Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Wydział Ekonomiczno-Społeczny Katedra Ekonomii i Polityki Gospodarczej w Agrobiznesie Ekonomiczne aspekty projektów.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Wydział Ekonomiczno-Społeczny Katedra Ekonomii i Polityki Gospodarczej w Agrobiznesie Ekonomiczne aspekty projektów."— Zapis prezentacji:

1 Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Wydział Ekonomiczno-Społeczny Katedra Ekonomii i Polityki Gospodarczej w Agrobiznesie Ekonomiczne aspekty projektów inwestycyjnych w agrobiznesie Wawrzyniec Czubak

2 Plan wystąpienia Definicje Podział inwestycji Proces inwestycyjny – cele, bodźce i etapy Rzeczowe składniki majątku trwałego jako przedmiot inwestycji w rolnictwie Ocena efektywności procesów inwestycyjnych Proces inwestycyjny jako element biznesplanu – źródła informacji przy tworzeniu i weryfikacji biznesplanu Znaczenie interwencji w przełamywaniu ograniczeń i barier inwestycyjnych w sektorze rolnym Wyniki interwencji w ramach WPR UE w Polsce

3 inwestycje gospodarowanie środkami trwałymi wytwarzanie produktów i usług dystrybucja i sprzedaż sfera zarządzania koordynacja i kontrola procesów produkcyjnych analiza rynku inwestycje zaopatrzenie w środki do produkcji zabezpieczenie rozwoju analiza rynku sfera produkcyjna inwestycje

4 WPROWADZENIE DO DEFINICJI atrybuty wydatków inwestycyjnych - celowość działania, zazwyczaj poprzedzona analizami ex ante - relatywnie duża kwota wydatków, co odróżnia inwestycje od wydatków ponoszonych na bieżącą działalność operacyjną - środki trwałe, które są przedmiotem inwestycji -przypisanie inwestycji precyzyjnie określonego celu, jaki jest podstawą decyzji rozpoczęcia działania i kryterium weryfikacji jej skuteczności -ryzyko związane z osiągnięciem spodziewanego efektu

5 Definicje - inwestycja Inwestycje polegają na świadomym i celowym wydatkowaniu znacznych środków pieniężnych na dobra trwałe tak, by te przyniosły odpowiedni efekt. Inwestycja charakteryzuje się strumieniem płatności, który zaczyna się od płatności Schneider W. (1991): Investition und Finanzierung, Gabler, Wiesbaden und Bestelerung Inwestycja to celowo wydatkowane środki inwestora (przedsiębiorstwa) skierowane na powiększenie jego dochodów Dziworska K. (1993) Inwestycje przedsiębiorstw, Uniwersytet Gdański, Gdańsk, s.9 podkreśla celowość i efekt dochodowy

6 Definicje - inwestycja zamiana środków finansowych na czynniki produkcji U.Brochocka, R. Gajęcki (1997) ukazany jest jedynie transfer środków pieniężnych w określony rodzaj majątku trwałego Nabywanie dóbr kapitałowych, które mogą być użyte w produkcji O.R. Kamerschen, R B. MacKenzie, C. Nardinelli (1991) każde przeznaczenie czynników produkcyjnych w celu utrzymania, powiększenia lub poprawienia aparatu produkcyjnego (poza prywatnym gospodarstwem domowym) H. Merkle (1980) podkreśla jedynie celowy aspekt inwestycji, brak aspektu efektywnościowego

7 Definicje - inwestycja bieżące wyrzeczenie się konsumpcji w celu osiągnięcia przyszłych korzyści J. Hirschieifer (1965); H. Walica (1999, 2000); T. Jajuga, T. Słoński (1998); K. Marcinek (1998); Z. Wilimowska(1997);R. Dobbnis, W. Frąckowiak, S.F.Witt (1992) podkreśla się dwie podstawowe cechy inwestycji, tzn. element psychologiczny (wyrzeczenie się bieżącej konsumpcji) i przyszłe korzyści, jednak bez wprowadzenia ryzyka, czy konieczności poniesienia nakładu zespół decyzji dotyczących znacznych kwot kapitałowych o skutkach długoterminowych i tylko w niewielkim stopniu odwracalnych G. Altrogge (1998) uwzględnia decyzję inwestycyjną i nakłady; częściowo uwzględnia czas i ryzyko

8 Definicje - inwestycja poniesiony z góry nakład, który powinien zabezpieczać osiąganie dochodów w przyszłości S. Ryżewska (1999) uwzględnia nakład, dochód (korzyść) i czas, nie akcentuje jednak wyraźnie elementu ryzyka wydatkowanie środków w celu pozyskania określanych obiektów, papierów wartościowych bądź dóbr niematerialnych, służących realizacji procesów gospodarczych, a pozwalających na odzyskanie kapitału oraz czerpanie dodatkowych korzyści w przyszłości, co jednakże obciążone jest znacznym ryzykiem H. Walica (1999) uwzględnia nakład, korzyści, czas i ryzyko

9 Definicje - inwestycja długookresowe zaangażowanie zasobów ekonomicznych w celu produkowania i odnoszenia korzyści w przyszłości W Behrens, P.M. Hawranek (1993) uwzględnia nakład, korzyść i czas, nie akcentuje elementu ryzyka angażowanie na dłuższy okres środków finansowych w celu uzyskania przyszłych korzyści W. Dębski (1996) uwzględnia nakład, korzyść i czas, nie wskazuje na element ryzyka każde wykorzystanie kapitału w celu jego powiększenia M. Siudak (1999); V. Jog, C. Suszyński (2000) podkreśla jedynie aspekt celowy

10 Definicje - inwestycja nakłady finansowe ponoszone na odtwarzanie i przyrost majątku przedsiębiorstwa oraz na zwiększenie tempa wzrostu, rozwoju i zyskowności firmy P. Szczepankowski (1999) wskazuje na nakłady jako warunek osiągnięcia określonych celów celowe przeznaczenie środków finansowych na pozyskanie dóbr majątku strukturalnego L. Perridon, M. Steiner (1991) podkreśla znaczenie środków finansowych w procesie inwestowania, jednak celowo zawęża możliwości ich wydatkowania do inwestycji rzeczowych strumień płatności, który zaczyna się od wydatków H. Schneider skupia się na nakładzie, utożsamiając inwestycję z wydawaniem pieniędzy

11 Definicje - inwestycja nakłady (zazwyczaj skoncentrowane w czasie) ponoszone z myślą o przyszłych korzyściach; korzyści te, zwykle osiągane w okresach stosunkowo długich, z powodu opóźnienia w stosunku do nakładów i rozłożenia w czasie są obarczone ryzykiem T. Dudycz, S. Wrzosek (2000) uwzględnia nakład, korzyść, czas i ryzyko wydatek (ujemna wartość strumienia gotówki w okresie początkowym) poniesiony na powiększenie majątku trwałego firmy, który przez wiele przyszłych lat będzie generował korzyści (dodatnie wartości strumienia gotówki) T. Jajuga, W. Pluta (1995) uwzględnia nakład, korzyść i czas, nie wskazuje na element ryzyka

12 Definicje - inwestycja nakład kapitałowy ponoszony na różnego rodzaju przedsięwzięcia mające na celu przyniesienie określonych efektów Z. Leszczyński, A. Skowronek-Mielczarek (2000) uwzględnia jedynie nakład i korzyść przedsięwzięcie o skutkach długoterminowych w niewielkim stopniu odwracalnych, wymagające znacznych nakładów w oczekiwaniu przyszłych korzyści S. Wrzosek (1994) uwzględnia nakład, korzyść i czas, dodaje czwarty element - nieodwracalność

13 Inwestowanie / proces inwestycyjny Inwestowanie – rozumiane jest jako proces gospodarczy, a więc o charakterze dynamicznym, uruchomiony przez podjęcie decyzji o inwestycji. Proces inwestycyjny kompleks stale powtarzających się działań ludzkich, zmierzających do zaspokojenia określonych potrzeb przez uzyskanie obiektów majątku trwałego. Różański, Jerzy (red.) (2006): Inwestycje rzeczowe i kapitałowe; Centrum Doradztwa i Informacji, Difin, Warszawa Procesy inwestycyjne to jaskrawy przykład uzupełniania się zjawisk sfery materialnej i finansowej, w których środki pieniężne wykorzystuje się do zakupu lub budowy środków trwałych, które stają się składnikiem majątku trwałego Iwin J., Niedzielski Z. (2002): Rzeczowy majątek trwały: amortyzacja i inwestycje rzeczowe w finansach przedsiębiorstw; PWN, Warszawa

14 Przedsięwzięcie inwestycyjne Przedsięwzięcie inwestycyjne – to kompleksowo ujęty materialny zakres inwestycji rzeczowej, przewidziany do zrealizowania w określonym celu, miejscu i czasie Rogowski (2004): Rachunek efektywności przedsięwzięć inwestycyjnych, Oficyna Ekonomiczna, Kraków Przedsięwzięcie inwestycyjne – docelowy i określony pod względem rzeczowym i finansowym program inwestycyjny przewidziany do realizacji na określonym terenie, nastawiony na osiągnięcie zamierzonego efektu produkcyjnego lub usługowego

15 Przedsięwzięcie inwestycyjne Przedsięwzięcie inwestycyjne – zespół zaplanowanych, wzajemnie ze sobą powiązanych czynności, których celem jest powstanie lub unowocześnienie określonego pod względem rzeczowym, finansowym, lokalizacyjnym i czasowym zasobu majątku trwałego Przedsięwzięcie inwestycyjne – kompleksowe zamierzenie firmy, skoncentrowane co do celu, zakresu rzeczowego, czasu i miejsca realizacji oraz przewidywanego czasu użytkowania

16 Podział inwestycji Cel inwestycji -odtworzeniowe- utrzymanie działalności -modernizacyjne- obniżenie kosztów -innowacyjne -rozwojowe- ekspansja -strategiczne- rozwijanie produktów -zastępujące istniejący obiekt- rozwijanie rynków -dostosowujące (BHP, - rozwój skali produkcji ekologia, przepisy) -badania i rozwój

17 Podział inwestycji Czas życia przedsięwzięcia - krótkoterminowe- 3 m-ce – 5 lat - średnioterminowe- 5 – 10 lat - długoterminowe- pow. 10 lat Rodzaj zależności miedzy korzyściami z inwestycji - niezależne - zależne Efekty z działalności inwestycyjnej - produkcyjne - nieprodukcyjne

18 Podział inwestycji Stan zaawansowania - projektowane - nowo rozpoczęte - kontynuowane - oddane do użytku Rodzaj korzyści - obniżenie kosztów - zwiększenie sprzedaży - redukcja ryzyka - rozwój rodzajów działalności - typu socjalnego

19 Podział inwestycji Stopień ryzyka - podejmowane w warunkach: - pewności – przy pełnej informacji o skutkach - niepewności – przy braku informacji o skutkach - ryzyka – przy pewnej możliwości osiągnięcia efektu Udział w tworzeniu majątku trwałego - zakupowe - budowlane Według kryterium przedmiotu - rzeczowe - finansowe, - inwestycje niematerialne (m.in. działalność badawczo- rozwojową, kształcenie pracowników)

20 Podział inwestycji rzeczowych

21 bodźce inwestycyjne 1. mogą wypływać z wewnętrznych sfer przedsiębiorstwa: - wytwarzania – gdzie przyczyną potrzeb inwestycyjnych jest np. bieżący stan środków trwałych wymagający ponoszenia nadmiernych kosztów napraw i remontów, pogorszenie jakości produktów finalnych, oddziaływanie na środowisko, wzrost kosztów wytwarzania, niewydolność technologiczna, zmiana profilu produkcji, - zbytu – do podejmowania decyzji skłania m.in. zmiana ilościowych i jakościowych oczekiwań odbiorców, - rachunkowość – analiza wielkości i struktury kosztów oraz dochodów może skłaniać do podejmowania inwestycji - badania i rozwój – w niewielu firmach, zwłaszcza sektora rolnego, takie działy nie są wyodrębnione i aktywne, lecz może się zdarzyć, że innowacyjne rozwiązania mają szansę wdrożenia i są impulsem do inwestycji.

22 bodźce inwestycyjne 2. otoczenie przedsiębiorstwa -dostawcy, odbiorcy, firmy doradcze, współpracujące instytuty badawczo-rozwojowe -wymogi prawne

23 Cel inwestycji Celem prowadzenia inwestycji jest zabezpieczenie odpowiedniej ilości i jakości środków trwałych, które: -determinują zdolności produkcyjne przedsiębiorstwa -umożliwiają wzrost dochodów i pomnażanie zysków. Inwestycje tworzą także wartości niewymierne, jakimi dla podmiotu gospodarczego mogą być: prestiż firmy, poprawa warunków socjalnych i zacieśnienie więzi łączących pracowników z firmą, rozumienie odpowiedzialności za sprawy środowiska naturalnego.

24 Proces inwestycyjny etapy 1. konceptualizacja i inicjatywa – w której określa się pomysł, celowość (chłonność rynku), potrzebę (w kontekście strategii), analizę porównawczą alternatywnych rozwiązań 2. faza przedinwestycyjna, obejmuje: - identyfikację możliwości inwestycyjnych - formułowanie projektu, wypracowanie koncepcji, w tym również rozpoznanie uwarunkować formalnych i prawnych - wypracowanie i przyjęcie kryteriów oceny projektu - studium selekcji projektu i wstępnej oceny - formułowanie ostatecznej wersji projektu i przygotowanie projektu technicznego - właściwa ocena projektu i podjęcie decyzji

25 Proces inwestycyjny etapy 3. realizacja projektu, faza inwestycyjna - uzyskanie stosownych pozwoleń realizacji i eksploatacji przedmiotu inwestycji - negocjacje i zawieranie kontraktów na zakup materiałów i usług - wykonanie inwestycji: budowa, montaż, rozruch techniczny i technologiczny - weryfikacja należytego wykonania i przekazania do eksploatacji 4. operacyjna, czyli faza eksploatacji – gdzie fazę właściwej eksploatacji produkcyjnej może poprzedzać wykonanie poprawek, korekt, uzupełnień, przeszkolenia pracowników obsługi 5. likwidacja

26 rzeczowe składniki majątku trwałego inwestycji w rolnictwie

27 Czynniki produkcji PRACAKAPITAŁZIEMIA

28 Według formy rzeczowej kapitał gospodarstwa rolnego tworzą:: budynki i budowle, maszyny i urządzenia rolnicze, urządzenia techniczne i energetyczne, stado podstawowe zwierząt, plantacje wieloletnie i drzewostany, urządzenia melioracyjne. rzeczowe składniki majątku trwałego inwestycji w rolnictwie

29 rzeczowe składniki majątku trwałego Nakłady inwestycyjne w rolnictwie: - zakup lub pozyskanie w użytkowanie wieczyste terenu związanych z inwestycją; w rolnictwie koszty te najczęściej nie występują -nabycie budynków i budowli będących miejscem lokalizacji przyszłej inwestycji – w rolnictwie rzadziej dotyczą nabycia lub modernizacji budynków jako miejsca lokowania właściwego obiektu inwestycji (np. maszyn, urządzeń lub linii technologicznych) w rolnictwie koszty te występują najczęściej w przypadku inwestycji budowlanych związanych z budową, rozbudową, nadbudową, przebudową, remontem, modernizacją obiektów gospodarczych, adaptacją, rekonstrukcją;

30 - zakup maszyn, narzędzi, urządzeń, wyposażenia, elementów konstrukcyjnych, środków transportu; zakup elementów i części zamiennych potrzebnych do wymiany lub naprawy; - montaż, instalacja i uruchomienie aparatury i elementów wyposażenia; - zakupu roślinnego materiału nasadzeniowego; - zakup zwierząt stada podstawowego; - zagospodarowanie terenu na potrzeby prowadzenia działalności; - zakup ziemi - zakup oprogramowania, patentów, licencji, koncesji, kwot. rzeczowe składniki majątku trwałego Nakłady inwestycyjne w rolnictwie:

31 Ocena efektywności procesów inwestycyjnych

32 Podział metod Do oceny efektywności i opłacalności ekonomicznej inwestycji stosuje się narzędzia o charakterze -statycznym -dynamicznym W metodach statycznych dla uproszczenia pomija się wpływ czasu. Mimo założonych uproszczeń, do ich stosowania skłania relatywna łatwość wyliczeń, jasność formuł i przez to komunikatywność wyników. Służą najczęściej do badania możliwości inwestycyjnych na pierwszym etapie projektowania i pełnią rolę orientacyjną przed przystąpieniem do właściwej analizy ekonomicznej.

33 Okres zwrotu z inwestycji Okres zwrotu z inwestycji (PP – Payback Period) - do obliczenia czasu zwrotu zainwestowanego kapitału gdzie: N - nakłady inwestycyjne R - wartość końcowa inwestycji Z - przeciętny roczny A - roczny odpis amortyzacyjny dochód (zysk netto) Okres zwrotu to mierzony w latach czas, w którym poniesione nakłady inwestycyjne (pomniejszone o wartość pozostałościową) zwrócą się w postaci wypracowanych dochodów (zysku) i amortyzacji. W interpretacji tego wskaźnika im ten okres jest krótszy, ty tym inwestycja jest wyżej oceniona. Nie oznacza to wcale, że inwestycje o najniższym okresie zwrotu są ekonomicznie najkorzystniejsze, a opłacalność dwóch projektów o zbliżonym okresie zwrotu może diametralnie różnić oba plany.

34 Księgowa stopa zwrotu Księgowa stopa zwrotu (ARR, Accounting Rate of Return) może być użyta jako orientacyjna miara rentowności inwestycji. Jest to odniesienie efektu uzyskanego wskutek realizacji inwestycji (księgowego zysku/dochodu) do wielkości zaangażowanego kapitału Z dochód (zysk netto) N - nakłady inwestycyjne

35 ekonomiczna efektywność inwestycji P-K-I lub gdzie: P – efekt produkcji, K – koszt eksploatacji, I – nakład inwestycyjny.

36 Rachunek porównawczy efektów (dochodów, zysków) Rachunek porównawczy efektów (dochodów, zysków) – kryterium alternatywnej decyzji o podjęciu inwestycji jest porównanie sytuacji wyjściowej przed rozpoczęciem inwestycji z wynikami po realizacji gdzie: Z p – dochód (zysk) do [Z k po] momentu rozpoczęcia inwestycji P i – przychody w i-tym roku K i – koszty w i-tym roku t – ilość lat poddanych analizie n – okres od rozpoczęcie inwestycji do momentu zakończenia analizy pomija się wartość poniesionych nakładów inwestycyjnych - brak tu informacji o rentowności działania nie ma możliwości oceny alternatywnego zaangażowania kapitału

37 Metody dynamiczne Planowanie inwestycji winno uwzględniać zmienną wartość pieniądza w czasie. Wynika ona z możliwości alternatywnego gospodarowania środkami, dlatego dla inwestującego istotne jest rozkład przepływu środków w czasie, a więc będzie kiedy będą następowały kolejne wydatki i jak będą rozłożone w wpływy z tytułu inwestycji. Istotą dynamicznego rachunku inwestycji jest dyskontowanie, czyli korygowanie wartości przyszłych o stopę dyskonta, która odpowiada kosztowi kapitału.

38 Stopa dyskontowa Stopa dyskontowa jest kosztem kapitału w rachunku efektywności inwestycji, powinna wyrażać rentowność alternatywnej alokacji kapitału, co jednocześnie wyznacza poziom opłacalności inwestycji. Tak więc stopa zwrotu z inwestycji musi przewyższać stopę zwrotu alternatywnych form przeznaczenia kapitału. Jaka jest bieżąca wartość zł wypłaconych za 4 lata przy stopie dyskonta 11%

39 NPV – (Net Present Value) wartość zaktualizowana netto (zdyskontowana nadwyżka netto) k – stopa dyskontowa, t – liczba lat użytkowania, eksploatacji przedmiotu inwestycji n – liczba okresów (np. lat) w danym horyzoncie I 0 – początkowy wydatek inwestycyjny NCF t – przewidywany strumień przepływów gotówkowych netto; przepływy netto to różnica między: uzyskanymi w kolejnych latach wpływami (do strumieni wpływów zalicza się wszystkie wpływy z tytułu działalności pomniejszone o wydatki operacyjne) uzyskanymi w kolejnych latach wydatkami (strumieniami wydatków inwestycyjnych)

40 NPV Uzyskany wynik informuje, czy przy zakładanej stopie procentowej i przewidzianym czasie eksploatacji inwestycja zwróci sie w strumieniach przepływów gotówkowych.

41 IRR (Internal Rate of Return) Wewnętrzna stopa zwrotu IRR = k = 0 jest to pewna krytyczna wartość stopy dyskontowej dla której projekt inwestycyjny osiąga wartość zerową, tzn. zdyskontowana wartość strumieni dochodów jest równa zdyskontowanej wartości strumieni wydatków NPV=0 Wartość bieżąca korzyści z projektu jest równa wartości bieżącej wydatków inwestycyjnych - określa tym samym rentowność przedsięwzięcia Projekt jest finansowo efektywny, gdy jego stopa zwrotu jest wyższa od pewnej założonej (przyjętej do obliczeń NPV) alternatywnej stopy kapitału własnego.

42 Okres zwrotu inwestycji 0 określa czas, w którym uzyskane wpływy inwestycji zrównają się z pierwotnym nakładem inwestycyjnym. Informuje o tym, jak szybko odzyskane zostaną poniesione nakłady inwestycyjne.

43 Wskaźnik efektywności (zyskowności, dochodowości) PI = CFl t – wydatek inwestycyjny w okresie t Jeżeli współczynniki zyskowności jest większy od zera, to przedsięwzięcie może być akceptowane, a w przeciwnym wypadku jest odrzucane. Prosta interpretacja może skłaniać do podejmowania inwestycji o wyższym współczynniku, który jednak nie informuje o wartości inwestycji. W tym przypadku mogą zostać podjęte decyzje o wyborze inwestycji bardzo efektywnej, ale małej wartościowo, a małej skali. zdyskontowane strumienie przepływów – efekt zdyskontowane wydatki inwestycyjne - nakładu

44 Proces inwestycyjny jako element biznesplanu

45 Definicja Biznesplan jest zbiorem dokumentów planistycznych, które w przedstawiają bieżącą pozycję przedsiębiorstwa i zamierzenia jego rozwój w określonym horyzoncie czasowym, z uwzględnieniem wszystkich istniejących uwarunkowań wewnętrznych i zewnętrznych. Biznesplan jest narzędziem służącym do planowania i realizacji celów, kontroli działalności firmy. Biznesplan jest także narzędziem komunikacji

46 korzyści z opracowania biznesplanu - redukuje ryzyko niepowodzenia – przygotowanie BP wyczulają na ryzyko powstania zagrożeń, umożliwiają ich wczesną identyfikację i odpowiednio szybką reakcję - kompleksowe myślenie wzmacnia kompletność planowania - w postępowaniu zgodnym z harmonogramem nie zostanie pominięta żadna z koniecznych prac, - pokazuje wysokość potrzebnych nakładów finansowych i źródła ich zasilania - charakter motywacyjny - zaplanowanie etapów i zakończenie każdego kolejnego z nich ma wymiar nie tylko rzeczowy, ale także motywacyjny - wymusza przyszłościowe myślenie i orientację na przyszłość.

47 Cechy - przejrzystość struktury, konstrukcji i układu graficznego dokumentu - hierarchiczny i logiczny układ dokumentu, z zachowaniem właściwych proporcji zawartych treści oraz prezentacją danych w formie tabelarycznej lub graficznej, ułatwia czytanie i rozumienie; - użyteczność treści - zawarte w dokumencie treści muszą odpowiadać na podstawowe pytania czytelnika i muszą być przydatne w udzielaniu na nie właściwych i jednoznacznych odpowiedzi - kompleksowość - zakres zagadnień i ich wyjaśnienie musi obejmować wszystkie najistotniejsze elementy, z uwzględnieniem ich złożoności i współzależności

48 Cechy - długofalowość - okres jaki będzie obejmował biznesplan zależy od czasu trwania inwestycji i jej eksploatacji, jednak musi rozciągać się przynajmniej na czas od momentu rozpoczęcia prac związanych z inwestycją, do momentu zakończenia eksploatacji, - zwięzłość - należy zadbać, aby zawartość faktograficzna i opis wyników były syntetyczne i treściwe, bez nadmiernego rozbudowania dokumentu - obiektywizm - dobór treści powinien być nieprzypadkowy i pozbawiony arbitralnego podejścia autora, właściwe jest zachowanie dystansu do opracowywanego projektu tak, by nie wiązać się emocjonalnie, ani też nie podchodzić zbyt krytycznie do projektu; ocenę treści należy pozostawić odbiorcy

49 Cechy - celowość - każdy fragment dokumentu powinien nieść ze sobą treść zamieszczoną ze względu na potrzebę wyjaśnienia ważnych kwestii - realność - przyjęte założenia powinny odzwierciedlać bieżącą sytuację dając tym samym podstawy do wykonalności projektu - poprawność rachunkowa - błędy merytoryczne, metodologiczne i rachunkowe sprawiają, że projekt jest niewiarygodny, a ostatecznie dyskwalifikują go, - względna elastyczność - oznacza możliwość dokonywania zmian, dostosowywania do dynamicznie zmieniającej się sytuacji - oparcie założeń na rzetelnej wiedzy - należy użyć najlepszej wiedzy i intencji na wszystkich etapach i fragmentach tworzonego dokumentu planistycznego

50 Układ i zawartość 1. Podsumowanie wykonawcze – zadaniem jakie stawia się tej części jest przybliżenie podstawowych założeń i zachęcenie do przeczytania całego dokumentu 2. Działalność i charakterystyka przedsiębiorstwa/gospodarstwa– obejmuje podstawowe informacje o gospodarstwie: - historia i powstanie gospodarstwa - właściciele, - lokalizacja, - zasoby i majątek (będące własnością gospodarstwa oraz dzierżawione) - prowadzone kierunki produkcji, - wytwarzane i sprzedawane produkty oraz świadczone usługi, - stosowane technologie, - posiadane limity, kwoty

51 Układ i zawartość 3. Analiza rynku, charakterystyka otoczenia – cechy rynku (jego ograniczenia w formie np. limitów, kwot), rozmiar rynku, kryteria segmentacji rynku i wyboru grupy docelowej, - główni dostawcy środków do produkcji – obecni i związani z przyszłą inwestycją, - główni odbiorcy produktów i usług – wielkość obecnego popytu i perspektywy rozwoju, cechy odbiorców; koszty pozyskania kluczowych partnerów; segmentacja rynku, - konkurencja – liczba i siła firm otoczenia konkurencyjnego, lokalizacja, ceny i marka konkurencyjnych produktów/usług, dodatkowe usługi lub produkty oferowane wraz z zakupem produktu głównego, - substytuty - czas życia produktu, liczba i tempo wchodzenia na rynek nowych produktów, koszty ochrony - otoczenie instytucjonalne, 4. Koncepcja inwestycji – prezentacja koncepcji planowanego przedsięwzięcia - potrzeba i cele przedsięwzięcia, - przedmiot inwestycji - aspekty prawne inwestycji - zdolności produkcyjne wraz z uzasadnieniem poziomu ich wykorzystania

52 Układ i zawartość 5. Plan marketingowy - produkt - asortyment, cechy produkty finalnego, sposób wytwarzania, właściwości – cechy unikatowe, cena, produkty lub usługi towarzyszące - cena - która będzie wypadkową: sytuacji rynkowej (popytu i podaży), konkurencji, kosztów produkcji, kondycji gospodarstwa/przedsiębiorstwa, przyjętej polityki cenowej - dystrybucja - planowane wykorzystanie bezpośrednich i pośrednich kanałów dystrybucji, ich związek planowanych kanałów dystrybucji dla nowych produktów/usług z dotychczasowymi sposobami sprzedaży - promocja - potrzeby, zakres i finansowanie działań promocyjnych dla nowych produktów

53 Układ i zawartość 6. Plan organizacyjny - niezbędne środki do produkcji – źródła pozyskiwania i warunki współpracy z dostawcami -zasoby i nakłady pracy - ilość i jakość pracowników, potrzeby szkoleń i podnoszenia kwalifikacji związane z inwestycją 7. Analiza finansowa inwestycji - weryfikacja finansowa projektowanych zamierzeń (analiza bilansu, rachunku przepływów pieniężnych, analiza wskaźnikowa, opłacalności inwestycji) 8. Plan wykonawczy - kryteria podjęcia decyzji, wybór celów i środków realizacji - harmonogram realizacji inwestycji - optymalna kolejność wykonania zadań, oszacowanie kosztów działań, - narzędzia weryfikacji wykonania etapów inwestycji

54 presja inwestycyjna ograniczenia i bariery inwestycyjne w sektorze rolnym potrzeba i przesłanki interwencji ocena wyników stosowanych mechanizmów wsparcia inwestycji

55 presja inwestycyjna v ograniczenia ograniczenia możliwości inwestycyjnych: a) wewnętrzne - brak lub niewiarygodność projektów inwestycyjnych - ryzyko i niepewność inwestycji, - dostępność technologii i czynników produkcji, - niedostatki funduszach własnych, - jakość pracowników i ich zdolność do zaplanowania i wdrożenia inwestycji oraz późniejszej obsługi elementów składowych inwestycji - ograniczenia w korzystaniu z zewnętrznych źródeł finansowania - alternatywne korzyści z lokowania własnych środków finansowych przedsiębiorstwa

56 presja inwestycyjna v ograniczenia ograniczenia możliwości inwestycyjnych: b) zewnętrzne - obecna i przyszła konkurencja - niestabilność otoczenia gospodarczego - wielkość przyszłego popytu na produkty gotowe, - niestabilność i niedomagania systemów prawnych i politycznych kraju; - koszty pozyskania kapitału obcego bądź wąski wachlarz instrumentów finansowych; infrastruktura finansowa - obowiązujące przepisy prawa i rozwiązania systemowe (ekonomiczne, instytucjonalne) - bariery informacyjne konsekwencjami występowania zjawiska asymetrii informacji są: - negatywna selekcja - kosztowna/niemożliwa weryfikacja stanu - pokusa nadużycia (moral hazard)

57 ograniczenia v interwencja państwa Instrumentem wspomagania procesu przemian strukturalnych i podnoszenia sprawności ekonomicznej gospodarstw rolnych było (i nadal pozostaje) wspieranie inwestycji rozwojowych i subwencje częściowych kosztów inwestycji.

58 Definicje interwencjonizmu państwowego Przez interwencjonizm państwowy należy rozumieć politykę ekonomiczną i społeczną polegającą na aktywnym oddziaływaniu państwa za pomocą instrumentów bezpośrednich i pośrednich na sferę produkcji, podziału, wymiany i konsumpcji Smoleń, Górniak Interwencja odnosi się do takiego oddziaływania rządu na przedsiębiorstwa prywatne, za pomocą metod bezpośrednich i pośrednich, w wyniku którego firmy te postępują inaczej, niż działałyby pod wpływem sił rynkowych. Lowe i Young

59 Definicje interwencjonizmu państwowego w stosunku do rolnictwa Polityka rolna, podobnie jak i inne formy interwencji państwa w gospodarce, to świadome i celowe działanie zmierzające do skorygowania mechanizmu rynkowego, jego uzupełnienia, a w niektórych dziedzinach nawet wyłączenia Wilkin, 2003, s. 42 Stwarzanie dogodniejszych warunków rozwoju, tych działów gospodarki (rolnictwa), które z przyczyn obiektywnych nie są w stanie samodzielnie nadążać za tempem rozwoju współczesnej gospodarki rynkowej Wyzińska-Ludian, 1996, s. 38

60 w krajach o gospodarce rynkowej polityka rolna jest formą interwencji państwa w żywiołowe funkcjonowanie mechanizmu rynkowego" [Kożuch B.] regulacja rynku rolnego jest obszarem polityki rolnej utożsamianej z pojęciem interwencjonizmu" [Adamowicz M.] Dla współczesnej gospodarki rynkowej charakterystyczna jest ingerencja państwa ukierunkowana na stabilizację rynku rolno-żywnościowego oraz ochronę dochodów uzyskiwanych w rolnictwie. Definicje interwencjonizmu państwowego w stosunku do rolnictwa

61 Interwencjonizm wynika z właściwości mechanizmu rynkowego, który zapewnia racjonalność gospodarowania w krótkim okresie czasu, dostosowując produkcję i podaż do popytu. Natomiast jest zawodny w odniesieniu do okresów drugich. Historia nie zna przykładu skrajnego liberalizmu w stosunku do rolnictwa i obecnie nie ma kraju, w którego polityce nie byłoby elementów mniej lub bardziej rozwiniętego interwencjonizmu w tej dziedzinie wytwórczości Wyzińska-Ludian, 1996 Rolnictwo jest tym sektorem gospodarki narodowej, który w kontakcie z otoczeniem rynkowym na ogół wykazuje się słabością ekonomiczną Poczta i in., 1999 Definicje i przesłanki interwencjonizmu państwowego w stosunku do rolnictwa

62 interwencjonizm Zakres zależy od modelu, do którego zbliżona jest gospodarka narodowa. gospodarka wolnorynkowa i odpowiadający jej neoliberalny nury współczesnej ekonomii gospodarka regulowana i odpowiadający jej postkeynesowski nury współczesnej ekonomii Żaden z tych modeli w praktyce me istnieje w czystej postaci. Istnieją modele mieszane, łączące zasady gospodarki wolnorynkowej z interwencjonizmem.

63 Koncepcje liberalne Odzwierciedlają takie nurty teoretyczne oraz takie konstrukcje polityki gospodarczej, które przewidują i uzasadniają potrzebę ograniczania interwencjonizmu. Koncepcjom tym towarzyszy przekonanie, że w im mniejszym stopniu jest rozwinięty interwencjonizm państwa, tym korzystniejsze powstają warunki do sprawnego funkcjonowania rynku oraz przebiegu całokształtu procesów gospodarczych.

64 INTERWENCJONIZM PAŃSTWA Narusza logikę funkcjonowania rynku Obniża sprawność rynku Osłabia motywację podmiotów rynkowych Jest reakcją spóźnioną Źródło: Wrzosek, 1998, s. 371 Przesłanki interwencjonizmu państwowego LIBERALIZM GOSPODARCZY

65 Koncepcje interwencjonistyczne Udowadniają zasadność rozwoju oraz upowszechniania interwencjonizmu państwa na rynku. U podstaw tej koncepcji leżą następujące założenia: Rynek jest z natury rzeczy niesprawnym mechanizmem regulacyjnym, czego przejawem są m.in. inflacja oraz bezrobocie Funkcjonowanie rynku wywołuje różnego rodzaju skutki uboczne w postaci nierówności społecznych Rynek nie zapewnia racjonalnego podziału zasobów i dochodów

66 Wielki kryzys ekonomiczny ( ) Spadek tempa wzrostu gospodarczego wzrost bezrobocia Spadek poziomu inwestowania RYNEK: jest niesprawnym mechanizmem regulacyjnym wywołuje skutki uboczne ogranicza swoje oddziaływanie do krótkich okresów nie zapewnia racjonalnego podziału zasobów i dochodów Ogólna teoria zatrudnienia, procentu i pieniądza 1936 r. Przesłanki interwencjonizmu państwowego J.M. KEYNES Źródło: Wrzosek, 1998, s. 371

67 Istotne różnice sektora względem innych gałęzi: silnie uzależnienie od czynników zewnętrznych sezonowość produkcji rolniczej stosunkowo długie cykle produkcyjne postęp techniczny różnice regionalne produkcyjności przestrzeni rolniczej i zróżnicowana konkurencyjność rolnictwa wpływ kultury i tradycji niska elastyczność rolnictwa w zakresie struktury produkcji, jak i metod wytwarzania - jest nadal zdominowane przez podmioty o niewielkiej skali produkcji nienadążanie w skali globalnej wzrostu produkcji rolnej za rozwojem całej gospodarki narodowej i wzrostem popytu na żywność - jest to dziedzina wyraźnie opóźniona cywilizacyjnie niższa, w porównaniu z resztą gospodarki, wydajność pracy w rolnictwie i produkcyjność innych czynników, niższy poziom edukacji dysparytet (nierówność) dochodów ludności rolniczej w stosunku do pozarolniczej, prowadzący do nadmiernych dysproporcji w poziomie życia oraz korzystaniu ze zdobyczy socjalnych. Interwencjonizm - właściwości sektora

68 Procesy zmian na rynku żywnościowym - potrzeby (?wpierania?) inwestycji - rozwój różnorodnych form organizacji rynku - usprawnienia systemów dystrybucji żywności - przemiany w postępowaniu i postawach konsumentów - ekspansja reklamy i innych aktywnych form promocji, kształtujących postawy konsumentów na rynku - skracanie cykli życia produktów - zwiększania szerokości asortymentów i rozwój produktów - postęp i możliwości technologiczne produkcji wyrobów i usług żywnościowych - globalizacja oraz rozszerzenie i liberalizacja światowych rynków zbytu surowców - uwarunkowania globalne: wzrost cen energii, wzrost znaczenia ekologii i proekologiczne postawy systemów gospodarczych i społeczeństw 68

69 Metody i środki interwencjonizmu Dobór zależy od wielu czynników. Do najważniejszych zalicza, się poziom rozwoju społeczno-ekonomicznego kraju oraz charakter powiązań ze światową gospodarką. Najważniejsze z nich: bezpośrednie i pośrednie wspieranie dochodów rolniczych wspieranie cen rynkowych finansowanie przemian strukturalnych

70 Cele Cele interwencjonizmu - wspierania inwestycji -efektywne wykorzystanie posiadanych zasobów wytwórczych jest jednym z podstawowych warunków racjonalnego rozwoju produkcji rolniczej. -zapewnienie społecznie akceptowanych dochodów rolniczych ponieważ zaangażowane w rolnictwie czynniki produkcji są niżej opłacane niż w innych działach gospodarki, istnieje konieczność redystrybucji dochodów i zapewnienie producentom rolnym poziomu dochodów, który będzie społecznie akceptowany

71 produkty żywnościowe uzależnienie ilości i jakości od warunków pogodowych ryzyko ekonomiczne popyt na te produkty jest ograniczony podaż charakteryzuje się niskim poziomem elastyczności OBNIŻONE DOCHODY ROLNIKÓW zjawisko określane mianem Kinga Dochody a specyfika wytwarzania w rolnictwie

72 Cele Cele interwencjonizmu - wspierania inwestycji -zapewnienie pożądanego poziomu wyżywienia społeczeństwa dążenie do zrównoważonej podaży artykułów rolnych oraz zagwarantowanie cen, umożliwiających ich nabycie przez różne grupy społeczne (tzw. umiarkowanych cen) i tym sposobem zapewnienie pożądanego poziomu wyżywienia społeczeństwa -zagwarantowanie bezpieczeństwa żywnościowego kraju czyli taki stan rolnictwa i jego otoczenia, ich strukturę, poziom rozwoju i system powiązań, które pozwolą przeciwstawiać się negatywnym wpływom zewnętrznym (np. wywołanym przez konkurencję zagraniczną) - ochrona środowiska naturalnego

73 wyniki interwencji

74 Rozdysponowanie środków finansowych wynikających z mechanizmów WPR UE w Polsce

75 jaki kierunek inwestycji - co wspieramy? model rolnictwa industrialnego silniej akcentujący zwiększanie wydajności pracy i intensywności gospodarowania zasobami produkcyjnymi w rolnictwie wysoka efektywność ekonomiczna respektowanie jedynie podstawowych wymogów ochrony środowiska model rolnictwa środowiskowo zrównoważonego niezakłócona zdolność do samoodnawiania się zasobów naturalnych model rolnictwa społecznie zrównoważonego zapewnienie zadowalających warunków dla ludności rolniczej i wiejskiej

76 plan finansowy programów środki publiczne ogółem (mln euro) 76 DziałanieSAPARD SPO PROW PROW Poprawa przetwórstwa i marketingu artykułów rolnych i rybnych 366,6502,7 Inwestycje w gospodarstwach rolnych133,8586,61 779,9 Rozwój i poprawa infrastruktury obszarów wiejskich 474,042,2600,0 Różnicowanie działalności gospodarczej na obszarach wiejskich 83,781,1345,6 Szkolenia zawodowe8,719,440,0 Ułatwianie startu młodym rolnikom178,9420,0 Wsparcie doradztwa rolniczego42,8350,0 Przywracanie potencjału produkcji leśnej zniszczonego naturalną katastrofą lub pożarem oraz wprowadzenie odpowiednich instrumentów zapobiegawczych 13,9140,0 Scalanie gruntów21,3 Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego 112,5589,6 Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi 132,0 Leader +30,4787,5 Renty strukturalne534,82 187,6

77 plan finansowy programów (cd) 77 DziałanieSAPARD SPO PROW PROW Wspieranie gospodarstw niskotowarowych340,8440,0 Grupy producentów rolnych6,4140,0 Wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) 945,82 448,8 Wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt 208,62 303,8 Zalesianie gruntów rolnych oraz gruntów innych niż rolne 100,0653,5 Dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE 632,3 Projekty zatwierdzone w ramach Rozporządzenia WE 1268/ ,3 Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej 1 100,0 Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności 100,0 Działania informacyjne i promocyjne30,0 Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw1 023,6 Podstawowe usługi dla gospodarki i ludności wiejskiej 1 471,4 Razem1 066,81 763,82 888, ,3

78 Inwestycje w gospodarstwach rolnych Dopłaty bezpośrednie uzasadnienie podziału środków Poprawa przetwórstwa i marketingu artykułów rolnych i rybnych Inwestycje w gospodarstwach rolnych Rozwój i poprawa infrastruktury obszarów wiejskich Rozwój i ulepszanie infrastruktury technicznej związanej z rolnictwem Szkolenia zawodowe Scalanie gruntów Ułatwienie startu młodym rolnikom Wsparcie doradztwa rolniczego; Korzystanie z usług doradczych Pomoc dla grup producentów rolnych ONW Wsparcie rolników uczestniczących w systemach jakości żywności Podstawowe usługi dla gospodarki i ludności wiejskiej Działania informacyjne i promocyjne Przykład: Inwestycje w gospodarstwach rolnych Dopłaty bezpośrednie

79 SAPARD - zakup maszyn, urządzeń oraz wyposażenia do produkcji rolnej - 82% dostępnej w działaniu kwoty - zakup zwierząt - 10% - budowa, rozbudowa i modernizacja budynków - 5% : zbiorniki na gnojowicę oraz płyty obornikowe - całość środków dotyczących inwestycji budowlanych służyła finansowaniu aspektu zrównoważenia środowiskowego SPO – zdecydowana większość beneficjentów już w momencie składania wniosków o dofinansowanie realizacji projektu spełniała w pełnym zakresie kryteria dostępu dotyczące higieny produkcji, dobrostanu zwierząt i ochrony środowiska – 100% industrialny model rozwoju rolnictwa PROW – przeniesienie dostosowania – założono 25% celów środowiskowych i 75% ekonomicznych Inwestycje w gospodarstwach rolnych

80 Rozdysponowanie dopłat bezpośrednich według grup obszarowych gospodarstw rolnych Grupy obszarowe Wsparcie modelu industrialnego Wydatki społeczne niezwiązane z gospodarstwem rolnym(%) na środki trwałe (%) na środki obrotowe (%) 1-4, , , , , pow średnio41545 Źródło: Badania własne (n=969).

81 środki publiczne ogółem + współfinansowanie bez dopłat bezpośrednich; w mln euro PrzeznaczenieSAPARD SPO i PROW PROW RAZEM mln euro Industrialne Społeczne Środowiskowe Razem % Industrialne Społeczne Środowiskowe

82 środki publiczne ogółem + współfinansowanie + dopłaty bezpośrednie; w mln euro PrzeznaczenieSAPARD SPO i PROW PROW dopłaty dopłaty RAZEM mln euro Industrialne Społeczne Środowiskowe Razem % SAPARD (SPO, PROW i dopłaty) (PROW i dopłaty) tylko dopłaty tylko dopłaty RAZEM (SAPARD, SPO i PROW , PROW , dopłaty) Industrialne Społeczne Środowiskowe

83 Inwestycje w gospodarstwach rolnych - wykorzystanie środków z funduszy UE

84 Charakterystyka respondentów Duże gospodarstwa 100 ha UR n = 26 Małe gospodarstwa < 100 ha UR n = 45

85 Charakterystyka respondentów Źródło: Regiony prowadzonych badań: 1.woj. mazowieckie, powiat Gostynin 2.woj. kujawsko-pom., powiat Inowrocław 3.woj. pomorskie, powiat Lębork 4.woj. wielkopolskie, powiaty: Gniezno, Gostyń, Leszno, Nowy Tomyśl 5.woj. zachodniopomorskie, powiaty: Białogard, Sławno, Świdwin, Kołobrzeg, Koszalin, Wałcz, Duże gospodarstwa wielkopolskie (3) zachodniopomorskie (23) Małe gospodarstwa Małe gospodarstwa mazowieckie (5) kujawsko-pomorskie (3) pomorskie (3) wielkopolskie (31) zachodniopomorskie (3)

86 Charakterystyka respondentów Wyszczególnienie Średnia wieku Średni czas prowadzenia gospodarstw a KobietyMężczyźni Duże gospodarstwa45,819,6224 Małe gospodarstwa42,516,7342 Kierunki produkcji rolnej Źródło: Opracowanie własne na podstawie badań ankietowych, n=71

87 Charakterystyka respondentów Wyszczególnienie (wartości średnie dla grup) Duże gospodarstwa Małe gospodarstwa Powierzchnia gospodarstwa (ha UR) AWU a 2,37 Sprzedaż ( zł) Wydatki (zł) Dochód (zł) b a AWU (Annual Work Unit): Jednostka przeliczeniowa pracy ogółem, odpowiadająca 2200 h przepracowanym w gospodarstwie rolnym w ciągu roku b Uwzględnione są dopłaty bezpośrednie Źródło: Opracowanie własne na podstawie badań ankietowych, n=71

88 Inwestycje a programy Liczba rolników, którzy korzystali z programu Wyszczególnienie SPO PROW SPO, PROWRazem Duże gospodarstwa Małe gospodarstwa Wartość wsp. chi2=24,8352 przy p=0,0015 ; Współczynnik kontyngencji Pearsona=0,4852 Źródło: Opracowanie własne na podstawie badań ankietowych, n=71

89 Rodzaje inwestycji finansowanych z UE Źródło: Opracowanie własne na podstawie badań ankietowych, n=71 Wyszczególnienie Liczba inwestycji duże gospodarstwamałe gospodarstwa Budynki 01 Budynki i maszyny 03 Ciągnik25 Ciągnik i maszyny1924 Maszyny410 Ciągnik i budynki12 Razem %80 %

90 Inwestycje budowlane finansowane z UE Duże gospodarstwa n= zł (25% wartości wszystkich inwestycji z UE tego gospodarstwa) 0,5% wartości inwestycji z UE dla całej grupy Małe gospodarstwa n= zł (25% wartości wszystkich inwestycji z UE tych gospodarstw) 3% wartości inwestycji z UE dla całej grupy

91 Inwestycje finansowane z UE Kwota inwestycji finansowanych z UE (tys. zł) Wyszczególnienie pow. 601 Razem Duże gospodarstwa Małe gospodarstwa Wartość wsp. chi 2 =12,3950 przy p=0,0147 ; Współczynnik kontyngencji Pearsona=0,3431 Źródło: Opracowanie własne na podstawie badań ankietowych, n=71 40% 88% 60% 12%

92 Inwestycje finansowane z UE Wyszczególnienie (Duże gospodarstwa) Kwota inwestycji finansowanych z funduszy UE (tys. zł) Razem pow. 600 Wartość sprzedaży (tys. zł) pow Wartość wsp. chi 2 =14,1750 przy p=0,2897 ; Współczynnik kontyngencji Pearsona=0,5940 Wyszczególnienie (Małe gospodarstwa) Kwota inwestycji finansowanych z funduszy UE (tys. zł) Razem pow. 600 Wartość sprzedaży (tys. zł) Wartość wsp. chi 2 =21,5776 przy p=0,1574 ; Współczynnik kontyngencji Pearsona=0,5693 Źródło: Opracowanie własne na podstawie badań ankietowych, n=71 66%

93 Inwestycje finansowane z UE Wyszczególnienie (Duże gospodarstwa) Kwota inwestycji finansowanych z funduszy UE (tys. zł) Razem pow. 600 Rodzaj programu SPO PROW SPO, PROW Wartość wsp. chi 2 =11,0106 przy p=0,0881 ; Współczynnik kontyngencji Pearsona=0,5454 Wyszczególnienie (Małe gospodarstwa) Kwota inwestycji finansowanych z funduszy UE (tys. zł) Razem pow. 600 Rodzaj programu SPO PROW SPO, PROW Wartość wsp. chi 2 =40,5957 przy p=0,000 ; Współczynnik kontyngencji Pearsona=0,6887 Źródło: Opracowanie własne na podstawie badań ankietowych, n=71

94 Gospodarstwa, które zdecydowałyby się na zrealizowanie inwestycji bez dofinansowania z UE WyszczególnienieDuże gospodarstwaMałe gospodarstwa Ilość gospodarstw6 (N=26)4 (N=45) Udział w całości grupy (w %) 23,18,9 Kierunek produkcjiProdukcja roślinna (tylko 2 gospodarstwa produkcja mieszana) Produkcja mieszana (tylko 1 gospodarstwo produkcja roślinna) Wartość sprzedaży (zł) Wartość sprzedaży/ha UR (zł/ha) Dochód/1 AWU Przedmiot inwestycji Ciągnik rolniczy, kombajn zbożowy, bin siewnik, paszowóz, rozsiewacz do nawozów, ładowacz TUR, płyta gnojowa, zbiornik na gnojówkę, modernizacja kaszarni do kapusty Średnia wartość inwestycji (zł) Finansowanie inwestycji 5 gospodarstw finansowałoby inwestycje kredytem (60% wartości inwestycji), jedno w całości z własnych środków 2 gospodarstwa finansowałyby inwestycje kredytem, a dwa ze środków własnych (inwestycje budowalne) Źródło: Opracowanie własne na podstawie badań ankietowych, n=71

95 Inwestycje niefinansowane z UE Duże gospodarstwa Małe gospodarstwa Wartość inwestycji dla całej grupy (zł) Średnia wartość inwestycji dla całej grupy (zł) * Wartości inwestycji finansowanych z UE Źródło: Opracowanie własne na podstawie badań ankietowych, n=71 ( )* ( )* ( )* ( )*

96 Inwestycje niefinansowane z UE Kwota inwestycji nie finansowanych z UE (tys. zł) Wyszczególnienie pow. 601 Razem Duże gospodarstwa Małe gospodarstwa Wartość wsp. chi 2 =22,6676 przy p=0,0002 ; Współczynnik kontyngencji Pearsona=0,4754 Źródło: Opracowanie własne na podstawie badań ankietowych, n=71 77% 60%

97 Wartość inwestycji nie realizowanych w ramach funduszy UE w grupach gospodarstw rolnych pogrupowanych według wartości inwestycji współfinansowanych ze środków UE Kwota inwestycji finansowanych z funduszy UE (zł) NŚrednia wartość inwestycji nie finansowanych z funduszy UE (zł) ,9 tys ,9 tys ,9 tys tys pow. 200 tys Ogółem F=6,6192; p=0, badania ankietowe, przeprowadzone w latach na populacji 455 gospodarstw rolnych, położonych na terenie województwa wielkopolskiego, kujawsko-pomorskiego oraz lubuskiego

98 Inwestycje niefinansowane z UE Źródło: Opracowanie własne na podstawie badań ankietowych, n=71 (%)

99 Inwestycje niefinansowane z UE Wyszczególnienie (Duże gospodarstwa) Kwota inwestycji niefinansowanych z funduszy UE (tys. zł) Razem pow. 601 Wartość inwestycji realizowanych z funduszy UE (tys. zł) pow Wartość wsp. chi 2 =10,5040 przy p=0,5718 ; Współczynnik kontyngencji Pearsona=0,5364 Wyszczególnienie (Małe gospodarstwa) Kwota inwestycji niefinansowanych z funduszy UE (tys. zł) Razem pow. 601 Wartość inwestycji realizowanych z funduszy UE (tys. zł) pow Wartość wsp. chi 2 =22,8871 przy p=0,1168 ; Współczynnik kontyngencji Pearsona=0,5806 Źródło: Opracowanie własne na podstawie badań ankietowych, n=71

100 Czynniki wewnętrzne wpływające na absorpcję środków unijnych przez rolnictwo

101 Informacje źródła informacji przy tworzeniu i weryfikacji biznesplanu

102 Rola informacji rozpoznanie w odpowiednim czasie możliwości, jakie stwarza rynek, zwiększenie wiedzy o potencjalnych skutkach podejmowanych decyzji inwestycyjnych, wykorzystanie doświadczenia innych gospodarstw/przedsiębiorstw. Cechy dobrych danych i informacji rynkowych: dotyczy rozpatrywanego zagadnienia, aktualna, precyzyjna, efektywna kosztowo, rzetelna, wyczerpująca, zagregowana na odpowiednim poziomie.

103 Źródła informacji gospodarczej: bieżąca ewidencja zdarzeń gospodarczych, doświadczenia własne, rachunkowość, statystyka państwowa, sprawozdawczość resortowa, badania naukowe, badania prowadzone przez jednostki państwowe i instytucje komercyjne.

104 Eurostat – bazy danych

105 FAO

106 GUS

107 Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej - PIB

108 Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN

109 Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa

110


Pobierz ppt "Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Wydział Ekonomiczno-Społeczny Katedra Ekonomii i Polityki Gospodarczej w Agrobiznesie Ekonomiczne aspekty projektów."

Podobne prezentacje


Reklamy Google