przejrzystości

105 Zasada powszechności ew.zupełności, budżetowania brutto - Włączanie do budżetu dochodów i wydatków w pełnej wysokości, a nie wynikowo - Odstępstwem są m.in. Zakłady budżetowe, gospodarstwa pomocnicze, fundusze celowe, rachunki dochodów własnych

106 Zasada jedności (w ujęciu formalnym) Ujmowanie budżetu w jednym akcie prawnym

107 Zasada niefunduszowania (zasada jedności materialnej) Zakaz przeznaczania środków finansowych z określonych źródeł na imiennie wyodrębnione cele. Wyjątkiem jest tworzenie funduszy celowych, niekoniecznie tych w rozumieniu ustawy o finansach publicznych

108 Zasada szczegółowości (specjalizacji) Uchwalanie budżetu ze szczegółowym podziałem dochodów i wydatków. Zasadę tę realizuje klasyfikacja budżetowa. Instytucja układu wykonawczego

109 Klasyfikaja: podmiotowa, przedmiotowa, podmiotowo-przedmiotowa, funkcjonalna. W Polsce: - Części (tylko budżet państwa) - Działy - Rozdziały Paragrafy

110 Zasada równowagi budżetowej W ujęciu klasycznym rozumiana była bezzwzględnie jako nakaz równowagi dochodów i wydatków W nowoczesnych teoriach rozumiana jest jako postulat bilansowania się budżetów w dłuższym horyzoncie czasowym

111 Zasada jawności Zasada przejrzystości

112 Ustawa budżetowa Ustawa budżetowa jest podstawą gospodarki finansowej państwa w danym roku budżetowym. Ustawa budżetowa składa się z: 1) budżetu państwa; 2) załączników; 3) postanowień, których obowiązek zamieszczenia w ustawie budżetowej wynika z niniejszej ustawy lub z odrębnych ustaw.

113 Ustawa budżetowa jest uchwalana na okres roku budżetowego. Rokiem budżetowym jest rok kalendarzowy. Ustawa budżetowa nie może zawierać przepisów zmieniających inne ustawy.

114 Budżet państwa określa: 1) łączną kwotę prognozowanych podatkowych i niepodatkowych dochodów budżetu państwa; 2) łączną kwotę planowanych wydatków budżetu państwa; 3) kwotę planowanego deficytu budżetu państwa wraz ze źródłami jego pokrycia; 4) łączną kwotę prognozowanych dochodów budżetu środków europejskich; 5) łączną kwotę planowanych wydatków budżetu środków europejskich;

115 6) wynik budżetu środków europejskich; 7) łączną kwotę planowanych przychodów budżetu państwa; 8) łączną kwotę planowanych rozchodów budżetu państwa; 9) planowane saldo przychodów i rozchodów budżetu państwa; 10) limit zobowiązań z tytułu zaciąganych kredytów i pożyczek oraz emitowanych papierów wartościowych.

116 Dochodami podatkowymi i niepodatkowymi budżetu państwa są: 1) podatki i opłaty, w części, która zgodnie z odrębnymi ustawami nie stanowi dochodów jednostek samorządu terytorialnego, przychodów państwowych funduszy celowych oraz innych jednostek sektora finansów publicznych; 2) cła; 3) wpłaty z zysku przedsiębiorstw państwowych oraz jednoosobowych spółek Skarbu Państwa; 4) wpłaty z tytułu dywidendy; 5) wpłaty z zysku Narodowego Banku Polskiego;

117 6) wpłaty nadwyżki środków finansowych agencji wykonawczych; 7) dochody pobierane przez państwowe jednostki budżetowe, o ile odrębne ustawy nie stanowią inaczej; 8) dochody z najmu i dzierżawy oraz z innych umów o podobnym charakterze, dotyczące składników majątkowych Skarbu Państwa, o ile odrębne ustawy nie stanowią inaczej; 9) odsetki od środków zgromadzonych na rachunkach bankowych państwowych jednostek budżetowych lub organów władzy publicznej, o ile odrębne ustawy nie stanowią inaczej; 10) odsetki od lokat terminowych ustanowionych ze środków zgromadzonych na centralnym rachunku bieżącym budżetu państwa; pomiędzy ceną emisyjną a wartością nominalną zbywanych obligacji skarbowych.

118 11) odsetki od udzielonych z budżetu państwa pożyczek krajowych i zagranicznych; 12) grzywny, mandaty i inne kary pieniężne, o ile odrębne ustawy nie stanowią inaczej; 13) spadki, zapisy i darowizny w postaci pieniężnej na rzecz Skarbu Państwa; 14) dochody ze sprzedaży majątku, rzeczy i praw, niestanowiące przychodów z prywatyzacji; 15) inne dochody określone w odrębnych ustawach lub umowach międzynarodowych; 16) środki europejskie i środki, bezzwrotne zagraniczne, po ich przekazaniu na rachunek dochodów budżetu państwa; 17) odsetki wykupywane przez nabywców obligacji skarbowych lub nadwyżka wynikająca z różnicy

119 Przeznaczenie środków budżetowych Wydatki budżetu państwa są przeznaczone w szczególności na: 1) funkcjonowanie organów władzy publicznej, w tym organów administracji rządowej, organów kontroli i ochrony prawa oraz sądów i trybunałów; 2) zadania wykonywane przez administrację rządową; 3) subwencje ogólne dla jednostek samorządu terytorialnego; 4) dotacje dla jednostek samorządu terytorialnego; 5) wpłaty do budżetu Unii Europejskiej, zwane dalej środkami własnymi Unii Europejskiej;

120 6) subwencje dla partii politycznych; 7) dotacje na zadania określone odrębnymi ustawami; 8) obsługę długu publicznego; 9) wkład krajowy na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich lub środków, innych bezzwrotnych zagranicznych.

121 Wynik budżetu Różnica między dochodami a wydatkami budżetu państwa stanowi odpowiednio nadwyżkę budżetu państwa albo deficyt budżetu państwa

122 Źródła finansowania deficytu Deficyt budżetu państwa oraz inne pożyczkowe potrzeby budżetu państwa mogą być sfinansowane przychodami pochodzącymi z: 1) sprzedaży skarbowych papierów wartościowych na rynku krajowym i zagranicznym; 2) kredytów zaciąganych w bankach krajowych i zagranicznych; 3) pożyczek; 4) prywatyzacji majątku Skarbu Państwa; 5) kwot pochodzących ze spłat udzielonych kredytów i pożyczek; 6) nadwyżki budżetu państwa z lat ubiegłych; 7) nadwyżki budżetu środków europejskich (na specjalnych zasadach); 8) innych operacji finansowych.

123 Procedura budżetowa - Planowanie - Uchwalanie budżetu - Wykonywanie budżetu - Kontrola wykonania budżetu

124 Planowanie budżetowe Minister Finansów przedstawia Radzie Ministrów założenia projektu budżetu państwa na rok następny, uwzględniające ustalenia przyjęte w Wieloletnim Planie Finansowym Państwa oraz kierunki działań zawarte w przyjętym przez Radę Ministrów Programie Konwergencji

125 Planowanie budżetowe Materiały do projektu ustawy budżetowej opracowują i przedstawiają Ministrowi Finansów dysponenci części budżetowych, na podstawie rozporządzenia MF, tzw. noty budżetowej.

126 Planowanie budżetowe Minister Finansów przedstawia Radzie Ministrów projekt ustawy budżetowej na rok następny wraz z uzasadnieniem, włączając do projektu (bez zmian) plany dochodów i wydatków instytucji takich jak Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Trybunału Konstytucyjnego, Najwyższej Izby Kontroli, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego wraz z wojewódzkimi sądami administracyjnymi, Krajowej Rady Sądownictwa, sądownictwa powszechnego.

127 Planowanie budżetowe Rada Ministrów uchwala projekt ustawy budżetowej i wraz z uzasadnieniem przedkłada go Sejmowi w terminie do dnia 30 września roku poprzedzającego rok budżetowy (w szczególnie uzasadnionych przypadkach możliwe jest późniejsze przedstawienie, najpóźniej do 31 grudnia).

128 Uzasadnienienie uchwały budżetowej zawiera m.in. budżet zadaniowy.

129 Uchwalanie budżetu Sejm uchwala budżet państwa na rok budżetowy w formie ustawy budżetowej. Zwiększenie wydatków lub ograniczenie dochodów planowanych przez Radę Ministrów nie może powodować ustalenia przez Sejm większego deficytu budżetowego niż przewidziany w projekcie ustawy budżetowej. Ustawa budżetowa nie może przewidywać pokrywania deficytu budżetowego przez zaciąganie zobowiązania w centralnym banku państwa.

130 Uchwalanie budżetu Senat może uchwalić poprawki do ustawy budżetowej w ciągu 20 dni od dnia przekazania jej Senatowi. Prezydent Rzeczypospolitej podpisuje w ciągu 7 dni ustawę budżetową albo ustawę o prowizorium budżetowym przedstawioną przez Marszałka Sejmu (nie ma prawa veta).

131 Uchwalanie budżetu W przypadku zwrócenia się Prezydenta Rzeczypospolitej do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy budżetowej albo ustawy o prowizorium budżetowym przed jej podpisaniem, Trybunał orzeka w tej sprawie nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku w Trybunale.

132 Uchwalanie budżetu Jeżeli w ciągu 4 miesięcy od dnia przedłożenia Sejmowi projektu ustawy budżetowej nie zostanie ona przedstawiona Prezydentowi Rzeczypospolitej do podpisu, Prezydent Rzeczypospolitej może w ciągu 14 dni zarządzić skrócenie kadencji Sejmu.

133 Wykonywanie budżetu Dysponenci części budżetowych, w terminie 21 dni od dnia ogłoszenia ustawy budżetowej, przekazują jednostkom podległym informacje o kwotach dochodów i wydatków, w tym wynagrodzeń. Jednostki sporządzają plany finansowe celem zapewnienia ich zgodności z ustawą budżetową.

134 Wykonywanie budżetu Minister Finansów, w porozumieniu z dysponentami części budżetowych, opracowuje harmonogram realizacji budżetu państwa.

135 Wykonywanie budżetu Rada Ministrów kieruje wykonywaniem budżetu państwa.

136 Wykonywanie budżetu W toku wykonywania budżetu państwa obowiązują następujące zasady gospodarki finansowej: 1) ustalanie, pobieranie i odprowadzanie dochodów budżetu państwa następuje na zasadach i w terminach wynikających z obowiązujących przepisów; 2) pełna realizacja zadań następuje w terminach określonych przepisami i harmonogramem;.

137 Wykonywanie budżetu 3) dokonywanie wydatków następuje w granicach kwot określonych w planie finansowym, z uwzględnieniem prawidłowo dokonanych przeniesień i zgodnie z planowanym przeznaczeniem, w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów; 4) zlecanie zadań powinno następować na zasadzie wyboru najkorzystniejszej oferty, z uwzględnieniem przepisów o zamówieniach publicznych, a w odniesieniu do organizacji pozarządowych - z odpowiednim zastosowaniem określonego ustawątrybu

138 Wykonywanie budżetu Wydatki nieprzewidziane, których obowiązkowe płatności wynikają z tytułów wykonawczych, wyroków sądowych lub ugód, mogą być dokonywane bez względu na poziom środków finansowych zaplanowanych na ten cel. Odpowiednia zmiana planu wydatków powinna nastąpić w trybie przeniesień wydatków z innych podziałek klasyfikacji wydatków lub z rezerw celowych.

139 Wykonywanie budżetu Wydatki na obsługę długu Skarbu Państwa są dokonywane przed innymi wydatkami budżetu państwa. Wpłaty środków własnych Unii Europejskiej do jej budżetu dokonywane są w terminach i wysokości wynikających z umowy międzynarodowej.

140 Wykonywanie budżetu Zmiany budżetu w toku jego wykonywania: Przeniesienia wydatków Dysponowanie rezerwami ogólną i celowymi Blokowanie wydatków

141 Wykonywanie budżetu Dysponenci części budżetowych mogą dokonywać przeniesień wydatków między rozdziałami i paragrafami klasyfikacji wydatków, co do zasady, w ramach danej części i działu budżetu państwa. Przeniesienie polegające na zmniejszeniu lub zwiększeniu wydatków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich wymaga zgody ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego.

142 Wykonywanie budżetu Przeniesienie polegające na zmniejszeniu lub zwiększeniu wydatków majątkowych jednorazowo o kwotę powyżej 100 tys. zł wymaga zgody Ministra Finansów. O przeniesieniach wydatków majątkowych dokonanych poniżej tej kwoty dysponenci części budżetowych informują niezwłocznie Ministra Finansów. W przypadku wydatków na inwestycje budowlane, każde przeniesienie polegające na zmniejszeniu lub zwiększeniu tych wydatków wymaga zgody Ministra Finansów.

143 Wykonywanie budżetu Rezerwą ogólną dysponuje Rada Ministrów. Rada Ministrów może upoważnić, w drodze rozporządzenia, Prezesa Rady Ministrów i Ministra Finansów do dysponowania rezerwą ogólną do wysokości określonych kwot, uwzględniając zróżnicowanie tych kwot. Rezerwa ogólna nie może być przeznaczona na zwiększenie wydatków, które zostały zmniejszone w trakcie realizacji budżetu w wyniku przeniesień, dokonanych poprzez blokowanie wydatków.

144 Wykonywanie budżetu Podziału rezerw celowych dokonuje, co do zasady, Minister Finansów w porozumieniu z właściwymi ministrami lub innymi dysponentami części budżetowych, nie później niż do dnia 15 października. Liczne przepisy szczegółowe przewidują wyjątki od tego trybu i terminu. Dot. to m.in. rezerw przeznaczonych na finansowanie zobowiązań Skarbu Państwa i rezerw przeznaczonych na przeciwdziałanie klęskom żywiołowym i usuwanie ich skutków.

145 Wykonywanie budżetu Właściwi ministrowie lub inni dysponenci części budżetowych występują do Ministra Finansów do dnia 30 września o podział rezerw celowych, w wyniku którego następuje zwiększenie wydatków części budżetowych państwa, których dysponentami są wojewodowie. (nie dotyczy to przypadków, gdy podział dokonywany jest później niż 15 października)

146 Wykonywanie budżetu W przypadku stwierdzenia: 1) niegospodarności w określonych jednostkach, 2) opóźnień w realizacji zadań, 3) nadmiaru posiadanych środków, 4) naruszenia zasad gospodarki finansowej, – może być podjęta decyzja o blokowaniu planowanych wydatków budżetowych.

147 Wykonywanie budżetu Blokowanie planowanych wydatków budżetowych oznacza okresowy lub obowiązujący do końca roku zakaz dysponowania częścią lub całością planowanych wydatków.

148 Kontrola wykonania budżetu Minister Finansów sprawuje ogólną kontrolę: 1) realizacji dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów budżetu państwa; 2) efektywności i skuteczności realizacji budżetu w układzie zadaniowym; 3) wykorzystania środków, zagranicznych; 4) poziomu deficytu sektora finansów publicznych.

149 Dysponenci części budżetowych sprawują nadzór i kontrolę: 1) nad całością gospodarki finansowej podległych im jednostek organizacyjnych, w tym nad dokonywaniem przez te jednostki wstępnej oceny celowości poniesionych wydatków oraz realizacją właściwych procedur; 2) wykorzystania dotacji udzielonych z budżetu państwa; 3) realizacji zadań finansowanych z budżetu państwa; 4) efektywności i skuteczności realizacji planów w układzie zadaniowym na podstawie mierników stopnia realizacji celów.

150 Minister Finansów może dokonać oceny planowania i gospodarowania środkami publicznymi w jednostkach sektora finansów publicznych, z wyłączeniem jednostek, o których mowa w art. 139 ust. 2 (Kancelaria Sejmu itd.), i jednostek samorządu terytorialnego. Ocenę przeprowadzają osoby upoważnione przez Ministra Finansów.

151 Rada Ministrów w ciągu 5 miesięcy od zakończenia roku budżetowego przedkłada Sejmowi sprawozdanie z wykonania ustawy budżetowej wraz z informacją o stanie zadłużenia państwa.

152 Sejm rozpatruje przedłożone sprawozdanie i po zapoznaniu się z opinią Najwyższej Izby Kontroli podejmuje, w ciągu 90 dni od dnia przedłożenia Sejmowi sprawozdania, uchwałę o udzieleniu lub o odmowie udzielenia Radzie Ministrów absolutorium (odmowa udzielenia absolutorium ma jedynie znaczenie polityczne).

153 Nowe obowiązki ewidencyjne Od 1 stycznia 2012 Ewidencja wykonania budżetu w układzie zadaniowym Minister Finansów określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje, formy, terminy i sposoby sporządzania przez państwowe jednostki budżetowe, dysponentów państwowych funduszy celowych, agencje wykonawcze, instytucje gospodarki budżetowej oraz państwowe osoby prawne sprawozdań z wykonania planów finansowych w układzie zadaniowym.

154 Zmiany w zakresie zasad umarzania należności Dysponent części lub państwowego funduszu celowego może wyrazić zgodę na niedochodzenie należności budżetu państwa z tytułu umowy cywilnoprawnej, której kwota wraz z odsetkami nie przekracza 100 zł.

155 Umorzenie należności oraz odroczenie terminu spłaty całości lub części należności albo rozłożenie płatności całości lub części należności na raty następuje na podstawie przepisów prawa cywilnego, w formie pisemnej. W przypadkach, określonych w ustawie, umorzenie należności następuje w formie jednostronnego oświadczenia woli.

156 Niepodatkowe należności budżetu Środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego: 1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie; 2) należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego;

157 3) wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych; 4) wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych; 5) wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych; 6) należności z tytułu zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich; 7) dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw;

158 8) pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa.

159 Właściwymi organami pierwszej instancji do wydawania decyzji w odniesieniu do tych należności,o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, są: 1) w stosunku do należności budżetu państwa - minister, wojewoda oraz inni dysponenci części budżetowych, a w przypadku płatności w ramach programów finansowanych ze środków europejskich - instytucje zarządzające, pośredniczące lub wdrażające, będące jednostkami sektora finansów publicznych, jeżeli instytucja pośrednicząca lub wdrażająca posiada upoważnienie od instytucji zarządzającej, lub – w przypadku instytucji wdrażającej – od instytucji pośredniczącej; 2) w stosunku do należności budżetów jednostek samorządu terytorialnego - wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta albo marszałek województwa.

160 Od decyzji wydanej w pierwszej instancji przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia. Organami odwoławczymi są: 1) Minister Finansów - od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez wojewodę; 2) organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej - od decyzji wydanej przez instytucję pośredniczącą lub wdrażającą; 3) organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej- od decyzji wydanej przez instytucję pośredniczącą; 4) samorządowe kolegium odwoławcze; 5) organ wyższego stopnia - od decyzji wydanej przez inny organ lub innego dysponenta części budżetowej;

161 Od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.

162 Wieloletni Plan Finansowy Państwa Wieloletni Plan Finansowy Państwa to plan finansowy dochodów i wydatków budżetu państwa, sporządzany na 4 lata budżetowe. Wieloletni Plan Finansowy Państwa uwzględnia kierunki polityki społecznogospodarczej Rządu i stanowi podstawę przygotowywania ustaw budżetowych na kolejne lata. Wieloletni Plan Finansowy Państwa jest aktualizowany corocznie, do dnia 30 kwietnia, o obowiązującą na dany rok ustawę budżetową i uwzględnia prognozę na kolejne 3 lata.

163 Wieloletni Plan Finansowy Państwa uchwala się po raz pierwszy do dnia 31 lipca 2010 r.

164 Materiały do projektu Wieloletniego Planu Finansowego Państwa opracowują i przedstawiają Ministrowi Finansów dysponenci części budżetowych.

165 W projekcie ustawy budżetowej na dany rok budżetowy, przedstawianym przez Radę Ministrów Sejmowi, poziom deficytu nie może być większy niż poziom deficytu ustalony na ten rok budżetowy w Wieloletnim Planie Finansowym Państwa. W szczególnie uzasadnionych przypadkach możliwe jest uwzględnienie wyższego poziomu deficytu i wymaga to zawarcia w uzasadnieniu ustawy budżetowej szczegółowego wyjaśnienia takiej decyzji Rady Ministrów.

166 Likwidacja instytucji układu wykonawczego

167 Likwidacja instytucji Inwestycji Wieloletnich

168 Rozszerzenie o dalsze elementy budżetu zadaniowego uzasadnienia projektu ustawy budżetowej. Wprowadzenie definicji funkcji, zadań i podzadań.

169 Zmiany w zakresie dotacji Likwidacja 3-leniego zakazu otrzymania dotacji. Wykorzystanie dotacji następuje przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona. Przekazanie środków na rachunek beneficjenta nie oznacza wykorzystania dotacji.

170 Przeniesienia w budżecie państwa – wybrane zagadnienia Przeniesienie polegające na zmniejszeniu lub zwiększeniu wydatków majątkowych jednorazowo o kwotę powyżej 100 tys. zł wymaga zgody Ministra Finansó. O przeniesieniach wydatków majątkowych dokonanych poniżej tej kwoty dysponenci części budżetowych informują niezwłocznie Ministra Finansów.

171 W przypadku wydatków na inwestycje budowlane, każde przeniesienie polegające na zmniejszeniu lub zwiększeniu tych wydatków wymaga zgody Ministra Finansów. Dysponenci części budżetowych mogą upoważnić kierowników podległych jednostek do dokonywania przeniesień wydatków w obrębie jednego rozdziału.

172 Od 1 stycznia 2012 do uzasadnienia projektu budżetu państwa załącza się Skonsolidowany plan wydatków na rok budżetowy i dwa kolejne lata państwowych jednostek budżetowych, państwowych funduszy celowych, agencji wykonawczych, instytucji gospodarki budżetowej oraz państwowych osób prawnych, o których mowa w art. 9 pkt 14, sporządzany w układzie zadaniowym

173 Od 1 stycznia 2013 Minister Finansów sprawuje kontrolę efektywności i skuteczności realizacji budżetu w układzie zadaniowym Dysponenci części budżetowych sprawują kontrolę efektywności i skuteczności realizacji planów w układzie zadaniowym na podstawie mierników stopnia realizacji celów.

174 Zmiany w zakresie gospodarowania środkami europejskimi oraz innymi środkami bezzwrotnymi Wyodrębnienie, w ramach budżetu państwa budżetu środków europejskich.

175 Budżet środków europejskich Budżet państwa jest rocznym planem: 1) dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów organów władzy publicznej, w tym organów administracji rządowej, organów kontroli i ochrony prawa oraz sądów i trybunałów; 2) dochodów i podlegających refundacji wydatków przeznaczonych na finansowanie programów z udziałem środków europejskich, z wyłączeniem środków przeznaczonych na realizację projektów pomocy technicznej, zwany budżetem środków europejskich.

176 Zmiany w zakresie gospodarowania środkami europejskimi oraz innymi środkami bezzwrotnymi Deficyt budżetu środków europejskich powiększa potrzeby pożyczkowe budżetu państwa Nadwyżka budżetu środków europejskich również nie jest wliczana do budżetu państwa. Jest ona źródłem spłaty zobowiązań budżetu państwa, zaciągniętych na pokrycie deficytu budżetu środków europejskich.

177 Zmiany w zakresie gospodarowania środkami europejskimi oraz innymi środkami bezzwrotnymi Zmieniony sposób dokonywania płatności dla beneficjentów programów wprowadzenie odrębnego podmiotu – płatnika (Bank Gospodarstwa Krajowego) dokonującego płatności na rzecz beneficjentów

178 Bank Gospodarstwa Krajowego dokonuje wszystkich płatności w programach na rzecz wszystkich beneficjentów z rachunków otwartych w tym Banku przez Ministra Finansów, z wyjątkiem wydatków dokonywanych w ramach projektów pomocy technicznej. Oznacza to, że płatności realizowane przez BGK są jedyną formą przekazywania środków beneficjentom, a tym samym płatności te nie mają formy dotacji rozwojowych.

179 Art.2 pkt 5 ufp wprowadza definicję środków europejskich, do których zalicza się: 1/ środki pochodzące z funduszy strukturalnych i Europejskiego Funduszu Rybackiego, z wyłączeniem środków przeznaczonych na realizację programów Europejskiej Współpracy Terytorialnej i Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa 2/ niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielonej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), z wyłączeniem środków Norweskiego Mechanizmu Finansowego i Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego / środki na realizację Wspólnej Polityki Rolnej.

180 Główne zmiany W obowiązującej do 31 grudnia 2009 roku ustawie o finansach publicznych środki europejskie zostały włączone do budżetu państwa ( art.200 starej ufp), Na gruncie nowej ufp środki przeznaczone na realizacje programów operacyjnych, co do zasady nie zostały wyłączone z budżetu państwa, lecz stanowią jego odrębną część w formie budżetu środków europejskich, z wyłączeniem środków przeznaczonych na realizację projektów pomocy technicznej.

181 Środki otrzymywane z Komisji Europejskiej Środki EFS przekazywane przez Komisje Europejską jako zaliczki, płatności okresowe i płatność salda końcowego będą wpływać na wyodrębniony rachunek bankowy prowadzony w euro, a następnie – po ich przewalutowaniu na PLN – przekazywane będą na centralny rachunek dochodów budżetu państwa na podstawie dyspozycji Ministra Finansów i stanowić będą dochód budżetu państwa. Instytucją właściwą dla otrzymywania płatności dokonywanych przez Komisje Europejską jest Ministerstwo Finansów. Środki EFS nie są zatem przekazywane na niższy poziom wdrażania Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki.

182 Budżet środków europejskich (art.117 ufp) Budżet środków europejskich jest rocznym planem dochodów i podlegających refundacji wydatków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Budżet środków europejskich nie uwzględnia środków przeznaczonych na realizacje projektów pomocy technicznej ( 100 %) oraz środków na współfinansowanie krajowe (15 %).

183 Budżet środków europejskich (art.119 ufp) Dochody budżetu środków europejskich ujmuje się w ustawie budżetowej wg: - części klasyfikacji budżetowej; - programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Wydatki budżetu środków europejskich ujmuje się wg: - części i działów klasyfikacji budżetowej; - programów finansowanych z udziałem środków europejskich w ramach części i działów klasyfikacji wydatków.

184 Budżet środków europejskich (art.118 ufp) Różnica pomiędzy dochodami a wydatkami budżetu środków europejskich będzie stanowić odpowiednio nadwyżkę budżetu środków europejskich lub deficyt budżetu środków europejskich, które nie będą wliczane do, odpowiednio, deficytu lub nadwyżki budżetu państwa.

185 Budżet środków europejskich Na gruncie nowej ufp będą występowały dwie rezerwy celowe: w budżecie środków europejskich w zakresie, w jakim wydatki te podlegają refundacji oraz w budżecie państwa na współfinansowanie krajowe, które będzie dokonywane w formie dotacji celowej lub w formie współfinansowania projektów systemowych państwo-wych jednostek budżetowych

186 Forma prawna wydatków Zgodnie z art.202 starej ufp środki przeznaczone na realizacje programów operacyjnych i projektów realizowanych w ich ramach, mogą być wykorzystane na : 1/ finansowanie wydatków państwowych jednostek budżetowych przeznaczonych na realizacje programów i projektów; 2/ dotacje rozwojowe dla jednostek sektora finansów publicznych oraz innych podmiotów będących beneficjentami tych środków, a także dla instytucji pośredniczących oraz podmiotów, którym w ramach programów z udziałem tych środków, została powierzona realizacja zadań odnoszących się bezpośrednio do beneficjentów; 3/ finansowanie Wspólnej Polityki Rolnej zgodnie z odrębnymi przepisami. Główną formą wydatków w ramach programów operacyjnych na gruncie starej ustawy jest dotacja rozwojowa, co stanowi konsekwencję włączenia ww. do budżetu państwa

187 Forma prawna wydatków (art. 186 ufp) Wydatki na realizację programów i projektów finansowanych z udziałem środków UE, mogą być przeznaczone na: Realizację projektów przez państwowe jednostki budżetowe, Płatności w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich, Dotacje celowe dla beneficjentów Płatności w ramach WPR.

188 Konsekwencja stworzenie dwóch odrębnych strumieni finansowych: Płatności ( finansowanych ze środków UE), Dotacje i finansowanie wydatków Państwowych Jednostek Budżetowych ( w ramach współfinansowania krajowego) oraz dotacje celowe na realizacje pomocy technicznej

189 System płatności środków europejskich ( art.187 ufp) Za obsługę płatności w części odpowiadającej współfinansowaniu ze środków europejskich odpowiada Minister Finansów. (art.192 ust.1)MF przekazuje na rachunek w BGK środki na płatności na rzecz beneficjentów.

190 System płatności środków europejskich Kwota środków przekazanych przez MF do BGK nie może być wyższa niż łączny limit wydatków dla programów finansowanych z udziałem środków europejskich określony w budżecie środków europejskich, BGK nie będzie nową instytucją systemu wdrażania poszczególnych programów, a będzie on pełnić wyłącznie funkcję kasjera, dokonującego jedynie wypłat dofinansowania.

191 Płatności dla beneficjenta (art.188 ufp) Podstawą dokonania płatności jest: 1. zlecenie płatności wystawione przez instytucję, z którą beneficjent zawarł umowę o dofinansowanie projektu, 2. pisemna zgoda dysponenta części budżetowej dla instytucji będącej stroną umowy na dokonanie płatności

192 Płatności dla beneficjentów Projekty PJB zlecenia dotyczą płatności dla wykonawcy zlecenia są wystawiane przez PJB na podstawie upoważnienia od instytucji będącej stroną umowy Projekty własne samorządów województw: Zlecenia są wystawiane przez zarząd województwa na podstawie upoważnienia od MRR Projekty innych beneficjentów Zlecenia wystawiane są przez instytucję IP/IP2, z którą beneficjent podpisał umowę o dofinansowanie

193 Konsekwencje zmian Brak możliwości przenoszenia środków pomiędzy budżetem środków europejskich (wkład UE), a częścią dysponenta budżetowego (współfinanso- wanie z budżetu państwa) – usztywnienie systemu finansowania programu

194 Konsekwencje zmian Dualizm środków wypłacanych na rzecz beneficjenta Różne reżimy rozliczania Dotacja celowa – zasada jednoroczności budżetu Płatność – brak zasady jednoroczności budżetu Dwa źródła wypłaty środków Wkład UE – Płatnik (BGK) Współfinansowanie z budżetu państwa – właściwy dysponent albo BGK lub budżet samorządu województwa

195 Konsekwencje zmian Dofinansowanie będzie przekazywane w dwóch formach: płatności i dotacji celowej, w związku z tym, otrzymane dofinansowanie beneficjent będzie wydatkował i rozliczał w trybie przewidzianym dla danej formy wypłaty. Część dofinansowania otrzymana w formie dotacji będzie musiała być wydatkowana i rozliczana zgodnie z przepisami właściwymi dla dotacji, a więc z uwzględ-nieniem roczności budżetu ( zwrot dotacji z końcem roku budżetowego)

196 Konsekwencje zmian Środki otrzymane w formie płatności nie podlegają zwrotowi z końcem roku budżetowego i rozliczane są zgodnie z terminami wynikającymi z zawartej umowy o dofinansowanie projektu ( nie dotyczy jst, ponieważ realizują one budżet roczny ). Współfinansowanie otrzymane przez beneficjenta w formie dotacji celowej – zgodnie z art. 168 ufp – w części niewykorzystanej w danym roku budżetowym podlega zwrotowi do budżetu państwa do dnia 31 grudnia danego roku.

197 Konsekwencje zmian Dotacja celowa niewykorzystana do końca roku budżetowego może zostać zgłoszona jako wydatek niewygasający do rozporządzenia Rady Ministrów. W związku z powyższym beneficjent zobowiązany jest do poinformowania IP/IP2 do dnia 15 października danego roku o kwocie otrzymanej dotacji celowej, która nie zostanie wydatkowana do końca roku. Powyższa kwota podlega zwrotowi na rachunek wskazany przez IP/IP2 w terminie do 30 listopada. Środki niewygasające mogą być wydatkowane w terminie do 31 marca następnego roku budżetowego.

198 Realizacja płatności przez BGK Płatności środków będą realizowane przez BGK cyklicznie wg przyjętego harmonogramu rocznego. Do harmonogramu BGK w zakresie przekazywania płatności dostosowany będzie terminarz przekazywania dotacji celowej.

199 Realizacja płatności Środki dla beneficjenta w formie płatności oraz współ-finansowania krajowego powinny być wypłacane w tym samym czasie. W przypadku, kiedy IP/IP2 nie zabezpieczy- z różnych przyczyn- środków na współfinansowanie krajowe, nie wstrzymuje to przelewów płatności z BGK. W takiej sytuacji konieczne jest monitorowanie wydatków w celu zachowania płynności finansowej i zminimalizowania ryzyka nie przekazania beneficjentom należnych środków współfinansowania krajowego. Wypłata współfinansowania powinna zostać przekazana w możliwie pilnym terminie, aby na koniec realizacji projektu zachowana była proporcja 85%/15%

200 Warunki płatności (art.189 ust.1ufp) zlecenie płatności może dotyczyć kwoty wydatków kwalifikowalnych, (art.189 ust.2 ufp) zlecenie dokonania płatności zaliczkowej dla beneficjenta może nastąpić przed złożeniem przez beneficjenta wniosku o płatność, (art.189 ust.3 ufp) w przypadku nie złożenia lub nieterminowego złożenia wniosku o płatność, od środków zaliczki pozostających do rozliczenia nalicza się odsetki jak dla zaległości podatkowych, liczone od dnia przekazania środków do dnia złożenia wniosku o płatność.

201 Warunki płatności Za złożenie wniosku o płatność zgodnie z art. 189 ust. 3 ustawy uznaje się złożenie wniosku o płatność wnioskującego o kolejną transzę zaliczki lub wniosku o płatność końcową ( tj każdego wniosku o płatność poza wnioskiem tzw. cząstkowym): Na kwotę pozwalającą na kumulatywne rozliczenie co najmniej 70% dotychczas otrzymanych zaliczek, oraz W terminie wynikającym z zaakceptowanego harmonogramu płatności. Nie spełnienie w/w warunków powoduje konieczność naliczenia odsetek Możliwe jest składanie przez beneficjenta wniosków cząstkowych nie rozliczających 70% środków i nie wnioskujących o przyznanie kolejnej transzy, przy czym ich zatwierdzenie nie stanowi podstawy do przekazania środków dla beneficjenta i nie powoduje naliczenia odsetek.

202 Warunki płatności Zgodnie z paragrafem 5 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 18 grudnia 2009 r w sprawie warunków i trybu udzielania zaliczek … Rozliczenie zaliczki polega na wykazaniu przez beneficjenta wydatków kwalifikowalnych we wnioskach o płatność złożonych do właściwej instytucji, w terminach i na warunkach określonych w umowie o dofinansowanie lub na zwrocie zaliczki. Zwrot zaliczki, bez naliczenia odsetek, możliwy jest tylko przy składaniu końcowego wniosku o płatność.

203 Warunki płatności Beneficjent zobowiązany jest do składania wniosków o płatność w terminach określonych w umowie o dofinansowanie, nie rzadziej jednak niż co trzy miesiące. (art.190 ufp) w przypadku, gdy beneficjentem projektu jest jednostka sektora finansów publicznych, każdy wydatek kwalifikowalny powinien zostać ujęty we wniosku o płatność w terminie do 3 miesięcy od dnia jego poniesienia.

204 Warunki płatności Przedmiotowy zapis odnosi się do każdej jednostki sektora finansów publicznych, zaangażowanej w realizację projektu finansowanego ze środków europejskich, bez względu na jej charakter w projekcie. Oznacza to, iż każda taka jednostka ma obowiązek ujęcia wydatku we wniosku o płatność przekazywanym właściwej instytucji w terminie do 3 miesięcy od jego poniesienia, tj. w przypadku partnera termin 3 miesięcy dotyczy ujęcia wydatku w rozliczeniu przekazywanym przez partnera liderowi (beneficjentowi), natomiast w przypadku lidera (beneficjenta) projektu termin dotyczy ujęcia dokonanego rozliczenia we wniosku o płatność przekazywanym przez beneficjenta właściwej IP/IP2

205 Środki podlegające zwrotowi (art.207 ufp) zapewniono jednolity reżim odzyskiwania środków nieprawidłowo wykorzystanych, niezależnie od formy ich przekazania ( płatność, dotacja celowa) W przypadku stwierdzenia okoliczności, skutkujących zwrotem środków, instytucja, która podpisała umowę, wzywa go do: - zwrotu środków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania lub - do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności

206 Środki podlegające zwrotowi Po bezskutecznym upływie terminu 14 dni, IZ/IP (lub IP2 na podstawie upoważnienia )wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki oraz sposób zwrotu środków. Decyzji nie wydaje się, jeżeli dokonano zwrotu przed jej wydaniem. Zwroty dokonywane są przez beneficjenta na rachunek z którego otrzymał środki: 1. Rachunek MF w BGK ( w ramach środków europejskich) 2. Rachunek DWUP właściwy dla danego Działania /Poddziałania (w ramach współfinansowania krajowego)

207 Środki podlegające zwrotowi Zgodnie z art.207 ust. 1 ufp, w przypadku gdy środki w ramach projektu są: 1. wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem 2. wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art.184 ufp, 3. pobranych nienależnie (bez podstawy prawnej) lub w nadmiernej wysokości ( otrzymane w wysokości wyższej niż określona w umowie o dofinansowanie) podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek beneficjenta, do dnia przekazania środków na rachunek wskazany przez instytucje przekazująca te środki

208 Środki podlegające zwrotowi Poza zwrotami z art.207 ufp, w ramach projektów PO KL zwrotowi podlegać mogą również korekty finansowe, czyli wydatki niekwalifikowalne nie stanowiące nieprawidłowości, które zostały dotychczas rozliczone w ramach projektu ( w zatwierdzonych wnioskach o płatność). Każda nieprawidłowość lub korekta finansowa podlega zwrotowi, bez względu na jej wysokość z wyłączeniem kwot wycofanych nie podlegających zwrotowi.

209 Środki podlegające zwrotowi 1. Zwroty związane z końcowym rozliczeniem projektu – oszczędności na projekcie, 2. Środki dotacji celowej niewykorzystane na koniec roku budżetowego, 3. Przychód projektu

210 Zwroty nieprawidłowości korekt finansowych oraz niewykorzystanej zaliczki /należność główna/ 1. Beneficjenci dokonują zwrotów zachowując proporcję źródeł finansowania, w jakiej otrzymali środki od IP/IW, 2. Zwroty przekazywane są na rachunek wskazany przez IP/IW w wezwaniu do zapłaty, 3. Wezwanie do zapłaty powinno wskazywać rachunek/rachunki, z których IP/IW przekazała środki na rzecz beneficjenta

211 Zwrot środków Zwrot środków na właściwy rachunek ( tj. BGK lub DWUP) wymaga od beneficjenta sporządzenia prawidłowego opisu zwrotu, IP/IW zobowiązana jest do weryfikacji prawidłowości dokonanego przez beneficjenta zwrotu, tj. ustalenie: Nazwy dysponenta, Nazwy programu i odbiorcy płatności, Określenie kwoty należności głównej oraz odsetek, Ze środków jakiego roku finansowany był wydatek, którego zwrot dotyczy, Tytuł zwrotu ( nieprawidłowość/korekta/zwrot niewykorzystanych środków)

212 Naliczanie kwoty zwrotu Nieprawidłowości - nalicza się odsetki jak dla zaległości podatkowych art. 67 ufp – odsyła do stosowania działu III ustawy z dnia r. Ordynacja podatkowa, Art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej – Jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwot odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu wpłaty pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę Dniem uznania zwrotu wraz z odsetkami za dokonany jest dzień wpływu zwrotu na rachunek DWUP lub BGK ( art. 47 Ordynacji podatkowej )

213 Naliczanie odsetek Odsetki jak dla zaległości podatkowych nalicza się: Od nieprawidłowości - od dnia przekazania środków na rachunek beneficjenta do dnia zwrotu środków nieprawidłowo wydatkowanych, Od oszczędności – po upływie 30 dni od zakończenia realizacji projektu, Od dotacji celowej niewykorzystanej do końca roku budżetowego – po terminie wynikającym z art. 168 ufp, tj. po 31 stycznia ( dot. jedynie środków budżetu krajowego) od środków nierozliczonych w kwocie i terminie określonym w zaakceptowanym harmonogramie płatności ( art. 189 ust. 3 ufp) – od dnia przekazania środków na rachunek beneficjenta do dnia złożenia wniosku o płatność rozliczającego dany wydatek

214 Naliczanie odsetek Zwroty odsetek naliczonych jak dla zaległości podatkowych zwracane są na rachunek dochodów budżetu środków europejskich ( BGK) oraz rachunek właściwy dla Działania/Poddziałania W wezwaniu do zwrotu będą zatem podane dwa rachunki bankowe – jeden dotyczyć będą zwrotu należności głównej - płatności wraz z odsetkami (BGK) oraz jeden dotyczyć będzie zwrotu należności głównej z dotacji celowej wraz z odsetkami, Zwroty dotacji celowej dot. bieżącego roku budżetowego pomniejszą wykonanie planu wydatków w zakresie przekazanych dotacji, a odsetki zostaną odprowadzone na rachunek wskazany przez MRR jako dochody budżetu państwa.

215 Zwrot odsetek – odsetki karne Odsetki karne – odsetki za zwłokę naliczone na podstawie decyzji o zwrocie środków wydanej na podstawie art. 207 ufp, Zwroty odsetek karnych dokonywane są analogicznie do zasad dotyczących zwrotu należności głównej, tj. w podziale na źródła finansowania i na dwa rachunki.

216 Zwrot odsetek naliczonych zgodnie z art. 189 ust. 3 ufp Odsetki naliczane jak dla zaległości podatkowych stanowią proporcjonalnie do zródeł finansowania należności głównej dochód budżetu środków europejskich oraz dochód budżetu państwa. Odsetki zwracane będą odpowiednio w części dotyczącej płatności z budżetu środków europejskich na rachunek bankowy MF prowadzone w BGK, w części dotyczącej współfinansowania na odrębny rachunek.

217 Przekazanie środków Zgodnie z art.188 ufp podstawą dokonania płatności na rzecz beneficjenta jest zlecenie płatności wystawione przez instytucję, z którą beneficjent zawarł umowę o dofinansowanie projektu oraz pisemna zgoda dysponenta części budżetowej na dokonanie płatności.

218 Przekazanie środków Środki finansowe przekazywane na rachunek beneficjenta- jst realizującej projekt przekazywane są zarówno przez BGK jak i Instytucję Wdrażającą ze szczegółowym opisem uwzględniającym klasyfikację budżetową środków, wskazując Dział, Rozdział oraz Paragrafy, z których środki są przekazane. Faktyczne przepływy środków na rachunkach bankowych i faktyczny przebieg operacji związanych z projektami determinują późniejszy kształt ewidencji księgowej.

219 Różnica pomiędzy dochodami a wydatkami budżetu środków europejskich stanowi odpowiednio nadwyżkę budżetu środków europejskich albo deficyt budżetu środków europejskich. Deficyt budżetu środków europejskich albo nadwyżka środków europejskich nie są wliczane do, odpowiednio, deficytu albo nadwyżki budżetu państwa. Deficyt budżetu środków europejskich jest finansowany w ramach potrzeb pożyczkowych budżetu państwa. Nadwyżka budżetu środków europejskich jest źródłem spłaty zobowiązań budżetu państwa, zaciągniętych na pokrycie deficytu budżetu środków europejskich.

220 Kontrola zarządcza Kontrolę zarządczą w jednostkach sektora finansów publicznych stanowi ogół działań podejmowanych dla zapewnienia realizacji celów i zadań w sposób zgodny z prawem, efektywny, oszczędny i terminowy.

221 Kontrola zarządcza zapewnia w szczególności: 1) zgodność działalności z przepisami prawa oraz procedurami wewnętrznymi; 2) skuteczność i efektywność działania; 3) wiarygodność sprawozdań; 4) ochronę zasobów; 5) przestrzeganie i promowanie zasad etycznego postępowania; 6) efektywność i skuteczność przepływu informacji; 7) zarządzanie ryzykiem.

222 Kontrola zarządcza Kontrola zarządcza sprawowana jest na 2 szczeblach: - w ramach działu administracji rządowej przez ministra - w ramach jednostki sektora przez jej kierownika (odpowiednio w j.s.t. w ramach całej jednostki przez zarząd oraz przez kierowników poszczególnych jednostek organizacyjnych)

223 Dokumety związane z kontrolą zarządczą: Plan dzialalności (w układzie zadaniowym) Sprawozdanie z działalności Oświadczenie o stanie kontroli zarządczej Ich sporządzenie/złożenie jest obligatowryjne dla ministrów Kierownicy objęci są względnym obowiązkiem (sporządzenie może nakazać minister, w innych przypadkach mogą je złożyć - fakultatywnie)

224 Audyt wewnętrzny Audytorzy wewnętrzni w ministerstwach będą podlegać Ministrom a nie Dyrektorom Generalnym Komitety Audytu Zróżnicowanie obowiązku prowadzenia audytu wewnętrznego w zależności od środków publicznych jakimi dysponuje jednostka sektora finansów publicznych Zmiany w zakresie ochrony zatrudnienia audytora – decyzja komitetu audytu

225 Audyt wewnętrzny Audyt wewnętrzny prowadzi się w jst, jeżeli w uchwale budżetowej kwota dochod ó w i przychod ó w lub kwota wydatk ó w i rozchod ó w przekroczyła wysokość 40 mln zł audytor wewnętrzny usługodawcaniezatrudniony w jednostce AW prowadzi audytor wewnętrzny zatrudniony w jednostce albo usługodawca niezatrudniony w jednostce AW może być prowadzony przez usługodawcę, jeżeli ujęta w uchwale budżetowej kwota dochod ó w i przychod ó w oraz kwota wydatk ó w i rozchod ó w jest niższa niż 100 mln zł

226 Komitety audytu powoływane są w działach administracji rządowej Do zadań komitetu audytu należy w szczególności: 1) sygnalizowanie istotnych ryzyk; 2) sygnalizowanie istotnych słabości kontroli zarządczej oraz proponowanie jej usprawnień; 3) wyznaczanie priorytetów do rocznych i strategicznych planów audytu wewnętrznego; 4) przegląd istotnych wyników audytu wewnętrznego oraz monitorowanie ich wdrożenia;

227 5) przegląd sprawozdań z wykonania planu audytu wewnętrznego oraz z oceny kontroli zarządczej; 6) monitorowanie efektywności pracy audytu wewnętrznego, w tym przeglądanie wyników wewnętrznych i zewnętrznych ocen pracy audytu wewnętrznego; 7) wyrażenie zgody na rozwiązanie stosunku pracy oraz zmianę warunków płacy i pracy kierowników komórek audytu wewnętrznego.

228 Rozwiązanie stosunku pracy ani zmiana warunków płacy i pracy kierownika komórki audytu wewnętrznego ministerstwa oraz jednostki w dziale nie może nastąpić bez zgody właściwego komitetu audytu. W j.s.t. nie ma analogicznej ochrony stosunku pracy audytora

229 Zmiany w zakresie dyscypliny finansów publicznych Zmienione definicje naruszeń naruszeń: niedokonanie wpłaty do budżetu w należnej wysokości dochodów przez jednostkę budżetową, nadwyżki środków obrotowych przez zakład budżetowy albo nadwyżki środków finansowych przez agencję wykonawczą lub nieterminowe dokonanie tej wpłaty.

230 Naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest dokonanie zmiany w budżecie lub planie, stanowiącym podstawę gospodarki finansowej jednostki sektora finansów publicznych, bez upoważnienia albo z przekroczeniem zakresu upoważnienia.

231 Niesporządzenie lub nieprzekazanie w terminie sprawozdania z wykonania procesów gromadzenia środków publicznych i ich rozdysponowania albo wykazanie w tym sprawozdaniu danych niezgodnych z danymi wynikającymi z ewidencji księgowej

232 Zaniechanie prowadzenia audytu wewnętrznego w jednostce sektora finansów publicznych do tego zobowiązanej, wskutek niezatrudniania audytora wewnętrznego albo niezawierania umowy z usługodawcą.;

233 W zakresie odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych pojęcie kontroli finansowej zastąpione zostało pojęciem kontroli zarządczej

234 Perspektywy dalszych zmian

235 Włączenie PGL LP do sektora Włączenie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe do sektora finansów publicznych

236 Legislacja finansowa Przyjmowane przez Rad ę Ministrów projekty aktów prawnych, których skutkiem finansowym mo ż e by ć zwi ę kszenie wydatków lub zmniejszenie dochodów jednostek sektora finansów publicznych w stosunku do wielko ś ci wynikaj ą cych z obowi ą zuj ą cych przepisów, zawieraj ą w uzasadnieniu: 1) okre ś lenie wysoko ś ci tych skutków; 2) wskazanie ź ródeł ich sfinansowania; 3) opis celów nowych zada ń i mierników okre ś laj ą cych stopie ń realizacji celów.

237 Legislacja finansowa Przyjmowane przez Rad ę Ministrów projekty ustaw, których skutkiem finansowym mo ż e by ć zmiana poziomu wydatków jednostek sektora finansów publicznych w stosunku do wielko ś ci wynikaj ą cych z obowi ą zuj ą cych przepisów, okre ś laj ą w tre ś ci projektu ustawy maksymalny limit tych wydatków wyra ż ony kwotowo, na okres 10 lat bud ż etowych w podziale na: 1) budżet pa ń stwa; 2) jednostki samorz ą du terytorialnego i ich jednostki organizacyjne; 3) pozostałe jednostki sektora finansów publicznych.

238 Legislacja finansowa Przyjmowane przez Rad ę Ministrów projekty ustaw zmieniaj ą cych ustawy, których skutkiem finansowym może by ć zmiana poziomu wydatków jednostek sektora finansów publicznych powinny przewidywa ć aktualizacj ę maksymalnych limitów wydatków, okre ś lanych w zmienianych ustawach, na kolejne 10 lat budżetowych wykonywania tych ustaw.

239 Legislacja finansowa Projekt ustawy, zawiera mechanizmy koryguj ą ce, maj ą ce zastosowanie w przypadku przekroczenia lub zagro ż enia przekroczenia przyj ę tego na dany rok budżetowy maksymalnego limitu wydatków, polegaj ą ce na: 1) limitowaniu liczby udzielanych ś wiadcze ń, lub 2) uzależnieniu wypłat od kryterium dochodowego lub maj ą tkowego, albo

240 Legislacja finansowa 3)zmianie kryterium dochodowego lub maj ą tkowego uprawniaj ą cego do nabycia ś wiadcze ń finansowanych ze ś rodków publicznych, lub 4) zmianie kosztów realizacji zada ń publicznych wykonywanych na rzecz obywateli, o których mowa w odr ę bnych ustawach.

241 Reguła wydatkowa Kwota wydatków budżetu pa ń stwa na zadania publiczne nie może by ć wi ę ksza ni ż kwota ś rodków przeznaczonych na ich realizacj ę w roku poprzednim powi ę kszona w stopniu odpowiadaj ą cym prognozie ś redniorocznego wska ź nika cen towarów i usług konsumpcyjnych na dany rok budżetowy, przyj ę tego w założeniach stanowi ą cych podstaw ę do prac nad projektem ustawy budżetowej, powi ę kszonego o 1 punkt procentowy.

242 Reguła wydatkowa Regułę wydatkową stosuje si ę do opracowania Wieloletniego Planu Finansowego Pa ń stwa i przygotowania projektu ustawy bud ż etowej, od dnia skierowania do Rzeczypospolitej Polskiej zalece ń, o których mowa w art. 126 ust. 7 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, do dnia ich uchylenia.

243 Reguła wydatkowa Reguła wydatkowa nie ma zastosowania do: 1) wydatków na obsług ę długu publicznego; 2) obligatoryjnych składek wpłacanych do budżetu Unii Europejskiej i organizacji mi ę dzynarodowych; 3) wydatków na realizacj ę programów finansowanych z udziałem bezzwrotnych ś rodków zagranicznych, w tym wydatków z bud ż etu ś rodków europejskich;

244 Reguła wydatkowa 4) wypłat i obsługi ś wiadcze ń rodzinnych, ś wiadcze ń z funduszu alimentacyjnego oraz finansowania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za osoby pobieraj ą ce ś wiadczenia piel ę gnacyjne; 5) składek na ubezpieczenie społeczne za osoby przebywaj ą ce na urlopach wychowawczych i macierzy ń skich oraz za osoby niepełnosprawne; 6) ś wiadcze ń emerytalno-rentowych funkcjonariuszy i uprawnionych członków ich rodzin oraz uposaże ń s ę dziów i prokuratorów w stanie spoczynku; 7) dotacji dla Funduszu Ubezpiecze ń Społecznych i Funduszu Emerytalno-Rentowego KRUS na sfinansowanie wypłat ś wiadcze ń emerytalno-rentowych gwarantowanych przez pa ń stwo.

245 Reguła wydatkowa W okresie od dnia skierowania do Rzeczypospolitej Polskiej zalece ń, o których mowa w art. 126 ust. 7 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, do dnia ich uchylenia, Rada Ministrów nie może przyjmowa ć projektów ustaw: 1) okre ś laj ą cych zwolnienia, ulgi i obniżki, których skutkiem finansowym może by ć zmniejszenie dochodów jednostek sektora finansów publicznych w stosunku do wielko ś ci wynikaj ą cych z obowi ą zuj ą cych przepisów;

246 Reguła wydatkowa 2) powoduj ą cych zwi ę kszenie wydatków, o których mowa w art. 112a ust. 2, wynikaj ą cych z obowi ą zuj ą cych przepisów.

247 Reguła wydatkowa – przepisy przejściowe Reguła wydatkowa nie ma zastosowania do wydatków bud ż etu pa ń stwa wynikaj ą cych z obowi ą zuj ą cych przepisów, które weszły w życie przed wejściem w życie nowelizacji ustawy o finansach publicznych: 1) subwencji ogólnej dla jednostek samorz ą du terytorialnego; 2) wydatków na potrzeby obronne Rzeczypospolitej Polskiej; 3) składek na ubezpieczenie zdrowotne finansowanych z budżetu pa ń stwa;

248 Reguła wydatkowa – przepisy przejściowe 4) wypłat ś wiadcze ń finansowanych ze ś rodków budżetu pa ń stwa zleconych do wypłaty Zakładowi Ubezpiecze ń Społecznych i Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego; 5) wydatków zwi ą zanych z budow ą, przebudow ą, remontem, utrzymywaniem, ochron ą i zarz ą dzaniem infrastruktur ą transportu l ą dowego, finansowanych lub dofinansowanych przez ministra wła ś ciwego do spraw transportu, 6) wydatków na programy wieloletnie.

249 Kontrola zarządcza inwestycji Inwestycje finansowane lub dofinansowane z budżetu pa ń stwa w ł ą cznej kwocie stanowi ą cej minimum 50% warto ś ci kosztorysowej, z wył ą czeniem inwestycji współfinansowanych ze ś rodków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 1, podlegaj ą obowi ą zkowi przeprowadzania corocznej oceny stopnia realizacji założonych celów, w ramach kontroli zarz ą dczej w jednostkach sektora finansów publicznych.

250 Depozyty Depozyt jest instrumentem płynnościowym jego istota polega na czasowym przekazaniu środków finansowych jednostki sektora finansów publicznych Ministrowi Finansów. Środki te o charakterze quasi pożyczkowym przeznaczane mogą być na sfinansowania potrzeb pożyczkowych budżetu pa ń stwa oraz w zwi ą zku z zarz ą dzaniem długiem Skarbu Pa ń stwa

251 Depozyty mogą mieć charakter: - Dobrowolny (np. j.s.t.) lub - Obligatoryjny (agencje wykonawcze, Narodowy Fundusz Zdrowia)

252 Depozyty W przypadku depozytu dobrowolnego: 1) Minister Finansów przyjmuje wolne ś rodki w depozyt na warunkach okre ś lonych w umowie; 2) przyj ę cie wolnych ś rodków w depozyt na okres do 3 dni może nast ą pi ć wył ą cznie, jeżeli bankow ą obsług ę jednostki sektora finansów publicznych prowadzi Bank Gospodarstwa Krajowego.

253 Depozyty W przypadku depozytu obligatoryjnego, wolne ś rodki przyjmowane s ą w depozyt przez Ministra Finansów na czas oznaczony i podlegaj ą zwrotowi w tej samej ilo ś ci zgodnie z dyspozycj ą danej jednostki sektora finansów publicznych.

254 Zarządzanie środkami przez MF Minister Finansów, w ramach zarz ą dzania długiem Skarbu Pa ń stwa oraz w celu sfinansowania potrzeb pożyczkowych budżetu pa ń stwa, jest upoważniony do przyjmowania w zarz ą dzanie wolnych ś rodków: 1) pa ń stwowych funduszy celowych; 2) Pa ń stwowego Gospodarstwa Le ś nego Lasy Pa ń stwowe znajduj ą cych si ę w dyspozycji Dyrekcji Generalnej,dyrekcji regionalnych oraz Dyrektora Generalnego w zakresie funduszu le ś nego i funduszu stabilizacji PGLLP.

255 Zarządzanie środkami przez MF Podmioty te są obowi ą zane przekazywa ć wolne ś rodki Ministrowi Finansów w zarz ą dzanie, z wyj ą tkiem ś rodków pochodz ą cych z dotacji z budżetu.

256 Procedury ostrożnościowe i sanacyjne – wybrane zagadnienia Zmiany dotyczą skutków przekroczenia 55% relacji PDP do PKB (mają tym samym zastosowanie również pow. 60%). Rozbudowaniu ulega katalog konsekwencji przekroczenia limitu

257 Procedury ostrożnościowe i sanacyjne Nowe (rozszerzone) skutki prawne: 1. Rada Ministrów dokonuje przegl ą du obowi ą zuj ą cych przepisów w celu przedstawienia propozycji dodatkowych rozwi ą za ń prawnych maj ą cych wpływ na poziom dochodów budżetu pa ń stwa, w tym dotycz ą cych stosowania stawek podatku od towarów i usług,

258 Procedury ostrożnościowe i sanacyjne 2. Pa ń stwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych otrzymuje dotacj ę celow ą z budżetu pa ń stwa na realizacj ę zadania, o którym mowa w art. 26a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w wysoko ś ci do 30% ś rodków zaplanowanych na realizacj ę tego zadania na dany rok,

259 Procedury ostrożnościowe i sanacyjne 3. Organy administracji rządowej mogą zaciągać nowe zobowiązania na przygotowanie inwestycji, jeżeli mają zapewnione finansowanie z udziałem bezzwrotnych środków zagranicznych, na maksymalnym dopuszczalnym poziomie, określonym w przepisach lub procedurach dotyczących danego rodzaju inwestycji, nie mniejszym niż 50% całości kosztów (projekt przewiduje istotne wyjątki).

260 Procedury ostrożnościowe i sanacyjne Zmiana stawek VAT, jako konsekwencja przekroczenia 55% relacji PDP/PKB

261 SYTUACJA FINANSOWA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO – w świetle założeń makroekonomicznych USTAWA Z DNIA 27 SIERPNIA 2009 R. O FINANSACH PUBLICZNYCH BUDŻETY JST W PROJEKCIE USTAWY BUDŻETOWEJ NA 2011 r.

262 Rozwiązania w zakresie finansów jednostek samorządu terytorialnego doprecyzowana została zawartość uchwały, podejmowanej przez organy stanowiące. o dwa miesiące skrócono termin podejmowania uchwał budżetowych, WYJĄTEK: uchwałę budżetową na rok 2011 organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego podejmuje przed rozpoczęciem roku budżetowego, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach – nie później niż do dnia 28 lutego 2011 r. 2

263 Rozwiązania w zakresie finansów jednostek samorządu terytorialnego po raz pierwszy będzie obowiązywać zasada zrównoważenia wydatków bieżących dochodami bieżącymi; W 2011 roku: nie będą funkcjonowały gospodarstwa pomocnicze oraz część zakładów budżetowych; ustawa likwiduje instytucję rachunków dochodów własnych jednostek budżetowych; ustawa stwarza możliwości funkcjonowania dodatkowego rachunku w jednostkach oświatowych; 3

264 Wieloletnia Prognoza Finansowa Wieloletnia Prognoza Finansowa będzie obejmować okres roku budżetowego oraz co najmniej trzy kolejne lata. Po raz pierwszy uchwała w sprawie WPF powinna zostać podjęta przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego nie później niż uchwała budżetowa na rok Ministerstwo Finansów wraz z przedstawicielami regionalnych izb obrachunkowych oraz reprezentantami jednostek samorządu terytorialnego opracowało dokument wspierający samorządy w przygotowaniu WPF pt. Metodyka opracowania WPF. 4

265 Założenia do projektu budżetu państwa na 2011 r. Prognoza dochodów budżetu państwa na 2011 r. oparta jest na przewidywanej wyższej niż w 2010 r. dynamice wzrostu PKB. Rozwój sytuacji gospodarczej determinowany jest przede wszystkim szacunkiem następujących czynników makroekonomicznych: realnym wzrostem PKB o 3,5% -4%, obarczone czynnikami ryzyka średniorocznym wskaźnikiem wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych - 2,3%, według NBP - wyższy poziom 2,9% - 2 XI, realnym wzrostem wynagrodzeń w gospodarce narodowej o 1,4%, wzrostem zatrudnienia w gospodarce o 1,9%, wzrostem spożycia ogółem w ujęciu realnym o 2,2%. 5

266 Budżety samorządów w projekcie ustawy budżetowej na 2011 r. udział gmin we wpływach z podatku PIT będzie wyższy o 0,18 % – łączny udział we wpływach z PIT wzrośnie w 2011 r. z 48,79% do 48,97%; subwencja ogólna dla jednostek samorządu terytorialnego jest o 2,5% wyższa od kwoty planowanej na 2010 r. i wynosi łącznie 48,4 mld zł; dotacje na finansowanie zadań z zakresu administracji rządowej oraz na dofinansowanie zadań własnych, w porównaniu z ustawą budżetową na 2010 r. wzrosły o 3,7% na 2011 r., zaplanowano je w wysokości 17,5 mld zł. 6

267 267 Dochody ogółem jednostek samorządu terytorialnego Wyszczególnienie plan 2010(3:2)(4:3)(5:4)(6:5)(7:6) w mln zł% JST, z tego: ,7112,2108,5108,6107,7 GMINY ,9110,2109,3104,1114,3 POWIATY ,9108,8112,3110,7112,9 MIASTA NA PRAWACH POWIATU ,0114,4105,5101,8110,2 WOJEWÓDZTWA ,2119,6111,6154,374,1

268 w 2009 r. po 2 kwartałach 2010 r. Dochody na programy i projekty UE Wyszczególnienie Wykonane dochody na programy i projekty UE (mln zł) Liczba jednostek, które wykazują dochody UE Udział dochodów UE w ich dochodach ogółem 1234 JST, z tego: ,4% GMINY ,1% POWIATY ,8% MIASTA NA PRAWACH POWIATU ,0% WOJEWÓDZTWA ,9% Wyszczególnienie Planowane dochody na programy i projekty UE (mln zł) Liczba jednostek, które wykazują dochody UE Udział dochodów UE w ich dochodach ogółem 1234 JST, z tego: ,2% GMINY ,1% POWIATY ,5% MIASTA NA PRAWACH POWIATU ,8% WOJEWÓDZTWA ,5% 9

269 269 Wydatki ogółem jednostek samorządu terytorialnego Wyszczególnienie plan 2010(3:2)(4:3)(5:4)(6:5)(7:6) w mln zł% JST, z tego: ,6107,6112,4115,6116,8 GMINY ,0105,4112,2111,3125,4 POWIATY ,3103,1112,7116,8119,5 MIASTA NA PRAWACH POWIATU ,0111,2111,5109,8116,0 WOJEWÓDZTWA ,2110,6117,2157,486,9

270 w 2009 r. po 2 kwartałach 2010 r. Wydatki na programy i projekty UE Wyszczególnienie Wykonane wydatki na programy i projekty UE (mln zł) Liczba jednostek, które wykazują wydatki UE Udział wydatków na programy i projekty UE w ich wydatkach ogółem 1234 JST, z tego: ,5% GMINY ,0% POWIATY ,8% MIASTA NA PRAWACH POWIATU ,4% WOJEWÓDZTWA ,2% Wyszczególnienie Planowane wydatki na programy i projekty UE (mln zł) Liczba jednostek, które wykazują wydatki UE Udział wydatków na programy i projekty UE w ich wydatkach ogółem 1234 JST, z tego: ,0% GMINY ,7% POWIATY ,1% MIASTA NA PRAWACH POWIATU ,7% WOJEWÓDZTWA ,2% 11

271 271 Dochody i wydatki jednostek samorządu terytorialnego bez środków na programy i projekty UE Wyszczególnienie plan 2010(3:2)(4:3)(5:4)(6:5)(7:6) w mln zł% Dochody bez dochodów na projekty i programy UE ,8111,6109,9102,3104,4 Dochody UE ,6126,982,3267,0140,0 Wydatki bez wydatków na projekty i programy UE ,5108,4115,0108,1110,9 Wydatki UE ,696,375,0281,9166,7

272 272 Liczba jednostek Wynik bieżący jednostek samorządu terytorialnego Wyszczególnieni e DOCHODY BIEŻĄCEWYDATKI BIEŻĄCE plan 2010( 3:2)(4:3) plan 2010( 8:7)(9:8) w mln zł%w mln zł% JST, z tego: ,3101, ,1108,1 GMINY ,3103, ,6110,6 POWIATY ,3104, ,2109,5 MIASTA NA PRAWACH POWIATU ,1103, ,5107,6 WOJEWÓDZTWA ,585, ,795,3 Wyszczególnienie plan 2010 Dochody bieżące większe niż Dochody bieżące mniejsze niż Dochody bieżące większe niż Dochody bieżące mniejsze niż Dochody bieżące większe niż Dochody bieżące mniejsze niż wydatki bieżące JST, z tego: GMINY POWIATY MIASTA NA PRAWACH WOJEWÓDZTWA

273 273 Zadłużenie jednostek samorządu terytorialnego bez zobowiązań na programy i projekty UE Wyszczególnienie ZADŁUŻENIEWskaźnik zadłużenia 2009I półrocze 2010( 3:2)2009I półrocze 2010 % JST, z tego: ,824,523,1 GMINY ,521,118,7 POWIATY ,018,716,4 MIASTA NA PRAWACH POWIATU ,534,732,6 WOJEWÓDZTWA ,115,419,9

274 274 w 2009 r. po 2 kwartałach 2010 r. Poziom zadłużenia jednostek samorządu terytorialnego bez zobowiązań na programy i projekty UE Wyszczególnienie Liczba jednostek OGÓŁEMZadłużonych Poni ż ej 10%10%-20%20%-30%30%-40%40%-50%50%-60% Powy ż ej 60% JST, z tego: GMINY POWIATY MIASTA NA PRAWACH POWIATU WOJEWÓDZTWA Wyszczególnienie Liczba jednostek OGÓŁEMZadłużonych Poni ż ej 10%10%-20%20%-30%30%-40%40%-50% 50%- 60% Powy ż ej 60% JST, z tego: GMINY POWIATY MIASTA NA PRAWACH POWIATU WOJEWÓDZTWA

275 275 Dziękuję za uwagę


Pobierz ppt "Prof. dr hab. Elżbieta Chojna-Duch. Finanse publiczne są kategorią ekonomiczną mającą złożony, obiektywny charakter, tworzącą wielorakie skutki ekonomiczne."

Podobne prezentacje


Reklamy Google