Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Inżynieria Chemiczna i Procesowa Prowadzący: prof. nzw. dr hab.inż. Arkadiusz Moskal Wydział Inżynierii Chemicznej i Procesowej Politechniki Warszawskiej.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Inżynieria Chemiczna i Procesowa Prowadzący: prof. nzw. dr hab.inż. Arkadiusz Moskal Wydział Inżynierii Chemicznej i Procesowej Politechniki Warszawskiej."— Zapis prezentacji:

1 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Prowadzący: prof. nzw. dr hab.inż. Arkadiusz Moskal Wydział Inżynierii Chemicznej i Procesowej Politechniki Warszawskiej ul. Waryńskiego 1 00 – 645 Warszawa Pok. 323 Tel

2 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Wykłady : Czwartki godz. 12:00 – 14:00 Aula Zawadzkiego Poniedziałki godz. 9:00 – 11:00 Aula Zawadzkiego Obecność na wykładach nie jest obowiązkowa. W sumie 60 h wykładu Do wykładu prowadzone są ćwiczenia audytoryjne. Zaliczenie ćwiczeń jest warunkiem koniecznym umożliwiającym przystąpienia do egzaminu końcowego z przedmiotu. Egzamin pisemny w formie pytań testowych z całości przerobionego materiału.

3 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Plan wykładu:

4 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Czym jest Inżynieria Chemiczna i Procesowa (Chemical and Process Engineering)? Inżynieria chemiczna zwana bardziej poprawnie inżynierią procesową to nauka inżynieryjna zajmująca się projektowaniem operacji i procesów związanych z przepływem płynów, przemian cieplnych i chemicznych prowadzonych w skali przemysłowej.inżynieriąprocesów płynówcieplnychchemicznych Zasady inżynierii procesowej mają zwykle charakter praktyczny "praw inżynieryjnych", umożliwiających poprawne projektowanie instalacji chemicznych. Zasady wypracowane dla inżynierii chemicznej są często stosowane przy budowie urządzeń nie-chemicznych, takich jak np. instalacje do produkcji i przesyłu energii termicznej w elektrociepłowniach. Stąd częściej mówi się o inżynierii procesowej niż tylko chemicznej.instalacjienergii termicznejelektrociepłowniach Podstawowym pojęciem w inżynierii procesowej jest proces jednostkowy, zwany też po prostu procesem, który jest pojedynczym aktem przemiany fizycznej lub chemicznej materii w aparaturze, oraz operacja jednostkowa będąca wyodrębnionym zespołem, fizycznych przemian materii (bez reakcji chemicznej).proces jednostkowyoperacja jednostkowa Procesy chemiczne obejmują wszystkie zjawiska, którym towarzyszy reakcja chemiczna. Na przykład rektyfikacji może towarzyszyć reakcja estryfikacji i wtedy taki proces nazywamy destylacją reaktywną.reakcja chemicznarektyfikacjiestryfikacjidestylacją reaktywną Definicja z Definicja z BIOINŻYNIERIA Wykorzystanie narzędzi inżynierskich do opisu zjawisk w układach ożywionych

5 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Czym jest Inżynieria Chemiczna i Procesowa (Chemical and Process Engineering)? Co wchodzi w jej skład ? Termodynamika Procesowa -Metody obliczeń własności płynów -Równowagi fazowe procesów Kinetyka Procesowa: -Mechanika płynów -Przenikanie ciepła i masy z reakcją chemiczną Procesy Podstawowe: -wyjaśnia mechanizmy znanych procesów na tle praw fizyki -klasyfikacja procesów Aparaturoznawstwo Procesowe -umiejętność wyboru odpowiedniej apartaury do danego procesu Inżynieria Chemiczna i Procesowa

6 Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Tematyką inżynierii chemicznej i procesowej są metody obliczania i projektowania procesów. Informacje o procesie otrzymujemy z zależności ilościowych między poszczególnymi wielkościami charakteryzującymi proces. Zależności ilościowe otrzymujemy w wyniku BILANSU RÓŻNICZKOWEGO lub ALGEBRAICZNEGO tych wielkości. OGÓLNE ZASADY BILANSOWANIA PROCESÓW LUB ICH CIĄGÓW

7 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Wielkości opisujące proces Wielkości EKSTENSYWNE Wielkości INTENSYWNE

8 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Wielkością EKSTENSYWNĄ nazywamy wielkość fizyczną lub geometryczną, której akumulacja może być mierzona addytywnie, tzn. być sumą akumulacji występujących w podobszarach składających się na dany obszar. DEFINICJA: Akumulacja – ilość nagromadzającej się wielkości ekstensywnej w obszarze bilansowania. Przeciwieństwem wielkości EKSTENSYWNEJ jest wielkość INTENSYWNA, nie tworząca akumulacji w obszarze, ponieważ może być przypisana punktowi w przestrzeni.

9 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Przykłady : Wielkości ekstensywne : masa, objętość, energia, pęd Wielkości intensywne : ciśnienie, temperatura Wielkości ekstensywne podlegają ogólnym zasadom bilansowania. NIE BILANSUJEMY WIELKOŚCI INTENSYWNYCH !!!!!!

10 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania AKSJOMATY BILANSOWE: 1. Określenie obszaru bilansowania ( Control Volume )

11 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Wielkość ekstensywna zawarta w obszarze bilansowym ( C.V ) może ulegać zmianom na skutek: Zjawisk zachodzących wyłącznie wewnątrz obszaru bilansowania Oddziaływania między układem a otoczeniem przez granice układu

12 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Zjawiska zachodzące wyłącznie wewnątrz obszaru bilansowania Wielkość ekstensywna może powstawać lub znikać na rzecz innej, współistniejącej w tym samym obszarze wielkości ekstensywnej ZJAWISKO PRZEMIANY: Suma produkcji, przez którą rozumiemy tworzenie i/lub zanikanie zamkniętego zbioru ulegających wzajemnie przemianie wielkości ekstensywnych, w tym samym układzie jest równa zeru.

13 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Oddziaływania między układem a otoczeniem przez granice układu W przypadku skalarnych wielkości ekstensywnych oddziaływanie układu z otoczeniem sprowadza się do zespołu wpływających i wypływających strumieni tej wielkości z układu.

14 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Tworzenie i napływ wielkości ekstensywnej zwiększają jej akumulacje w układzie Zanikanie i odpływ wielkości ekstensywnej zmniejszają jej akumulacje w układzie.

15 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Podstawowy AKSJOMAT bilansowy dla wybranej wielkości ekstensywnej : Zmiana akumulacji wielkości zawartej w układzie Produkcja wewnątrz układu Wymiana między układem a otoczeniem

16 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania W przypadku procesów przemysłu chemicznego przedstawiony aksjomat bilansowania ograniczamy do układów których elementami będą pojedyncze aparaty lub ich zespoły. Wielkościami ekstensywnymi podlegającymi bilansowaniu są masa i energia, a przemianą zachodzącą wewnątrz obiektu – reakcja chemiczna. Należy dokładnie zdefiniować w jakich jednostkach określa się wielkości biorące udział w bilansie oraz podać wymiar tych jednostek !!!!!!! Powszechnie obowiązującym jest układ SI kg, s, m

17 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Aby sporządzić bilans masy i energii należy postępować w następujący sposób: a)Zestawić wszystkie dostępne informacje na temat bilansowanego obiektu i wyraźnie określić cel obliczeń. b) Określić, jakie dodatkowe informacje mogą być potrzebne i uzyskać te informacje c) Naszkicować bilansowany układ i nanieść na schemat zgromadzone dane. d) Wybrać wygodną dla danego przypadku podstawę bilansowania. Podstawa bilansu jest odnośnikiem dla wykonującego obliczenia. Podstawą może być przedział czasu np.. 1 godzina lub ilość wybranego składnika np. 5 kg CaCO3. Czasami dobrze jest wybrać za podstawę wielkość jednostkową np. 1 kg, 1 mol/h e) Jeżeli w obszarze bilansowym zachodzi reakcja chemiczna, należy ją wpisać na schemacie i sprawdzić stechiometrię. Z równania reakcji odczytać można w jakich proporcjach jedne substancje są zużywane a inne powstają w trakcie procesu chemicznego. f) Zapisujemy relację ilościową bilansowanego obiektu zgodnie z aksjomatem bilansowym, uwzględniając jednolitość jednostek bilansowanej wielkości i obliczamy wartość nieznanego elementu bilansu.

18 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Ważna uwaga: Jeżeli za podstawę bilansową obiektu, w którym zachodzi reakcja chemiczna przyjęliśmy jednostki masowe (kg), to dla uwzględnienia produkcji zamieniamy je na mole, obliczamy ilość wymaganego produktu Zgodnie z reakcją i następnie otrzymaną wartość w molach znów Zamieniamy na jednostki masowe (kg). !!!!!!! !!!!!!!!!BILANSUJEMY KILOGRAMY !!!!!!

19 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania BILANS MASY: Bilans masy opiera się na podstawowej zasadzie fizyki: ZASADZIE ZACHOWANIA MATERII Jeżeli w rozważaniach pominiemy zagadnienie energii atomowej, to w danym układzie ilość materii pozostaje stała. Jeżeli układ jest przepływowy bez reakcji chemicznej to prawo to przyjmuje postać: AkumulacjaWlotWylot

20 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Ogólniej dla Objętości Kontrolnej o skończonych rozmiarach umieszczonej w strumieniu przepływającego płynu: Prawo zachowania masy przyjmuje postać:

21 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Dla procesów USTALONYCH w czasie: AKUMULACJA = 0 Bilanse sprowadzają się wtedy do zwykłych zależności algebraicznych typu: WLOT = WYLOT

22 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Dla procesów NIE USTALONYCH w czasie: AkumulacjaWlotWylot Gdzie akumulacja to matematycznie pochodna po czasie : m – to bilansowana wielkość w obszarze kontrolnym Bilanse sprowadzają się wtedy do równań różniczkowych.

23 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Przykład 1. ( Bilans masy – proces ustalony ) Rozdzielanie w ciągłej kolumnie destylacyjnej mieszaniny trójskładnikowej: benzen – kwas octowy -woda Należy obliczyć ilość benzenu wprowadzonego do kolumny w jednostce czasu.

24 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Za podstawę bilansu przyjmujemy 1 h. Niech x oznacza liczbę kg benzenu w surówce na kg surówki. m s - strumień surówki [kg/h]m o – strumień odpadów [kg/h]m p - strumień produktu [kg/h] Bilans ogólny kolumny: m s = m o + m p Skład surówki: x % mas. benzenu (1 – x) * 0,2 – ilość wody; (1 – x ) *0,8 – ilość kwasu octowego; Bilans wody: m s *( 1- x )*0,2 = m o *0,217 (1) (2)

25 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Bilans benzenu: m s * x = m o * 0,674 Bilans kwasu octowego: m s * ( 1 – x ) * 0,8 = m p * 1 + m o * 0,109 (3) (4) Dostajemy układ równań algebraicznych z trzema niewiadomymi.

26 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Przykład 2. ( Bilans masy – proces nieustalony w czasie ) Do zbiornika wpływają dwa strumienie Q1 [m 3 /h] i Q2 [m3/h] a wypływa Q3 [m 3 /h] W chwili t=0 zbiornik jest pusty. Wyznaczyć Czas napełniania zbiornika jeżeli jego objętość wynosi V k [m 3 ]

27 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Zakładamy że gęstość jest stała więc: AkumulacjaWlotWylot

28 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Dostaliśmy równanie różniczkowe opisujące zmianę objętości zbiornika w czasie które całkujemy: Ostatecznie dostajemy:

29 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Prawo zachowania masy dla układów przepływowych z reakcją chemiczną Dla procesów NIE USTALONYCH w czasie: AkumulacjaWlotWylotProdukcja/Konsumpcja Potrzebna jest informacja o szybkości reakcji chemicznej i jej kinetyce.

30 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Szybkość reakcji r A = k * C A * C B Bilans składnika A: Bilans składnika P:

31 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Zakładamy że objętość w reaktorze nie ulega zmianie

32 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Dostajemy układ równań różniczkowych, opisujących zmiany stężeń substratów i produktów w czasie.

33 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Jeżeli w obszarze bilansowania znajduje się więcej niż jeden element np. kilka aparatów powiązanych ze sobą, to bilansujemy każdy element układu oddzielnie a następnie bilansujemy całość układu. Przy dekompozycji układu możemy natrafić na bilans punktu zmieszania, miejsca połączenia się co najmniej trzech strumieni. Strumień A Strumień B Strumień C WLOT = WYLOT

34 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania W procesach przemysłu chemicznego często spotykamy się z przypadkami zawracania części produktu do reaktora oraz z tzw. Bocznikowaniem. Usuwanie akumulacji składnika innertnego lub niepożądanego.

35 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania BILANS ENERGII: Ogólna zasada bilansu energii jest taka sama jak zasada bilansu masy. Opiera się ona na tym samym AKSJOMACIE bilansowania. Energia może objawiać się w wielu formach: Energia nuklearna, energia elektryczna, energia potencjalna, energia kinetyczna, energia wewnętrzna, energia chemiczna, energia cieplna, praca W obliczeniach inżynierii chemicznej i procesowej skupiamy się na : Energii cieplnej (CIEPŁO) i pracy.

36 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Ciepło – jest to energia transportowana z jednego obszaru do drugiego pod wpływem gradientu temperatury. Praca - jest definiowana przez siłę przemieszczającą obiekt na wybranym odcinku przestrzeni. W bilansach energetycznych obiektów przemysłu chemicznego stosuje się pojęcie ENTALPII będącej sumą dwóch członów występujących w tego typu bilansach: Czasami entalpię nazywa się ciepłem całkowitym

37 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Zasady bilansu ENERGETYCZNEGO:

38 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Układ przepływowy: W rozważaniach ilościowych wystarczy zająć się w bilansie: Energią kinetyczną EK Energią potencjalną EP Energią wewnętrzną U Ciepłem wymienionym z otoczeniem q pracą DEp – przyrost energii produkowanej wewnątrz układu

39 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Układ nie przepływowy:

40 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Ważnym elementem który należy uwzględnić w bilansie energii jest odwracalność bilansowanego procesu. Każdy rzeczywisty proces uwzględniający tarcie, uderzenie, skończoną różnicę temperatur, mieszanie, nie może być odwracalny. W obliczeniach bilansowych wiele procesów rzeczywistych można przybliżyć bilansem słusznym dla procesów odwracalnych Pracę ekspansji dla odwracalnego procesu nie przepływowego oblicza się z : Pracę ekspansji dla odwracalnego procesu przepływowego oblicza się z :

41 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Bilans energii układu z uwzględnieniem wspomnianych form energii przedstawia się następująco: UKŁAD NIE PRZEPŁYWOWY: UKŁAD PRZEPŁYWOWY: W szczególnym przypadku gdy EK, EP, q i Wp są równe zeru, bilans energetyczny układu przepływowego sprowadza się do bilansu entalpii.

42 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Przykład. Bilans cieplny i masowy kolumny rektyfikacyjnej Bilans materiałowy całej kolumny [mol/s]: Bilans składnika bardziej lotnego: Gdzie x s,x D, x W to ułamki molowe składnika

43 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Bilans cieplny kolumny: Gdzie i s, i d, i w – to entalpie molowe surówki, destylatu i cieczy wyczerpanej. Q w ciepło doprowadzone do kotła Q D ciepło odprowadzone w deflegmatorze. Przykład. Bilans cieplny i masowy kolumny rektyfikacyjnej

44 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Przykład. Bilans cieplny i masowy kolumny rektyfikacyjnej Eliminując S z równania otrzymujemy: Wprowadźmy nowe oznaczenia: Ciepło oddane na jeden mol destylatu w defegmatorze Ciepło dostarczone do kotła na jeden mol cieczy wyczerpanej

45 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania Przykład. Bilans cieplny i masowy kolumny rektyfikacyjnej Uwzględniając te oznaczenia w równaniu entalpowym oraz eliminując S : Dzieląc stronami równania otrzymujemy: Jest to równanie przedstawiające zależność między ilością ciepła dostarczoną do kotła i oddawaną w deflegmatorze

46 Inżynieria Chemiczna i Procesowa Wykład nr 1 : Wiadomości wstępne. Podstawy Bilansowania


Pobierz ppt "Inżynieria Chemiczna i Procesowa Prowadzący: prof. nzw. dr hab.inż. Arkadiusz Moskal Wydział Inżynierii Chemicznej i Procesowej Politechniki Warszawskiej."

Podobne prezentacje


Reklamy Google