Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Wybrane problemy profilaktyki w szkole Renata Wiśmierska.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Wybrane problemy profilaktyki w szkole Renata Wiśmierska."— Zapis prezentacji:

1 Wybrane problemy profilaktyki w szkole Renata Wiśmierska

2 Plan wykładu 1.Co to jest profilaktyka? 2.Główne obszary działań 3.Wybrane problemy profilaktyki w szkole. 4.Profilaktyka a dzieci z układu ryzyka.

3 Jaką profilaktykę realizujemy a jaką powinniśmy realizować w szkole? Profilaktyka w szkole Profilaktyka uzależnień Profilaktyka używania substancji psychoaktywnych Psychoprofilaktyka Profilaktyka drugorzędowa Profilaktyka pierwszorzędowa Profilaktyka problemowa Profilaktyka trzeciorzędowa

4 Główne obszary działań profilaktycznych AGRESJA I PRZEMOC AGRESJA I PRZEMOC UZALEŻNIENIA UZALEŻNIENIA ZDROWIE ZDROWIE

5 CZYNNIKI SPRZYJAJĄCE ROZWIJANIU AGRESJI I PRZEMOCY i UZALEŻNIENIOM kryzys wartości i autorytetów, słabienie więzi rodzinnych, frustracja spowodowana ubóstwem, pozostawianie młodych ludzi z ich własnymi problemami. Upowszechnianie negatywnych wzorców przez środki masowego przekazu, które zamiast piętnować negatywne zachowania, często nagłaśniają je szukając taniej sensacji.

6 CZYNNIKI CHRONIĄCE W ZACHOWANIACH MŁODZIEŻY silna więź emocjonalna z rodzicami, zainteresowanie nauką szkolną, regularne praktyki religijne, poszanowanie prawa, norm, wartości i autorytetów społecznych, przynależność do pozytywnej grupy

7 CZYNNIKI RYZYKA W ZACHOWANIACH MŁODZIEŻY wysoki poziom lęku i niepokoju, niska samoocena, niedojrzałość emocjonalna i społeczna, słaba kontrola wewnętrzna, nierealistyczne oczekiwania wobec siebie i otoczenia, brak zainteresowania nauką szkolną, zaburzenia więzi z rodzicami, nieprawidłowa struktura rodziny, itd.

8 CECHY I UMIEJETNOŚCI NAUCZYCIELA – UCZESTNIKA DZIAŁAŃ PROFILAKTYCZNYCH empatia,życzliwość,tolerancja, optymizm, poczucie humoru, otwartość w kontaktach z ludźmi, kultura osobista i takt, konsekwencja w postępowaniu, poszanowanie godności ludzkiej, umiejętność pracy w grupie i z grupą, poczucie sprawiedliwości, plastyczność myślenia i zdolności przystosowania się do różnych sytuacji, pozytywne patrzenie na swoją klasę, swoich wychowanków.

9 Tradycyjne rozumienie profilaktyki uzależnień 1.Profilaktyka uzależnień 2.Profilaktyka używania substancji psychoaktywnych Zmiana w definiowaniu problemu Dwa podejścia do rozumienia problemów alkoholowych Podejście skoncentrowane na: (1) uzależnieniu (2) różnych szkodach zdrowotnych

10 Podejście skoncentrowane na uzależnieniu od alkoholu Zaburzenia wynikające z nadużywania alkoholu mają swój naturalny proces od wczesnych objawów po końcowe stadium choroby alkoholowej (równia pochyła) W pojęciu alkoholizm mieszczą się główne problemy zdrowotne i społeczne powodowane piciem

11 Podejście skoncentrowane na różnych szkodach Znaczna część pacjentów z problemami alkoholowymi nie pasuje do schematu równi pochyłej Szkody zdrowotne i inne problemy związane z piciem w większości dotyczą osób, które nie są alkoholikami

12 Problemy związane z substancjami psychoaktywnymi 1. 1.Szkody związane z nieumiarkowanym i najczęściej przewlekłym używaniem - uzależnienia i inne starty zdrowotne 1. 1.Ryzykowne zachowania podejmowane pod wpływem substancji - np. prowadzenie samochodu, skoki do wody, przygodne kontakty seksualne itd Zagrożenia dla rozwoju osobistego - nieprawidłowy sposób zaspokajania potrzeb rozwojowych, kłopoty ze zdobyciem wykształcenia, rezygnacja z zainteresowań itd Szkody doznawane przez dzieci i rodziny osób uzależnionych (nadużywających) substancji - przewlekły stres, zaniedbania, przemoc, wykorzystywanie seksualne itd.

13 Spostrzeżenia: Uzależnienia są tylko jedną z negatywnych konsekwencji używania substancji psychoaktywnych, która w dodatku nie występuje najczęściej; Znacznie częstszymi konsekwencjami są wypadki, urazy, utonięcia, zatrucia, konflikty z prawem, akty przemocy, konflikty z otoczeniem itp. Zatem czy nadal profilaktyka uzależnień?

14 Profilaktyka używania substancji psychoaktywnych Profilaktyka problemów związanych z używaniem substancji profilaktyka problemowa Profilaktyka zachowań ryzykownych np. alkohol, narkotyki, przemoc, przygodny seks itd.

15 Trzy poziomy profilaktyki I stopnia (wczesna, pierwszorzędowa) adresat - ogólna populacja (dzieci i młodzież szkolna) cel - zmniejszanie ryzyka wystąpienia problemów formy - programy szkolne, kampanie edukacyjne w mediach, ulotki, filmy

16 Trzy poziomy profilaktyki wtórna, drugorzędowa II stopnia (wtórna, drugorzędowa) grupy zwiększonego ryzyka (np. dzieci i młodzież z rodzin alkoholowych, rodzin patologicznych) adresat - grupy zwiększonego ryzyka (np. dzieci i młodzież z rodzin alkoholowych, rodzin patologicznych) powstrzymywanie rozwoju istniejących już zaburzeń i problemów cel - powstrzymywanie rozwoju istniejących już zaburzeń i problemów działania korekcyjne, socjoterapia, interwencje, wciąganie w alternatywy formy - działania korekcyjne, socjoterapia, interwencje, wciąganie w alternatywy

17 Trzy poziomy profilaktyki trzeciorzędowa III stopnia (trzeciorzędowa) osoby uzależnione, osoby chore, niedostosowane społecznie adresat - osoby uzależnione, osoby chore, niedostosowane społecznie zmniejszanie skutków uzależnienia i ew. zapobieganie nawrotom, resocjalicacja cel - zmniejszanie skutków uzależnienia i ew. zapobieganie nawrotom, resocjalicacja minimalizacja szkód, programy zapobiegania nawrotom formy - minimalizacja szkód, programy zapobiegania nawrotom

18 Nowe spojrzenie Profilaktyka jako jeden z elementów uporządkowanej struktury działań na rzecz ochrony zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży Powrót do profilaktyki rozumianej jako obszar działań polegających na stosowaniu programów i interwencji mających zapobiegać problemom, zaburzeniom lub chorobom zanim one wystąpią

19 Nowe poziomy profilaktyki Opracowanie własne na podstawie: Nowe poziomy profilaktyki Opracowanie własne na podstawie: K. Ostaszewski,, Nowe definicje profilaktyki, Remedium 7-8( ), Postępowanie po leczeniu: rehabilitacja po przebytej chorobie, zapobieganie nawrotom Leczenie (i resocjalizacja) Profilaktyka III stopnia trzeciorzędowa Adresat – wybrane jednostki narażone na podwyższone ryzyko wystąpienia problemów zachowania lub zaburzeń psychicznych (np. dzieci agresywne i działania socjoterapeutyczne wobec nich) Profilaktyka ukierunkowana na grupy wysokiego ryzyka Adresat - te grupy, o których wiadomo, ze względu na sytuację społ., rodzinna, uwarunkowania biol. są narażone na większe ryzyko wystąpienia problemów psych./zaburzeń zachowania. Działania podejmowane ze względu na sam fakt przynależności do takiej grupy. Profilaktyka ukierunkowana na grupy zwiększonego ryzyka Profilaktyka II stopnia drugorzędowa Działania adresowane do wszystkich bez względu na stopień ryzyka występowania problemów zachowania lub zaburzeń psychicznych Profilaktyka uniwersalna Działania pomagające ludziom w zwiększenie kontroli nad zdrowiem i jego poprawę, przy czym zdrowie jest tu rozumiane pozytywnie jako stan dobrego samopoczucia w różnych sferach życia. Promocja zdrowia psychicznego Profilaktyka I stopnia pierwszorzędowa Charakterystyka poziomu Nowy podział – szerokie spektrum działań w ochronie zdrowia psychicznego Tradycyjny podział profilaktyki (Szymańska, Zamecka 2002)

20 Jaka profilaktyka w szkole? Szkolny Program Profilaktyki Edukacja: modyfikowanie postaw, przekonań, umiejętności i zachowań jednostek oraz jej najbliższego otoczenia Działalność środowiskowa – modyfikacja systemu organizacji życia społecznego Działalność szkolno - środowiskowa

21 Elementy Szkolnego Programu Profilaktyki Działalność szkolno - środowiskowa Placówki opiekuńczo-wychowawcze Instytucje bezpieczeństwa publicznego Edukacja: dzieci i młodzieży, rodziców, kadr placówek edukacyjnych i opiekuńczo-wychowawczych Programy wychowawczo –profilaktyczne Treningi umiejętności wychowawczych Zajęcia korekcyjno-kompensacyjne Organizacja czasu wolnego Szkoły Pomoc społeczna Instytucje Pozarządowe Organizacja czasu wolnego

22 2. Wybrane problemy profilaktyki w szkole

23 Problemy z realizacją oddziaływań profilaktycznych w szkole 1. 1.Brak motywacji do tworzenia SPP uwzględniających strategię edukacyjną i działania środowiskowe czyli nadal profilaktyka w szkole a nie szkoła profilaktyczna Brak kompetencji zawodowych czyli wiedzy i umiejętności z zakresu profilaktyki np.. Wiedzy i umiejętności niezbędnych do tworzenia integralnego podejścia do profilaktyki czyli niezbędnych w radzeniu sobie z zachowaniami np.: – –Nastawienie na długofalowe oddziaływania wychowawczo – profilaktyczne czyli dobry, perspektywiczny program profilaktyczny na kilka lat uwzględniajacy pomysły na monitorowanie, ewaluację i gotowość do modyfikacji programu.

24 Problemy z realizacją oddziaływań profilaktycznych w szkole Osamotnienie pedagogów szkolnych i innych osób, które posiadają kompetencje; Zjawisko nauczyciela krótkodystanowca czyli psychoedukacja w pigułce – szybko i powierzchownie edukuje się ze względu na awans zawodowy a potem szybko zapomina Brak wzmocnień ze strony decydentów w postaci uznania finansowego, nagród za działalnośc na rzecz profilaktyki w środowisku lokalnym; Zmęczenie psychoedukacją u młodzieży i dorosłych

25 Problemy z realizacją oddziaływań profilaktycznych w szkole Spadek zainteresowania sprawdzoną ogólnopolską ofertą profilaktyczną np. tj. programy profilaktyczne; Spadek zainteresowania sprawdzoną ogólnopolską ofertą profilaktyczną np. tj. programy profilaktyczne; – –SPP odwróciły uwagę od sprawdzonych strategii; – –Hochsztaplerka czyli radzimy sobie jak potrafimy i ile mamy pieniędzy; – –Brak wsparcia ze strony środowiska lokalnego; – –Starzejąca się kadra entuzjastów profilaktyki;

26 Problemy z realizacją oddziaływań profilaktycznych w szkole Nieuwzględnianie konieczności tworzenia SPP na miarę potrzeb, bez ich diagnozy czyli badań w środowisku lokalnym i zapoznania się z sytuacją znana innym instytucjom tj. CIK, MOPSy, Policja itp..

27 3. Profilaktyka a dzieci z układu ryzyka.

28 ZAGROŻENIA (na podstawie danych szacunkowych PARPA ) ok ,5 mln z całej 38,6 mln populacji ok. 5-7% populacji Osoby pijące szkodliwie ok. 2 mln osób dorosłych i dzieci 2/3 osób dorosłych oraz 2/3 dzieci z tych rodzin Ofiary przemocy domowej w rodzinach z problemem alkoholowym ok. 1,5 mlnok. 4% populacji Dzieci wychowujące się w rodzinach alkoholików ok. 1,5 mlnok. 4% populacji Dorośli żyjący w otoczeniu alkoholika (współmałżonkowie, rodzice) ok. 800 tys.ok. 2% populacji Liczba osób uzależnionych od alkoholu

29 ONE NIE MOGĄ CZEKAĆ! ¹ - czyli o potrzebie wczesnej diagnozy Dziecka w szkole 1,5 mln Dzieci z Rodzin zagrożonych Alkoholizmem – ½ żyje w warunkach zagrożenia zdrowia i rozwoju brak pozytywnych doświadczeń związanych z zaspokajaniem ich potrzeb sprzyja powstawaniu urazów psychicznych, które w przyszłości przyczynić się mogą do powstawania problemów ze zdrowiem psychicznym; wykształca się u nich fałszywy obraz świata, w którym nieodłącznym elementem życia jest alkohol, co sprzyja w przyszłości ryzyku wystąpienia problemów alkoholowych (nadużywanie, uzależnienie czy współuzależnienie).

30 Trudności z rozpoznawaniem dzieci z rodzin z problemem alkoholowym Wg B. Robinsona 95 % DzRPA nie zostaje rozpoznanych przez cały okres chodzenia do szkoły podstawowej – w USA zaledwie 5% z 7 mln dzieci zostaje rozpoznanych i poddanych terapii. Wg B. Robinsona 95 % DzRPA nie zostaje rozpoznanych przez cały okres chodzenia do szkoły podstawowej – w USA zaledwie 5% z 7 mln dzieci zostaje rozpoznanych i poddanych terapii. Wg C. Black 80 % DzRPA pozostaje niezauważonych głównie z powodu dobrego wyglądu i faktu, że dzieci te przybierają role, które pomagają im przetrzymać najcięższy okres i przetrwać w środowisku społecznym. Wg C. Black 80 % DzRPA pozostaje niezauważonych głównie z powodu dobrego wyglądu i faktu, że dzieci te przybierają role, które pomagają im przetrzymać najcięższy okres i przetrwać w środowisku społecznym.

31 A jak jest w naszym kraju? W Polsce: Objęte pomocą w ogóle – ok. 8 % z 1,5 mln. DzRPA czyli ok.120 tys. dzieci i młodzieży Objęte pomocą w ogóle – ok. 8 % z 1,5 mln. DzRPA czyli ok.120 tys. dzieci i młodzieży Nie wiemy ile z tych dzieci jest zdiagnozowanych jako DzRPA i otrzymuje odpowiedni rodzaj pomocy psychologicznej czy socjoterapeutycznej Nie wiemy ile z tych dzieci jest zdiagnozowanych jako DzRPA i otrzymuje odpowiedni rodzaj pomocy psychologicznej czy socjoterapeutycznej

32 Szanse Rozwój działań profilaktycznych i wzrost zainteresowania społecznego rozwiązywaniem problemów alkoholowych w naszym kraju w ostatnim 10 – leciu. Nowelizacja Ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi Wdrożenie Narodowego Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych Cel 4 - zmniejszenie ilości i dolegliwości alkoholowych życia rodzinnego Metoda. - zwiększenie dostępności i skuteczności zorganizowanych form pomocy psychologicznej i socjoterapeutycznej dla dzieci z rodzin alkoholowych

33 Najczęstsze zaniedbania rodziców wobec dzieci będące zagrożeniem dla ich rozwoju: rzeczywiste fizyczne opuszczenie, nie ujawnianie wobec swoich dzieci własnych emocji, nie uznawanie dziecięcej ekspresji emocji, fizyczne, seksualne, emocjonalne i duchowe nadużycia wobec nich, wykorzystywanie dzieci do zaspokojenia własnych nie zaspokojonych potrzeb, wykorzystywanie dzieci do zajmowania się małżeństwem rodziców, ukrywanie i zaprzeczanie wstydliwym sekretom rodziny wobec świata zewnętrznego tak, że dzieci muszą chronić te sekrety, żeby utrzymać równowagę rodziny, odmawianie im swojego czasu, uwagi i wskazówek,

34 Symptomy zaburzeń dzieci z rodzin dysfunkcyjnych problemy szkolne (nauka, regulamin, kontakty z rówieśnikami), nadpobudliwość w sferze poznawczej, emocjonalnej i ruchowej, problemy emocjonalne (drażliwość, wybuchowość, złość, niepewność, zahamowanie, płaczliwość, nieufność), zachowania aspołeczne (bójki, niszczenie przedmiotów, akty przemocy, kradzieże, krzywdzenie zwierząt), skłonność do zachowań ryzykownych dla zdrowia (wczesne eksperymentowanie z substancjami uzależniającymi, wczesne inicjacje seksualne, brawurowe zachowania), problemy ze zdrowiem (obniżona odporność, zaburzenia snu i łaknienia, komplikacje wynikające z zaniedbywania wczesnych dolegliwości, małe zainteresowanie promowaniem zdrowia, niska wrażliwość na sygnały dolegliwości somatycznych), zaniedbywanie higieny osobistej i estetyki wyglądu zewnętrznego

35 Potrzeby Niesienie skutecznej pomocy dzieciom z rodzin z zagrożonych wymaga: – – wczesnej ich identyfikacji w przedszkolu lub w szkole, – – właściwie przeprowadzonej diagnozy, – – indywidualnie dobranego dla każdego dziecka programu pomocy.

36 Wczesna diagnoza stanowi nowe wyzwanie dla polskiego systemu edukacji oraz systemu opieki. Oznacza to, że osoby bezpośrednio przebywające z dzieckiem takie jak nauczyciel, wychowawca w przedszkolu, szkole, czy też wychowawca – pedagog w placówce opieki częściowej lub całkowitej powinni nabywać i rozwijać takie kompetencje zawodowe, które pozwolą mu zrozumieć sytuację dziecka z rodziny zagrożonej i podejmować odpowiednie działania wspierające jego rozwój. Potrzeby

37 Źródła trudności z rozpoznawaniem dzieci z rodzin z problemem alkoholowym Po stronie wychowawców – pedagogów: brak wiedzy i umiejętności niezbędnych do podejmowania działań diagnostycznych brak wiedzy i umiejętności niezbędnych do podejmowania działań diagnostycznych większa koncentracja na eliminowaniu objawów zaburzonego zachowania niż na dociekaniu przyczyn większa koncentracja na eliminowaniu objawów zaburzonego zachowania niż na dociekaniu przyczyn własne nastawienia do problemów alkoholowych - np. własne systemy negacji, własne nastawienia do problemów alkoholowych - np. własne systemy negacji, lęk przed kłopotami – co zrobię jak takie dzieci ujawnią się? lęk przed kłopotami – co zrobię jak takie dzieci ujawnią się? strach przed rodzicami. strach przed rodzicami.

38 Po stronie dziecka: system zaprzeczeń system zaprzeczeń przyjmowane destrukcyjne dla osobowości dziecka wzory przystosowania społecznego (role) przyjmowane destrukcyjne dla osobowości dziecka wzory przystosowania społecznego (role) Po stronie metod: brak niezawodnych metod i precyzyjnych narzędzi badawczych np. testów przesiewowych brak niezawodnych metod i precyzyjnych narzędzi badawczych np. testów przesiewowych brak instytucjonalnego oparcia brak instytucjonalnego oparcia brak jasnych rozwiązań prawnych brak jasnych rozwiązań prawnych Źródła trudności z rozpoznawaniem dzieci z rodzin z problemem alkoholowym

39 Remedium Odpowiednia wiedza i umiejętności diagnostyczne. W celu diagnozowania dziecka z rodziny zagrożonej wychowawca - pedagog powinien posiadać specyficzną wiedzę o: chorobie alkoholowej i specyfice funkcjonowania rodziny alkoholowej; sytuacji psychologicznej dziecka oraz pozostałych członków rodziny dysfunkcyjnej; przyczynach i mechanizmach powstawania i przejawach urazów psychicznych oraz zaburzeń w zachowaniu;

40 destrukcyjnych wzorach społecznego przystosowania się podejmowanych przez dzieci z rodzin dysfunkcyjnych takich jak: bohater rodzinny, kozioł ofiarny, niewidzialne dziecko i maskotka ; koncepcjach diagnozy i pomocy dziecku oraz jego rodzinie ; specyfice profilaktyki drugorzędowej adresowanej do dzieci i młodzieży z rodzin dysfunkcyjnych (cele i metody); sposobach reagowania w sytuacjach ujawniania nadużyć wobec dzieci. Remedium

41 Bibliografia Ostaszewski K. (2003) Rewolucyjne idee i ewolucyjne zmiany w profilaktyce używania substancji psychoaktywnych, Bydgoszcz, Wykład wygłoszony w KPSW, 1-2 marca 2003 Junik W. (2004) Wybrane problemy diagnozy i pomocy dzieciom z rodzin z problemem alkoholowym w Polsce, w: Diagnostyka pedagogiczna i profilaktyka w szkole i środowisku lokalnym pod red. M. Deptuły, Bydgoszcz. Wydawnictwo Akademii Bydgoskiej im. Kazimierza Wielkiego Ostaszewski K. Nowe definicje profilaktyki, Remedium 7-8 ( ), 40-41

42 DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ!


Pobierz ppt "Wybrane problemy profilaktyki w szkole Renata Wiśmierska."

Podobne prezentacje


Reklamy Google