Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Polityka gospodarcza Wykład 8: Polityka pieniężna – podstawowe pojęcia.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Polityka gospodarcza Wykład 8: Polityka pieniężna – podstawowe pojęcia."— Zapis prezentacji:

1 Polityka gospodarcza Wykład 8: Polityka pieniężna – podstawowe pojęcia

2 Co to jest polityka pieniężna? Polityka pieniężna polega na regulowaniu ilości pieniądza w obiegu w taki sposób, aby ilość ta była wystarczająca dla potrzeb obrotu gospodarczego i funkcjonowania gospodarki, a zarazem nie powodowała inflacji; Podaż pieniądza winna być równa popytowi na pieniądz; podaż wyższa od popytu powoduje wzrost wydatków na dobra i usługi, i może prowadzić do inflacji, natomiast podaż niższa od popytu powoduje spadek wydatków na dobra i usługi i może prowadzić do recesji. 2

3 Pieniądz i jego cechy Szczególny rodzaj zasobu/towaru/aktywu; Nie przynosi dochodu; Jest powszechnie akceptowany; Posiada wartość samoistną (kruszec) lub umowną (pieniądz papierowy) – w tym drugim przypadku umowa opiera się na nakazie prawnym i zaufaniu (pieniądz jako dobro publiczne); Łatwy i niedrogi w przechowywaniu, transporcie i obrocie; Jednorodny a zarazem podzielny. 3

4 Funkcje pieniądza Środek wymiany/płatniczy – rozwiązuje tzw. problem podwójnej zbieżności (double coincidence); Środek przechowywania wartości; Jednostka rozrachunkowa – numéraire (pozwala agregować różne wielkości); Potrzeba istnienia pieniądza wynika z niedoskonałej informacji i wysokiego kosztu jej zbierania; 4

5 Najkrótsza historia pieniądza Od pieniądza rzeczowego (bydło, zboże, kamienie), poprzez kruszec i pieniądz papierowy, do pieniądza plastikowego (karty płatnicze) i elektronicznego – wytworzenie i posługiwanie się pieniądzem coraz mniej kosztuje, jest on coraz łatwiejszy i bezpieczniejszy w stosowaniu; Przygody z pieniądzem kruszcowym i papierowym: inflacja w XVI w., pierwsza inflacja papierowa (Law, 1720), wielkie inflacje lat 20-ch XX w. (Niemcy, Węgry, Polska); Prawo Kopernika-Greshama (pieniądz gorszy wypiera lepszy) i jego mutacja w postaci dwuwalutowości (pieniądz lepszy wypiera gorszy); Każdy towar może w pewnym stopniu pełnić funkcje pieniądza, ale obecna postać pieniądza jest najwygodniejsza (zob. pożądane cechy). 5

6 Popyt na pieniądz –Czynniki określające popyt na pieniądz: dochód realny y (motyw transakcyjny); poziom cen P (motyw transakcyjny); nominalna stopa procentowa i (motyw spekulacyjny); koszt zamiany pieniądza na inne aktywa finansowe c i odwrotnie (motyw spekulacyjny) czynniki psychologiczne (motyw ostrożnościowy); –Funkcje popytu na pieniądz realny (real cash balance) Równanie ilościowe klasyczne (Hume): MV = Py, czyli M = (1/V)Py Równanie ilościowe Cambridge: M = kPy Równanie współczesne (Keynes) : M/P = L (y, i, c) 6

7 Podaż pieniądza – rodzaje pieniądza pieniądz banku centralnego (pieniądz rezerwowy, monetary base, high powered money): bank centralny kreuje gotówkę C oraz ustala minimalne rezerwy banków R(o); –pieniądz rezerwowy (baza monetarna) M0 jest sumą gotówki C, rezerw obowiązkowych R(o) i rezerw dobrowolnych R(d) utrzymywanych przez banki komercyjne w banku centralnym; pieniądz banków komercyjnych: depozyty bankowe; podaż pieniądza ogółem = suma pieniądza rezerwowego i pieniądza depozytowego; 7

8 Definicje agregatów pieniężnych M0 = gotówka w obiegu plus rezerwy banków komercyjnych (R(o) + R(d)) w banku centralnym; jest to tzw. pieniądz rezerwowy lub baza monetarna; M1 = M0 plus wkłady (depozyty) na żądanie (a vista) M2 = M1 plus wszystkie wkłady (depozyty) terminowe; M3 = M2 minus wkłady (depozyty) o terminie zapadalności > 2 lata, plus lokaty pozabankowe (np. certyfikaty, bony pieniężne, lokaty w kasach oszczędnościowych, funduszach ubezpieczeniowych); Różne składniki szerokiego pieniądza różnią się płynnością i dochodowością – między tymi cechami występuje wymienność (trade off). 8

9 Wymienność (trade-off) pomiędzy płynnością a dochodowością różnych agregatów pieniężnych Płynność M0 M1 M2 M3 Dochodowość 9

10 Zmiany ilości pieniądza w Polsce, XII/1996 – VII/2012, mln zł 10

11 Podaż pieniądza M3 i czynniki jego kreacji (mln zł) Wyszczególnienie31.12.200931.12.201031.12.201131.12.2012 A. Podaż pieniądza M3 720 232782 533881 503 921 412,5 1. Pieniądz gotówkowy w obiegu (poza kasami banków) 89 77892 711101 847 102 470,5 2. Depozyty i inne zobowiązania 624 980682 101761 922 797 866,2 2.1. Gospodarstwa domowe 383 601421 316478 018 514 905,6 2.2. Niemonetarne instytucje finansowe 32 46536 64640 521 52 378,1 2.3. Przedsiębiorstwa 164 894181 288203 158 187 779,0 2.4. Instytucje niekomercyjne działające na rzecz gospodarstw dom. 14 13714 86814 779 16 498,1 2.5. Instytucje samorządowe 21 92321 59523 293 24 483,2 2.6. Fundusze ubezpieczeń społecznych 7 9606 3871 946 1 822,1 3. Pozostałe składniki M3 5 4757 72117 734 21 075,7 B. Aktywa zagraniczne netto 68 50891 464140 522 169 184,6 - w mln EUR 16 67623 09531 815 41 383,6 C. Aktywa krajowe netto 651 725691 070740 981 752 227,9 1. Należności 705 097769 484880 829 901 117,0 1.1. Gospodarstwa domowe 420 974479 978536 972 538 120,1 1.2. Niemonetarne instytucje finansowe 28 74826 67128 114 35 571,1 1.3. Przedsiębiorstwa 219 781219 488261 357 270 420,4 1.4. Instytucje niekomercyjne działające na rzecz gospodarstw dom. 2 7183 4134 177 4 846,9 1.5. Instytucje samorządowe 29 02640 11549 364 51 318,3 1.6. Fundusze ubezpieczeń społecznych 3 7600844 840,2 2. Zadłużenie netto instytucji rządowych szczebla centralnego 115 470123 451121 627 108 380,1 3. Saldo pozostałych pozycji (netto) -168 482-201 865-261 475 -257 269,2 11

12 Monetyzacja gospodarki RokM1/PKBM2/PKB 200622,841,7 200726,043,8 200826,947,6 200927,551,2 201029,652,6 201130,153,7 Dane dla Polski, w % (obliczone jako stosunek średniej arytmetycznej wartości M1 i M2 z początku i końca roku, podzielone przez wartość PKB) M1/PKB w krajach OECD: 25%-40%. M2/PKB w krajach OECD: 40%-120%. Monetyzacja, czyli stosunek ilości pieniądza do PKB, jest dobrym wskaźnikiem poziomu rozwoju gospodarczego; 12

13 Funkcje banków Funkcje banku centralnego: –emisja pieniądza rezerwowego (gotówkowego); –zasilanie banków komercyjnych w pieniądz rezerwowy; –nadzór nad systemem bankowym; –pożyczkodawca ostatniej szansy (lender of last resort); Funkcje banków komercyjnych: –pośrednictwo finansowe (gromadzenie depozytów i udzielanie kredytów); –regulowanie płatności transakcyjnych; –kreowanie pieniądza bankowego – depozytów (tylko banki mogą legalnie udzielać pożyczek powyżej kwoty otrzymanych wkładów); 13

14 Rezerwy bankowe Bank komercyjny utrzymuje rezerwy ze względów ostrożnościowych (zachowanie niezbędnej płynności) i z uwagi na wymogi ustawowe (rezerwy obowiązkowe); rezerwy przynoszą dochód lub nie; Rezerwy obowiązkowe: ustalony % od depozytów (mniejsza stawka od terminowych, większa od à vista), utrzymywane w banku centralnym, oprocentowane lub nie; Obecnie stopa rezerw obowiązkowych w Polsce wynosi 3,5% (od czerwca 2009 r do końca 2010 było 3%); w UE waha się od 0% do 2%; Różne znaczenia pojęcia rezerwa: rezerwy bankowe obowiązkowe, dobrowolne, rezerwy walutowe, pieniądz rezerwowy. 14

15 Bilans Narodowego Banku Polskiego Aktywa 31.12.2011 mln złPasywa 31.12.2011 mln zł 1. Kredyty, pożyczki i inne należności od podmiotów krajowych3831. Pieniądz w obiegu112 090 1.1. Pozostałe monetarne instytucje finansowe3562. Zobowiązania wobec krajowych MIF119 824 1.2. Sektor rządowy i samorządowy0 2.1. Rachunki bieżące (w tym rezerwy obowiązkowe)20 417 1.3. Pozostałe sektory krajowe262.2. Depozyt na koniec dnia5 976 2. Papiery dłużne02.3. Inne operacje polityki pieniężnej 93 431 3. Papiery z prawem do kapitału i udziały wyemitowane przez podmioty krajowe542.4. Pozostałe zobowiązania170 4. Aktywa zagraniczne340 4663. Zobowiązania wobec rezydentów20 781 4.1. Złoto17 804 3.1. w tym: w walutach obcych16 126 4.2. Należności od MFW10 1454. Zobowiązania wobec nierezydentów10 379 4.3. Pozostałe należności zagraniczne306 509 4.1. w tym: w walutach obcych10 056 5. Aktywa trwałe2 1955. Zobowiązania wobec MFW6 844 6.Pozostałe aktywa8986. Różnice z wyceny54 668 4. Fundusze i rezerwy13 869 6.Pozostałe pasywa968 7. Wynik finansowy-2 821 6. Aktywa ogółem336 7728. Pasywa ogółem336 772 15

16 Bilans Narodowego Banku Polskiego Aktywa 31.12.2011 mln zł 31.12.2012 mln złPasywa 31.12.201 mln zł 31.12.2012 mln zł 1. Złoto i należności w złocie17 80417 0661. Pieniądz w obiegu112 090113 667 2. Należności od nierezydentów w walutach obcych 316 655320 5412. Zobowiązania wobec krajowych pozostałych MIF w wal. krajowej z tyt. operacji polityki pieniężnej 119 824153 633 2.1.. Należności od MFW10 1459 5842.1. Rachunki bieżące (w tym rach. rezerw obowiązkowych) 20 41748 816 2.2. Pozostałe należności zagraniczne306 509310 9572.2. Depozyty na koniec dnia5 9764 975 3. Należności od rezydentów w wal. obcych002.3. Depozyty o stałym oprocentowaniu00 4. Należności od nierezydentów w wal. kraj.002.4. Inne operacje polityki pieniężnej93 43199 842 5. Należności od krajowych MIF w walucie krajowej z tyt. operacji polityki pieniężnej 003. Pozostałe zobowiązania wobec krajowych pozostałych MIF w wal. krajowej 170229 6. Pozostałe należności od krajowych pozostałych MIF w walucie krajowej 35604. Zobowiązania wobec innych rezydentów w wal. krajowej 4 6564 798 7. Dłużne papiery wartościowe rezydentów w walucie krajowej 004.1. Zobowiązania wobec sektora rządowego 4 6074 743 8. Należności od sektora rządowego w wal. krajowej 004.2. Pozostałe zobowiązania4955 9. Pozycje w trakcie rozliczenia005. Zobowiązania wobec nierezydentów w wal. krajowej 323149 10. Pozostałe aktywa1 9571 3126. Zobowiązania wobec rezydentów w walutach obcych 16 12615 820 10.1. Środki trwałe i wartości niematerialne i prawne 8748977. Zobowiązania wobec nierezydentów w walutach obcych 10 05610 864 10.2. Pozostałe aktywa finansowe1941828. Zobowiązania wobec MFW6 8446 219 10.3. Różnice z wyceny instrumentów pozabilansowych 7269.. Pozycje w trakcie rozliczenia00 10.4. Rozliczenia międzyokresowe kosztów574910. Pozostałe pasywa862262 10.5. Inne76117710.1. Różnice z wyceny instrumentów pozabilansowych 5483 10.2. Rozliczenia międzyokresowe201202 10.3. Inne11457 11. Rezerwy na przyszłe zobowiązania105114 12. Różnice z wyceny54 66825 157 13. Fundusze i rezerwy13 86913 925 13.1. Fundusz statutowy1 500 13.2. Fundusz rezerwowy535967 13.3. Rezerwy11 83411 458 14. Wynik finansowy- 2 821-5 917 14.1. Wynik finansowy roku bieżącego8 6375 541 14.2. Strata z lat ubiegłych- 11 458 Aktywa ogółem336 772338 919Pasywa ogółem336 772338 919 16

17 Bilans skonsolidowany krajowego sektora monetarnych instytucji finansowych Aktywa31.12.2011 mln zł 31.12.2012 mln zł Pasywa31.12.2011 mln zł 31.12.2012 mln zł 1. Kredyty, pożyczki krajowe898 682914 1481. Pieniądz gotówkowy w obiegu101 848102 470 1.1. dla sektora rządowego i samorządowego76 79979 637 2. Depozyty i inne zobowiązania krajowe826 423 1.2. dla pozostałych sektorów821 882834 5112.1. wobec sektora rządowego45 90752 532 2. Dłużne papiery wartościowe krajowe149 621147 874 2.2. wobec pozostałych sektorów780 516821 758 2.1. sektora rządowego i samorządowego140 940133 4212.2.1. bieżące366 204382 349 2.2. pozostałych sektorów8 68014 4522.2.2. terminowe404 634426 247 3. Papiery udziałowe krajowe7 1058 9872.2.3. operacje odkupu9 57613 047 4. Aktywa zagraniczne405 471410 399 3. Emisja dłużnych papierów wartościowych38 58443 910 5. Aktywa trwałe42 66244 9814. Kapitał własny i rezerwy191 633213 800 6. Aktywa pozostałe34 90436 6055. Pasywa zagraniczne264 949240 666 6. Pozostałe pasywa114 68087 167 7. Aktywa ogółem1 538 4441 562 9947. Pasywa ogółem1 538 4441 562 994 17

18 Mnożnik pieniężny –Występuje zależność między rezerwami R a depozytami D: R q (D), czyli D (1/q) R oraz D = [1/(q+q)](R), gdzie q = stopa rezerw obowiązkowych, a q = stopa rezerw dobrowolnych); –Definicja mnożnika pieniężnego: ile z jednostki bazy monetarnej M0 (gotówka + rezerwy) powstaje jednostek szerszych agregatów M1, M2, M3; różne formuły mnożnika bazy monetarnej: M1/M0, M2/M0, M3/M0; –Wielkość mnożnika bazy monetarnej Dokładnie znana tylko ex-post, ale nie ex ante: bank centralny może kontrolować całe M0, ale nie poszczególne składniki, bo udział gotówki C w obiegu zależy od preferencji ludzi, a udział rezerw R zależy od skłonności banków do utrzymywania rezerw ponad poziom rezerwy obowiązkowej; 18

19 Arytmetyka mnożnika pieniężnego Gotówka C = cM1, Rezerwy = (q+q)D M0 = C + R = cM1 + (q+q)D(1) M1 = C + D = cM1 + D(2) Z (2) mamy: D = M1 (1 – c). Podstawiając do (1) mamy: M0 = M1 [ c + (q+q)(1-c) ] Stąd mnożnik pieniężny jest równy: 1 M1/M0 = -------------------- c + (q+q) (1-c) M1/M0 = max = 1/(q+q), dla c = 0; M1/M0 = min =1, dla c = 1. 19

20 Arytmetyka mnożnika: wnioski Wniosek 1: Wielkość mnożnika jest tym mniejsza, im większy jest współczynnik c udziału gotówki w M1, M2, M3, czyli współczynnik wyciekania pieniądza poza system bankowy; Wniosek 2: Bank centralny nie może ustalać c, ma zatem tylko pośredni wpływ na M1, M2, M3; Wniosek 3: Bank centralny ustala stopę rezerw obowiązkowych q, ale nie ma wpływu na stopę rezerw dobrowolnych q; im większe rezerwy dobrowolne, tym większe (q+q) i tym mniejszy mnożnik. 20

21 Przykład działania mechanizmu mnożnika: początkowy depozyt 100, stopa rezerw q=10% Bank A AktywaPasywa 10 - rezerwa 90 – udzielony kredyt 100 - depozyt Bank B AktywaPasywa 9 - rezerwa 81 – udzielony kredyt 90 - depozyt Bank C AktywaPasywa 8,1 - rezerwa 72,9 – udzielony kredyt 81 - depozyt Bank D AktywaPasywa 7,29 - rezerwa 65,61 – udzielony kredyt 72,9 - depozyt 21

22 Przykład działania mechanizmu mnożnika (dokończenie) Suma depozytów: Σ (D) = 100+90+81+72,9+65,61+..... = 1000 Suma depozytów (w postaci ogólnej): D(1-q) + D(1-q)(1-q) + D(1-q)(1-q)(1-q) +.... = D(1/q) Suma ciągu: Σ (D) = D(1/q) 22

23 Czynniki ograniczające wielkość i działanie mnożnika Rola gotówki: im większą część depozytów ludzie wypłacają w gotówce, tym więcej pieniędzy wycieka z systemu bankowego, tym mniejsze depozyty, i tym mniejszy mnożnik; Rola instytucji pozabankowych: część pieniędzy trafia do instytucji finansowych pozabankowych pozbawionych możliwości kreowania pieniądza (100% rezerwy obowiązkowej – kasy oszczędnościowe, fundusze ubezpieczeniowe); Rola rezerw dobrowolnych: banki nie zawsze zwiększają kredyty i depozyty, gdy nastąpi wzrost rezerw (np. oczekując na lepsze lokaty, w sytuacji dużej niepewności, w sytuacji kryzysowej) 23

24 Wartości mnożników pieniężnych w Polsce, (grudzień 1996-lipiec 2012) 24


Pobierz ppt "Polityka gospodarcza Wykład 8: Polityka pieniężna – podstawowe pojęcia."

Podobne prezentacje


Reklamy Google