Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

6. Wiedza o języku Studia Podyplomowe Polski Język Migowy 2013/2014 Prof. dr hab. Marek Świdziński Zakład Językoznawstwa Komputerowego Instytut Języka.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "6. Wiedza o języku Studia Podyplomowe Polski Język Migowy 2013/2014 Prof. dr hab. Marek Świdziński Zakład Językoznawstwa Komputerowego Instytut Języka."— Zapis prezentacji:

1 6. Wiedza o języku Studia Podyplomowe Polski Język Migowy 2013/2014 Prof. dr hab. Marek Świdziński Zakład Językoznawstwa Komputerowego Instytut Języka Polskiego UW Konsultacje (pok. 1): środa , soboty w terminach zjazdów – po zgłoszeniu Strona przedmiotu szukaj pod:

2 Program 1.Co to jest język naturalny? 2.Aparat pojęciowy analizy tekstu. 3.Poziomy struktury tekstu. 4.Podstawy morfologii. 5.Fleksja polska. 6.Elementarz składni. 7.Derywacja i gniazda słowotwórcze. 8.Świat znaczeń: podstawy leksykologii. Leksykografia. 9.Komunikacja językowa. 10.Zróżnicowanie języków świata. Typologia języków. 11.Inne.

3 Wykład 6: Elementarz składni. –3–3

4 –4–4 1.Znajomość języka A: znajomość słówek i reguł budowy / rozbioru wyrażeń. 2.Słownik to zbiór leksemów (= haseł słownikowych). 3.Dla słownika morfemów – gramatyka słów: morfologia. 4.Dla słownika słów – gramatyka wyrażeń: składnia. 5.Polski – język wysoce fleksyjny (HIL = Highly Inflected Language). 6.Terminy: słowo – forma wyrazowa – leksem. 7.Gramatyka języka polskiego obejmuje morfologię (= fleksję) i składnię. Przypomnienie

5 –5–5 Po co nam składnia??? Po to, żeby rozumieć prace Scotta K. Liddella: American Sign Language Syntax. Mouton: New York – The Hague Grammar, Gesture, and Meaning in American Sign Language. Cambridge University Press: Cambridge Co to jest składnia?

6 Składnia podstawowy fragment gramatyki: zbiór konstrukcji morfologicznych zamknięty, zbiór konstrukcji składniowych otwarty. Podstawowy komunikat: wypowiedzenie. Składnia jako fragment gramatyki zbiór reguł budowania wypowiedzeń. Składnia jako część opisu danego języka opis budowy wypowiedzeń i, po drodze, składników wypowiedzeń: zdań i fraz różnych typów. Co to jest składnia? –6–6

7 –7–7 Komplet problemów jak się buduje wypowiedzenie (synteza) i jak się je rozkłada (analiza); z jakiego surowca tworzy się wypowiedzenia (składniki); co stanowi spoiwo wyrażeń językowych (mechanizmy zdaniotwórcze). Co to jest składnia?

8 –8–8 Analiza wyrażenia językowego to: odczytanie struktury i wykrycie powiązań gramatycznych między składnikami. Co to jest składnia?

9 –9–9 Synteza wyrażenia językowego to: stworzenie struktury, dopasowanie do siebie składników i uporzadkowanie linearne. Co to jest składnia?

10 – 10 Dwie teorie strukturalne gramatyka zależnościowa: Tesniére, Melčuk, Czesi, szkoła podstawowa w Polsce gramatyka składników bezpośrednich: dystrybucjonizm amerykański, lingwistyka formalna i informatyczna Obie teorie posługują się drzewami. Struktura składniowa

11 – 11 The nice boy hit the black girl. Drzewo zależności Fajny chłopiec uderzył czarną dziewczynę.

12 – 12 The nice boy hit the black girl. Drzewo składników bezpośrednich

13 – 13 Trzy typy konstrukcji składniowych: 1.konstrukcje podrzędne, czyli redukowalne do dokładnie jednego składnika; ten składnik to nadrzędnik i reprezentant zarazem; 2.konstrukcje współrzędne, czyli redukowalne do dowolnego składnika niespójnikowego; składniki te to reprezentanty (ale nie nadrzędniki); 3.konstrukcje nieredukowalne, czyli egzocentryczne; konstrukcje takie nie mają reprezentanta. Struktura składnikowa

14 – 14 Emerytowany nauczyciel na zastępstwie bardzo elegancko i efektownie wytłumaczył nam indukcję, bo miała być wizytacja. 1.konstrukcje podrzędne: emerytowany nauczyciel na zastępstwie nauczyciel na zastępstwie wytłumaczył nam elegancko i efektownie wytłumaczył nam miała być nauczyciel wytłumaczył Struktura składnikowa

15 – 15 2.konstrukcje współrzędne: elegancko i efektownie 3.konstrukcje egzocentryczne: na zastępstwie bo miała być wizytacja A jak jest w PJM? Struktura składnikowa

16 – 16

17 – 17 Struktura składnikowa

18 – 18 Zdanie sekwencja składników z siecią powiązań. Trzy typy oddziaływań składniowych: wymaganie składniowe (UNIWERSALNE), uzgodnienie (OGRANICZONE), uporządkowanie linearne (UNIWERSALNE). Mechanizmy zdaniotwórcze

19 – 19 W wyrażeniach są: składniki konieczne (najważniejszy: CENTRUM) składniki niekonieczne (usuwalne) Są słowa (= formy wyrazowe) samodzielne składniowo. Przykłady? Wymaganie składniowe

20 – 20 Jednostki tekstu są zazwyczaj niesamodzielne (składniowo, a także semantycznie). Wymaganie składniowe warunek konieczny pełności (nieeliptyczności) wyrażenia. człon wymagany Uzupełnienie konieczne człon wymagany (= complement, dopełnienie). człony luźne Składniki swobodnie pomijalne (bez szkody dla struktury) człony luźne (= adjuncts). To m.in. szkolne okoliczniki i przydawki. A jak jest w PJM? Wymaganie składniowe

21 – 21 Czy w PJM istnieje elipsa? Wymaganie składniowe

22 – 22 Intuicja pustych miejsc, slotów: __________ umarł. > Jaś umarł. To było w _________. > To było w Łodzi. ____ dała ________ ___________. > Ona dała mu forsę. Jaś biegnie i ___________. > Jaś biegnie i Marysia się cieszy. Oni _________ przewyższyli. > Oni nas przewyższyli. _______ kissed _________. > John kissed Mary. Wymaganie składniowe

23 – 23 Wymaganie – rozumiane semantycznie: Wymaganie składniowe

24 – 24 Wymaganie – rozumiane składniowo: (a)Zdanie za pełne: Kot pił wódkę duszkiem wczoraj w moim domu na stole. PIĆ => FNO, FNO (b) Zdania pełne: Kot pił mleko. Kot pił. (c) Zdanie niepełne: Pił. Wymaganie składniowe

25 – 25 Uzgodnienie (mechanizm tekstotwórczy typowy dla języków fleksyjnych): dostosowanie jednej jednostki składniowej do oczekiwań innej jednostki. Uzgodnienie

26 – 26 Zgoda Jednostka składniowa A dziedziczy po jednostce B jej własną wartość pewnej kategorii fleksyjnej: emerytowany nauczyciel: ZGODA emerytowany(mian) nauczyciel(mian) ZGODA emerytowany(poj) nauczyciel(poj) A jak jest w PJM? Uzgodnienie

27 – 27 uczniowi dobrydobra dobre dobregodobrej dobrych dobremudobrej dobrym dobregodobrą dobre Uzgodnienie

28 – 28 Rząd: Jednostka składniowa A narzuca jednostce składniowej B określoną wartość jakiejś cechy składniowej ale nie wartość własną kategorii fleksyjnej. emerytowany nauczyciel: nauczycielemerytowany RZĄD nauczyciel(MOS) emerytowany(mos) na zastępstwie: nazastępstwie RZĄD na(MJS) zastępstwie(mjs) A jak jest w PJM? Uzgodnienie

29 – 29 na zastępstwozastępstwa zastępstw zastępstwiezastępstwom zastępstwiezastępstwach Uzgodnienie

30 – 30 chcieli pijępiłempiłam pitopić pijeszpiłeśpiłaś pijepiłpiła pijemypiliśmypiłyśmy Uzgodnienie

31 – 31 opowiadać BEZ, DO, KU, NAD, O, OD, PRZED, PRZY, W, ZA,... wiedzieć ABY, AŻ, GDY, JAKOBY, MIMO ŻE, ŻE,... CZY, ILE, JAK, KTO, SKĄD,... Słowa funkcyjne są rządzone!!! Uzgodnienie

32 – 32 A jak jest w PJM? Słowa funkcyjne w PJM? Por. Scott K. Liddell. Uzgodnienie

33 – 33 Uporządkowanie linearne wzajemne usytuowanie składników danej jednostki składniowej. Jaś ma grypę. Jaś grypę ma. Ma grypę Jaś. Ma Jaś grypę. Grypę Jaś ma. Grypę ma Jaś. Mary kissed Peter. Peter kissed Mary. *Peter Mary kissed. *Kissed Mary Peter. Uporządkowanie linearne

34 – 34 O polskim mówi się, że to język SVO. Co to znaczy? A jak jest w PJM? Problem trójwymiarowości tekstu PJM. O ASL mówi się: język SOV. Uporządkowanie linearne

35 – 35 Typowa postać wyrażenia samodzielnego (= wypowiedzenia): zdanie. A.Zdanie to konstrukcja oparta na jednej formie finitywnej o strukturze wyznaczonej przez wymagania składniowe tej formy. Jest to konstrukcja podrzędna. Zdanie typu A.

36 – 36 Czego wymagają poniższe czasowniki? PIĆ:fraza nominalna (FNO) ZALEŻEĆ: BYĆ: UCHODZIĆ: MIESZKAĆ: ZACZĄĆ: WIEDZIEĆ: Zdanie typu A.

37 – 37 ZALEŻEĆ:Zależy mi na Marysi. To zależy od tego, kto przyjdzie. Chory zależy nogę. Zdanie typu A.

38 – 38 BYĆ: On jest głupi. On jest studentem. On jest tutaj. Jest ciemno. Zdanie typu A.

39 – 39 UCHODZIĆ:Jan uchodzi stamtąd. Jan uchodzi z żoną. Jan uchodzi za studenta. Janowi uchodzi każdy czyn. Zdanie typu A.

40 – 40 MIESZKAĆ:Matka mieszka tutaj // w Krakowie // nad morzem // za górami // w lesie //... Zdanie typu A.

41 – 41 ZACZĄĆ:Zacznę płakać. Zacznę kazanie. Zdanie typu A.

42 – 42 WIEDZIEĆ:Oni wiedzą o tym. Oni wszystko wiedzą. Oni wiedzą, że nie mam czasu. Oni wiedzą, kto to jest. Zdanie typu A.

43 – 43 Reprezentacja struktury zdania elementarnego przez zbiór fraz wymaganych schemat zdaniowy. W tradycji anglosaskiej: verb pattern subcategorization (frame) valence Zdanie typu A.

44 – 44 Przykładowe schematy zdaniowe (dla polszczyzny) Czasownikowe Zeromiejscowe V-0N I C[Jan]. Jednomiejscowe V-1.1FNO[Kowalscy] (dom). V-1.2FPN[One] (o Marię). V-1.3FPM(Głupi) [ten Jan]. V-1.4FPP[Jan] (na zmęczonego). V-1.5FPS (w Krakowie). V-1.6FWB[Ewa] (spać). V-1.7FZD (, że oni tu byli). Schematy zdaniowe

45 – 45 Dwumiejscowe V-2.1 FNO FNO[Jan] (jej) (kwiaty) V-2.13 Quasi-czasownikowe Zeromiejscowe Q-0N I C. Jednomiejscowe Q-1.1FNO (pieniędzy) Q-2.6 Schematy zdaniowe

46 – 46 LDOCE (1978)

47 – 47 ISJP (2001)

48 – 48 Inny typ zdania: B. Zdanie to konstrukcja zorganizowana wokół jednego spójnika współrzędnego o strukturze wyznaczonej przez wymagania składniowe tego spójnika. Jest to konstrukcja współrzędna. Te dwa typy zdań wyczerpują uniwersum. A jak jest w PJM? Zdanie typu B.

49 – 49 Hipoteza: w językach wizualno-przestrzennych punktem wyjścia przy budowaniu zdania jest reprezentacja semantyczna. Taki jest kształt zdania, jaki jest sens. W językach fonicznych – punktem wyjścia jest schemat zdaniowy. Mówiący wkłada sens w schemat zdaniowy. Czy tak jest naprawdę? Ufff... Zdanie typu B.

50 –50 (a) On w pracy? Jan to artysta. My pojechaliśmy rowerkiem, a Jasio skuterem. My rowerkiem, a Jasio pieszo. Won!!! Stać! Jasiu! Cholera jasna. ……………… Wypowiedzenia niezdaniowe

51 –51 (b) WARSZAWA CENTRALNA Wódka czysta wyborowa NA PLAŻĘ Nad Niemnem Symfonia C-dur Op. 11 PIT-31 ENTER ………… Wypowiedzenia niezdaniowe

52 –52 Te wyrażenia to: (a)równoważniki zdania, czyli oznajmienia, (b)teksty sytuowane, czyli zawiadomienia. W tekście polskim jest ich bardzo dużo. A jak jest w PJM? Wypowiedzenia niezdaniowe

53 – 53 1.Składnia jako fragment gramatyki zbiór reguł budowania wypowiedzeń. 2.Opis składniowy wyrażenia: przypisanie mu struktury (drzewa) oraz ujawnienie powiązań między składnikami. 3.Gramatyka zależnościowa a gramatyka składników bezpośrednich. 4.Trzy klasy konstrukcji: podrzędne – współrzędne – egzocentryczne. 5.Trzy mechanizmy zdaniotwórcze: wymaganie – uzgodnienie – uporządkowanie linearne. 6.Uzgodnienie: zgoda – rząd. 7.Dwa typy zdań: pojedyncze – złożone. 8.Wypowiedzenia niezdaniowe: oznajmienia i zawadomienia. Podsumowanie


Pobierz ppt "6. Wiedza o języku Studia Podyplomowe Polski Język Migowy 2013/2014 Prof. dr hab. Marek Świdziński Zakład Językoznawstwa Komputerowego Instytut Języka."

Podobne prezentacje


Reklamy Google