Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

PIENIĄDZ POCHODZENIE, FORMY, FUNKCJE. Pieniądz jako pośrednik Pieniądz jest pierwszym i najważniejszym pośrednikiem Co było główną przyczyną powstania.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "PIENIĄDZ POCHODZENIE, FORMY, FUNKCJE. Pieniądz jako pośrednik Pieniądz jest pierwszym i najważniejszym pośrednikiem Co było główną przyczyną powstania."— Zapis prezentacji:

1 PIENIĄDZ POCHODZENIE, FORMY, FUNKCJE

2 Pieniądz jako pośrednik Pieniądz jest pierwszym i najważniejszym pośrednikiem Co było główną przyczyną powstania pieniądza?

3 Definicja pieniądza  Potoczna: bardzo prosta:  To wszystko czym się płaci za dobra/usługi, które chcemy nabyć- co jest akceptowane jako środek wymiany

4 Cechy pieniądza  Pośrednik w transakcjach (wartość wymienna)  Miara wartości (do porównywania cen)  Mozliwość przechowania wartości w czasie (tezauryzacja) ?????  Współcześnie: legalność ;zwolnienie od zobowiązań

5

6 Definicja (zbyt) wymagająca? Wymagająca: aby dany środek uznać za pieniądz musi on spełniać wszystkie funkcje, a nie tylko jedną –środek płatniczy -Musi być ogólnie/oficjalnie uznany za legalny środek płatniczy -aby mógł zwalniać z długów -Musi być miarą wartości (aby porównywać ceny różnych dóbr i mierzyć ich wartośc rynkową) musi umożliwiać przechowywanie wartości w czasie

7 Problemy z definicją pieniądza  Potoczna: bardzo prosta:  To wszystko czym się płaci za dobra/usługi, które chce nabyć  Czy pieniądz musi mieć swoją własną wartośc- czy być tylko pośrednikiem?  Czy mogą istnieć na danym obszarze rózne systemy pieniężne?  Pytanie: czy można oszczędzać-przechowywać wartość- w pieniądzu tylko transakcyjnym?  Dlaczego w PRL ludzie starali się oszczędzać w złocie i walutach obcych?

8 Pieniądz przyszły jest wart mniej

9 Pieniądz-dwa ujęcia  Money –pełny pieniądz  Posiada - w pełni lub w przeważającym stopniu- funkcję zachowania niezmiennej wartości w czasie  Ma własną wartośc  Currency -pieniądz obiegowy  Oparty na zaufaniu  Także na przymusie państwowym  Nie ma (nie musi mieć) własnej wartosci

10 Koniec z pokryciem pieniądza papierowego Czy obecnie mamy pieniądz-w pełnym znaczeniu tego słowa? Nowa epoka: FIAT MONEY Jak do tego doszło?

11 Powstanie pieniądza- teorie  1. najpierw był barter –ujęcie klasyczne  2.to państwo (władza)stworzyło pieniądz do płacenia podatków-(chartysm)  3.najpierw był dług; pieniądz zawsze jest długiem (symbolizuje dług)- teoria antropologiczna

12 A/ Barter -pieniądz powstał jako pośrednik: A- B A- P- B; barter ograniczał wymianę (trudnośc dopasowania Pieniądz od początku był pożądanym dobrem (towarem) mającym szczególnie dobre cechy jako pośrednik przy wymianie

13 B/ Państwo jako zródło pieniądza  Zawsze powstaje jakaś forma władzy na danym terytorium  Państwo musi ściągać podatki  Pieniądz jest dogodną formą podatków  Państwo uzyskuje władzę emisji i korzyści z emisji (seniorat)  Pieniądz państwa staje się najbardziej rozpowszechniony  W końcu państwo zyskuje monopol emisji

14 C/ Pieniądz jako dług-teoria antropologiczna(D.Graeber) -w lokalnych wspólnotach dług jest często stosowany zamiast wymiany bezpośredniej -powstała zwyczajowa podstawowa jednostka długu -została zalegalizowana przez państwo jako danina Podatek –najwygodniejszy pieniężny

15  Historia form pieniądza

16

17 Kamienne pieniądze na wyspie Yap (Polinezja)

18

19 Formy pieniądza  Brak pieniądza- barter  Pieniądz w formie lokalnie uznanej  Pieniądz kruszcowy (metalowy)  Pieniądz papierowy  Pieniądz bezgotówkowy- skryptualny  Pieniądz bezgotówkowy- elektroniczny Pieniądz papierowy- ewolucja Pieniądz papierowy- ewolucja Pieniądz kruszcowy państwa Pieniądz kruszcowy państwa  Pieniadz papierowy państwa ale z pokryciem  Pieniądz bankowy z pokryciem kruszcu pieniądz tylko papierowy państwa  Pieniądz tylko papierowy państwa i bankowy 

20 Systemy walutowe  Do 1816:ewolucja pieniądza kruszcowego: bimetalizm, monometalizm  :gold standard, funkcjonuje pieniądz złoty oraz papierowy- pokrycie na pokrycie na żądanie – potem sztabowo- złoty -Automatyzm złota -Brak inflacji – okresowa deflacja -Bezpieczeństwo i zaufanie,wymienialność międzynarodowa -Wady: za mało pieniądza (PKB rośnie szybciej)

21 Pieniądz kruszcowy a jednostki pieniężna  Kruszec (lub inne pożądane dobra) mogą występować w róznych formach i ilości wagowej  Wymiana była łatwiejsza przy ujednoliceniu wagi-typowe ujednolicone ilości powszechne w obrocie otrzymywały nazwy- np.talar; ale te nazwy to symbole jednostek wagowych  działalnośc mennicza była wolna

22

23 Rywalizacja między prywatnymi mennicami a państwem  Prywatne mennice działały w warunkach konkurencji-to uniemozliwiało fałszowanie pieniędzy (wagi ) na dużą skalę  Od początku władcy dązyli do dominacji w biciu pieniądza;to przynosiło dochód: seniorage (seniorat) –ale także do narzucenia posługiwania się ich pieniądzem (np.w płaceniu podatków)

24 dominacja pieniądza państwowego dominacja pieniądza państwowego  Popularna nazwa; nazwa (livre,suweren, dinar)odrywa się od wartości (wagi)  Powszechna deprecjacja przez państwo  skutek: Prawo Greschama-Kopernika  Narzucenie monopolu bicia monety  Konkurencja: monometalizm-bimetalizm  Atut pieniądza państwa: prawny środek płatniczy

25

26 Pieniądz papierowy-prywatny  W Europie wystepuje już dawno,to kwity depozytowe bankierów (noty bankowe)  Założenia:  mają pełne pokrycie;w praktyce nie zawsze co daje dodatkowe zyski  Konkurencja między bankami uniemożliwia nadmierną emisję kwitów  Bankierzy akceptujący cudze kwity rozliczają się złotem  Warunek: zaufanie do banku

27 Wolna bankowość:18-19 w.  Każdy bank odpowiada za gwarancję pokrycia: nie ma banku centralnego  Banki konkurują o depozyty  Każdy bank ma własną stopę pokrycia  Im większy bank tym łatwiejsza dodatkowa emisja banknotów  Państwo utrudnia wzrost banków (USA)

28 Kreacja pieniądza przy standardzie złota  Banki prywatne tworzyły od dawna pieniądz wydając więcej certyfikatów (not bankowych-banknotów) niż posiadały złota  Ale narażone były zawsze na ryzyko niewypłacalności, dlatego ich podaż certyfikatów była ograniczona  W rezultacie w wolnej bankowości banki prywatne często upadały

29 Pieniądz papierowy- państwo  Warunek:powszechnośc, prawny środek zapłaty, pokrycie, zaufanie; nadużycia  Pierwsze eksperymenty:  John Law: , Francja,Ludwik XV  Ewolucyjna droga:przywileje dla banku państwowego - Bank of England: 1694  Pieniądz papierowy przymusowy: asygnaty  (Rewolucja Francuska,wojny, powstania)

30 Jak powstawały banki centralne  Wolna bankowośc – immanentne ryzyko  Cykliczne upadki prywatnych banków  Potrzeba banku banków- pożyczkodawcy dla zagrożonego banku ostatniej instancji  Interes banków- mogą stracić plynność i będą ratowane; możliwośc zmniejszenia rezerwy cząstkowej  Interes państwa- zwiekszone kredyty

31 Powstają banki centralne  Utrzymanie tylko cząstkowego pokrycia depozytów w banku staje się regułą  Bank centralny (BC)umacnia władzę państwa nad pieniądzem i gospodarką  Monopol emisyjny państwa  Państwo- przez BC prowadzi politykę pieniężną  W końcu prowadzi to do monopolu pieniądza papierowego

32

33

34 Pieniądz papierowy a banki centralne  Istnienie banku centralnego nie usuwa automatycznie zasady pokrycia pieniądza papierowego  Ale pieniądz papierowy staje się powszechny w obrocie  Praktycznie w XIX w. istnieje system pokrycia sztabowo-złoty

35  OD TEJ PORY BANKI TWORZĄ KREDYT A KREDYT TWORZY PIENIĄDZ –bezgotówkowy  TEN PIENIĄDZ BEZGOTÓWKOWY MA POKRYCIE JUŻ NIE W JEDNYM BANKU ALE W CAŁYM SYSTEMIE BANKOWYM- bo każdy bank (teoretycznie) może otrzymać plynnośc od BC i każdy bank musi akceptować pieniądz emitowany przez BC  To znacznie zwiększa możliwość utrzymania tylko małej rezerwy cząstkowej i kreacji pieniądza bankowego- vide schemat poniżej

36  KREACJA PIENIĄDZA przez banki  Pieniądz KREUJE CAŁY SYSTEM BANKOWY  BANK UDZIELA KREDYTU NA PODSTAWIE DEPOZYTU  ALE KREDYT W BANKU TO ZAPIS W KSIĘGACH BANKU  W WYNIKU PRZELEWU INNY BANK UDZIELA KREDYTU (mimo ze nie było wpłaty)

37 Systemy walutowe  Do 1816:ewolucja pieniądza kruszcowego: bimetalizm, monometalizm  :gold standard, funkcjonuje pieniądz złoty oraz papierowy- pokrycie na pokrycie na żądanie – potem sztabowo- złoty -Automatyzm złota -Brak inflacji – okresowa deflacja -Bezpieczeństwo i zaufanie,wymienialność międzynarodowa -Wady: za mało pieniądza (PKB rośnie szybciej)

38 W.Brytania przyjmuje standard złota

39  do końca I wojny państwa dążyły do sprostania zasady pokrycia pieniądza w złocie (gold standard) chociaż było to coraz trudniejsze i praktycznie uzywane tylko w dużych transakcjach- system sztabowo-złoty  Równocześnie istnieją w obiegu monety złote i srebrne

40 Okres międzywojenny-  „Brudny” standard złota;Dirty Float  Zmiany parytetów złota w walutach,chaos  1922 :konferencja w Genui:  System dewizowo –złoty: dolar, funt = złoto dolar, funt = złoto

41  System walutowy świata w 1929 r.: dwie waluty rezerewowe: dolar USD i funt szterling

42 –odwrót od stałych kursów W.Brytania zawiesza wymienialnośc funta Roosvelt dewaluuje dolara (35 $ za uncję), zawiesza wymienialność dolara na złoto Zakaz używania złota w transakcjach, wymienialność na złoto tylko między bankami centralnymi

43 Kto pierwszy zerwał ze złotem –wzrost PKB

44 Koniec wymienialnośći wewnętrznej pieniądza (w USA )  Prezydent F.D.Roosevelt w Wielkim Kryzysie najpierw zawiesza wymienialnośc dolara w kraju i ogłasza przymusowy skup złota   a potem : dewaluuje dolara (20 → 34 USD za uncję)  Pozostaje tylko wymienialność zewnętrzna- między bankami centralnymi państw

45

46 Wielki Kryzys: po 1929 r. międzynarodowy system walutowy  Wydatki I wojny spowodowały emisję pieniędzy papierowych bez pokrycia: hiperinflacje (Niemcy, Austria, Węgry, Polska,inne kraje)  W. Brytania przeprowadza dewaluację funta  Dominuje system dolarowo –złoty  Walka o rynki: „begger your neighbours”

47 Bretton Woods 1944 r. stałe kursy; koniec z konkurencyjną deprecjacją i niemozliwym powszechnym standardem złota Będzie jedna waluta głowna-dolar USDBędzie jedna waluta głowna-dolar USD Dolar będzie miał pokrycie w złocie (wymienialności zewnętrzna )Dolar będzie miał pokrycie w złocie (wymienialności zewnętrzna ) Kursy innych walut :+/- 1 % oparte na USDKursy innych walut :+/- 1 % oparte na USD MFW będzie pomagał rządom aby utrzymać stałe kursyMFW będzie pomagał rządom aby utrzymać stałe kursy

48  Bretton Woods,1944  J.M.Keynes i D.White

49

50 Rosnące gospodarki potrzebują rosnącej płynności  Wzrarastający handel i wzajemna zalezność  Typowy telefon potrzebował 48 importowanych części  W 1960 W. Brytania importowała i eksportowała 43% PKB, NRF 45 %  To wymagało nieustannie wzrastającej podazy waluty obrotów (rezerwowej): dolarów USD. Złota było za mało  W połowie lat 60. 1/3 walut rezerwowych to USD i GBP, reszta to złoto

51 As Good as GoldAs Good as Gold H o w d o e s a n a t i o n a l c u r r e n c y l i k e t h e U. S. d o l l a r b e c o m e a r e s e r v e a s s e t, a d d i n g t o t h e w o r l d ’ s t o t a l l i q u i d i t y ? T h e U n i t e d S t a t e s r u n s a b a l a n c e o f p a y m e n t s d e f i c i t b y s p e n d i n g m o r e m o n e y i n o t h e r c o u n t r i e s ( b u y i n g t h e i r p r o d u c t s, i n v e s t i n g i n t h e m, o r g i v i n g t h e m d o l l a r s ) t h a n t h e y s p e n d i n t h e U n i t e d S t a t e s. T h e e x t r a d o l l a r s a r e h e l d b y t h e c o u n t r i e s ’ c e n t r a l b a n k s. T h e b a n k s d o n o t a s k t h e U n i t e d S t a t e s t o r e d e e m t h e m f o r g o l d o r a n o t h e r c u r r e n c y. A s l o n g a s f o r e i g n b a n k s a c c e p t a n d h o l d d o l l a r s a s i f t h e y w e r e g o l d, t h e d o l l a r s a c t a s r e s e r v e s. H o w l o n g c o u l d t h e w o r l d r e l y o n t h e U n i t e d S t a t e s a n d t h e U n i t e d K i n g d o m t o r u n b a l a n c e o f p a y m e n t s d e f i c i t s a n d s u p p l y t h e n e c e s s a r y a d d i t i o n a l l i q u i d i t y ? C o u l d t h e U n i t e d S t a t e s a n d t h e U n i t e d K i n g d o m c o n t i n u e t o c r e a t e m o r e d o l l a r s a n d p o u n d s w h e n t h e i r o w n r e s e r v e s o f g o l d w e r e g r a d u a l l y d e c l i n i n g ? T h e U. S. d o l l a r f u e l e d t h e g r o w t h o f t h e w o r l d ' s e c o n o m y, b u t a t a p r i c e : i n f l a t i o n a t h o m e a n d r e d u c e d g o l d r e s e r v e s. "Too little liquidity could permit a crisis to develop in which most of the world would tend toward economic stagnation and would suffer from declining trade."Pierre-Paul SchweitzerManaging Director of the IMF,November 16, 1964"Too little liquidity could permit a crisis to develop in which most of the world would tend toward economic stagnation and would suffer from declining trade."Pierre-Paul SchweitzerManaging Director of the IMF,November 16, 1964 Dolar tak dobry jak złoto  USA miały stały deficyt obrotów bieżących,tj. - Ujemny w obrotach handlowych -Dodatni w przepływach kapitalowych (inwestycje zagraniczne USA) -Powstały rezerwy dolarowe w zagranicznych bankach centralnych -Dopóki banki nie żądały wymiany USD na złoto to USD pełniły rolę rezerw walutowych -W ten sposób podaż dolara podtrzymywała rozwój handlu i obrotów kapitałowych

52 Zalew dolarów  W latach 60. niedobór USD zamienił się w nadmiar.  Wzrastały rezerwy dolarowe w bankach centralnych  Pojawiły się eurodolary i eurowaluta  USA prowadziły ekspansywna politykę pieniężną i znacznie zwiekszyły podaż dolarów

53 W końcu lat 60. nadmiar dolarów był wyraźny w stosunku do złota w USA Złoto na rynku chwilami osiągało wiekszą cenę niż oficjalny parytet dolara Pojawiła się chęć wymiany dolarów na złoto w USA przez banki centralne (Francja)

54 Pogarszający się deficyt handlowy USA

55 Dylemat Triffina  Jeśli USA zmniejszą deficyt (i podaz USD) to niedobór dolarów spowoduje światowa recesję i niestabilnośc (problem dłużników|)  Jeśli USA będą kontynuowały dotychczasowy deficyt i podaż dolarów wzrost gospodarki światowej będzie trwał ale zmniejszy się zaufanie do dolara

56 Propozycja Triffina  Nie jest możliwe aby eden kraj i jego waluta realizował cele zarówno własnwej gospodarki jak i światowej  Proponuje on kreację nowej waluty rezerwowej –ale nie zależnej ani od złota ani od waluty danego kraju.Zwiększy to konieczna płynnośc w gospodarce światowej.  USA będą mogły zmniejszyć deficyt i dolar będzie dalej częścią walut rezerwowej  Triffin uważał że –w 1960 r- reforma międzynarodowego systemu była długo odkładana.

57 Niedobór złota w 1966 r.centralne banki i rządy miały 14 mld.USD złota.USA miały 13,2 mld. ale tylko 3,2mld. do wymiany; reszta była pokryciem u siebie w USA.

58 PRÓBY ZACHOWANIA SYSTEMU DOLAR-GOLD EXCHANGE  Kraje Europy zach. I USA zobowiązały się podtrzymać cenę złota na rynkach w stos.do spekulantów  USA miały ograniczyć emisję długu i wywozu $ za granicę  W 1961 r.powstał „pool złota” by bronić ceny 35$/uncja  Po 1966 r. pool rozpadł się; każdy bronił swoich rezerw w złocie

59 Odpowiedź USA  Wprowadzenie podatków obciąząjących zakupy aktywów w USA lub wywóz dolarów przez nie- rezydentów w USA  Obostrzenia korporacji w USA w stosunku do wywozu kapitału  Wojna w Wietnamie zwiększyła deficyt USA  W 1971 r. nadwyzka eksportowa USA przeszła w deficyt

60 1968- Special Drawing Right  Nowa,dodatkowa waluta rezerwowa  Przydzielana krajom wg. ich wkładów  Mogła być walutą kredytu dla kraju od MFW  Okazała się zbędna wobec dalszego zwiększania się deficytu USA i podazy dolarów  Aprecjacja marki niemieckiej i jena

61 1971 :Koniec Bretton Woods

62 Od 1971 r. pieniądz nie ma pokrycia w złocie 1914-zawieszają wymienialność Niemcy 1934-zawieszenie wymienialności wewnętrznej dolara w USA-Dewaluacja dolara do 38 $ za uncję 1944:Bretton Woods- system stabilizacji kursów (+/- 1%),oparty na dolarze (złocie) 1971-prez.Nixon zawiesza ostatecznie wymienialność zewnętrzną dolara, powstają pieniądze umowne: SDR-y, ECU powstają pieniądze umowne: SDR-y, ECU Obecnie pieniądz tylko papierowy –oparty na zaufaniu! SYSTEM WIELODEWIZOWY SYSTEM WIELODEWIZOWY

63 Smithsonian Agreement próba ratowania systemu stałych kursów  Sztuczny kurs złota; rządy ograniczają obrót złotem  Porozumienie rozpadło się  Powrót do płynnych kursów

64 Po 1980 r.???  Floats and Pegs (falowanie kursów )  Równocześnie utrzymują się płynne kursy (Europa Zach.) i sztywne kursy (peg)do dolara które stosują kraje rozwijające się aby przyciągnąć inwestorów  Kraje EWG dażą do stabilizacji kursów: ERM: stałe kursy  Powstaje euro (najpierw jako waluta tylko rozliczeniowa)

65 Czy współczesny pieniądz oparty tylko na zaufaniu (fiat money) jest pełnym pieniądzem? Są sporne opinie Pieniądz współczesny oparty jest tylko na zaufaniu (do banku centralnego i siły gospodarki)

66 Fiat Money-już na zawsze czy tymczasowo?

67

68 Od $ traci 94 % wartości

69 Skumulowana inflacja w USA od 1913:2071 % w 2008r

70 konsekwencje  Płynne kursy  Rozwój derywatów, najpierw walutowych, potem procentowych  Niepewność i fluktuacje na rynkach walutowych  Olbrzymie obroty: 4,5 -5 bln.USD dziennie  Kryzysy walutowe  Spekulacje, arbitraż  Po kryzysach: gromadzenie rezerw w bankach centralnych jako obrona-wielkie bilanse banków centralnych

71 Co ma FED w bilansie (kapitał własny)? Tradycyjnie kapitał własny jest jakąś gwarancją pokrycia Dlatego ciągle banki centralne mają jakieś rezerwy w złocie  Bilans FED: 4,3 bln.USD  Kapitał własny (k.wł) :55 mld. USD  Stosunek : k.wł./Bilans = 1:77

72 Lehman Brothers upadł gdy miał stosunek pokrycia 1:31

73 Obok pieniądza w danym państwie istnieje zawsze pieniądz najbardziej pożądany (płynny), powszechny w rozliczeniach międzynarodowych –waluta rezerwowa  Obecnie :dolar USD,euro,jen, funt brytyjski  Dolar USD:60 % rezerw, największy obrót w rozliczeniach

74 Dolar -dominuje ale udział zmiejsza się

75 Problem pieniądza w skali światowej Czy dolar USD pozostanie walutą rezerwową? Państwo emitujące walutę rezerwową ma swoisty przywilej (rentę emisyjną) Czy jest nienależna -Exorbitant privilege ? Państwo emitujące walutę rezerwową ma swoisty przywilej (rentę emisyjną) Czy jest nienależna -Exorbitant privilege ?

76 OBECNY SYSTEM WALUTOWY JEST CHORY  Wyjście:Stałe kursy: Yen-Euro-dolar (YED)?  Czy powstanie pieniądz międzynarodowy?  Emitowany przez MFW (koszyk walut,na wzór euro)  To by wymagało rządu światowego i światowego banku emisyjnego  Jak na razie SDR jest tylko pieniądzem rozliczeniowym między rządami a MFW

77 System oparty na dolarze upadnie do 2020 r. (?),  jeśli nie nie nastąpi ogólnoświatowe porozumienie –nowe Bretton Woods  Grozą masowe niewypłacalności zarówno długów prywatnych jak publicznych (reset)


Pobierz ppt "PIENIĄDZ POCHODZENIE, FORMY, FUNKCJE. Pieniądz jako pośrednik Pieniądz jest pierwszym i najważniejszym pośrednikiem Co było główną przyczyną powstania."

Podobne prezentacje


Reklamy Google