Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

JASKINIE. W roku 1834, w jaskini Le Chaffaud w departamencie Vienne we Francji znaleziono kość zwierzęcą z wyrytymi na niej dwiema sarnami. Isturitz:

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "JASKINIE. W roku 1834, w jaskini Le Chaffaud w departamencie Vienne we Francji znaleziono kość zwierzęcą z wyrytymi na niej dwiema sarnami. Isturitz:"— Zapis prezentacji:

1 JASKINIE

2 W roku 1834, w jaskini Le Chaffaud w departamencie Vienne we Francji znaleziono kość zwierzęcą z wyrytymi na niej dwiema sarnami. Isturitz: Wyżłobione głowy kozła i koni; Środkowy Magdalenian. Le Chauffaud: Wyżłobione sarny

3 Altamira: Bizony na sklepieniu Altamira: Czerwony bizon na sklepieniu W roku 1879 Señor Marcelino de Sautuola szukał narzędzi krzemiennych w glinie podłoża jaskini Altamira koło Santander na północnym wybrzeżu Hiszpanii, w kraju Basków. Jego pięcioletnia córeczka Maria zauważyła zwierzęta namalowane na sklepieniu jaskini.

4 I choć upłynęły jeszcze lata, zanim sztukę prehistoryczną uznano za fakt w historii kultury ludzkości, Maria de Sautuola uchodzi za odkrywcę tej sztuki. W latach odkryto malowidła i obiekty sztuki w kilku jaskiniach pomiędzy Rodanem a Atlantykiem. W roku 1940 odkryto w jaskini Lascaux w departamencie Dordogne we Francji ogromny kompleks malowideł zwierząt. Lascaux: Konie, fragment kompozycji. Środkowy Magdalenian, BP.

5 Środkowym Magdalenia frament kompozycji. Lascaux: Koń,

6 Lascaux: Tur

7 Właściwie dopiero odkrycie całych kompozycji malowideł w Lascaux uświadomiło światu, że sztuka prehistoryczna o ogromnym ładunku artystycznym jest integralną częścią ludzkiej sztuki o bardzo długiej historii. Lascaux: Jednorożec. Środkowy Magdalenian, BP.

8 Lascaux: Jeleń. Środkowy Magdalenian, BP.

9 Lascaux: Płynące renifery. Środkowy Magdalenian, BP.

10 Określenie sztuka prehistoryczna jest bardzo płynne. Wystarczy powiedzieć, że w ciągu ostatnich około 60 lat, historię tej sztuki przepisywano co najmniej trzykrotnie a zanosi się na pisanie jej po raz czwarty. W roku 1952 Abbé Hénri Breuil, który całe niemal życie spędził nad tą sztuką, opublikował dzieło pt. Czterysta wieków sztuki jaskiniowej, w którym wprowadził podział prehistorycznej sztuki na szereg okresów i wystąpił z koncepcją dwóch jej niezależnych cyklów rozwojowych. W roku 1967 (??) André Leroi-Gourhan w dziele Skarby sztuki prehistorycznej [1] wprowadził nowe koncepcje rozwoju i systematyki tej sztuki. Kilka lat temu, po odkryciu jaskini Cosquer (dosłownie podmorskiej) niedaleko Marsylii, a w szczególności jaskini Chauvet w rejonie Ardeche nad Rodanem, Jean-Marie Chauvet, Jean Clottes i ich współpracownicy cofnęli historię sztuki do roku około BP [BP - before present; przed chwilą obecną]. Wydaje się, że prawie równoczesne odkrycia w północnej Australii cofną zjawienie się ludzkiej sztuki co najmniej do BP.

11 Jak dotąd, liczne ślady sztuki prehistorycznej lub raczej paleolitycznej znaleziono w Europie i Afryce, niedawno w Australii; mniej liczne w Azji (w rejonie jeziora Bajkał) i Ameryce.

12 Z prehistoryczną sztuką wiąże się problem datowania i podziału tej sztuki na okresy, geograficznych jej skupisk związanych z miejscami "osiedlenia się" wczesnego człowieka, oraz istnienia lub nieistnienia ciągłości jej rozwoju, uwarunkowanej drastycznymi zmianami klimatycznymi. Ludzie paleolityczni najprawdopodobniej mieli skomplikowany system wierzeń i rytuałów, oczywiście nie uniwersalny, powiązany z codziennym życiem, który znajdował swoje odbicie w sposobie dekorowania ich narzędzi i ścian jaskiń symbolicznymi wizerunkami, w większości realistycznymi, ale również i zadziwiająco abstrakcyjnymi. Współczesne zrozumienie tego systemu pozostaje i zapewne pozostanie fragmentaryczne i podlegające różnym interpretacjom. Poznajemy daty i techniki owej sztuki, nawarstwienia malowideł i rytów naskalnych, ale, poza oczywistym istnieniem związku z ówczesnym otoczeniem i warunkami życia człowieka, niewiele pewnego wiemy o motywacjach tej sztuki, jej symbolice i znaczeniu, powodach nagromadzenia malowideł i rytów w pewnych tylko jaskiniach, o ówczesnej "sztuce dla sztuki". Czy te dekorowane w tak trudnych warunkach jaskinie były świątyniami kultowymi? "galeriami sztuki"? szkołami sztuki? W Europie znane jest około 130 dekorowanych jaskiń, malowidła różnią się od siebie, są na ogół w głębi jaskiń. Większość z tych jaskiń znajduje się w południowo-zachodniej Francji (Dordogne) i północno- wschodniej Hiszpanii (Basque), choć najsłynniejsze obecnie jaskinie Chauvet i Cosquer znajdują się w południowo-wschodniej Francji (odpowiednio rejony Ardeche i Marseille).

13 Gargas: Ręce (negatyw).

14 Na ścianach tych jaskiń pozostały namalowane zarysy dłoni (w pozytywie - odbicie lub negatywie - zarys), symbole o narzucającej się seksualnej wymowie, a przede wszystkim zwierzęta: mięsodajne mamuty, bizony, konie i kozły (niektóre ranne w polowaniu), drapieżne niedźwiedzie, lwy, pantery. (Konie, których znaczenia w rozwoju cywilizacji człowieka nie sposób przecenić, były wtedy jeszcze dzikie i podobne do żyjących do dzisiaj koni Przewalskiego).

15 W pierwszej połowie XX wieku, najwcześniejsi prehistorycy dzielili późny Paleolit na dwie główne eopki: Solutrean i Magdalenian, które to nazwy pochodzą od dwóch głównych rejonów znalezisk we Francji Solutré (Saone-et-Loire) i La Magdelaine (Dordogne).

16 Pierwszą systematyczną chronologię sztuki jaskiniowej zaproponował Abbé Hénri Breuil. Według niego sztuka jaskiniowa przeszła przez dwa kolejne, niezależne cykle, postępujące od form archaicznych do złożonych i szczegółowych obrazów. Aurignacian- Perigordian ( BP) i Solutrean- Magdalenian ( BP). Okres Magdalenian dzielił na sześć podokresów. W obu cyklach traktował oddzielnie malarstwo i ryty naskalne. Podział na cykle i okresy opierał się na charakterystykach znalezisk, w tym wyżłobień i malarstwa jaskiniowego. Malarstwo jaskiniowe miało być z okresu Magdalenian IV-V.

17 Chronologia Abbé Breuil'a została zmodyfikowana przez André Leroi- Gourhan'a, który w swojej monumentalnej książce Treasures of Prehistoric Art (1967) [1], stanowiącej ukoronowanie jego ponad dwudziestoletniej pracy nad statystyczną systematyką sztuki jaskiniowej, podjął próbę szerokiej interpretacji prehistorycznej sztuki. Ta interpretacja została zakwestionowana przez Jean'a Clottes w późnych latach po odkryciach jaskini Chauvet. Nie mniej jednak warto przytoczyć tutaj kilka punktów interpretacji Leroi-Gourhan. Modyfikacje wynikające z odkryć w jaskiniach Chauvet dotyczą głównie (i bardzo istotnie!) ewolucji sztuki prehistorycznej i jej podziału na okresy, początków oraz datowania ich trwania. : André Leroi-Gourhan wyróżnił cztery okresy: Aurignacian, Gravetian, Solutrean i Magdalenian, i równocześnie style, niekiedy podzielone jeszcze na podokresy i podstyle, definiowane pewnymi powtarzającymi się charakterystykami rysunku. Według niego istniał nieprzerwany rozwój prehistorycznej sztuki postępujący serią szybkich skoków, rozdzielonych długimi okresami przejściowymi

18 Styl I ( BP) : Wszystkie znaleziska z figuralną reprezentacją od samych początków okresu Aurignacian do dojrzałego okresu Gravetian. Cechą charakterystyczną były wyżłobienia na kamiennych blokach i pierwsze skoordynowane sylwetki oraz asocjacje konia i wołu, mamuta i konia oraz symbolicznej kobiecej pochwy i męskich kropek. Styl II ( BP) : Od końcowego okresu Gravetian do pierwszej fazy okresu Solutrean. Pojawiają się wielkie sanktuaria w wnętrzach jaskiń (np. Gargas), ale większość rytów i obrazów była wykonana na płytach kamiennych i ścianach schronów skalnych w zasięgu światła dziennego. Zwierzęta rysowane były z profilu, o ciągłej, sinusoidalnej linii karku i grzbietu, z nieproporcjonalnymi, słabo zarysowanymi nogami. Ważniejsze jaskinie tego okresu to (w nawiasie rok odkrycia jaskini): Laussel (1909), Pair-Non-Pair (1881), Los Hornos (1903), Gargas (Houtes-Pyrenées, 1911). Styl III ( ) : Dojrzały okres Solutrean do wczesnego okresu Magdalenian (I-II, Breuil'a). Malarstwo i ryty przenoszą się w głąb jaskiń, z dala od światła dziennego. Zostaje osiągnięte mistrzostwo rysunku, kolorystyki, wypełnianie wyżłobionych lub namalowanych zarysów ochrą i węglem drzewnym albo barwnikiem manganowym. Zwierzęta są bardziej realistyczne, "żywe" i "gwałtowne", chociaż z zbyt małymi głowami i kończynami. (np. Lascaux (1940), Pech-Merle (1922, 1949), Cougnac (1949), Le Gabillou (1941)).

19 Pech-Merle: Koń, dłoń i znaki. Styl III. Na lewo znajduje się drugi koń zwrócony przeciwnie i druga dłoń.

20 Cougnac: Kozioł. Styl III.

21 Le Gabillou: Bizon koń, ryt naskalny. Styl III.

22 Wczesny Styl IV ( BP BP) : Środkowy Magdalenian (III-IV). Większość sanktuariów jest usytuowanych w nieoświetlonych jaskiniach, daleko od wejścia, pochodzi ze Stylu IV, np. Rouffignac (1947), Villars (1958), Niaux (znana od dawna, uznana za paleolityczną 1906), Le Portel (1908), Les Trois Frères (1912), Le Tuc d'Audoubert (1912), Montespan (1881, 1923). Zanikają rysunki mamutów i reniferów, większość malowideł przedstawia bizony i konie, a rzadziej jelenie i kozły. Inne ważne jaskinie to: Teyjat (1903), Commarque (1915), Les Combarelles (1901), Font-de-Gaume (1901), Arcy-sur-Cure (1901), Marsoulas (1883), Las Monedas (1952), Tibiran (1951), Ebbou (1912, 1946) Rouffignac: Mamut.

23 Le Portel: Bizon. Wczesny Styl IV.

24 Niaux: Fragment kompozycji w Okrągłej Komorze.

25 1 Niaux: Bizon ze znakami w kształcie strzał.

26 Późny Styl IV ( BP) : Późny Magdalenian (V-VI). Najczęstsze są dodatki do wcześniejszych kompozycji, powracają wizerunki reniferów. Nadal malowane są konie, pojawiają się ptaki, ryby oraz kolczaste, harpunowate znaki - symbole męskie. Końcowy Styl IV : Późny Magdalenian (VI). Koniec sztuki paleolitycznej i przejście do sztuki mesolitycznej. Na przykład jaskinie w Porto Badisco na Sycylii, udekorowane symbolicznymi znakami i figuratywnymi malowidłami przedstawiającymi mesolitycznych myśliwych, datowane są na około BP. Schemat Leroi-Gourhan, podobny w zasadzie do schematu Breuil'a, dopatrywał się stopniowego postępu od form prostych do złożonych i traktował sztukę paleolityczną jako jednolite zjawisko. Jeszcze zanim stały się dostępne precyzyjne techniki datowania, kwestionowano schemat Leroi-Gourhan, który sprowadzał się do pojedynczego początku i pojedynczego szczytowego rozkwitu tej sztuki. Przedstawiano hipotezy różnic regionalnych, postępu, cofania się, eksperymentowania, wręcz indywidualności artystów, itd. Argumentowano, iż, podobnie do ewolucji, sztuka paleoliczna rozwijała się w sposób skomplikowany, miała okresy rozkwitu i współistnienia stylów i motywów. Sztuka paleolityczna zanikła z cofnięciem się lodowców, około BP.

27 Istnieje cały bogaty dział sztuki paleolitycznej, który obejmuje dekoracje na broni (oszczepach, maczugach), narzędziach i ornamentykę. Ta ostatnia grupa może podpadać pod sztukę kultową: figurki, ryty na kamieniach i symboliczną: malarstwo jaskiniowe. Dekorowane przedmioty pochodzą z różnych okresów i stanowią jedno z głównych źródeł informacji dla pewnego wyobrażenia sobie życia codziennego tamtych ludzi. W chronologii Leroi-Gourhan dekoracje na przedmiotach użytkowych najczęściej pochodzą ze Środkowego i Późnego Magdalenian ( BP). Figurki o możliwym znaczeniu religijnym pochodzą głównie z okresu Gravetian (ok BP) Słynne są figurki kobiece, tzw. Wenus, znalezione w Kostienkach nad Donem na Ukrainie, w Niemczech i Francji. Narzuca się ich symbolika seksualna i płodności.

28 Laugerie Basse: Figurka kobiety wyrzeźbio na w kle mamuta, tzw. "Bezwstyd na Wenus"; 8 cm wysokości. Magdaleni an III-IV. Lespegue: Figurka kobiety wyrzeźbion a w kle mamuta; 15 cm wysokości. Solutrean

29 E Laussel: Kobieta trzymająca róg bizona. Relief, 45 cm wysokości; określany na BP (między Solutrean i Gravetian).

30 Paleolityczne dekoracje występują w dwóch lokalizacjach: w schronach skalnych, gdzie dochodziło światło dzienne (ryty i malowidła mogły być wykonywane przy świetle dziennym) i w podziemnych jaskiniach. André Leroi-Gourhan twierdził, że dekoracje w schronach skalnych są wcześniejsze. Jaskinie Cosquer i Chauvet temu zaprzeczają, ale z kolei odkryte w Australii najstarsze znane dekoracje, składające się z kolistych, być może niegdyś pomalowanych, są dekoracjami w schronach skalnych. Dekorowane wewnętrzne (podziemne) sanktuaria zwykle zaczynają się w dogodnych wnękach w głębi jaskiń, w pewnej odległości od wejścia, co może świadczyć o ich specjalnym, rytualnym celu i rzadkim docieraniu tam ludzi. Niektóre znaki mogły być oznakowaniem drogi w jaskini i ostrzeżeniami w trudnych do przejścia miejscach. Leroi-Gourhan uważał dekorowane jaskinie za sanktuaria, w których malowidła zgrupowane były w bardziej odległych częściach jaskiń. Twierdził, że malowidła zwierząt są podzielone topograficznie (idąc od wejścia do jaskini) na trzy grupy: duże roślinożerne (mamuty, bizony, woły, konie); mniejsze roślinożerne: (kozły i jelenie) i - najdalej w jaskiniach - najgroźniejsze zwierzęta: lwy, niedźwiedzie i nosorożce. Było to jakby "myśliwskie" pogrupowanie malowideł. W statystycznej interpretacji Leroi-Gourhan, typowe zgrupowania zwierząt w głównej kompozycji przedstawiają bizona i konia, wołu i konia oraz bizona i mamuta. W jaskini Le Portel w centralnej kompozycji znajdują się bizon, koń i kozioł, w Niaux bizon/koń/lew/kozioł/jeleń; w Lascaux bizon/wół i koń/lew/jeleń/nosorożec i sparowane znaki seksualne.

31 Ludzie byli przedstawiani bardzo rzadko. Częściej zdarzały się symbole niewątpliwie seksualne, reprezentujące pochwę lub penis, te ostatnie najczęściej jako dekoracje kijów/maczugi. Kilka rytów naskalnych przedstawia sylwetki kobiet pochylonych do przodu, co niektórzy interpretowali jako typową pozycję seksualną paleolitycznych kobiet.

32 La Roche á Lalinde: Schematyczne postacie kobiece na płycie kamiennej. Ryt naskalny, postacie cm wysokości. Magdalenian III

33 Mężczyźni zdarzają się jeszcze rzadziej, szczególnie we wcześniejszych okresach. Słynne jest malowidło czarownika ze sklepienia jaskini Les Troi Frères, ponad malowidłami zwierząt. W jaskini Le Gabillou znajduje się ryt mężczyzny z głową i ogonem bizona. Les Troi Frères: "Czarownik", 75 cm wysokości.

34 Wizerunki twarzy są bardzo rzadkie, znany jest wizerunek z jaskini Marsoulas (Środkowy Magdalenian, III, BP) i na małej dekoracji kija z Późnego Magdalenian. Marsoulas: Twarz ludzka, 20 cm wysokości. śrotkowy Magdalenian Postaci mężczyzn były przedstawiane z głowami zwierząt, np. bizonów. Znane są naskalne ryty "duchów", do złudzenia przypominające dzisiejsze karykatury duchów z okrągłymi oczodołami, niekiedy mógł to być wizerunek ptaka, np. sowy. W niektórych rytach można dopatrywać się abstrakcji i fantazji w przedstawieniu zarówno ludzi jak i zwierząt.

35 Mężczyźni zdarzają się jeszcze rzadziej, szczególnie we wcześniejszych okresach. Słynne jest malowidło czarownika ze sklepienia jaskini Les Troi Frères, ponad malowidłami zwierząt. W jaskini Le Gabillou znajduje się ryt mężczyzny z głową i ogonem bizona. Les Troi Frères: "Czarownik", 75 cm wysokości.

36 Wizerunki twarzy są bardzo rzadkie, znany jest wizerunek z jaskini Marsoulas (Środkowy Magdalenian, III, BP) i na małej dekoracji kija z Późnego Magdalenian. Marsoulas: Twarz ludzka, 20 cm wysokości. Środkowy Magdalenian. Postaci mężczyzn były przedstawiane z głowami zwierząt, np. bizonów. Znane są naskalne ryty "duchów", do złudzenia przypominające dzisiejsze karykatury duchów z okrągłymi oczodołami, niekiedy mógł to być wizerunek ptaka, np. sowy. W niektórych rytach można dopatrywać się abstrakcji i fantazji w przedstawieniu zarówno ludzi jak i zwierząt.

37 Symbole seksualne są wyraźnie obecne w sztuce paleolitycznej, ale jest ona bardzo dyskretna w scenach erotycznych. La Magdeleine: Erotyczny naskalny ryt kobiety.

38 Być może pojmowali owi ludzie seks bardziej jako funkcję biologiczną, niż erotyczną. Leroi-Gourhan sądził iż domniemany paleolityczny kult płodności został być może wyolbrzymiony przez współczesną zachodnią kulturę, w której erotyzm gra ogromną i ważną rolę. Częściej napotkano na zgrupowania wizerunków kobiet, lub symbolów kobiecych, ze zwierzętami, najczęściej z bizonami. Leroi-Gourhan interpretował to jako symbolikę kobiecej mocy. Wizerunki mężczyzn, lub symbole męskie, zgrupowane są najczęściej z końmi i/lub bizonami i znajdują się w głębi jaskiń, w pobliżu wizerunków groźnych zwierząt: lwów, niedźwiedzi i nosorożców.

39 KONIEC! Dawid Liberski Kl. IVa


Pobierz ppt "JASKINIE. W roku 1834, w jaskini Le Chaffaud w departamencie Vienne we Francji znaleziono kość zwierzęcą z wyrytymi na niej dwiema sarnami. Isturitz:"

Podobne prezentacje


Reklamy Google