Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

S ł awomir Ł odzi ń ski Wprowadzenie do socjologii zró ż nicowania kulturowego i mniejszo ś ci (semestr zimowy, ś rody, godz. 10-12, sala 401) wyk ł ad.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "S ł awomir Ł odzi ń ski Wprowadzenie do socjologii zró ż nicowania kulturowego i mniejszo ś ci (semestr zimowy, ś rody, godz. 10-12, sala 401) wyk ł ad."— Zapis prezentacji:

1 S ł awomir Ł odzi ń ski Wprowadzenie do socjologii zró ż nicowania kulturowego i mniejszo ś ci (semestr zimowy, ś rody, godz , sala 401) wyk ł ad nr 5

2 1. Wst ę p - powtórzenie spisy powszechne ludno ś ci jako ź ród ł o informacji spo ł ecznych i przedmiot bada ń socjologicznych: znaczenie spisów powszechnych (pyta ń etnicznych) dla polityki wielokulturowo ś ci i anty-dyskryminacyjnej (problem - idea równo ś ci); spisy a produkcja klasyfikacji etnicznych (inaczej kategorii, ró ż nic etnicznych itp.): tworzenie kategorii urz ę dowych i nast ę pnie potrzeba administrowania nimi (klasyfikacje i dane etniczne s ą niezb ę dne dla programów pomocy spo ł ecznej); efekt rzeczywisto ś ci – tworzenie nowych grup spo ł ecznych, publiczne pokazywanie ich istnienia i liczebno ś ci, powo ł ywanie ich do istnienia, mobilizacja etniczna itp.: przyk ł ad spisów w krajach kolonialnych i postkolonialnych – B. Anderson, Wspólnoty wyobra ż one, Kraków 1997 (roz.7, s ), spisy odgrywaj ą podobn ą rol ę narodow ą jak mapa, muzeum itp.; spisy a instrumentalizacja (radykalne upolitycznienie), ideologizacja etniczno ś ci: zmiana etniczno ś ci nawykowej na rzecz refleksyjnej i ś wiadomej, przej ś cie z p ł aszczyzny oczywisto ś ci, nawyku, codzienno ś ci na p ł aszczyzn ę wyborów ś wiadomych lub te ż ideologicznie motywowanych deklaracji. 0

3 2. J ę zyk a polityka wielokulturowo ś ci: j ę zyk jest podstawowym kodem kultury funkcjonuj ą cym w ś wiadomo ś ci spo ł ecznej; funkcje j ę zyka - wytwarzanie spójno ś ci spo ł ecznej grupy: komunikacyjne (s ł u żą ce porozumiewaniu si ę ludzi); symboliczno- identyfikacyjne. losy j ę zyka s ą zawsze zwi ą zane z losami zbiorowo ś ci; j ę zyk jako czynnik to ż samo ś ci etnicznej: u ż ywanie j ę zyka informuje o przynale ż no ś ci do okre ś lonej wspólnoty, jest aktem dzia ł ania i wskazówk ą (j ę zyk jako formacja dyskursywna) – rola w wyznaczaniu opozycji swój i obcy ; pos ł ugiwanie si ę danym j ę zykiem ustawa jednostk ę w okre ś lonym polu znaczeniowym klasyfikuj ą c j ą do danej kategorii etnicznej. wielo ść j ę zyków: problem zrozumienia (podobie ń stwo i ró ż nice), znaczenie polityczne i ekonomiczne, presti ż spo ł eczny j ę zyka; ochrona j ę zyków jako problem polityki wielokulturowo ś ci.

4 3. Pa ń stwo wobec j ę zyka - polityka j ę zykowa: wp ł yw pa ń stwa na sytuacj ę j ę zykowa ma dwojaki charakter: po ś redni (przez kszta ł towanie terytorium kraju, polityk ę imigracyjn ą itp.) i bezpo ś redni - przez polityk ę j ę zykow ą. polityka j ę zykowa ma charakter etniczny (narodowo ś ciowy); funkcje polityki j ę zykowej: narz ę dzie pracy administracji (sprawno ść komunikacyjna; j ę zyk oficjalny i urz ę dowy); instrument komunikacji w ł adzy z obywatelami (jakim j ę zykiem i w jakim stylu?); instrument polityki wewn ę trznej (kszta ł towanie znajomo ś ci j ę zyka, o ś wiata, integracja spo ł ecze ń stwa itp. ); instrument polityki zagranicznej (promocja pozycji kraju za granic ą, wzmocnienie wi ę zi z diaspor ą, z innymi krajami). polityka j ę zykowa a wieloj ę zyczno ść.

5 4. Ogólny kontekst o ż ywienia j ę zykowego w Europie (lata 60/70-te): o ż ywienie etniczne w Europie lat 60 i 70-tych XX wieku dotyczy ł o: wy łą cznie grup mniejszo ś ciowych o silnej bazie terytorialnej i j ę zykowej; ich żą dania sprowadza ł y si ę do: rozszerzenia roli j ę zyka mniejszo ś ciowego w ż yciu publicznym (szko ł a, media i ż ycie polityczne); uzyskanie pewnego stopnia autonomii. cechy grupy mniejszo ś ciowej (mniejszo ś ci j ę zykowej); samo kategoryzacja (grupa etniczna przechodzi od fazy w sobie do etapu dla siebie, staj ą si ę grupami autotelicznymi); d ąż enie do formalizacji i instytucjonalizacji pewnych form zachowa ń i interakcji etnicznych (zw ł aszcza j ę zyka, d ąż enie do standaryzacji). os ł abienie pa ń stwa narodowego (ze wzgl ę du na mo ż liwo ś ci egzekwowania lojalno ś ci obywateli); punkt prze ł omowy to II wojna ś wiatowa i nast ę pnie powstanie organizacji mi ę dzynarodowych (europejskich) – NATO, UE (EWG).

6 5. Cechy o ż ywienia etnicznego (j ę zykowego) wed ł ug Erika Allardta: czas - prze ł om lat 60. I 70. XX wieku; odrodzenie ś wiadomo ś ci etnicznej w ś ród grup peryferyjnych i pasywnych (ich etniczno ść uzyskuje wymiar polityczny i publiczny); profesjonalizacja aktywno ś ci etnicznej: powstawanie nowych organizacji i stowarzysze ń ; liderzy nowego typu - absolwenci wy ż szych studiów, kompetentni w relacjach z mediami i w oddzia ł ywaniu na ś wiadomo ść spo ł eczn ą. o ż ywienie mia ł o charakter lewicowy; zwi ę kszenie zdolno ś ci pa ń stwa do reagowania na żą dania grup mniejszo ś ciowych: przej ś cie od fazy mniejszo ść – wi ę kszo ść (etap dyskryminacji) do fazy walki o uznanie (interakcja z wi ę kszo ś ci ą z pozycji równego, cho ć jedynie mniejszego, a nie gorszego i zacofanego.

7 6. Inne teorie o ż ywienia etnicznego (j ę zykowego): a) etniczne; za ł o ż enie i kierunek wyja ś nie ń - pierwszoplanowa rola etnicznego wymiaru o ż ywienia (w ł asna kultura i ś wiadomo ść wspólnego pochodzenia jako podstawowe elementy - endogenne w ł asno ś ci grup etnicznych) teoria mobilizacji etnicznej (William R. Beer): modernizacja terenów peryferyjnych (kolonii wewn ę trznych), wy ł onienie si ę nowych elit mniejszo ś ci, etniczno ść jako baza do mobilizacji spo ł ecznej i wysuwania żą da ń. teoria radykalizacji grup etnicznych (Norman Anderson): dwa równoleg ł e procesy – upodabnianie si ę stylów ż ycia i d ąż enie do ró ż nic regionalnych (etnicznych), odrzucenie pa ń stwa narodowego. koncepcja przebudzenia etnicznego w ramach narodu-pa ń stwa (R. Pertrella): perspektywa od do ł u, domaganie si ę nowych ram dla rozwoju (decentralizacja), czynniki endogenne (mniejszo ść ), egzogenne (pa ń stwo- naród), interweniuj ą ce.

8 7. Inne teorie o ż ywienia etnicznego (j ę zykowego)- wspó ł czesne: b) regionalne (terytorium): za ł o ż enie i kierunek wyja ś nie ń : podkre ś lanie wagi terytorium, na podstawie którego jest tworzona to ż samo ść regionalna; re-afirmacja to ż samo ś ci regionalnych jako reakcja na globalizacje (potrzeba zakorzenienia) rosn ą ca rola regionów w nowym europejskim i globalnym porz ą dku. UE (EWG) i polityka regionalna: UE nie tylko jako po ś rednik, ale te ż jako katalizator decentralizacji i o ż ywienia etnicznego; ś rodki europejskie s ą kierowane do regionów (z pomini ę ciem centrum), konkurencja o te ś rodki wewn ą trz pa ń stwa dorównuje konkurencji mi ę dzy pa ń stwami; w ł adze regionalne jako nowi aktorzy polityczni, których obecne przebudzenie i aspiracje s ą pretekstem do zmian pa ń stwa narodowego (jego regionalizacji).

9 8. Inne teorie o ż ywienia etnicznego: C) narodowe (nowy regionalizm, neo-nacjonalizm, nacjonalizm pragmatyczny) – jako d ąż enie regionów do autonomii politycznej: wybitny specjalista: Michael Keating (Katalonia, Szkocja, Quebec): łą czenie 3 perspektyw: nacjonalizm mniejszo ś ci (minority nationalism) – w znaczeniu mniejszo ś ci kulturowych; nowy regionalizm (new regionalism) – odrodzenie terytorium; proces budowania narodu (nation-building process). ruchy te s ą czym ś wi ę cej ni ż dora ź nymi ruchami politycznymi nastawionymi na wyrwaniu pa ń stwu jak najwi ę cej przywilejów dla siebie lub gr ą polityków o poparcie polityczne, nie s ą one tak ż e powrotem do przesz ł o ś ci; stanowi ą one nowoczesne i z ł o ż one zjawisko re-terytotrializacji ż ycia spo ł ecznego o charakterze obywatelskim.

10 9. Michael Keating - cechy nowego regionalizmu (neo-nacjonalizmu): ma miejsce w regionach o ju ż pewnej autonomii politycznej: zachodzi wi ę c w spo ł eczno ś ciach obywatelskich. k ł adzie wi ę kszy nacisk na wymiar obywatelski ni ż etniczny regionu: od kryteriów pierwotnych/ primodalnych do obj ę cia ca ł ej wspólnoty terytorialnej. w tych spo ł eczno ś ciach wielo ść to ż samo ś ci narodowych jest traktowana jako zasób polityczny; s ą to regiony raczej zamo ż ne: cechuje je bardziej sytuacja relatywnego uprzywilejowania ni ż relatywnej deprywacji. ideologia: przewaga idei liberalnych i socjaldemokratycznych, ale s ą one w ró ż nym stopniu przemieszane.

11 10. Michael Keating - cechy nowego regionalizmu (cdn.): ró ż ne elementy ideologii s ą kierowane do ró ż nych cz ęś ci/grup wspólnoty regionalnej; g ł ówne dylematy polityki i ideologii: etniczny/obywatelski; przesz ł o ść /przysz ł o ść ; lokalny/globalny; separatyzm/autonomia. popieranie autonomii ma charakter wielowymiarowy: nie popiera si ę jednej partii politycznej. partie nowego regionalizmu (neo-nacjonalistyczne) s ą organizacjami : stosunkowo m ł odymi, które cechuje ambiwalencja/zmienno ść oraz ewolucja celów politycznych. nowa geometria w ł adzy: debaty polityczne dotycz ą i tocz ą si ę w 3 naraz wymiarach – regionalnym, pa ń stwowym i ponadpa ń stwowym.

12 11. J ę zyk a ruchy etnoregionalne w Europie: istnienie ruchów etnicznych (etno-regionalnych), które tworz ą si ę wokó ł j ę zyka i dla których j ę zyk jest centraln ą warto ś ci ą ; przyk ł ady (j ę zyk – naród – pa ń stwo ?): Francja – j ę zyk (ruch) oksyta ń ski i breto ń ski; Niemcy – j ę zyk (ruch) dolnoniemiecki i ł u ż ycki; W ł ochy – j ę zyk (ruch) sardy ń ski, friulski, lady ń ski; Szwajcaria – j ę zyk (ruch) retoroma ń ski; Hiszpania – j ę zyk (ruch) galisyjski, ruch katalo ń ski i baskijski; Polska – j ę zyk (ruch) kaszubski, ś l ą ski. d ąż enie do standaryzacji tych j ę zyków, ich oficjalnego uznania, zwi ę kszenia obecno ś ci w sferze publicznej, tworzenie na ich bazie instytucji autonomii kulturalnej oraz polityczno-terytorialnej reprezentacji tych j ę zyków; Nicole Do ł owy-Rybi ń ska, J ę zyki i kultury mniejszo ś ciowe w Europie: Breto ń czycy, Ł u ż yczanie, Kaszubi, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2011.

13 12. Wielokulturowo ść a zagro ż enie j ę zykowe: typologia j ę zyków zagro ż onych: zagro ż one (unsafe, s ł abo pos ł uguj ą si ę nim dzieci), zdecydowanie zagro ż one (definitely endangered – j ę zykiem pos ł uguje si ę pokolenie rodziców i starsze), powa ż nie zagro ż one (severely endangered – j ę zyka u ż ywa pokolenie dziadków i starsze), krytycznie zagro ż one (critically endangered – j ę zyk zna garstka osób z najstarszego pokolenia), wymar ł e (extinct) – j ę zykiem nikt si ę ju ż nie pos ł uguje. czynniki zagro ż enia j ę zykowego: demografia (ma ł a liczba osób, umieralno ść starszych, bycie mniejszo ś ci ą ); migracje (przymusowe) i asymilacja j ę zykowa (kulturowa); nowoczesno ść - powszechna edukacja i media (w j ę zyku oficjalnym - j ę zyku wi ę kszo ś ci); brak motywacji do pos ł ugiwania si ę j ę zykiem (marginalizacja i wykluczenie j ę zyka, pi ę tno gorszo ś ci, folkloryzacja j ę zyka i kultury mniejszo ś ciowej); zmiana podej ś cia do j ę zyków (grup) mniejszo ś ciowych - odrodzenie etniczne i j ę zykowe (HR, prawa mniejszo ś ci, sprzyjaj ą ca atmosfera spo ł eczna).

14 13. Odwracanie zmiany j ę zykowej (J. A. Fishman, Reversing Language Shift…): etapy rewitalizacji (lub te ż ś mierci) j ę zyków: 1) rekonstrukcja j ę zyka, nauczanie starszego pokolenia; 2) tworzenie zintegrowanej spo ł ecznie grupy u ż ytkowników j ę zyka (w mowie); 3) nacisk na u ż ywanie codzienne j ę zyka na poziomie lokalnym (s ą siedztwo) i rodzinnym (tworzenie bazy mi ę dzypokoleniowego przekazu j ę zyka); 4) tworzenie zorganizowanego (nieformalnego) systemu nauczania j ę zyka (poza publicznym system) obejmuj ą cym ca ł o ść grupy (wszystkie pokolenia); 5) wprowadzenie nauki j ę zyka do systemu publicznej edukacji; 6) nacisk (rozwój) na u ż ywanie j ę zyka w miejscu pracy; 7) nacisk na u ż ywanie j ę zyka w mediach i administracji publicznej; 8) wprowadzenie j ę zyka do edukacji uniwersyteckiej, administracji centralnej itp.

15 14. Czynniki rewitalizacji j ę zykowej: A) wzrost znaczenia j ę zyka: wzrost presti ż u j ę zyka mniejszo ś ciowego w obr ę bie spo ł eczno ś ci wi ę kszo ś ciowej (dominuj ą cej); wzrost zamo ż no ś ci i presti ż u u ż ytkowników tego j ę zyka; wzrost znaczenie j ę zyka w oczach spo ł eczno ś ci wi ę kszo ś ciowej (jego legitymizacja); wzrost - silna obecno ść j ę zyka w systemie edukacyjnym; wzrost kompetencji w pisaniu tym j ę zykiem; mo ż liwo ść stosowania u ż ycia j ę zyka w mediach elektronicznych i Internecie. B) rola transmisji mi ę dzypokoleniowej: przywracanie u ż ywania j ę zyka w rodzinie; odbudowa wspólnoty kulturowej (j ę zykowej); rozszerzenie mo ż liwo ś ci sytuacji spo ł ecznych transmisji j ę zyka.

16 15. Czynniki rewitalizacji j ę zykowej (II): C) edukacja: j ę zyk jako odr ę bny przedmiot, nauczanie dwuj ę zyczne, nauczanie przez immersj ę (zanurzenie w j ę zyku); nauka j ę zyka s ł aba (j ę zyk w programie edukacji) i mocna (nauczanie w j ę zyku - sytuacja wieloj ę zyczno ś ci). D) j ę zyk w mediach: rola mediów dla upowszechnienia j ę zyka (z perspektywy samego j ę zyka oraz z zewn ę trznego punktu widzenia – postrzegania statusu tego j ę zyka); wp ł yw negatywny (folkloryzacja) i pozytywny (podniesienie presti ż u j ę zyka); media kszta ł tuj ą oficjalny (publiczny) dyskurs na temat tego j ę zyka; media pozwalaj ą na zachowanie i dokumentacj ę j ę zyka (jego hibernacj ę ).

17 16. Czynniki rewitalizacji j ę zykowej (III): E) ż ycie publiczne: administracja publiczna, us ł ugi itp.; j ę zyk zaczyna by ć postrzegany jako maj ą cy realn ą w ł adz ę i mo ż liwo ś ci. F) oficjalizacja j ę zyka mniejszo ś ciowego: uznanie j ę zyka (jako oficjalny lub wspó ł -oficjalny); krajowa ochrona prawna (zró ż nicowane formy ochrony); Europejska Karta J ę zyków Regionalnych lub Mniejszo ś ciowych. G) postawy wobec j ę zyka: zmiana dominuj ą cego dyskursu dotycz ą cego j ę zyków i kultur mniejszo ś ciowych. H) rola organizacji i instytucji mniejszo ś ciowych: instytucje oficjalne (pa ń stwowe); liderzy (przodownicy) i organizacje mniejszo ś ciowe.


Pobierz ppt "S ł awomir Ł odzi ń ski Wprowadzenie do socjologii zró ż nicowania kulturowego i mniejszo ś ci (semestr zimowy, ś rody, godz. 10-12, sala 401) wyk ł ad."

Podobne prezentacje


Reklamy Google