Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Ekonomika transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak 104 SzB

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Ekonomika transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak 104 SzB"— Zapis prezentacji:

1 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Ekonomika transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak 104 SzB Konsultacje: poniedziałki 10-12

2 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Ekonomia… … to nauka o tym, jak ludzie decydują o wykorzystaniu ograniczonych zasobów w celu wytwarzania różnych dóbr i jak dzielą efekty między siebie oraz między pokolenia obecne i przyszłe. (T. Żylicz)

3 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Rzadkość dóbr – podstawowa cecha gospodarki rynkowej Rynek - podstawowe pojęcia Oznacza, że nie występuje sytuacja nieograniczonego dostępu do dóbr przy zerowej cenie na te dobra. Rynek… …to zespół warunków, które doprowadzają do kontaktu między kupującymi i sprzedającymi w procesie wymiany dóbr i usług …to wzajemna gra popytu (konsumentów) i podaży (sprzedawców), każdorazowo przesądzająca o ilości wytwarzanych dóbr i cenie, po jakiej są one sprzedawane

4 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Rynek - podstawowe pojęcia Procesy rynkowe prowadzą do podjęcia decyzji przez: gospodarstwa domowe odnośnie konsumpcji, przedsiębiorstw odnośnie produkcji oraz pracowników odnośnie tego, dla kogo pracować Popyt to ilość dobra, którą nabywcy gotowi są zakupić przy różnym poziomie ceny Podaż to ilość dobra, jaką sprzedawcy są gotowi zaoferować (sprzedać) przy różnym poziomie ceny ALOKACJA ZASOBÓW

5 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Cena P Ilość Q Podaż S Popyt D E QEQE PEPE S – podaż; D – popyt; E – punkt równowagi; P E – cena równowagi; Q E – ilość dobra wytwarzana w punkcie równowagi Rynek w punkcie równowagi

6 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Rynek - podstawowe pojęcia Przesunięcia wzdłuż krzywych popytu i podaży wynika z przystosowań uczestników rynku do zmian cen nadwyżka popytu lub nadwyżka podaży

7 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu S – podaż; D – popyt; E – punkt równowagi; P E – cena równowagi; Q E – ilość dobra wytwarzana w punkcie równowagi; AB – nadwyżka popytu; CD – nadwyżka podaży AB CD P1P1 P2P2 QAQA QCQC Q BD Cena P Ilość Q Podaż S Popyt D E QEQE PEPE Rynek – nadwyżka popytu, nadwyżka podaży nadwyżka podaży nadwyżka popytu

8 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Rynek – nadwyżka popytu, nadwyżka podaży Przesunięcia wzdłuż krzywych popytu i podaży wynikają z przystosowań uczestników rynku do zmian cen czynnik wewnętrzny

9 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu S – podaż; D – popyt; E – punkt równowagi; P E – cena równowagi; Q E – ilość dobra wytwarzana w punkcie równowagi; AB – nadwyżka popytu; CD – nadwyżka podaży AB CD P1P1 P2P2 QAQA QCQC Q BD Cena P Ilość Q Podaż S Popyt D E QEQE PEPE Rynek – nadwyżka popytu, nadwyżka podaży nadwyżka podaży nadwyżka popytu

10 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu … ale mogą się też zmieniać warunki zewnętrzne, inne niż cena Rynek - podstawowe pojęcia reakcją na zmiany na rynku czynników zewnętrznych (tj. innych niż cena) jest przesunięcie krzywych podaży lub/i popytu i prowadzi do ustalenia nowego punktu równowagi rynkowej

11 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Cena P Ilość Q Podaż S D E QEQE PEPE D1D1 E1E1 Q E1 P E1 Przesunięcie krzywej popytu D D 1 spowoduje ustalenie nowego punktu równowagi na rynku: ceny P E1 wielkości produkcji Q E1 Rynek – przesunięcie krzywej popytu

12 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Cena P Ilość Q S Popyt D E QEQE PEPE S1S1 E2E2 Q E2 P E2 Przesunięcie krzywej podaży S S 1 spowoduje ustalenie nowego punktu równowagi na rynku: ceny P E2 wielkości produkcji Q E2 Rynek – przesunięcie krzywej podaży

13 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Dla krzywej popytu za czynniki zewnętrzne uznaje się: dochody konsumentów ceny dóbr pokrewnych (substytucyjnych lub komplementarnych) gusty i przyzwyczajenia oczekiwane zmiany sytuacji rynkowej, Dla krzywej podaży za czynniki zewnętrzne uznaje się: technologię (innowacje), ceny czynników produkcji zakres regulacji rynku przez państwo (np. zmiana wysokości subwencji rządowych, zmiana wysokości podatków ) Rynek – przesunięcia krzywych popytu/podaży

14 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Elastyczność cenowa popytu Cena P Ilość Q Podaż S Popyt D Q1Q1 P1P1 Popyt elastyczny względem ceny Podaż S P2P2 Q2Q2

15 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Elastyczność cenowa popytu Cena P Ilość Q Podaż S Popyt D Q1Q1 P1P1 Popyt nieelastyczny względem ceny Podaż S P2P2 Q2Q2

16 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Elastyczność cenowa popytu E c = ΔPΔP P ΔCΔC C E c < 0 Przykłady : E c = -0,4 czyli 0 < | E c | < 1 E c = -1,6 czyli | E c | > 1 E c = 0,3 czyli E c > 0 żywność rozrywka chleb E c = -0,4 oznacza, że wzrost ceny o 1% spadek popytu o 0,4% P-popyt C-cena

17 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Elastyczność cenowa popytu Popyt elastyczny względem dochodu |E c | > 1 Popyt nieelastyczny względem dochodu |E c | < 1 Cena Popyt proporcjonalny względem dochodu |E c | = 1 Popyt E c > 0

18 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Elastyczność cenowa popytu Cena P Popyt o rozkładzie nieliniowym Czynnik czasu Cena P Popyt D2 Popyt D1 P1P1 P2P2 Q1Q1 Q3Q3 Q2Q2

19 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Elastyczność dochodowa popytu Cena P Ilość Q D Q PEPE D1D1 Q1Q1 D2D2 Q2Q2 Cena constans

20 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Elastyczność dochodowa popytu E d = ΔPΔP P ΔDΔD D E d > 0 Przykłady : E d = 0,4 czyli 0 < E d < 1 E d = 1,6 czyli E d > 1 E d =-0,3 czyli E d < 0 żywność rozrywka tania odzież E d = 1,6 oznacza, że wzrost dochodu o 1% wzrost popytu o 1,6% P-popyt D-dochód

21 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Determinanty cenowej elastyczności popytu Poziom ceny: przy niskiej cenie określona zmiana ceny, np. podwyżka ceny o 5%, powoduje na ogół słabszą reakcję nabywców niż analogiczna podwyżka przy wysokiej już cenie. Wysokość dochodu: ludzie ubożsi na ogół silniej reagują na zmiany ceny, zwłaszcza dóbr droższych. Dostępność substytutów: dostępność bliskich substytutów zwiększa wrażliwość nabywców na podwyżkę ceny danego dobra. Gusty nabywców: przywiązanie do konsumpcji określonych dóbr zmniejsza reakcję na podwyżkę ceny. Rodzaj dobra: popyt na dobra podstawowe jest mniej elastyczny na zmiany cen aniżeli popyt na dobro luksusowe. Szerokość kategorii dobra: popyt na owoce jest mniej elastyczny niż popyt na konkretny gatunek owoców, gdyż w obrębie szerszej grupy towarowej istnieją większe możliwości wyboru (substytucji). Długość okresu: w dłuższym okresie reakcja popytu na zaistniałą zmianę ceny jest pełniejsza niż w okresie krótkim (możliwość pełniejszego dostosowania się nabywców do zmienionej ceny - np. przez wykorzystanie substytutów).

22 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Elastyczność dochodowa popytu Popyt Popyt elastyczny względem dochodu E d > 1 Popyt nieelastyczny względem dochodu E d < 1 Dochód Popyt proporcjonalny względem dochodu E d = 1 E d < 0

23 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Elastyczność popytu - podsumowanie Rodzaj dóbrElastycznośćReakcja popytu na wzrost o 1% (ceny lub dochodu) Przykład Normalne pierwszej potrzeby 0 < | Ec | < 1 0 < Ed < 1 Spadek o mniej niż 1% Wzrost o mniej niż 1%żywność Normalne wyższego rzędu | Ec | > 1 Ed > 1 Spadek o więcej niż 1% Wzrost o więcej niż 1% gastronomia rekreacja Dobra luksusowe Ec > 0 (>1) Ed >> 1 Wzrost (o więcej niż 1%) Wzrost wielokrotny rezydencje elitarne sporty Niższego rzęduEc > 0 Ed < 0 Wzrost Spadek chleb paliwo tytoń

24 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Elastyczność mieszana popytu Dobra substytucyjne Dobra komplementarne Wzajemny wpływ cen na popyt E mxy = ΔPxΔPx PxPx ΔCyΔCy CyCy P-popyt C-cena

25 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu E mxy = 0,8 oznacza, że wzrost ceny y o 1% wzrost popytu na x o 0,8% E mxy = -0,8 oznacza, że wzrost ceny y o 1% spadek popytu na x o 0,8% Elastyczność mieszana popytu – substytucja i komplementarność DOBRA SUBSTYTUCYJNE DOBRA KOMPLEMENTARNE

26 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Gałęzie transportu - substytucja Cena przewozu gałęzią X Wielkość przewozów gałęzią Y niska substytucyjność wysoka substytucyjność

27 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Gałęzie transportu - komplementarność Cena przewozu gałęzią X Wielkość przewozów gałęzią Y niska komplementarność wysoka komplementarność

28 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Popyt a przychody ze sprzedaży Cena P Popyt D Cena P Popyt D Popyt elastyczny Popyt nieelastyczny

29 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Wykorzystanie elastyczności cenowej popytu w analizie rynku 1. Zachowanie się sumy utargów przy zmianach ceny - zestawienie przedstawia zmiany utargu (U) przy zmianach ceny (P) dla każdego poziomu elastyczności cenowej popytu (Ec). P Ec P P |Ec| < 1 U U |Ec| > 1 U U 2. O ile zmienić cenę, aby przywrócić równowagę? Na przykład, aby zlikwidować niedobór jakiegoś towaru szacowany na 10%, przy elastyczności cenowej = –2, należy podnieść cenę o 5%. W odwrotnej sytuacji, aby upłynnić niesprzedany zapas towaru, należy obniżyć cenę o 5%.

30 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Elastyczność popytu a przychody ze sprzedaży Cena P Popyt D _ + Cena P Przychód R R max

31 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Ekonomika transportu – podstawowe pojęcia Transport jest to technicznie, organizacyjnie i ekonomicznie wydzielone z innych czynności, celowe przemieszczanie wszelkich ładunków i osób [M.Madeyski] Działalność transportowa polega na jak najpełniejszym zaspokajaniu potrzeb transportowych zgłaszanych na tym rynku przy równoczesnym zachowaniu (lub dążeniu do) maksymalnej efektywności ekonomicznej Transport jako dział gospodarki narodowej (sektor) obejmuje ogół środków i czynności bezpośrednio lub pośrednio warunkujących dokonanie procesów transportowych Efektywne funkcjonowanie sektora jest uwarunkowane istnieniem harmonijnych powiązań i proporcji pomiędzy: przemysłem środków transportu infrastrukturą sferą przewozów (transport indywidualny, transport niezarobkowy i zarobkowy) usługami pomocniczymi

32 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Ekonomika transportu – podstawowe pojęcia System to wyodrębniony z otoczenia zbiór elementów, mających wzajemne powiązania wewnętrzne oraz zewnętrzne z otoczeniem, w ramach którego i na rzecz którego dany system działa To, jak elementy systemu są uporządkowane i rozmieszczone tak, by spełniały swoje funkcje, stanowi organizację systemu System transportowy to całokształt środków technicznych, ludzkich i organizacyjnych zatrudnionych w celu wykonywania usług transportowych, którego zasadniczym celem jest wytwarzanie i dostarczanie użytkownikom usług transportowych Dokonanie przemieszczenia ładunków lub pasażerów za pomocą środków transportowych wymaga dokonania czynności organizacyjnych i wykonawczych składających się na proces transportowy. Najważniejszym elementem procesu transportowego jest proces przewozowy

33 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Ekonomika transportu – podstawowe pojęcia Obrót ładunków/pasażerów to ogólna masa ładunków lub liczba pasażerów przewożonych na odcinku drogi lub przez określony punkt na tej drodze, bez względu na kierunek przewozu. Ogólna masa ładunków/ liczba pasażerów przewożonych w jednym kierunku to potok ładunków/pasażerów Potencjał przewozowy to maksymalna wielkość ładunków, jaką można równocześnie przemieszczać danym środkiem transportu (jego ładowność w tonach lub pojemność w liczbie pasażerów), zakładając optymalne wykorzystanie wszystkich elementów wpływających na proces transportowy Zdolność przewozową rozumiemy planowaną pracę przewozową w danej jednostce czasu, a więc pracę uwzględniającą konkretne warunki

34 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Cechy usług: niematerialność nierozdzielność usługi z jej wykonawcą - dobra materialne: produkcja sprzedaż konsumpcja - dobra niematerialne: sprzedaż świadczenie + konsumpcja nierozdzielność procesu wytwarzania i konsumpcji - zbieżność miejsca i czasu wytwarzania i konsumowania heterogeniczność, niejednorodność, różnorodność nietrwałość niemożność nabycia praw własności

35 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Infrastruktura stworzone przez człowieka trwale zlokalizowane liniowe i nieliniowe obiekty użytku publicznego mające istotne znaczenie w życiu społeczno-gospodarczym służące funkcji przemieszczania osób i ładunków Cechy infrastruktury: wysoka kapitałochłonność niepodzielność techniczna i ekonomiczna długi okres kształtowania i użytkowania generowanie korzyści skali

36 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Cechy transportu Transport przyczynia się do globalizacji ale sam też jest jej przedmiotem Cechuje go wewnętrzna substytucyjność i zewnętrzna komplementarność Brak wewnętrznej koordynacji i integracji ujemnie wpływa na konkurencyjność transportu Oferta transportowa decyduje o dostępności dóbr co w efekcie wpływa na poziom konkurencyjności przedsiębiorstw i całej gospodarki

37 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Cecha Konkurencja doskonała Konkurencja niedoskonała konkurencja monopolisty- czna oligopolmonopol Liczba firm wiele kilkajedna Wpływ producenta na cenę brakograniczonyznacznypełny Bariery wejścia brak znacznepełne Dostęp konsumenta do informacji pełny średnibrak Substytucyjność produktu pełnaograniczona brak Marka, wyróżnienie produktu brakznaczne Przykład krajowe przewozy drogowe przewozy mat.niebezpiecznych, niestandardowe transport lotniczy kolejowe przewozy pasażerskie Organizacja rynków

38 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Organizacja rynków: konkurencja doskonała Na rynku występuje duża liczba kupujących i sprzedających Każdy z producentów wytwarza znikomą część łącznej produkcji Producenci nie mają wpływu na ceny – cena kształtuje się na rynku pod wpływem gry podaży i popytu Kupujący i sprzedający posiadają doskonałą znajomość rynku (dysponują pełną informacją) Oferowane na sprzedaż towary mają jednakowe (zbliżone) cechy użytkowe reklama i marka nie odgrywają żadnej roli Istnieje doskonała mobilność czynników produkcji (czyli: swobodny ich przepływ między poszczególnymi gałęziami produkcji) oraz swoboda zakładania nowych przedsiębiorstw, czyli nie ma ograniczeń wejścia do danej gałęzi dla innych firm

39 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Organizacja rynków: Oligopol Na rynku występuje niewielka liczba producentów oraz duża liczba kupujących Swoboda wejścia na rynek jest ograniczona pod względem technologicznym lub ekonomicznym (bariery wejścia) Produkty wytwarzane przez przedsiębiorstwa w oligopolu mogą być zróżnicowane ale są dość bliskimi substytutami Każdy z producentów ma znaczący udział w rynku każda z firm musi brać pod uwagę działania innych firm, nie może ignorować decyzji podejmowanych przez konkurentów decyzje firm oligopolistycznych są zdeterminowane reakcjami i zachowaniami ich rywali

40 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Organizacja rynków: konkurencja monopolistyczna Na rynku działa wielu producentów i nabywców; Istnieje swoboda wejścia na rynek danej gałęzi; Produkty wytwarzane przez przedsiębiorstwa nie są jednorodne, wręcz przeciwnie – są zróżnicowane pod względem cech użytkowych, oprócz tego mają bliskie substytuty; Producenci i konsumenci mają doskonałe informacje o rynku; Dla konkurencji monopolistycznej charakterystyczna jest konkurencja niecenowa (np. wprowadzanie zmian jakościowych produktów, popularyzacja marki firmowej, uatrakcyjnienie form sprzedaży etc.); Przykłady firm działających w warunkach konkurencji monopolistycznej: małe sklepiki osiedlowe, restauracje zróżnicowane pod względem wystroju wnętrza i atrakcyjności potraw itd.

41 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Organizacja rynków: monopol Na rynku działa jeden producent (sprzedawca) i wielu kupujących; Nie ma możliwości wejścia na rynek, co może wynikać z przyczyn technicznych (wymagany patent), ekonomicznych (wysokie nakłady finansowe na budowę nowej firmy, np. infrastruktury) lub administracyjno-prawnych (ustalony przez państwo monopol np. pocztowy). Przedsiębiorstwa monopolistyczne kontrolują sytuację na rynku, mogą ograniczać podaż i sprzedawać towary po dowolnych cenach

42 Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu NABYWCA OFERENT JEDENNIELICZNIWIELU JEDENMonopol bilaterialny Ograniczony monopol po stronie popytu Monopson: monopol po stronie popytu NIELICZNIOgraniczony monopol po stronie podaży Oligopol bilaterialny Oligopson: oligopol po stronie popytu WIELUMonopol po stronie podaży Oligopol po stronie podaży Polipom Organizacja rynków – inne spojrzenie


Pobierz ppt "Politechnika Warszawska, Wydział Transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak, Ekonomika transportu Ekonomika transportu dr Agnieszka Skala-Poźniak 104 SzB"

Podobne prezentacje


Reklamy Google