Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Zasoby wodne na Opolszczyźnie dr hab. inż. Tamara Tokarczyk, prof. IMGW PIB Opole, 01. 10.2015 r. I Opolskie Forum Mikroretencji.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Zasoby wodne na Opolszczyźnie dr hab. inż. Tamara Tokarczyk, prof. IMGW PIB Opole, 01. 10.2015 r. I Opolskie Forum Mikroretencji."— Zapis prezentacji:

1 Zasoby wodne na Opolszczyźnie dr hab. inż. Tamara Tokarczyk, prof. IMGW PIB Opole, 01. 10.2015 r. I Opolskie Forum Mikroretencji

2 PLAN PREZENTACJI 1.Cykl hydrologiczny, bilans wodny 2.Zasoby wodne – definicje 3.Charakterystyka fizyczno-geograficzna, klimatyczna, hydrologiczna Opolszczyzny 4.Monitoring meteorologiczny i hydrologiczny 5.Metodyka oceny zasobów wodnych zlewni 6.Zasoby wód powierzchniowych na Opolszczyźnie 7.Mikroretencja 8.Podsumowanie

3 ELEMENTY CYKLU HYDROLOGICZNEGO woda w oceanach parowanie woda w atmosferze kondensacja opad woda w lodzie i śniegu odpływ wód roztopowych odpływ powierzchniowy przepływ w rzekach zasoby słodkiej wody infiltracja odpływ gruntowy źródła transpiracja wody podziemne

4 BILANS WODNY Równanie bilansu wodnego fazy lądowej cyklu hydrologicznego: P = E + R + G + U + ΔS P – opad całkowity P=Ps+Ph+Pr+Pc (opad ze śniegu, gradu, deszczu, kondensacji) E – parowanie E=Ein+Ews+Esm+Egw (intercepcja, pow. wody, gleba, wody gruntowe) R – całkowity odpływ powierzchniowy R=Ri+Rs+Ro (z opadów deszczu po pow. nieprzepuszczalnych, topnienia śniegu po pow. nieprzepuszczalnych, po stokach) G – całkowity odpływ podpowierzchniowy G=Gi+Gg (odpływ hypodermiczny, gruntowy) U – odpływ wgłębny U=Ud+Ug (perkolacja wgłębna, odpływ wgłębny) ΔS – całkowite zmiany retencji ΔS=ΔSi+ΔSd+ΔSs+ΔSsm+ΔSgw+ΔSigw (retencja: intercepcji, powierzchniowa, akumulacji śniegu, wilgotności gleby, aktywna retencja wód gruntowych, nieaktywna retencja wód gruntowych

5 BILANS WODNY W POLSCE I.ZASILANIE: 1.Opady 187, 2km 3 (97,3%) 2.Dopływ rzekami spoza granic Polski 5,2 km 3 (2,7%) Razem 192,4 km 3 (100%) II.ROZCHÓD: 1.Odpływ rzekami do morza a)powierzchniowy bezpośredni 24,6 km 3 (12,9%) b)powierzchniowy pośredni 34,0 km 3 (17,7%) Razem odpływ rzekami 58,6 km 3 (30,6%) 2.Parowanie terenowe i transpiracja133,8 km 3 (69,4%) Razem 192,4 km 3 (100%) Objętości wody zmagazynowane na obszarze Polski: jeziora naturalne 33,0 km 3 zbiorniki wodne 3,07 km 3 stawy rybne 0,60 km 3 rzeki (przy stanie średnim) 1,30 km 3 Razem 37,97 km 3

6 ZASOBY WODNE Zasoby wodne – zasoby dostępne, lub te, które mogą być dostępne do wykorzystania w regionie, w oznaczonej ilości i jakości, w ciągu danego okresu, przy określonych potrzebach wg International Glossary of Hydrology 1992; Wody będące w obiegu na Ziemi wg Baumagartner, Liebscher 1996; Zapasy wody (w lodach, lodowcach, wierzchniej warstwie litosfery, wielkich jeziorach świata) oraz zasoby wodne (corocznie odnawialne) wg Mirowoj wodnyj balans i widmyje resursy Ziemi 1974; Water reserves – ilość wód na Ziemi oraz water resources – obieg wody na Ziemi, lit. ang. Naturalne zasoby wodne – ogół wód powierzchniowych i podziemnych, czyli odpływ rzeczny; średni odpływ całkowity z wielolecia stanowi zasoby wodne brutto, wg Mikulskiego 1995;

7 ZASOBY WODNE Cechy szczególne zasobów wód powierzchniowych: ciągłe przemieszczanie się; okresowa odnawialność; podatność na zanieczyszczenia; w okresowych warunkach zdolność do samooczyszczenia. Rodzaje wód, składowe zasobów wodnych (roczny cykl hydrologiczny): opady i osady atmosferyczne – dostarczają wody bezpośrednio do odbiorcy wody powierzchniowe – roczna wielkość odpływu rzecznego (wody podziemne płytkie, czwartorzędowe, zasilające wody powierzchniowe) a także z jezior. wody podziemne głębokie – przeznaczone do zaopatrzenia ludności w celach konsumpcyjnych. Ich pobór nie może naruszyć równowagi hydrodynamicznej (obniżanie poziomu wodonośnego) Gospodarowanie wodami jest prowadzone z zachowaniem zasady racjonalnego i całościowego traktowania zasobów wód powierzchniowych i podziemnych, z uwzględnieniem ich ilości i jakości.

8 POKRYCIE TERENU 12 powiatów 71 gmin 35 miast

9 POKRYCIE TERENU

10 SIEĆ HYDROGRAFICZNA Rząd Ilość obiektów (szt.) Łączna długość (km) 11128 254842 31961805 42671742 5136743 620116 7312 Suma5388 Rzeki wg MPHP 2013 (1:10000) Cieki, rowy wg MPHP 2013 (1:10000) Typ Ilość obiektów (szt.) Łączna długość (km) ciek stały szer. < 1,5 m 296808427 ciek okresowy szer. < 1,5 m 31070 ciek stały szer. 1,5- 5 m 75962925 Suma11422 Gęstość sieci rzecznej 0,6 km/km 2 Gęstość cieków i rowów 1,2 km/km 2

11 WODY STOJĄCE Pow. lusta wody ha Liczba obiektów Suma pow. ha do 0,13127141,5 0,1 – 0,52084472,6 0,5 - 1474334,5 1 - 56341404,1 5 - 10125849,7 10 - 2065868,3 20 - 3020502,1 30 - 4014481,3 40 - 505204,1 50 - 605271,7 60 - 2504564,1 pow. 100034360,9 Suma 10455 Powierzchnia województwa: 9410 km 2 Powierzchnia wód stojących: 104,5 km 2 * Wg danych BDOT10K Powierzchnia wód stojących: 104,5 km 2 * Wg danych BDOT10K

12 GÓWNE ZBIORNIKI WÓD PODZIEMNYCH

13 MONITORING HYDRO I METEO

14 CHARAKTERYSTYKA KLIMATYCZNA Rozkład średniego rocznego opadu w woj. opolskim

15 PRZEPŁYWY CHARAKTERYSTYCZNE L.p.Rzeka Stacja wodowskazowa Okres SNQ m 3 /s SSQ m 3 /s SWQ m 3 /s 1OsobłogaRacławice Śląskie1957 - 20100,663,0745,8 2Prudnik 1957 - 20100,321,2936,4 3Złoty PotokJarnołtówek1979 - 20100,260,637,75 4BiałaDobra1951 - 20100,351,1110,1 5 Mała Panew Staniszcze Wielkie1951 - 20102,557,2756,5 7Turawa1956 - 20100,758,9739,6 8 Nysa Kłodzka Nysa1951 - 20105,9929,6174 9Kopice1951 - 20108,7930,8201 10Skorogoszcz1951 - 20109,4137,2221 11Ścinawa NiemodlińskaNiemodlin1971 - 20100,161,0010,9 12Biała GłuchołaskaGłuchołazy1953 - 20101,435,0072,6 13StobrawaKarłowice2000 - 20100,663,2018,9 14BudkowiczankaKrzywa Góra1956 - 20100,291,087,56

16 METODYKA OCENY ZASOBÓW WODNYCH Podział zasobów wodnych: podstawowe – reprezentowane przez przepływ średni z wielolecia w okresach niedoborów wody – reprezentowane przez przepływy niżówkowe w okresach nadmiaru wody – reprezentowane przez przepływy maksymalne Podstawa hydrologiczna oceny zasobów wodnych: okresy normalne – zaopatrzenie w wodę – na podstawie średnich dobowych przepływów okresy niżówkowe – mała retencja – na podstawie wyznaczonych niedoborów przepływów oraz sczerpywania dynamicznych zasobów wód podziemnych okresy wezbraniowe – ochrona przeciwpowodziowa – na podstawie przepływów maksymalnych rocznych i sezonowych

17 PRZEPŁYWY ŚREDNIE L.p.RzekaStacja wodowskazowa Wskaźnik odpływu mm Współczynnik odpływu - 1OsobłogaRacławice Śląskie 1970,30 2Prudnik 3030,45 3Złoty PotokJarnołtówek 5470,72 4BiałaDobra 990,18 5 Mała Panew Staniszcze Wielkie 2070,30 7Turawa 1990,29 8 Nysa Kłodzka Nysa 2850,36 9Kopice 2580,33 10Skorogoszcz 2600,34 11Ścinawa NiemodlińskaNiemodlin 1170,15 12Biała GłuchołaskaGłuchołazy 5570,76 13StobrawaKarłowice 1040,16 14BudkowiczankaKrzywa Góra 1440,26

18 PRZEPŁYWY PRAWDOPODOBNE Lp.Rzeka Stacja wodowskazowa Okres WQRozkład Przepływ maksymalny o zadanym prawdopodobieństwie przewyższenia Qmaxp% [m 3 /s] Q 1% Q 0,2% 1OdraKoźle1956-2010GEV18642767 2OpawaBranice 1969-2010 ( brak 1978-1980) LN314503 3PsinaBojanów1970-2010P III77,0105 4KłodnicaLenartowice1963-2010P III57,769,7 5Prudnik 1957-2010LN225387 6Złoty PotokJarnołtówek1975-2010LN52,696,5 7BiałaDobra1951-2010P III41,054,1 8Mała PanewKrupski Młyn1951-2010GEV139208 9Mała PanewStaniszcze Wlk.1951-2010GEV193290 10Mała PanewTurawa1956-2010LN105140 11StołaWesoła1967-2010P III36,045,4 12Nysa KłodzkaNysa1951-2010LN8501415 13Nysa KłodzkaSkorogoszcz1951-2010LN11281863 14Ścinawa NiemodlińskaNiemodlin1957-2010P III35,845,4 15Biała GłuchołaskaGłuchołazy1951-2010P III342466 16StobrawaKarłowice1951-2010P III61,774,5 17BogacicaDomaradz1959-2010P III13,516,1 18BudkowiczankaKrzywa Góra1956-2010G20,225,2

19 OBSZARY ZAGROŻENIA POWODZIOWEGO (wg ISOK)

20 PRZEPŁYWY NIŻÓWKOWE RzekaWodowskaz Q 10% m 3 /s Objętość deficytu Czas trwania niżówki pp Dv>0 % mln m 3 liczba dnidata początkudata końca OsobłogaRacławice Śl.0,794, 391341992-07-251992-12-0538 Prudnik 0,361,12971994-06-071994-09-1344 Mała Panew Krupski Młyn1,625,651011990-06-141990-09-2444 Staniszcze W.2,810,31371992-07-121992-11-2558 StobrawaWapienniki1,611,81461992-05-191992-10-1131 Nysa Kłodzka Nysa9,2564,11921983-09-021984-03-1335 Kopice11,876,31921983-09-031984-03-1336 Skorogoszcz11,622,15421984-08-011984-09-1148 Biała GłuchołaskaGłuchołazy2,004,581381992-07-181992-12-0336 Objętość deficytu maksymalnego niżówki rocznej i czas jego trwania dla poziomu granicznego niżówki Q 10%

21 PRZEPŁYWY NIŻÓWKOWE Czas trwania niżówek dla przepływu granicznego niżówki Q 10% RzekaWodowskaz Q 10% m 3 /s liczba dni niżówek Nl/Nz Czas trwania T n dni niżówki roczne Czas trwania T n dni niżówki letnie Czas trwania T n dni nizówki zimowe roklatozima max.średnimax.średnimax.średni Osobłoga Racławice Śląskie 0,799927282642,7613424134276017 Prudnik 0,369576043531,71972397246021 Mała Panew Krupski Młyn1,629998111884,3110125101273517 Staniszcze Wielkie 2,811049101944,6913731137363718 StobrawaWapienniki1,69498876214,3114622146222116 Nysa Kłodzka Nysa9,258913445470,63192201921617123 Kopice11,89573915660,69192202001517224 Skorogoszcz11,69194964231,1742241931817228 Biała Głuchołaska Głuchołazy29635743891,4813823137253819

22 RETENCJA Retencja jest to wydłużenie czasu i drogi obiegu wody i jej zanieczyszczeń w zlewni, mające na celu poprawę stosunków wodnych w zlewni, oczyszczenie wód przy wykorzystaniu właściwości zlewni (naturalnych i sztucznych)

23 MIKRORETENCJA - DEFINICJA Mikroretencja - działania o pozytywnym wpływie na stan wód w rozumieniu Ramowej Dyrektywy Wodnej, poprzez: -ograniczenie i spowolnienie spływu wód z ciągów drenarskich (odtwarzanie lub odbudowa mikro zbiorników na wylotach rur drenarskich); -renaturyzację mokradeł i obszarów wodno błotnych, tj. odtwarzanie naturalnych warunków dla funkcjonowania wilgotnych łąk; -zwiększanie retencji glebowej użytków rolnych i leśnych.

24 MIKRORETENCJA - ZAŁOŻENIA Istotnym działaniem programu mikroretencji będzie odtwarzanie dawnych systemów melioracji szczegółowych, oraz innych małych urządzeń wodnych, zdegradowanych w ostatnich dziesięcioleciach, wraz z ich całym otoczeniem,np. systemów łąk wilgotnych w dolinach rzecznych oraz odbudowa i budowa mikro zbiorników na wylotach rur drenarskich Urządzenia mikroretencji będą wykonywane na użytek: a.gromadzenia do nawodnień wody traconej poprzez spływ powierzchniowy, b.utrzymania i rozwoju bioróżnorodności i poprawienia dobrego stanu środowiska, c.kształtowania przestrzeni publicznej i jej nowych funkcji, (np. turystyka pobytowa na wsi, wędkarstwo), d.ochrony przeciwpowodziowej i przeciwpożarowej, e.wykorzystania wód opadowych odprowadzanych do systemów kanalizacji deszczowej oraz „odciążania” tych systemów w warunkach deszczy nawalnych poprzez kierowanie ich na obszary biologicznie czynne co uruchomi procesy jej samooczyszczania i pozwoli na poprawę jakości tej wody

25 MIKRORETENCJA - INWENTARYZACJA 1) Wstępna Ocena Ryzyka Powodziowego (WORP), opracowana w projekcie ISOK, 2) Mapy zagrożenia powodziowego, opracowana w projekcie ISOK, 3) Mapy ryzyka powodziowego, opracowana w projekcie ISOK, 4) Modele hydrauliczne opracowane w ramach projektu ISOK w celu wykonania map zagrożenia powodziowego dla przepływów o p=10%; 1% i 0,2% oraz dla przerwań wałów przy przepływie p=1%; 5) Komputerowa mapa podziału hydrograficznego Polski w skali 1:50 000 (MPHP 2010), 6) Komputerowa mapa podziału hydrograficznego Polski w skali 1:10 000 (MPHP 2013) pozyskana w ramach projektu ISOK, 7) Numeryczny model terenu w skali 1:10 000, pozyskany w ramach projektu ISOK, 8) Baza danych obiektów topograficznych pozyskana w ramach projektu ISOK, 9) Przekroje korytowe rzek pozyskane w ramach projektu ISOK, 10) Inne dane geodezyjne w posiadaniu CODGK, 11) „Analiza obecnego systemu ochrony przeciwpowodziowej na potrzeby opracowania planów zarządzania ryzykiem powodziowym dla obszarów dorzeczy i regionów wodnych” - opracowanie w dyspozycji KZGW, 12) Powszechny elektroniczny system ewidencji ludności (PESEL) pozyskany z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, 13) Krajowy rejestr urzędowy podziału terytorialnego kraju (TERYT) pozyskany z Głównego Urzędu Statystycznego, 14) MasterPlany dla obszarów dorzeczy Wisły i Odry – opracowane na zlecenie KZGW, 15) Gminne ewidencje zabytków pozyskane od właściwych wójtów, burmistrzów lub prezydentów miast, 16) Mapa obszarów Natura 2000 pozyskana z Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, 17) Krajowy system obszarów chronionych pozyskany z Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, 18) Baza danych Bank HYDRO pozyskana z Państwowego Instytutu Geologicznego PIB 19) Mapa glebowo-rolnicza w skali 1: 5 000 lub 1: 25 000 pozyskana z Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowego Instytutu Badawczego 20) Lista zarejestrowanych w Ministerstwie Środowiska wniosków i pozwoleń zintegrowanych 21) Rejestr zakładów o dużym i zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii, innych, niż wskazane na liście, prowadzony w Głównym Inspektoracie Ochrony Środowiska 22) Lista światowego dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego UNESCO, 23) Dane na temat strat i szkód powodziowych w Polsce zbierane przez GUS, MAiC i byłe MSWiA, 24) Rejestry zabytków pozyskane od właściwych wojewódzkich konserwatorów zabytków.

26 OBIEKTY MELIORACJI WODNEJ

27 MAPY ZAGROZENIA SUSZĄ - ANALIZA CZĘSTOŚCI SUSZY Klasy surowości suszy określone na podstawie SPI-1: 1.brak (N), 2.umiarkowana (1), 3.silna (2) 4.ekstremalna (3). prawdopodobieństwo wystąpienia określonej klasy surowości suszy; czas pozostania w określonej klasie surowości suszy; czas powrotu do określonej klasy surowości suszy. OCENA ZAGROŻENIA SUSZĄ (łańcuchy Markowa) Podstawa: częstotliwość suszy klasy surowości suszy Mapy zagrożenia susza przedstawiają rozkład przestrzenny prawdopdobieństwa wystąpienia suszy dla założonych klas surowości

28 MAPY ZAGROŻENIA SUSZĄ WSKAŹNIK PODATNOŚCI NA WYSTĄPIENIE SUSZY (DP) DP = PNN + P1N + P2N + P3N (wyższa wartość wskazuje na niższą podatność na suszę) WSKAŹNIK PODATNOŚCI NA WYSTĄPIENIE SUSZY (DP) DP = PNN + P1N + P2N + P3N (wyższa wartość wskazuje na niższą podatność na suszę) Klasy surowości suszy na podstawie SPI-1: brak (N), umiarkowana (1), silna (2), ekstremalna (3).

29 MAPY ZAGROŻENIA SUSZĄ Przewidywany czas pozostania w danej klasie surowości suszy (miesiąc) SILNA EKSTREMALNA

30 MAPY ZAGROŻENIA SUSZĄ Przewidywany czas powrotu (miesiące) do danej klasy surowości suszy SILNA EKSTREMALNA

31 ANALIZY GIS

32

33

34 PODSUMOWANIE 1.Podstawę oceny zasobów wodnych stanowi odpływ rzeczny w ciągu roku, którego losowość decyduje o jego dyspozycyjności. 2.Odpływ rzeczny przyjmuje się powszechnie za zasoby brutto dla potrzeb gospodarki wodnej. 3.Wielkość odpływu wyrażana za pomocą różnych charakterystyk hydrologicznych może stanowić zintegrowaną miarę zasobów wodnych.

35 Dziękuję za uwagę Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej Państwowy Instytut Badawczy 51-616 Wrocław, ul. Parkowa 30 Tel. (71) 32-00-220 www.imgw.pl www.pogodynka.pl

36 ROZKŁAD PRZESTRZENNY SPI (Standaryzowany wskaźnik opadu)

37 CHARAKTERYSTYKA KLIMATYCZNA – OPADY 2015

38 PRZEPŁYWY NIŻÓWKOWE - 2015 Rzeka Stacja wodowskazowa Qmin [m 3 /s] 2015 SNQ [m 3 /s] 1966-2010 OsobłogaRacławice Śląskie 1,120,66 Prudnik 0,090,32 Złoty PotokJarnołtówek0,110,26 BiałaDobra0,310,35 Mała PanewTurawa1,110,75 Nysa Kłodzka Nysa7,515,99 Skorogoszcz 12,69,41 Biała GłuchołaskaGłuchołazy2,011,43 BudkowiczankaKrzywa Góra0,120,29

39 DZIAŁANIA OCHRONY PRZED POWODZIĄ

40 ROZKŁAD PRZESTRZENNY SPI (Standaryzowany wskaźnik opadu)

41


Pobierz ppt "Zasoby wodne na Opolszczyźnie dr hab. inż. Tamara Tokarczyk, prof. IMGW PIB Opole, 01. 10.2015 r. I Opolskie Forum Mikroretencji."

Podobne prezentacje


Reklamy Google