Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Wpływ postępowania upadłościowego na tok innych postępowań sądowych - wybrane zagadnienia sędzia Janusz Płoch 1.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Wpływ postępowania upadłościowego na tok innych postępowań sądowych - wybrane zagadnienia sędzia Janusz Płoch 1."— Zapis prezentacji:

1 Wpływ postępowania upadłościowego na tok innych postępowań sądowych - wybrane zagadnienia sędzia Janusz Płoch 1

2 Podstawy prawne ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze z roku z późniejszymi zmianami – tekst jednolity: Dz. U. nr 175 z 2009 roku, poz (zmiany obowiązują od roku) znowelizowane ustawą z roku przepisy Kodeksu Postępowania Cywilnego, które weszły w życie w dniu roku. swoisty tryumf statystyki sądowej nad funkcją ochronną procesu cywilnego 2

3 Dla przybliżenia problematyki skutków ogłoszenia upadłości wobec innych postępowań sądowych istotne jest ustalenie: - kiedy zostało wytoczone powództwo - co jest przedmiotem postępowania Powództwo wytoczone: przed ogłoszeniem upadłości po ogłoszonej upadłości likwidacyjnej lub układowej po zakończeniu postępowania upadłościowego Przedmiotem postępowania jest majątek masy upadłości lub inny majątek upadłego 3

4 Początek postępowania upadłościowego Data wydania postanowienia o ogłoszonej upadłości jest datą upadłości (bez względu na prawomocność postanowienia i przyjęty kierunek jego przebiegu) art. 52 i 51 ust. 2 Stwierdzenie prawomocności postanowienia o ogłoszonej upadłości ma znaczenie jedynie w sytuacjach określonych przez ustawodawcę np. w art. 146, 309, 352 puin 4

5 Kierunki przebiegu postępowania i podstawowe skutki ogłoszenia upadłości wobec upadłego Upadłość obejmująca likwidację majątku masy - syndyk obejmuje w zarząd majątek masy, a upadły traci prawo zarządu oraz możliwość korzystania i rozporządzania mieniem wchodzącym do masy upadłości (art. 173, 156, 75 i 57 puin) Upadłość z możliwością zawarcia układu – zarząd sprawuje upadły pod nadzorem nadzorcy sądowego (art. 76, 156 i 180 puin) – upadły zostaje pozbawiony zarządu własnego i wyznaczony zostaje zarządca (art. 76, 156 i 182 puin) 5

6 Formy zakończenia postępowania upadłościowego po wykonaniu ostatecznego planu podziału (art. 368 ust. 1 w zw. z art. 337) po zaspokojeniu wszystkich wierzycieli (art. 368 ust. 2) po uprawomocnieniu się postanowienia o zatwierdzeniu układu (art. 293) umorzenie postępowania (art. 361 i art. 289) uchylenie postępowania (art. 371) 6

7 Zmiany sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego jeżeli podstawy zmiany ujawniły się w toku procesu (art. 16 i 17 w zw. z art. 14 i 15 puin) jeżeli nie doszło do zawarcia układu (art. 286) po uprawomocnieniu się postanowienia sądu odmawiającego zatwierdzenie zawartego układu (art. 289 w zw. z art. 288) 7

8 Pojęcie masy upadłości Z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego staje się masą upadłości i służy zaspokojeniu wierzycieli (art. 61) W skład masy upadłości wchodzi należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz nabyty przez upadłego w toku postępowania, z zastrzeżeniem art. 63 – 67 puin (art. 62) Domniemywa się, że rzeczy znajdujące się w posiadaniu upadłego w dniu ogłoszenia upadłości należą do majątku upadłego (art. 69 ust. 3) 8

9 Z punktu widzenia procesowego nie dotyczą masy: Postępowania o roszczenia niemajątkowe – procesy o prawa stanu (np. rozwód, ustalenie, zaprzeczenie ojcostwa) – o ochronę dóbr i praw osobistych (ochrona czci, co do zasady autorskie prawa osobiste) Z prawami niemajątkowymi zrównane jest prawo do alimentów, ze względu na szczególny charakter związany z osobistym stosunkiem istniejącym pomiędzy uprawnionym i zobowiązanym; Postępowania, które odnoszą się do mienia, które nie wchodzi do masy upadłości (art ) 9

10 Wyłączenia z masy upadłości składników mienia nienależących do majątku upadłego (art ). Szczególny tryb wyłączenia przed sędzią komisarzem (art. 72 i 73) W razie oddalenia wniosku przewidziane powództwo o wyłączenie mienia z masy upadłości, które wnosi się do sądu upadłościowego (art. 74) 10

11 Status syndyka masy upadłości Syndyk nie jest zastępcą bezpośrednim upadłego. Jako organ postępowania działa w imieniu własnym, ale skutki podejmowanych przez niego czynności dotyczą upadłego (art. 160). Konsekwencja takiego poglądu jest stanowisko, że w procesach dotyczących masy stroną jest syndyk, a nie upadły reprezentowany przez syndyka. (art. 144) Syndykowi przysługuje formalna legitymacja do występowania w tych postępowaniach (jest strona procesową formalną) Stroną w znaczeniu materialnoprawnym jest upadły, ponieważ prowadzenie spraw odbywa się na rzecz upadłego 11

12 Status syndyka masy upadłości – c.d. Stroną postępowań dotyczących masy upadłości, w znaczeniu materialnym, jest upadły. Wynika to z tego, że pomimo ogłoszenia upadłości właścicielem całego majątku wchodzącego w skład masy upadłości jest upadły, a więc to jego praw lub obowiązków dotyczy postępowanie. Upadły nie może jednak, z mocy art. 144, samodzielnie występować w postępowaniu. Tak więc stroną w znaczeniu formalnym postępowań dotyczących masy upadłości jest syndyk. 12

13 Status syndyka masy upadłości – c.d. Okoliczność, że w postępowaniu zamiast upadłego występuje syndyk określana jest mianem zastępstwa procesowego (twórcą tej koncepcji jest W. Broniewicz, Następstwo procesowe w polskim procesie cywilnym, Warszawa 1971). Zastępstwo bezpośrednie – przedstawicielstwo Zastępstwo procesowe pośrednie – podstawienie procesowe Podstawienie procesowe oznacza, że w procesie zamiast podmiotu będącego stroną w znaczeniu materialnym występuje jako strona w znaczeniu procesowym inny podmiot, eliminując przy tym w sposób pierwotny albo następczy możność takiego wystąpienia przez stronę w znaczeniu materialnym. 13

14 Status syndyka masy upadłości – c.d. Podstawienie procesowe może mieć charakter bezwzględny lub względny. Przy podstawieniu procesowym względnym legitymację procesową ma zarówno podmiot podstawiony, jak i podmiot, w którego miejsce zachodzi podstawienie. Przy podstawieniu procesowym bezwzględnym legitymację procesową ma tylko podmiot podstawiony. Ta ostatnia sytuacja zachodzi w postępowaniu upadłościowym. W sprawach dotyczących masy upadłości legitymację procesową ma tylko syndyk, który działa na rzecz upadłego, ale w imieniu własnym. Sytuację tę należy więc zakwalifikować jako podstawienie procesowe bezwzględne. 14

15 Status syndyka masy upadłości – zagadnienia praktyczne W pismach procesowych i w orzeczeniach nie należy jako strony wymieniać masy upadłości Postanowienie SN z dnia 24 czerwca 1999r., II CKN 358/99, OSNC 1999/12/219 W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd najwyższy wskazał, że jako strona powinien być oznaczony syndyk masy upadłości, a nie masa upadłości. Stroną postępowania upadłościowego jest bowiem syndyk masy upadłości spółki z o. o. X w Y 15

16 Status syndyka masy upadłości – zagadnienia praktyczne Problem: czy w pismach procesowych i w orzeczeniach konieczne jest podawanie imienia i nazwiska syndyka? - Nie – ma to tylko znaczenie informacyjno porządkowe (S. Gurgul, Prawo upadłościowe i naprawcze, Komentarz, s. 442). - Tak (orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 4 listopada 2003r., I Acz 2263/2003, cyt. za S. Gurgul, Prawo upadłościowe i naprawcze, Komentarz, s. 442) Pamiętajmy, – syndyk nie odpowiada za zobowiązania zaciągnięte w imieniu masy (art. 160 ust. 2) – koszty ponosi upadły (art. 231 ust. 2) – w razie zakończenia postępowania w miejsce syndyka wchodzi upadły (art. 367 ust. 2) 16

17 Status syndyka masy upadłości – zagadnienia praktyczne Problem: Jak powinno brzmieć żądanie pozwu i rozstrzygnięcie sądu? wyrok SN z dnia 7 października 2004r.,IV CK 86/04, Biul. SN 2005r., nr 2, poz. 15 W sprawie, w której syndyk działa na rzecz upadłego (art. 144 ust. 1) świadczenie dochodzone przez syndyka lub przeciwko niemu podlega zasądzeniu na rzecz upadłego lub od upadłego. 17

18 Status zarządcy w postępowaniu upadłościowym z możliwością zawarcia układu Do pozycji zarządcy w postępowaniach sądowych mają odniesienie identyczne uwagi jak do syndyka masy upadłości. ( art. 139, 160 w zw. z art. 182, 76 i 156 puin) 18

19 Status upadłego Ogłoszenie upadłości nie ma wpływu na zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych upadłego (art. 185 ust. 2 puin) Nie traci statusu przedsiębiorcy Nie traci majątku, bo nadal jest jego właścicielem Zgodnie z art. 75 i 76 traci jedynie prawo zarządu oraz możliwość korzystania i rozporządzania majątkiem wchodzącym w skład masy upadłości na rzecz syndyka lub zarządcy (albo ma ograniczone możliwości zarządzaniem majątkiem przy nadzorcy sądowym) W dalszym ciągu może korzystać z praw odnoszących się do majątku – nie wchodzącego w skład masy up. (art puin) – wyłączonego z masy upadłości (art. 65) Uwaga! Zgodnie z art. 186 wszelkie uprawnienia upadłego związane z uczestnictwem w spółkach lub spółdzielniach wykonuje syndyk lub zarządca. 19

20 Status nadzorcy sądowego w postępowaniu upadłościowym z możliwością zawarcia układu Zgodnie z art. 138 ust. 1 jeżeli ustanowiono zarząd własny upadłego nadzorca sądowy wstępuje z mocy prawa do postępowań sądowych i administracyjnych dotyczących masy upadłości prowadzonych na rzecz lub przeciwko upadłemu. W sprawach cywilnych nadzorca sądowy ma uprawnienia interwenienta ubocznego, do którego stosuje się odpowiednio przepisy o współuczestnictwie jednolitym (art. 138 ust. 2 ). W sprawach tych uznania roszczenia, zrzeczenie się roszczenia, zawarcie ugody lub przyznanie okoliczności istotnych dla sprawy przez upadłego, bez zgody nadzorcy nie wywiera skutków prawnych (art. 138 ust. 3). 20

21 Problem: Czy nadzorca sądowy wstępuje do wszystkich postępowań czy tylko tych, które dotyczą należności objętych układem? S. Gurgul wskazuje, że ograniczenie praw dłużnika, przewidziane w przepisach art. 76 ust. 1 i 3 puin dotyczy wszystkich składników majątku, a w konsekwencji również uprawnienia nadzorcy w sferze proceduralnej nie mogą być węższe. 21

22 Wpływ ogłoszenia upadłości likwidacyjnej na postępowania cywilne Ogłoszenie upadłości Postępowania będące w toku Upadły jest powodem Upadły jest pozwanym Wszczynanie nowych postępowań 22

23 Upadły jest powodem Zgodnie z art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. sąd z urzędu zawiesza postępowanie jeżeli postępowanie dotyczy masy i pozbawiono upadłego zarządu masą przy upadłości układowej albo ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku powoda, Przesłanki zawieszenia: a)wszczęcie postępowania przed ogłoszeniem upadłości powoda b)okoliczność, że postępowanie dotyczy masy upadłości 23

24 Upadły jest powodem Zawieszenie postępowania ma skutek od chwili ogłoszenia upadłości (art. 174 § 2 k.p.c.). Zawieszając postępowanie, sąd z urzędu uchyla orzeczenia wydane po ogłoszeniu upadłości, chyba że ogłoszenie upadłości nastąpiło po zamknięciu rozprawy (art. 174 § 2 k.p.c.). Sąd zawiadamia syndyka i zarządcę o trwającym postępowaniu wyznaczając im odpowiedni termin do wstąpienia do postępowania. Brak oświadczenia w tym terminie uznaje się za odmowę wstąpienia do postępowania (art. 174 § 3 k.p.c.). 24

25 Odmowa wstąpienia do postępowania Zgodnie z art. 65 ust. 1 puin, jeżeli syndyk (zarządca) odmówił wstąpienia do postępowania sądowego lub administracyjnego dotyczącego mienia upadłego lub wystąpił z tego postępowania, domniemywa się, że mienie objęte tym postępowaniem nie wchodzi do masy upadłości. Po zakończeniu postępowania, o którym mowa wyżej sędzia komisarz może polecić syndykowi (zarządcy) włączenie do masy upadłości mienia zasądzonego upadłemu w tym postępowaniu (art. 65 ust. 2 puin). 25

26 Podjęcie zawieszonego postępowania Podjęcie postępowania następuje z urzędu Art. 180 § 1 pkt 5 k.p.c. Z chwilą złożenia przez syndyka oświadczenia w przedmiocie wstąpienia do postępowania Z chwilą bezskutecznego upływu terminu do złożenia oświadczenia przez syndyka 26

27 Upadły jest pozwanym – zasada ogólna Zgodnie z art. 182¹ § 1 k.p.c. jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku pozwanego, a postępowanie dotyczy masy upadłości, sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania. Zgodnie z art. 145 ust. 2 puin postępowanie sądowe lub administracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. Nie można podjąć skoro zostało umorzone. Postępowanie może zostać wytoczone ponownie (art. 182¹ § 2 k.p.c.). 27

28 Ponowne wytoczenie powództwa Powództwo może być wytoczone ponownie Zgodnie z art. 182¹ § 2 k.p.c. w przypadku ponownego wytoczenia powództwa w terminie trzech miesięcy po prawomocnej odmowie uznania wierzytelności, uchyleniu, prawomocnym zakończeniu albo umorzeniu postępowania upadłościowego, zachowane zostają skutki jakie ustawa wiąże z poprzednio wytoczonym powództwem. Postępowanie dowodowe nie wymaga powtórzenia. 28

29 Wytoczenie powództwa po ogłoszeniu upadłości I. Wierzyciel przeciwko syndykowi masy up. - o wierzytelność powstałą przed ogł. up. -o wierzytelność powstałą po ogł. up. (zob. masy) -o wyłączenie mienia z masy upadłości II. Wierzyciel przeciwko upadłemu - o roszczenie związane z masą up. - o roszczenie nie związane z masą up. III. Syndyk przeciwko dłużnikowi (os. trzeciej) - o roszczenie związane z masą up. - o roszczenie nie związane z masą up. IV. Upadły przeciwko dłużnikowi (os. trzeciej) - o roszczenie związane z masą up. - o roszczenie nie związane z masą up. V. Syndyk przeciwko upadłemu 29

30 I. Wierzyciel przeciwko syndykowi - o wierzytelność powstałą przed ogłoszeniem upadłości Po ogłoszeniu upadłości właściwy tryb dochodzenia wierzytelności powstałych przed ogłoszeniem upadłości określają art puin Wierzyciel nie może wytoczyć powództwa. Problem: co zrobić gdy wierzyciel wytoczy powództwo? Pozew jako mylnie skierowany powinien być przekazany sędziemu komisarzowi - Tak na gruncie pr.upadł. wyrok SN z dnia 29 września 1967 r., I CR 100/67, OSNC 1968, nr 7, poz. 121; uchwała SN z dnia 25 sierpnia 1994 r., I PZP 33/94, OSNAP 1994, nr 10, poz. 161; postanowienie SN z dnia 27 lutego 1998 r., II CKN 627/97, LEX We wskazanych wyżej orzeczeniach Sąd Najwyższy jako podstawę przekazania pozwu wskazał art. 201 k.p.c. Pozew powinien zostać odrzucony – tak, na gruncie pr.upadł. uchwała SN z 30 marca 1992 r., III CZP 22/92, OSNC 1992, nr 11, poz Pogląd ten w literaturze poparł P. Nazarewicz, Charakter postępowania upadłościowego oraz wpływ upadłości na procesowe postępowania cywilne, PPH 2002, nr 1, s. 13. Z kolei W. Broniewicz w krytycznej glosie do tego orzeczenia wskazał, że w razie wytoczenia przeciwko upadłemu po ogłoszeniu upadłości powództwa o wierzytelność zgłoszoną do masy sprawa podlega przekazaniu sędziemu- komisarzowi w trybie art. 201 k.p.c. – W. Broniewicz, Glosa do uchwały SN z dnia 30 marca 1992 r., III CZP 22/92, PS 1993, nr 9, s. 109 i n. Problem: wierzyciel wytacza powództwo po zgłoszeniu wierzytelności i po odmowie wciągnięcia jej na listę. (art. 263 a nie art. 145 puin) 30

31 I. Wierzyciel przeciwko syndykowi - o wierzytelność powstałą po ogłoszeniu upadłości Wierzytelności powstałe po ogłoszeniu upadłości nie podlegają umieszczeniu na liście wierzytelności i z tego powodu nie ma przeszkód, aby były dochodzone po ogłoszeniu upadłości w procesie wytoczonym przez uprawnionego wierzyciela. Legitymację bierną w tym postępowaniu ma syndyk masy upadłości. 31

32 I. Wierzyciel przeciwko syndykowi - o wyłączenie z masy upadłości Zgodnie z art. 70 pr.upadł. i napr., składniki mienia nie należące do majątku upadłego podlegają wyłączeniu z masy upadłości. Zgodnie z art. 72 pr.upadł. i napr., osoba, do której należy mienie podlegające wyłączeniu, może żądać jego wydania lub wydania świadczenia wzajemnego za jednoczesnym zwrotem wydatków na utrzymanie tego mienia lub na uzyskanie świadczenia wzajemnego, poniesionych przez upadłego lub z masy upadłości. Zgodnie z art. 74 § 1 pr.upadł. i napr., dopiero w razie oddalenia wniosku o wyłączenie z masy upadłości wnioskodawca może w drodze powództwa żądać wyłączenia mienia z masy upadłości. 32

33 II. Wierzyciel przeciwko upadłemu - o roszczenie związane z masą up. Pozew wniesiony przeciwko upadłemu o należność związaną z masą upadłości ulega oddaleniu. Wynika to z treści art. 144 ust. 1 puin, który jest normą o charakterze procesowym. Wyłączona została możliwość wszczęcia jakiegokolwiek postępowania z udziałem upadłego. Art. 144 ust. 1. Jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. 33

34 II. Wierzyciel przeciwko upadłemu - o roszczenie nie związane z masą up. Proces dopuszczalny, ale podobnie jak przy braku zdolności procesowej, należałoby przeprowadzić z urzędu badania co jest przedmiotem sporu. Jeżeli okazałoby się, że sprawa toczy się z udziałem upadłego o majątek masy, to zgodnie z art. 71 kpc postępowanie takie należałoby znieść. W razie wątpliwości trzeba wyznaczyć termin do wykazania, że sprawa nie dotyczy takiego majątku, pod rygorem odrzucenia pzowu (art pkt 3 kpc) 34

35 III. Syndyk przeciwko dłużnikowi (os. trzeciej) o roszczenie związane z masą up. – zgodnie z art. 173 i 311 puin syndyk w ramach czynności likwidacyjnych zobligowany jest do windykacji należności od dłużników upadłego i realizacji innych jego praw majątkowych – spór może dotyczyć również wierzytelności do masy powstałych po ogłoszonej upadłości o roszczenia nie związane z masą up. – syndyk nie posiada legitymacji procesowej zarówno w znaczeniu materialnej jak i formalnej 35

36 IV. Upadły przeciwko dłużnikowi (os. trzeciej) - o roszczenie związane z masą up. - o roszczenie nie związane z masą up. Sytuację tę traktujemy analogicznie do poprzedniego przykładu. 36

37 Wpływ zakończenia postępowania upadłościowego na prowadzone postępowania sądowe Formy zakończenia postępowania – slajd nr 6 Zgodnie z ust. 2 art. 367 upadły wchodzi w postępowania w miejsce syndyka i zarządcy po uprawomocnieniu się postanowienia o ukończeniu, umorzeniu lub uchyleniu postępowania upadłościowego. Będzie to automatyczne wejście jak w art kpc Jeżeli upadły traci byt prawny w związku z zakończeniem postępowania z art. 368 ust. 1 to będzie podstawa do umorzenia postępowania Nie dotyczy to procesów o uznanie za bezskuteczne czynności upadłego dokonane ze szkodą dla wierzycieli, ponieważ zgodnie z art. 367 ust. 1 postępowania te ulegają umorzeniu 37


Pobierz ppt "Wpływ postępowania upadłościowego na tok innych postępowań sądowych - wybrane zagadnienia sędzia Janusz Płoch 1."

Podobne prezentacje


Reklamy Google