Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Zmęczenie anestezjologa, błędy lekarskie Lidia Łysenko Katedra i Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii AM we Wrocławiu.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Zmęczenie anestezjologa, błędy lekarskie Lidia Łysenko Katedra i Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii AM we Wrocławiu."— Zapis prezentacji:

1 Zmęczenie anestezjologa, błędy lekarskie Lidia Łysenko Katedra i Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii AM we Wrocławiu

2 Zmęczenie wywołują czynniki fizjologiczne. Ani duma ani zawodowstwo nie mogą pokonać zmęczenia. Association of Anaesthetists of Great Britain and Ireland, 2005

3 Sen jest stanem odwracalnej utraty świadomości, w którym mózg w zmniejszonym stopniu reaguje na bodźce zewnętrzne. Naturalny sen dzieli się na dwie odróżniające się fazy: wolnych ruchów gałek ocznych (NREM), tzw. sen głęboki szybkich ruchów gałek ocznych (REM), tzw. sen paradoksalny Sen może oszczędzać energię przez obniżenie temperatury ciała i zmniejszenie metabolizmu o 10% w porównaniu ze stanem czuwania. Schupp M, Hanning CD, BJA CEPD Reviews 2003, 3, Sen

4 Jest to stan naturalnej równowagi pomiędzy ilością i jakością snu a ilością godzin czuwania. Naturalna potrzeba snu osoby dorosłej wynosi średnio ok. 8 godz./24 godz. (zakres 6-10 godz., uwarunkowany genetycznie). Większość dorosłych śpi 1-1,5 godz. mniej, niż wynoszą ich potrzeby. Jeżeli deficyt snu wynosi ponad 2 godz./24 godz., wówczas spada wydajność (jakość funkcjonowania człowieka); podobny efekt wywołują liczne przebudzenia ze snu. Homeostaza snu Howard SK, Rosekind MR et al., 2002, Anesthesiology, 97,

5 Dla skorygowania istotnego niedoboru snu konieczne są 2 noce optymalnego snu. Potrzeby snu NIE zmniejszają się z wiekiem. Jest to powszechny, ale błędny pogląd. Powyżej 45 r.ż: wzrasta liczba przebudzeń, co pogarsza jakości snu trudniejsze jest nadrobienie deficytu snu przez zwiększenie czasu trwania snu wraz z wiekiem zmniejsza się ilość faz NREM snu. Homeostaza snu Howard SK, Rosekind MR et al., 2002, Anesthesiology, 97,

6 Jest to naturalny rytm organizmu związany ze snem i czuwaniem. Rytm dobowy jest 24-godzinnym wzorcem snu i czuwania, codziennej aktywności p. pokarmowego, wydzielania hormonów, nastroju, napędu życiowego i wydajności. Człowiek jest zaprogramowany na codzienny, dwukrotny wzrost senności-między 3:00-7:00 oraz 13:00 -16:00. Rytm dobowy Howard SK, Rosekind MR et al., 2002, Anesthesiology, 97,

7 Około godz. 3:00 przypada minimum sprawności umysłowej i spostrzeżeniowej człowieka, a ilość prostych błędów związanych z koncentracją uwagi, a także percepcją wzrokową wzrastać może od 30 do 100% powyżej średniej dobowej. Ilość energii wydatkowanej do wykonania porównywalnej pracy w porze nocnej jest o około 15-20% większa niż w dzień. Rytm dobowy Terelak JF, Psychologia Pracy i Bezrobocia, Wyd. ATK 1993, 165 Terelak JF, Źródła stresu, ATK Warszawa, 1999, 56

8 Zaburzenia rytmu dobowego (np. praca zmianowa, zmiany stref czasowych) zmniejszają wydajność oraz napęd życiowy z towarzyszącymi: osłabieniem pamięci wydłużeniem czasu reakcji ospałością apatią zmniejszeniem czujności pogorszeniem koordynacji psychomotorycznej zmniejszeniem zdolności podejmowania decyzji. Rytm dobowy Howard SK, Rosekind MR et al., 2002, Anesthesiology, 97,

9 Największe ryzyko występuje wówczas, kiedy istotnemu niedoborowi snu towarzyszą zaburzeniami rytmu dobowego.

10 Zmęczenie jest subiektywnym uczuciem potrzeby snu, narastającą fizjologiczną skłonnością do zasypiania i stanem zmniejszonego napięcia uwagi. Zmęczenie jest niezdolnością do efektywnego kontynuowania zadań na poziomie umysłowym i fizycznym. Zmęczenie jest zjawiskiem indywidualnym, trudnym do jednoznacznego zdefiniowania, a w konsekwencji-trudnym do zmierzenia i/lub kontrolowania. Murray D, Dodds C, Anaesthesia 2003, 58, Zmęczenie

11 Mnogość i wielopłaszczyznowość definicji zmęczenia wpływa na sposób poznania i analizę tego fenomenu, bardzo istotnego z punktu widzenia zachowań ludzkich. Wszechstronne i szczegółowe badania ankietowe czy testy pomijają na ogół milczeniem cały szereg zagadnień codziennej pracy, występujących w grupie zawodowej lekarzy, w tym anestezjologów. Zmęczenie Howard SK, Rosekind MR et al., 2002, Anesthesiology, 97,

12 Dotyczy to m.in. faktycznego, a nie nominalnego czasu wykonywania obowiązków służbowych; te dwa parametry rzadko pokrywają się ze sobą. Zmęczenie Howard SK, Rosekind MR et al., 2002, Anesthesiology, 97,

13 Zbyt mało uwagi poświęca się permanentnemu przekraczaniu dobowych oraz tygodniowych limitów czasu pracy na terenie placówek służby zdrowia, kwitując kolokwialnie ową sytuację, iż: tak się działo od zawsze. Zmęczenie indukowane przez system pracy, wraz ze wszystkimi skutkami psychofizycznymi jest traktowane jako zagadnienie znacznie mniejszej wagi w całokształcie zapewnienia ciągłej opieki nad pacjentem. Zmęczenie Howard SK, Rosekind MR et al., Anesthesiology, ,

14 Zmęczenia nie można mylić z przyzwyczajeniem, brakiem motywacji lub znudzeniem, chociaż reakcje te mogą być także przyczyna lub skutkiem zmęczenia. Zmęczenie: czynne, tzn. spowodowane wykonywaniem pewnych zadań, bierne, jako następstwo wykonywania czynności monitorujących, kontrolujących. Murray D, Dodds C, Anaesthesia 2003, 58, Zmęczenie

15 Zmęczenie może wywoływać tzw. mikrosen, który trwa sekundy lub minuty. Osoba dotknięta mikrosnem jest tego nieświadoma. Podczas mikrosnu osoba nie reaguje na bodźce zewnętrzne i dziejące się wokół zdarzenia. Howard SK, Rosekind MR et al., Anesthesiology 2002, 97, Zmęczenie

16 W sposób szczególny zagadnienie zmęczenia dotyczy środowiska anestezjologów, gdzie nadmiernie wydłużony czas wykonywania obowiązków zawodowych można uznać za jeden z zasadniczych czynników wpływających na możliwość wystąpienia zdarzeń krytycznych. W sposób szczególny zagadnienie zmęczenia dotyczy środowiska anestezjologów, gdzie nadmiernie wydłużony czas wykonywania obowiązków zawodowych można uznać za jeden z zasadniczych czynników wpływających na możliwość wystąpienia zdarzeń krytycznych. Zmęczenie Turos MJ, Anestezjologia Intensywna Terapia 2003, 35, 51-54

17 Już w 1978 r. zwrócono uwagę na to, że zmęczenie ma bezpośredni udział w zaistnieniu 6% błędów popełnianych przez anestezjologów. W grupie 885 anestezjologów amerykańskich, na pytanie: Czy błędy w prowadzeniu znieczulenia mogą być związane ze zmęczeniem ? - uzyskano 61% odpowiedzi twierdzących. Cooper JB, Anesthesiology 1978, 49, Gravenstein JS et al., Anesthesiology 1990, 72, Skutki zmęczenia

18 W badaniach przeprowadzonych w Australii, gdzie na ogólną liczbę 5600 zdarzeń krytycznych, jakie zaistniały od kwietnia 1987 r. do października 1997 r., aż w 152 (2,7%), jedyną oraz decydującą przyczyną ich zaistnienia było przemęczenie anestezjologa. Skutki zmęczenia Morris GP, Morris RW, Anaest. Intens. Care 2000, 28,

19 Zdarzenia te dotyczyły: błędów farmakologicznych (zamiana strzykawek, podanie złego leku) pośpiechu roztargnienia nieuwagi i błędów przy sprawdzaniu sprzętu. Morris GP, Morris RW, Anaest. Intens Care 2000, 28, Skutki zmęczenia

20 W marcu 1997r. przeprowadzono ankietę w grupie 301 anestezjologów nowozelandzkich. 86% respondentów wskazało zmęczenie przedłużonym czasem aktywności zawodowej jako istotny czynnik możliwych błędów. 58% przyznało się do pracy w stanie istotnie ograniczającym zdolność swobodnej percepcji rzeczywistości z powodu zmęczenia. Skutki zmęczenia Gander PH et al., Anaesthesia and Intensive Care 2000, 28, 178

21 W 1998 r. przeprowadzono badania na terenie Polski w grupie 884 anestezjologów. Udział zmęczenia wywołanego czasem pracy w występowaniu zdarzeń krytycznych akcentowało 3,4% ankietowanych, pracujących głównie w dużych szpitalach. Skutki zmęczenia Jałowiecki P, Wyd. Śl. AM Katowice 2000, 100

22 Destrukcyjny wpływ zmęczenia ujawnia się u lekarzy już w czasie dwóch pierwszych lat pracy. W 1996 r. przeprowadzono w badania na grupie stażystów rozpoczynających specjalizację z anestezjologii. 19,7% respondentów twierdziło, że niedobór snu rzutuje na jakość ich pracy i kontaktów z pacjentem. 12% z nich doświadczyło zdarzenia krytycznego, którego przyczyną było zmęczenie. Howard SK et al., Anesthesiology 1997, 83, 3A, 932 A Skutki zmęczenia

23 Jedną z najgłośniejszych spraw związanych z nadmiernym zmęczeniem spowodowanym pracą jest tzw. przypadek Libby Zion, 18-letniej Amerykanki przyjętej do szpitala 4 marca 1984 r. i zmarłej w 9 godzin później, w wyniku pomyłki diagnostycznej popełnionej przez lekarza pracującego na oddziale pomocy doraźnej. W chwili zaistnienia zdarzenia, lekarz ten po dyżurze kontynuował normalne obowiązki w porze przedpołudniowej. Asch DA, Parker RM, NEJM, 12, 771 Skutki zmęczenia

24 W momencie wystąpienia zdarzenia krytycznego lekarz ten dyżurował nieprzerwanie od ponad 30. godzin, w tym pracował bez przerwy 18 godzin. Analiza tego przypadku i podjęte wówczas działania doprowadziły do wielu rozwiązań ustawowych zakazujących anestezjologom pracy powyżej 24 godz. w systemie nieregularnych dyżurów. Asch DA, Parker RM, NEJM, 12, 771 Skutki zmęczenia

25 1 lipca 1989 r. Departament Zdrowia Stanu Nowy Jork przyjął rozporządzenie, że lekarzom, szczególnie w okresie specjalizacji, nie wolno pracować przez kolejne 24 godziny po zakończeniu własnego dyżuru, a przystąpić mogą oni do wypełniania swoich obowiązków dopiero po nie mniej, niż pełnych 24. godzinach wypoczynku. Leape LL, JAMA 1996, 13, 1031 Skutki zmęczenia

26 W rozporządzeniu tym stwierdzono także :…w oparciu o dowody z badań, wykazujące, iż zmęczenie i przedłużony brak snu są zasadniczą przyczyną błędów, komisja rekomenduje daleko posunięte limitowanie godzin pracy… Leape LL, JAMA 1996, 13, 1031 Skutki zmęczenia

27 Inne, wysunięte wówczas postulaty w istotny sposób wpływające na zwiększenie bezpieczeństwa znieczulenia, to: … każdy anestezjolog pracujący z procedurami stałymi (monitorowanie stanu pacjenta) dłużej niż 3 godziny, powinien móc skorzystać z przerwy trwającej do jednej godziny…, lekarz, który pracuje w pojedynkę musi nauczyć się mówić NIE na nierozsądne domaganie się zwiększenia przez niego czasu pracy. Skutki zmęczenia Leape LL, JAMA 1996, 13, 1031

28 Pomimo tak szczegółowego, usankcjonowanego aktami prawnymi, limitowania czasu bezpośredniej oraz bezpiecznej aktywności zawodowej, nadal dochodzi do tragicznych skutków pracy w nadmiernym wymiarze godzin. Pomimo tak szczegółowego, usankcjonowanego aktami prawnymi, limitowania czasu bezpośredniej oraz bezpiecznej aktywności zawodowej, nadal dochodzi do tragicznych skutków pracy w nadmiernym wymiarze godzin. Skutki zmęczenia

29 W 1994 r. na pierwszej stronie The Denver Post donoszono o śmiertelnym powikłaniu anestezjologa, który zasypiał ze zmęczenia podczas znieczulenia 8-letniego chłopca. Zmęczenie spowodowane niedoborem snu i wynikająca z tego dekoncentracja spowodowały, że anestezjolog nie rozpoznał pierwszych objawów rozwijającego się zespołu hipertermii złośliwej. Skutki zmęczenia Howard SK, Rosekind MR et al., 2002, Anesthesiology, 97,

30 Podczas dochodzenia dowodowego okazało się, iż anestezjolog wielokrotnie był ostrzegany przez personel, że zasypia w czasie operacji. Anestezjologa uznano za winnego zaniedbania medycznego ze skutkiem śmiertelnym. Skutki zmęczenia Howard SK, Rosekind MR et al., 2002, Anesthesiology, 97,

31 Wiele wypadków związanych ze zmęczeniem zdarza się starszym lekarzom, którzy mają mniejsza tolerancję dla pracy zmianowej i nocnej. Morris GP, Morris RW, Anaesthesia and Intensive Care 2000, 28, Gaba DM et al., Anesthesiology 1994, 81, Skutki zmęczenia

32 Regulacje prawne w Polsce nie chronią lekarza przed popełnianiem błędów wywołanych zmęczeniem związanym z wykonywaniem pracy. Regulacje prawne w Polsce

33 Ustawa z 22.XII.1999 r., Art.32j ust. 7: Regulacje prawne w Polsce Za czas pełnienia dyżuru medycznego nie przysługuje czas wolny od pracy. W uzasadnionych przypadkach ordynator (kierownik) może zwolnić pracownika z części dnia pracy po zakończonym dyżurze, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.

34 24.X.2000 r. Trybunał Konstytucyjny uznał Art.32j ust. 7 Ustawy z 22.XII.1999 za zgodny z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej. Orzeczenie to pozbawiło lekarzy w Polsce prawa do wypoczynku po dyżurze. Stworzyło to sytuację przyzwolenia na 48 godzin nieprzerwanej pracy; Trybunał Konstytucyjny uznał, że dyżury medyczne mogą być traktowane inaczej, niż to przewiduje Kodeks Pracy. Regulacje prawne w Polsce Turos MJ, Anestezjologia Intensywna Terapia 2003, 35, 51-54

35 Grupie zawodowej, jaką są lekarze, nie przysługuje ochrona z Art. 210 § 4 Kodeksu Pracy, który mówi o możliwości powstrzymania się od pracy w razie braku wymaganej sprawności psychofizycznej. Regulacje prawne w Polsce Turos MJ, Anestezjologia Intensywna Terapia 2003, 35, 51-54

36 Prawo w Polsce nie bierze pod uwagę wpływu długości czasu pracy lekarzy na ich sprawność psychofizyczną. Skutkuje to, szczególnie w orzekaniu o popełnionym błędzie, uwagami o nierzetelności i niedokładności. Przez nadmierne wydłużanie czasu pracy, lekarze mogą być zmęczeni i z tego powodu popełniać błędy. Regulacje prawne w Polsce Turos MJ, Anestezjologia Intensywna Terapia 2003, 35, 51-54

37 Wprowadzenie dyrektyw Unii Europejskiej daje możliwość stworzenia anestezjologom właściwych warunków wykonywania zawodu, m.in. w zakresie norm czasu pracy, eliminujących istotny czynnik osłabiający czujność, jakim jest zmęczenie. Regulacje prawne w Polsce Turos MJ, Anestezjologia Intensywna Terapia 2003, 35, 51-54


Pobierz ppt "Zmęczenie anestezjologa, błędy lekarskie Lidia Łysenko Katedra i Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii AM we Wrocławiu."

Podobne prezentacje


Reklamy Google