Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Podstawy metodologii (5) Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 1.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Podstawy metodologii (5) Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 1."— Zapis prezentacji:

1 Podstawy metodologii (5) Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 1

2 Kryterium demarkacji Koło Wiedeńskie (M. Schlick, R. Carnap), : Zdanie jest sensowne (a zarazem naukowe) wtedy i tylko wtedy, gdy jest weryfikowalne (potwierdzalne) empirycznie. Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 2

3 Kryterium demarkacji Koło Wiedeńskie (M. Schlick, R. Carnap): Zdanie jest sensowne (a zarazem naukowe) wtedy i tylko wtedy, gdy jest weryfikowalne (potwierdzalne) empirycznie. Prawa logiki i zdania matematyczne są bezsensowne, bo nie mówią nic o świecie Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 3

4 Kryterium demarkacji Koło Wiedeńskie (M. Schlick, R. Carnap): Zdanie jest sensowne (a zarazem naukowe) wtedy i tylko wtedy, gdy jest weryfikowalne (potwierdzalne) empirycznie. Prawa logiki i zdania matematyczne są bezsensowne, bo nie mówią nic o świecie mają status podobny do reguł gramatyki Przykład: F = ma a 0 m = F/a Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 4

5 Nauka i pseudonauka Dążenie do potwierdzeń jest właściwe pseudonauce. Przykłady: astrologia, marksizm, psychoanaliza Freuda. Logik der Forschung 1934 The Logic of Scientific Discovery 1959 Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 5

6 Przykład: Freuda teoria snów Hipoteza: Każdy sen jest (symbolicznym) wyrazem stłumionych pragnień lub obaw. Ale: Pamiętamy tylko niektóre sny. Sprawozdanie ze snu zmienia jego treść. Analiza nie ustaje, dopóki nie wykryje stłumionego pragnienia. Hipoteza ad hoc o pragnieniu śmierci. Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 6 Zygmunt Freud

7 Nauka i pseudonauka Zdania, które mogą się tylko potwierdzić, nie mówią nic o świecie. Kryterium demarkacji: zdanie jest naukowe wtedy i tylko wtedy, gdy jest falsyfikowalne. Logik der Forschung 1934 The Logic of Scientific Discovery 1959 Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 7

8 Zasada krytycyzmu Należy wysuwać śmiałe hipotezy, a następnie usiłować je obalić. Nauka składa się ze zdań przyjętych na próbę. Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 8

9 Zasada krytycyzmu Logiczny schemat falsyfikacji: x(W(x) Z(x)), W(a) Z(a) W(a), Z(a) x(W(x) Z(x)) Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 9

10 Problem bazy empirycznej Logiczny schemat falsyfikacji: x(W(x) Z(x)), W(a) Z(a) W(a), Z(a) x(W(x) Z(x)) Zdanie W(a) Z(a) nazywa się potencjalnym falsyfikatorem hipotezy H x(W(x) Z(x)). Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 10

11 Problem bazy empirycznej Nie istnieje zdanie, które można byłoby rozstrzygnąć na podstawie samej obserwacji bez wcześniejszych założeń teoretycznych bez wcześniejszych oczekiwań Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 11 Uteoretyzowanie obserwacji (theory-impregnation, theory-ladeness):

12 Uteoretyzowanie obserwacji Małe dzieci widzą na zdjęciu obok dziewięć delfinów. Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 12

13 Trylemat Friesa dogmatyzm (gr. dokeo = wydaje się) psychologizm: człowiek ma władzę rozstrzygania niektórych zdań za pomocą samej obserwacji (założenie empiryzmu logicznego) regres w nieskończoność zatrzymuje się za pomocą wyboru tymczasowej bazy empirycznej J. F. Fries ( ) Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 13

14 Koncepcja wiedzy zastanej Uteoretyzowanie tymczasowej bazy empirycznej przez wiedzę zastaną (background knowledge) tj. wiedzę potoczna wcześniej przyjęte teorie Karl Popper Conjectures and Refutations 1963 Relatywizacja falsyfikacji do wiedzy zastanej Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 14

15 Przykład: falsyfikacja hipotezy Kopernika Prawo Arystotelesa: ciała ciężkie spadają w dół Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 15

16 Przykład: falsyfikacja hipotezy Kopernika Prawo Arystotelesa: ciała ciężkie spadają w dół Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 16

17 Przykład: falsyfikacja hipotezy Kopernika Prawo Arystotelesa: ciała ciężkie spadają w dół Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 17

18 Ograniczenia falsyfikacjonizmu Relatywizacja falsyfikacji do wiedzy zastanej. Relatywizacja do klauzuli ceteris paribus. Nie stosuje się do hipotez statystycznych. Teoriom niedopracowanym należy dać czas. Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 18

19 Hipoteza a eksperyment Popper: Hipoteza poprzedza eksperyment. Lakatos: Teoretyk strzela, eksperymentator kule nosi. Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 19

20 Hipotezy ad hoc Problem: zmierzyć prędkość Ziemi względem eteru Źródło: Wikipedia Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 20

21 Hipotezy ad hoc Eksperyment Michelsona- Morleya (1881, 1887): A: źródło światła B: płytka półprzeźroczysta C: zwierciadła D: ekran Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 21

22 Hipotezy ad hoc Rezultat: po obrocie interferometru nieznaczne przesunięcie prążków interferencyjnych, odpowiadające prędkości 8 km/s (prędkość ruchu Ziemi wokół Słońca 30 km/s) Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 22

23 Hipotezy ad hoc Hipoteza FitzGeralda- Lorentza (1892): ruch ciał względem eteru skraca je o czynnik Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 23

24 Hipotezy ad hoc Hipoteza ad hoc := hipoteza wprowadzona dla wyjaśnienia zagadkowego zjawiska, która poza tym nie prowadzi do żadnych nowych przewidywań. Hipotezy ad hoc uchodzą za nienaukowe. Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 24

25 Hipotezy ad hoc Hipoteza ad hoc := hipoteza wprowadzona dla wyjaśnienia zagadkowego zjawiska, która poza tym nie prowadzi do żadnych nowych przewidywań. Hipotezy ad hoc uchodzą za nienaukowe. Wbrew pozorom, hipoteza FitzGeralda-Lorentza nie jest ad hoc: skrócenie przewodnika powinno wpływać na jego oporność. Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 25

26 Hipotezy ad hoc Hipoteza ad hoc := hipoteza wprowadzona dla wyjaśnienia zagadkowego zjawiska, która poza tym nie prowadzi do żadnych nowych przewidywań. Hipotezy ad hoc uchodzą za nienaukowe. Hipoteza ad hoc w czasie jej sformułowania może w innym stadium nauki może okazać się nie ad hoc. Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 26

27 Hipotezy ad hoc Hipoteza ad hoc := hipoteza wprowadzona dla wyjaśnienia zagadkowego zjawiska, która poza tym nie prowadzi do żadnych nowych przewidywań. Co to jest nowe przewidywanie? Przykład ruchu peryhelium Merkurego i jego wyjaśnienie za pomocą ogólnej teorii względności Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 27

28 Hipotezy ad hoc Hipoteza ad hoc := hipoteza wprowadzona dla wyjaśnienia zagadkowego zjawiska, która poza tym nie prowadzi do żadnych nowych przewidywań. Co to jest nowe przewidywanie? Liczy się nie czas odkrycia efektu, lecz niezależność hipotezy od efektu. Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 28

29 Hipotezy pomocnicze Ludwik Pasteur (1862): obalenie teorii samorództwa. Eksperyment: Kolba z substancją organiczną podgrzana do temperatury wrzenia zatkana filtrem przepuszczającym powietrze Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 29

30 Hipotezy pomocnicze Eksperyment: Kolba z substancją organiczną podgrzana do temperatury wrzenia zatkana filtrem przepuszczającym powietrze H1: zawartość kolby jest sterylna, ale ma właściwości odżywcze. H2: do kolby dopływa powietrze oczyszczone z żywych komórek, ale bez właściwości sterylizujących. Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 30

31 Idealizacje Prawo swobodnego spadania: h = gt 2 /2 zakłada, że przyspieszenie jest stałe. Jednak przyspieszenie rośnie a(x) = g R 2 /(x + R 2 ); 0 x h Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 31 R h

32 Idealizacje Inne czynniki mające wpływ na spadanie: opór powietrza wysokość nad poziom morza; szerokość geograficzna obecność rud metali pod powierzchnią ciśnienie światła Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 32

33 Idealizacje h = gt 2 /2 opór powietrza wysokość nad poziom morza; szerokość geograficzna obecność rud metali pod powierzchnią; ciśnienie światła Konkretyzacja (faktualizacja) nie zawsze jest pożądana h h = a(x)dx t 2 /2 0 Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 33

34 Kontrola eksperymentalna Eksperyment Pasteura: esowaty kształt rurki miał powodować osadzanie się zanieczyszczeń porównanie z kolbą kontrolną (bez rurki) osłona kolby przed wiatrem (kurzem) Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 34 Zmienna niezależna ma być jedynym czynnikiem różnicującym porównywane układy/grupy.

35 Klauzula ceteris paribus Ceteris paribus = other things being equal żadne nieznane czynniki nie mają wpływu natomiast idealizacje polegają na założeniu, że czynniki znane ze swoich wpływów są pomijalne Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 35

36 Klauzula ceteris paribus Ze względu na klauzulę ceteris paribus potrzebna jest randomizacja eksperymentu tj. powtarzanie eksperymentu ze zmianami ze względu na czynniki, które z założenia nie mają wpływu na przebieg eksperymentu Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 36

37 Randomizacja Barometr Torricellego 1643 i eksperyment Périera 1648 zmiana miejsca pod dachem i na otwartej przestrzeni na wietrze i bez wiatru przy słonecznej pogodzie, w deszczu i we mgle, itd. Evangelista Torricelli ( ) Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 37


Pobierz ppt "Podstawy metodologii (5) Metoda hipotetyczno-dedukcyjna 1."

Podobne prezentacje


Reklamy Google