Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

1 Kryteria wyodrębniania kierunków/szkół w ekonomii Interpretacja kategorii i praw/prawidłowości ekonomicznych Interpretacja wartości/cen dóbr i związane.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "1 Kryteria wyodrębniania kierunków/szkół w ekonomii Interpretacja kategorii i praw/prawidłowości ekonomicznych Interpretacja wartości/cen dóbr i związane."— Zapis prezentacji:

1 1 Kryteria wyodrębniania kierunków/szkół w ekonomii Interpretacja kategorii i praw/prawidłowości ekonomicznych Interpretacja wartości/cen dóbr i związane z tym teorie podziału i teorie wzrostu gospodarczego Rola rynku i państwa jako mechanizmów regulacji: paradygmat rynku versus paradygmat państwa (planowania)

2 2 Interpretacja kategorii i praw/prawidłowości ekonomicznych Czynnik historyczny vs. logiczny w rozwoju ekonomii Naturalna vs historyczna interpretacja praw (istota tzw. monizmu metodologicznego) Interpretacja deterministyczna a stochastyczna Pogląd o braku obiektywnych praw/prawidłowości ekonomicznych (szkoła historyczna, instytucjonalizm, merkantylizm) Pogląd: rozwój ekonomii jako poszukiwanie modeli i teorii adekwatniej opisujących rzeczywistość (krytyczny racjonalizm, C. Popper) Paradygmaty i programy badawcze

3 3 Interpretacja wartości/cen dóbr i związane z tym teorie podziału i zrostu Klasyczna/obiektywna teoria wartości (TW) Teoria produkcyjności krańcowej czynników wytwórczych jako TW Psychologiczna/subiektywna TW Pragmatyczna teoria wartości Anty-teoria wartości

4 4 Rynek i państwo jako mechanizmy regulacji: paradygmat rynku versus paradygmat państwa (planowania) Istota paradygmatu rynku 1. Podmioty kierują się obserwacją zmian cen 2. Rynek ma cechę efektywności alokacyjnej 3. Na rynku występuje trwała tendencja do równowagi 4. Równowaga efektywna – maksymalizacja dobrobytu (optimum Pareto)

5 5 Rynek i państwo jako mechanizmy regulacji:.... C.d. Paradygmat rynku – punkt odniesienia to rynek doskonale konkurencyjny (idealny) Rzeczywistość ekonomiczna: występowanie licznych błędów rynku (market failures) Istota błędów rynku: naruszanie warunków konkurencji i systemu prywatnych praw własności Błędy rynku wiążą się z: mono/oligopolami, efektami zewnętrznymi, dobrami publicznymi, niedoskonała informacją, niepewnością i ryzykiem

6 6 Rynek i państwo jako mechanizmy regulacji:.... C.d. Niedoskonałości/błędy rynku – potrzeba regulacji publicznej Definicja regulacji publicznej – różnice w stosunku do polityki makroekonomicznej i strukturalnej (wzrostu gospodarczego) Regulacja publiczna nie jest sprzeczna z paradygmatem rynku Normatywna i ekonomiczna interpretacja regulacji publicznej Zróżnicowanie błędów rynku powoduje potrzebę zróżnicowania metod i instrumentów regulacji publicznej

7 7 Rynek i państwo jako mechanizmy regulacji:.... C.d. Punkt wyjścia paradygmatu państwa: trwała niezdolność mechanizmu rynkowego do maksymalizacji dobrobytu, przez m.in.: 1. Brak tendencji do równowagi makroekonomicznej (keynesizm) 2. Potrzeba bezpośredniego określania i realizowania przez państwo celów społecznych (instytucjonalizm, szkoła historyczna, merkantylizm) 3. Tendencja do anarchii produkcji i marnotrawstwa zasobów ekonomicznych (marksizm) 4. Regulacja państwowa jako quasi-rynek

8 Kryteria oceny postępu (rozwoju) naukowego w teorii ekonomii 1. kryterium zdolności do objaśniania zjawisk i procesów gospodarczych (kryterium tzw. realizmu naukowego) 2. kryterium utylitarności 3. kryterium siły predykcji (Friedman) 4. kryterium efektywności Mongina/Laudana (tzw. realizmu instrumentalnego): wyższej (rosnącej) w stosunku do teorii konkurencyjnych efektywności w rozwiązywaniu problemów naukowych 8

9 9 Ogólna periodyzacja rozwoju ekonomii jako nauki Okres przednaukowy (starożytność, średniowiecze, początek ery nowożytnej) Wyodrębnienie się ekonomii jako nauki (wiek XVII do poł. wieku XIX) Powstanie i rozwój ekonomii współczesnej (od przełomu w. XIX/XX, od powstania tzw. nurtu subiektywno-marginalistycznego do czasów dzisiejszych)

10 10 Ogólna charakterystyka antycznej i średniowiecznej myśli ekonomicznej Normatywność (spekulatywność) rozważań ekonomicznych (np. idea państwa idealnego Platona, teoria sprawiedliwej ceny i płacy św. Tomasza z Akwinu) Podporządkowywanie gospodarowania celom moralnym, a nawet religijnym (potępienie pieniądza i wymiany, zysku i procentu, gospodarowanie ma służyć moralnemu doskonaleniu – Platon – lub – Arystoteles – zaspakajaniu potrzeb) Prymat gospodarki naturalnej nad towarowo-pieniężną (Arystoteles) Rozważania ekonomiczne jako pochodna myśli etyczno- moralnej, filozoficznej, bądź nawet religijnej

11 11 Koncepcje społeczno-ekonomiczne Arystotelesa i św. Tomasza z Akwinu Arystoteles ( p.n.e) Główne dzieła: Etyka, Polityka I. Poglądy społeczne: własność, niewolnictwo Zdecydowany zwolennik własności prywatnej (w odróżnieniu d Platona) Sprzyja efektywności gospodarowania Zapobiega sporom społecznym Sprzyja postawom liberalnym i demokratycznym Zachęca do dobroczynności Argument historyczny: wyparła pierwotną własność wspólną

12 12 Koncepcje społeczno-ekonomiczne Arystotelesa Akceptacja niewolnictwa, ale warunkowa: Dopuszczalne jest tylko niewolnictwo naturalne Odrzucenie niewolnictwa ekonomicznego, czy z tytułu prowadzenia wojen Paternalistyczny model niewolnictwa Rudymentarność poglądów Arystotelesa Istota gospodarowania Gospodarowanie jako proces służący zaspakajaniu potrzeb Platon: to proces służący doskonaleniu moralnemu obywateli Prymat wymiany naturalnej nad towarowo-pieniężną Potępienie wielkiej własności i bogacenia się przez wymianę

13 13 Koncepcje społeczno-ekonomiczne Arystotelesa Koncepcja ekonomii i chrematystyki Punkt wyjścia: rozróżnienie gospodarstw domowych (oikos) i zarobkowych Oikos: zgodne z naturą i etyką dążenie do zaspakajania potrzeb Gospodarstwa zarobkowe: niezgodne z naturą dążenie do bogacenia się Ekonomia (oikonomos): nauka o funkcjonowaniu gospodarstw domowych Chrematystyka: sztuka bogacenia się przez wymianę, o sprzecznym z naturą funkcjonowaniu gospodarstw zarobkowych

14 14 Koncepcje społeczno-ekonomiczne Arystotelesa Poglądy na wymianę i pieniądz Wymiana jest koniecznością w warunkach podziału pracy, ale musi mieć naturalny charakter Rodzaje wymiany Bezpośrednia : T – T (T- towar) Pieniężna: T – P – T (P – pieniądz) Wielki handel: P- T- P+ dP Tzw. bezpłodność pieniądza > potępienie wielkiego handlu, zysku handlowego i procentu

15 15 Koncepcje społeczno-ekonomiczne Arystotelesa Poglądy na pieniądz Pieniądz powstaje w wyniku rozwoju form wymiany, choć do jego sprawnego funkcjonowania potrzebna jest umowa społeczna Pieniądz jest bezpłodny, ale potrzebny Geneza i istota pieniądza Wykształca się najpierw w wymianie międzynarodowej Jego funkcje może pełnić towar powszechnie na danym obszarze funkcjonujący

16 16 Koncepcje społeczno-ekonomiczne Arystotelesa Geneza i istota pieniądza c.d. Dobra pełniące funkcję powszechnego ekwiwalentu (pieniądza) muszą mieć odpowiednie cechy fizyczne i ekonomiczne Pieniądz pełni funkcję miernika wartości i środka wymiany Pieniądz nie jest miernikiem rzeczywistego bogactwa (nie pełni funkcji tezauryzacyjnej)

17 17 Koncepcje społeczno-ekonomiczne Arystotelesa Poglądy na wymianę i pieniądz – c.d. Sprawiedliwość wymiany Sprawiedliwość jako ekwiwalentność (możliwa dzięki pieniądzowi) Sprawiedliwość komutatywna: jednakowa ocena korzyści osiąganych z wymiany (antycypacja późniejszej teorii użyteczności)

18 18 Koncepcje społeczno-ekonomiczne św. Tomasza z Akwinu Św. Tomasz z Akwinu ( ), najwybitniejszy przedstawiciel średniowiecznej chrześcijańskiej nauki społecznej (także teologii, filozofii i etyki) Podstawowe dzieło: Summa Theologica (część społeczno-ekonomiczna Traktat o Prawie) Doktor Kościoła, zapoczątkował w myśli chrześcijańskiej kierunek teologiczno-filozoficzny nazwany później tomizmem Jego poglądy teologiczno-filozoficzne w dużym stopniu nawiązują do myśli antycznej, zwłaszcza Arystotelesa i Platona Najwybitniejszy przedstawiciel tzw. kanonistów

19 19 Koncepcje społeczno-ekonomiczne św. Tomasza z Akwinu Kanoniści: inspiracja poglądów i główne problemy Inspiracja: nauka Ojców Kościoła (przede wszystkim św. Augustyna) oraz poglądy antycznych filozofów (zwłaszcza Arystotelesa) Dwa wiodące problemy ekonomiczne Cena sprawiedliwa Tzw. kanoniczny zakaz procentu (jako dochodu z pożyczek pieniężnych)

20 20 Koncepcje społeczno-ekonomiczne św. Tomasza z Akwinu Kanoniści: cena sprawiedliwa Sprawiedliwość cen w prawie rzymskim (rola rynku) Główny punkt odniesienia kanonistów : dobro wspólne (podejście moralne) Koszty jako podstawa wysokości ceny (podejście kosztowo/podażowe) Możliwość oddziaływania państwa (podejście regulacyjne) Cena sprawiedliwa w praktyce: przeciętna cena rynkowa, akceptowana przez władzę zwierzchnią

21 21 Koncepcje społeczno-ekonomiczne św. Tomasza z Akwinu Kanoniczny zakaz procentu Uzasadnienie poprzez Stary i Nowy Testament Nawiązanie do tezy Arystotelesa o bezpłodności Pieniądza Poglądy św. T. z A. na własność Własność wspólna pochodzi od Boga naturalna) Własność prywatna jako produkt rozumu Komplementarny charakter własności wspólnej i prywatnej (przy prymacie własności wspólnej) Akceptacja nierównego podziału własności

22 22 Koncepcje społeczno-ekonomiczne św. Tomasza z Akwinu Poglądy św. T. z A. na własność (c. d.) Możliwość regulacji własności przez państwo Produkcja: podstawą własność prywatna i towarzyszący jej egoizm Konsumpcja: pochwała altruizmu Teoria ceny sprawiedliwej św. T. z A. Ogólna podstawa: poglądy kanonistów Próba określenia produkcyjnych podstaw ceny sprawiedliwej (podejście kosztowe)

23 23 Koncepcje społeczno-ekonomiczne św. Tomasza z Akwinu Teoria ceny sprawiedliwej św. T. z A. (c.d.) Trzy podstawy produkcyjne Przeciętny nakład pracy Przeciętny nakład kosztów rzeczowych Pozycja społeczna producenta (renta stanowa) Sprawiedliwość wymiany = jej ekwiwalentność Konieczność odstępstw od ekwiwalentności, c r >c spr 1. Nadwyżka finansuje rozwój przedsiębiorstwa 2. Nadwyżka jest przeznaczona na cele publiczne 3. Nadwyżka finansuje cele dobroczynne Źródło wewnętrznej sprzeczności teorii

24 24 Koncepcje społeczno-ekonomiczne św. Tomasza z Akwinu Nauka o pracy i płacy Teza wyjściowa: przyrodzona nierówność ludzi Podział pracy jako konieczność, moralna ocena pracy w nawiązaniu do św. Augustyna) Płaca sprawiedliwa i jej stanowe zróżnicowanie Kontekst historyczny poglądów św. T. z A.

25 25 Koncepcje społeczno-ekonomiczne św. Tomasza z Akwinu Zysk handlowy i procent (od pożyczek pieniężnych) Pieniądz to jedynie pośrednik w wymianie (bezpłodność pieniądza) dochód kupca (zysk z wymiany) usprawiedliwiony: 1. Nakładami jego pracy 2. Poniesionymi kosztami 3. Pozycją stanową rozszerzenie teorii ceny sprawiedliwej na sferę handlu

26 26 Koncepcje społeczno-ekonomiczne św. Tomasza z Akwinu Ogólne potępienie procentu od pożyczek pieniężnych 1. bezpłodność pieniądza (Arystoteles, kanoniści) 2. Możliwe wyjątki, procent jako wynagrodzenie za: (a) ryzyko, (b) za zwłokę w spłacie, (c) za utracony zysk, (d) za wykorzystanie pożyczonego kapitału na cle produkcyjne 3. Szczególne potępienie tzw. lichwy


Pobierz ppt "1 Kryteria wyodrębniania kierunków/szkół w ekonomii Interpretacja kategorii i praw/prawidłowości ekonomicznych Interpretacja wartości/cen dóbr i związane."

Podobne prezentacje


Reklamy Google