Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Polityka gospodarcza Wykład 8: Polityka pieniężna – podstawowe pojęcia.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Polityka gospodarcza Wykład 8: Polityka pieniężna – podstawowe pojęcia."— Zapis prezentacji:

1 Polityka gospodarcza Wykład 8: Polityka pieniężna – podstawowe pojęcia

2 Co to jest polityka pieniężna? Polityka pieniężna polega na regulowaniu ilości pieniądza w obiegu w taki sposób, aby ilość ta była wystarczająca dla potrzeb obrotu gospodarczego i funkcjonowania gospodarki, a zarazem nie powodowała inflacji; Podaż pieniądza winna być równa popytowi na pieniądz; podaż wyższa od popytu powoduje wzrost wydatków na dobra i usługi, i może prowadzić do inflacji, natomiast podaż niższa od popytu powoduje spadek wydatków na dobra i usługi i może prowadzić do recesji. 2

3 Pieniądz i jego cechy Szczególny rodzaj zasobu/towaru/aktywu; Nie przynosi dochodu; Jest powszechnie akceptowany; Posiada wartość samoistną (kruszec) lub umowną (pieniądz papierowy) – w tym drugim przypadku umowa opiera się na nakazie prawnym i zaufaniu (pieniądz jako dobro publiczne); Łatwy i niedrogi w przechowywaniu, transporcie i obrocie; Jednorodny a zarazem podzielny. 3

4 Funkcje pieniądza Środek wymiany/płatniczy – rozwiązuje tzw. problem podwójnej zbieżności (double coincidence); Środek przechowywania wartości; Jednostka rozrachunkowa – numéraire (pozwala agregować różne wielkości); Potrzeba istnienia pieniądza wynika z niedoskonałej informacji i wysokiego kosztu jej zbierania; 4

5 Najkrótsza historia pieniądza Od pieniądza rzeczowego (bydło, zboże, kamienie), poprzez kruszec i pieniądz papierowy, do pieniądza plastikowego (karty płatnicze) i elektronicznego – wytworzenie i posługiwanie się pieniądzem coraz mniej kosztuje, jest on coraz łatwiejszy i bezpieczniejszy w stosowaniu; Przygody z pieniądzem kruszcowym i papierowym: inflacja w XVI w., pierwsza inflacja papierowa (Law, 1720), wielkie inflacje lat 20-ch XX w. (Niemcy, Węgry, Polska); Prawo Kopernika-Greshama (pieniądz gorszy wypiera lepszy) i jego mutacja w postaci dwuwalutowości (pieniądz lepszy wypiera gorszy); Każdy towar może w pewnym stopniu pełnić funkcje pieniądza, ale obecna postać pieniądza jest najwygodniejsza (zob. pożądane cechy). 5

6 Popyt na pieniądz –Czynniki określające popyt na pieniądz: dochód realny y (motyw transakcyjny); poziom cen P (motyw transakcyjny); nominalna stopa procentowa i (motyw spekulacyjny); koszt zamiany pieniądza na inne aktywa finansowe c i odwrotnie (motyw spekulacyjny) czynniki psychologiczne (motyw ostrożnościowy); –Funkcje popytu na pieniądz realny (real cash balance) Równanie ilościowe klasyczne (Hume): MV = Py, czyli M = (1/V)Py Równanie ilościowe Cambridge: M = kPy Równanie współczesne (Keynes) : M/P = L (y, i, c) 6

7 Podaż pieniądza – rodzaje pieniądza pieniądz banku centralnego (pieniądz rezerwowy, monetary base, high powered money): bank centralny kreuje gotówkę C oraz ustala minimalne rezerwy banków R(o); –pieniądz rezerwowy (baza monetarna) M0 jest sumą gotówki C, rezerw obowiązkowych R(o) i rezerw dobrowolnych R(d) utrzymywanych przez banki komercyjne w banku centralnym; pieniądz banków komercyjnych: depozyty bankowe; podaż pieniądza ogółem = suma pieniądza rezerwowego i pieniądza depozytowego; 7

8 Definicje agregatów pieniężnych M0 = gotówka w obiegu plus rezerwy banków komercyjnych (R(o) + R(d)) w banku centralnym; jest to tzw. pieniądz rezerwowy lub baza monetarna; M1 = M0 plus wkłady (depozyty) na żądanie (a vista) M2 = M1 plus wszystkie wkłady (depozyty) terminowe; M3 = M2 minus wkłady (depozyty) o terminie zapadalności > 2 lata, plus lokaty pozabankowe (np. certyfikaty, bony pieniężne, lokaty w kasach oszczędnościowych, funduszach ubezpieczeniowych); Różne składniki szerokiego pieniądza różnią się płynnością i dochodowością – między tymi cechami występuje wymienność (trade off). 8

9 Wymienność (trade-off) pomiędzy płynnością a dochodowością różnych agregatów pieniężnych Płynność M0 M1 M2 M3 Dochodowość 9

10 Zmiany ilości pieniądza w Polsce, XII/1996 – VII/2012, mln zł 10

11 Podaż pieniądza M3 i czynniki jego kreacji (mln zł) Wyszczególnienie A. Podaż pieniądza M ,5 1. Pieniądz gotówkowy w obiegu (poza kasami banków) ,5 2. Depozyty i inne zobowiązania , Gospodarstwa domowe , Niemonetarne instytucje finansowe , Przedsiębiorstwa , Instytucje niekomercyjne działające na rzecz gospodarstw dom , Instytucje samorządowe , Fundusze ubezpieczeń społecznych ,1 3. Pozostałe składniki M ,7 B. Aktywa zagraniczne netto ,6 - w mln EUR ,6 C. Aktywa krajowe netto ,9 1. Należności , Gospodarstwa domowe , Niemonetarne instytucje finansowe , Przedsiębiorstwa , Instytucje niekomercyjne działające na rzecz gospodarstw dom , Instytucje samorządowe , Fundusze ubezpieczeń społecznych ,2 2. Zadłużenie netto instytucji rządowych szczebla centralnego ,1 3. Saldo pozostałych pozycji (netto) ,2 11

12 Monetyzacja gospodarki RokM1/PKBM2/PKB ,841, ,043, ,947, ,551, ,652, ,153,7 Dane dla Polski, w % (obliczone jako stosunek średniej arytmetycznej wartości M1 i M2 z początku i końca roku, podzielone przez wartość PKB) M1/PKB w krajach OECD: 25%-40%. M2/PKB w krajach OECD: 40%-120%. Monetyzacja, czyli stosunek ilości pieniądza do PKB, jest dobrym wskaźnikiem poziomu rozwoju gospodarczego; 12

13 Funkcje banków Funkcje banku centralnego: –emisja pieniądza rezerwowego (gotówkowego); –zasilanie banków komercyjnych w pieniądz rezerwowy; –nadzór nad systemem bankowym; –pożyczkodawca ostatniej szansy (lender of last resort); Funkcje banków komercyjnych: –pośrednictwo finansowe (gromadzenie depozytów i udzielanie kredytów); –regulowanie płatności transakcyjnych; –kreowanie pieniądza bankowego – depozytów (tylko banki mogą legalnie udzielać pożyczek powyżej kwoty otrzymanych wkładów); 13

14 Rezerwy bankowe Bank komercyjny utrzymuje rezerwy ze względów ostrożnościowych (zachowanie niezbędnej płynności) i z uwagi na wymogi ustawowe (rezerwy obowiązkowe); rezerwy przynoszą dochód lub nie; Rezerwy obowiązkowe: ustalony % od depozytów (mniejsza stawka od terminowych, większa od à vista), utrzymywane w banku centralnym, oprocentowane lub nie; Obecnie stopa rezerw obowiązkowych w Polsce wynosi 3,5% (od czerwca 2009 r do końca 2010 było 3%); w UE waha się od 0% do 2%; Różne znaczenia pojęcia rezerwa: rezerwy bankowe obowiązkowe, dobrowolne, rezerwy walutowe, pieniądz rezerwowy. 14

15 Bilans Narodowego Banku Polskiego Aktywa mln złPasywa mln zł 1. Kredyty, pożyczki i inne należności od podmiotów krajowych3831. Pieniądz w obiegu Pozostałe monetarne instytucje finansowe3562. Zobowiązania wobec krajowych MIF Sektor rządowy i samorządowy Rachunki bieżące (w tym rezerwy obowiązkowe) Pozostałe sektory krajowe Depozyt na koniec dnia Papiery dłużne02.3. Inne operacje polityki pieniężnej Papiery z prawem do kapitału i udziały wyemitowane przez podmioty krajowe Pozostałe zobowiązania Aktywa zagraniczne Zobowiązania wobec rezydentów Złoto w tym: w walutach obcych Należności od MFW Zobowiązania wobec nierezydentów Pozostałe należności zagraniczne w tym: w walutach obcych Aktywa trwałe Zobowiązania wobec MFW Pozostałe aktywa8986. Różnice z wyceny Fundusze i rezerwy Pozostałe pasywa Wynik finansowy Aktywa ogółem Pasywa ogółem

16 Bilans Narodowego Banku Polskiego Aktywa mln zł mln złPasywa mln zł mln zł 1. Złoto i należności w złocie Pieniądz w obiegu Należności od nierezydentów w walutach obcych Zobowiązania wobec krajowych pozostałych MIF w wal. krajowej z tyt. operacji polityki pieniężnej Należności od MFW Rachunki bieżące (w tym rach. rezerw obowiązkowych) Pozostałe należności zagraniczne Depozyty na koniec dnia Należności od rezydentów w wal. obcych Depozyty o stałym oprocentowaniu00 4. Należności od nierezydentów w wal. kraj Inne operacje polityki pieniężnej Należności od krajowych MIF w walucie krajowej z tyt. operacji polityki pieniężnej 003. Pozostałe zobowiązania wobec krajowych pozostałych MIF w wal. krajowej Pozostałe należności od krajowych pozostałych MIF w walucie krajowej Zobowiązania wobec innych rezydentów w wal. krajowej Dłużne papiery wartościowe rezydentów w walucie krajowej Zobowiązania wobec sektora rządowego Należności od sektora rządowego w wal. krajowej Pozostałe zobowiązania Pozycje w trakcie rozliczenia005. Zobowiązania wobec nierezydentów w wal. krajowej Pozostałe aktywa Zobowiązania wobec rezydentów w walutach obcych Środki trwałe i wartości niematerialne i prawne Zobowiązania wobec nierezydentów w walutach obcych Pozostałe aktywa finansowe Zobowiązania wobec MFW Różnice z wyceny instrumentów pozabilansowych Pozycje w trakcie rozliczenia Rozliczenia międzyokresowe kosztów Pozostałe pasywa Inne Różnice z wyceny instrumentów pozabilansowych Rozliczenia międzyokresowe Inne Rezerwy na przyszłe zobowiązania Różnice z wyceny Fundusze i rezerwy Fundusz statutowy Fundusz rezerwowy Rezerwy Wynik finansowy Wynik finansowy roku bieżącego Strata z lat ubiegłych Aktywa ogółem Pasywa ogółem

17 Bilans skonsolidowany krajowego sektora monetarnych instytucji finansowych Aktywa mln zł mln zł Pasywa mln zł mln zł 1. Kredyty, pożyczki krajowe Pieniądz gotówkowy w obiegu dla sektora rządowego i samorządowego Depozyty i inne zobowiązania krajowe dla pozostałych sektorów wobec sektora rządowego Dłużne papiery wartościowe krajowe wobec pozostałych sektorów sektora rządowego i samorządowego bieżące pozostałych sektorów terminowe Papiery udziałowe krajowe operacje odkupu Aktywa zagraniczne Emisja dłużnych papierów wartościowych Aktywa trwałe Kapitał własny i rezerwy Aktywa pozostałe Pasywa zagraniczne Pozostałe pasywa Aktywa ogółem Pasywa ogółem

18 Mnożnik pieniężny –Występuje zależność między rezerwami R a depozytami D: R q (D), czyli D (1/q) R oraz D = [1/(q+q)](R), gdzie q = stopa rezerw obowiązkowych, a q = stopa rezerw dobrowolnych); –Definicja mnożnika pieniężnego: ile z jednostki bazy monetarnej M0 (gotówka + rezerwy) powstaje jednostek szerszych agregatów M1, M2, M3; różne formuły mnożnika bazy monetarnej: M1/M0, M2/M0, M3/M0; –Wielkość mnożnika bazy monetarnej Dokładnie znana tylko ex-post, ale nie ex ante: bank centralny może kontrolować całe M0, ale nie poszczególne składniki, bo udział gotówki C w obiegu zależy od preferencji ludzi, a udział rezerw R zależy od skłonności banków do utrzymywania rezerw ponad poziom rezerwy obowiązkowej; 18

19 Arytmetyka mnożnika pieniężnego Gotówka C = cM1, Rezerwy = (q+q)D M0 = C + R = cM1 + (q+q)D(1) M1 = C + D = cM1 + D(2) Z (2) mamy: D = M1 (1 – c). Podstawiając do (1) mamy: M0 = M1 [ c + (q+q)(1-c) ] Stąd mnożnik pieniężny jest równy: 1 M1/M0 = c + (q+q) (1-c) M1/M0 = max = 1/(q+q), dla c = 0; M1/M0 = min =1, dla c = 1. 19

20 Arytmetyka mnożnika: wnioski Wniosek 1: Wielkość mnożnika jest tym mniejsza, im większy jest współczynnik c udziału gotówki w M1, M2, M3, czyli współczynnik wyciekania pieniądza poza system bankowy; Wniosek 2: Bank centralny nie może ustalać c, ma zatem tylko pośredni wpływ na M1, M2, M3; Wniosek 3: Bank centralny ustala stopę rezerw obowiązkowych q, ale nie ma wpływu na stopę rezerw dobrowolnych q; im większe rezerwy dobrowolne, tym większe (q+q) i tym mniejszy mnożnik. 20

21 Przykład działania mechanizmu mnożnika: początkowy depozyt 100, stopa rezerw q=10% Bank A AktywaPasywa 10 - rezerwa 90 – udzielony kredyt depozyt Bank B AktywaPasywa 9 - rezerwa 81 – udzielony kredyt 90 - depozyt Bank C AktywaPasywa 8,1 - rezerwa 72,9 – udzielony kredyt 81 - depozyt Bank D AktywaPasywa 7,29 - rezerwa 65,61 – udzielony kredyt 72,9 - depozyt 21

22 Przykład działania mechanizmu mnożnika (dokończenie) Suma depozytów: Σ (D) = ,9+65, = 1000 Suma depozytów (w postaci ogólnej): D(1-q) + D(1-q)(1-q) + D(1-q)(1-q)(1-q) = D(1/q) Suma ciągu: Σ (D) = D(1/q) 22

23 Czynniki ograniczające wielkość i działanie mnożnika Rola gotówki: im większą część depozytów ludzie wypłacają w gotówce, tym więcej pieniędzy wycieka z systemu bankowego, tym mniejsze depozyty, i tym mniejszy mnożnik; Rola instytucji pozabankowych: część pieniędzy trafia do instytucji finansowych pozabankowych pozbawionych możliwości kreowania pieniądza (100% rezerwy obowiązkowej – kasy oszczędnościowe, fundusze ubezpieczeniowe); Rola rezerw dobrowolnych: banki nie zawsze zwiększają kredyty i depozyty, gdy nastąpi wzrost rezerw (np. oczekując na lepsze lokaty, w sytuacji dużej niepewności, w sytuacji kryzysowej) 23

24 Wartości mnożników pieniężnych w Polsce, (grudzień 1996-lipiec 2012) 24


Pobierz ppt "Polityka gospodarcza Wykład 8: Polityka pieniężna – podstawowe pojęcia."

Podobne prezentacje


Reklamy Google