Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl Wszelkie treści i zasoby edukacyjne publikowane na łamach Portalu www.szkolnictwo.pl.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl Wszelkie treści i zasoby edukacyjne publikowane na łamach Portalu www.szkolnictwo.pl."— Zapis prezentacji:

1 Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu Wszelkie treści i zasoby edukacyjne publikowane na łamach Portalu mogą być wykorzystywane przez jego Użytkowników wyłącznie w zakresie własnego użytku osobistego oraz do użytku w szkołach podczas zajęć dydaktycznych. Kopiowanie, wprowadzanie zmian, przesyłanie, publiczne odtwarzanie i wszelkie wykorzystywanie tych treści do celów komercyjnych jest niedozwolone. Plik można dowolnie modernizować na potrzeby własne oraz do wykorzystania w szkołach podczas zajęć dydaktycznych.

2 Sprawozdanie – cóż to takiego? To gatunek dziennikarski, który: - prezentuje wydarzenia o charakterze procesualnym, dynamicznym, które się już zakończyły, - fakty przedstawione są w sposób dynamiczny w porządku czasowym, możliwie wiernie, - obowiązkowo zachowuje chronologiczne następstwo zdarzeń, - może być napisany bardzo poważnie lub żartobliwie, - ma pełnić przede wszystkim funkcję informacyjną, co nie znaczy, że musi być nudny i nieatrakcyjny.

3 W sprawozdaniu: - nie używa się długich sekwencji dialogowych, - występuje duże nagromadzenie czasowników, - często każda faza zdarzenia ujęta jest w oddzielnym akapicie, - chodzi w nim o to, aby odbiorca miał wrażenie obecności przy zdarzeniu. Sprawozdawca: - powinien zachować się jak obiektywny świadek. Sprawozdanie jest gatunkiem bliskim reportażowi ale różni się od niego przede wszystkim tym, że nie charakteryzuje się w sprawozdaniu osób biorących udział w wydarzeniach (tylko imię, nazwisko, funkcja).

4 Przeczytajmy teraz fragment jednego z rozdziałów „Ludzi bezdomnych” Stefana Żeromskiego i spróbujmy odpowiedzieć, czy spełnia on założenia sprawozdania? Możemy powiedzieć, że w rozdziale zatytułowanym „Swawolny Dyzio” pisarz zastosował gatunek dziennikarski? Podczas czytania patrzcie na tekst przez pryzmat cech sprawozdania. Stefan Żeromski –

5 „Judym nasycał oczy tym krajobrazem, gdy wtem drzwi otworzyły się i nie tyle weszła, ile wdarła się do przedziału dama wysoka i chuda prowadząc za rękę chłopczyka mniej więcej dziesięcioletniego. Dama była niepiękna i, jak się rzekło, chuda w sposób taki, że widzowi mimo woli przychodził do głowy akt dziękczynienia za to, że istnieją, chwała Bogu, szaty damskie i że uwalniają śmiertelnych od widoku dam tego rodzaju - w negliżu. Nowo przybywająca miała spory nos, usta ściągnięte i oczy zmrużone. Konduktor i jeszcze jakiś funkcjonariusz wagonowy wrzucili za nią do przedziału kupy węzełków, skrzynek, wózków, drewnianych koni wielkości źrebięcia, parę walizek i pudełek kartonowych. Dama zostawiła to wszystko razem i każdą rzecz z osobna losowi naturalnemu. Zepchnęła tylko niektóre meble krępujące swobodę jej ruchów na nogi sąsiadom...

6 Ukończywszy to zajęcie padła na sofę i wzięła się do oglądania towarzyszów drogi. Mały Dyzio stał pośród sprawunków nawalonych w przejściu między siedzeniami i, gwiżdżąc, również przyglądał się obecnym. W ręce trzymał brudny patyk ze sznurem uwiązanym do niego w kształcie bata. Włosy tego chłopięcia były szare, a rosły jakoś naprzód, w kierunku widza. Cała postać, a szczególnie oczy, włosy i ręce przypominały rysia czy żbika. Ubranie było wytarte niepospolicie i świadczyło o jakichś piekielnych walkach z ziemią, wodą i smarowidłami. Pończochy wypchnięte na kolanach i przedziurawione odsłaniały nogi okryte krwią i mnóstwem siniaków. - Dyziu, usiądź... - rzekła matka głosem omdlewającym.

7 Mówiąc to patrzyła nie na swego potomka, lecz na Judyma, jakby do niego mianowicie zwracała się z tą serdeczną i troskliwą radą. Dyzio zachował się tak, jakby słowo matki rzeczywiście skierowane było do kogo innego. Z żywą ciekawością pochylił się ku oficerowi siedzącemu w kącie przedziału i zaczął szczegółowo oglądać guziki munduru biorąc każdy z nich w palce zawalane rozmaitymi substancjami. Wojskowy zgodził się bez protestu na tę badawczość młodocianej imaginacji i z niejakim uśmiechem czekał końca oględzin. Tymczasem Dyzio dostrzegł pałasz wiszący w kącie na haku i sięgnął śmiałą ręką po tę broń między głowy dwu pań. Wówczas oficer usunął go od siebie i towarzyszek delikatnie, z uprzejmością i w milczeniu.

8 - Dyziu, zachowaj się jak należy... - rzekła matka - bo pan oficer wyjmie pałasz i utnie ci głowę. Żywy chłopczyk znowu nie wysłuchał słów matki z należytą uwagą. Zamierzył był właśnie dostać się do okna i ruszył w tym kierunku po nogach osób siedzących Rozległ się krzyk dam i pana w mundurze, oskarżający Dyzia, że włazi na odciski. Dyzio z miną tryumfatora obojętnego na wszystko przedarł się, dokąd zamierzył. Rozkraczywszy nogi stanął na dwu siedzeniach i wychylił się za szybę ruchem tak lekceważącym wszelkie niebezpieczeństwo, że obecni w przedziale zobaczyli raptem odwrotną część jego ubrania zdartą, kto wie czy nie bardziej niż pończochy. Jedna z pań zwróciła się do stroskanej matki i rzekła: - Proszę pani, synek może wylecieć za okno...

9 - Dyziu, na miłość boską, nie przechylaj się tak bardzo, bo ta pani mówi, że możesz wylecieć za okno! Znowu żadnego skutku! Przez pewien czas wszyscy byli zaambarasowani tak wypiętą pozą chłopczyny, ale krzyk trwogi buchnął z piersi wszystkich, kiedy malec nachylił się jeszcze bardziej, widocznie chcąc dostać rękoma tabliczki przymocowanej pod oknem. Dla zachowania równowagi stanął wtedy na jednej nodze, a druga w miarę ruchów tułowia wierzgała po przestworze około głów pań siedzących. Oficer zerwał się z miejsca, ujął kawalera za pasek i wciągnął do wagonu. Wtedy Dyzio sprezentował, co umie. Przede wszystkim wydarł się z rąk i rzucił znowu do okna. Gdy mu to po raz drugi zostało wzbronione, zaczął szarpać się, kopać nogami na wszystkie strony bez

10 względu na to, czy razy jego obcasów trafiały w kuferki, czy w stopy z odciskami. - Proszę pani - krzyknął oficer - co to jest! A to ślicznie wychowany chłopak! Może pani będzie łaskawa!... - Dyziu, zaklinam cię na wszystkie świętości!- wołała zmęczona matka. Ten nie uznawał się za zwyciężonego: oficera łokciami odepchnął, a w kierunku matki wywiesił język tak długi, że można go było za pieniądze pokazywać. Nie było rady. Zostawiono Dyzia w spokoju, ale i on się jakoś umitygował. Patrzał tylko ze szczególną niechęcią na oficera i spluwał przed siebie.”

11 Odnieśliście wrażenie, jakbyście byli pasażerami tego przedziału? Zauważyliście, że w przypadku Dyzia i jego matki sprawdza się przysłowie: Niedaleko pada jabłko od jabłoni? Patrząc na to, z jakim impetem i bagażem weszła dama do wagonu oraz jak nieodpowiedzialna i nieuprzejma w swym rodzaju była dla innych gości, można powiedzieć, że synek odziedziczył po niej wiele. Kobieta pozwala synowi aby robił, co chce. Ten wykorzystuje sytuację i stosunek omdlewającym głosem mówiącej matki. Czy jednak fragment jest sprawozdaniem? Odpowiedzi na poniższe pytanie ułatwią Wam identyfikację fragmentu.

12 Co możemy powiedzieć o wyglądzie zewnętrznym Dyzia i jego matki? W pierwszym akapicie dosyć dokładnie została opisana zarówno dama, jak i jej syn. Pani była wysoka, chuda, niepiękna. Miała spory nos, usta ściśnięte i oczy zmrużone. Chłopak miał szare, dziwnie rosnące włosy. Ubranie jego było wytarte, bardzo brudne, pończochy nie dosyć, że były przedziurawione, nosiły ślady długiego użytkowania, to jeszcze odsłaniały posiniaczone i pokaleczone nogi. Odbiega więc ten akapit od zasad, jakie kierują sprawozdaniem. W tej formie wypowiedzi nie charakteryzuje się bowiem postaci.

13 Jest osoba opowiadająca obiektywna? Osoba opowiadająca historię jest jedną z przedstawionych w niej osób? Co można na temat tego kogoś powiedzieć na podstawie opowiadania? Jest osoba opowiadająca obiektywna? Niestety i na tym etapie nie zostaje zachowana cecha sprawozdania – obiektywizm. Wystarczy spojrzeć na pierwszy akapit. W opisie matki sugeruje się czytelnikowi pewne odczucia: „widzowi mimo woli przychodził do głowy akt dziękczynienia za to, że istnieją, chwała Bogu, szaty damskie i że uwalniają śmiertelnych od widoku dam tego rodzaju - w negliżu.” Osoba opowiadająca historię jest jedną z przedstawionych w niej osób? Co można na temat tego kogoś powiedzieć na podstawie opowiadania?

14 Na jakie części można podzielić tekst? Można go opowiedzieć używając mniejszej ilości znaków? Świadczą o tym subiektywne oceny dotyczące zarówno wyglądu, jak i zachowania głównych bohaterów. Popiera on również oceny pozostałych postaci, co wynika ze sposobu przedstawiania ich reakcji. Nie neguje ich, przekazuje czytelnikowi odczucia pozostałych osób w taki sposób, jakby sam odczuwał to deptanie po odciskach, nerwową atmosferę w wagonie. Na jakie części można podzielić tekst? Można go opowiedzieć używając mniejszej ilości znaków? We fragmencie można wydzielić pięć akapitów, każdy zakończony partią dialogową. Każdy z nich przedstawia jedną fazę zdarzenia, co jest zgodne z wytycznymi dotyczącymi sprawozdania i każdą z tych części można by skrócić pomijając oceny osoby opowiadającej. Można każdej części nadać odpowiedni tytuł:

15 1. Wejście damy z dzieckiem do przedziału. 2. Oględziny wojskowego munduru i zwrócenie uwagi na broń. 3. Zainteresowanie Dyzia oknami. 4. Odciągniecie Dyzia od okna i protest chłopca. 5. Niezadowolenie Dyzia. Osoba opowiadająca prezentuje wydarzenia w porządku czasowym czy, ze względu na to, że opowiada o nich gdy się już zakończyły, zmienia ich kolejność, używa retrospektyw? Wydarzenia przedstawione są zgodnie z chronologią. Jest to niewątpliwie cecha sprawozdania.

16 Jaką część zajmują sekwencje dialogowe? Jaką część zajmują sekwencje dialogowe? We fragmencie nie występują zbyt długie partie dialogowe. Jest to cechą charakterystyczną między innymi dla sprawozdania.

17 Jakie środki językowe występują najczęściej w cytowanym tekście? Jakie środki językowe występują najczęściej w cytowanym tekście? Dominują równoważniki zdań czy zdania? Jeżeli te drugie, to są to zdania pojedyncze czy złożone? Jeżeli złożone, to podrzędnie czy współrzędnie? Zdecydowanie we fragmencie dominują zdania. Występują zarówno zdania pojedyncze, jak i złożone. Po dokładnej analizie można stwierdzić, że najwięcej jest dość krótkich zdań złożonych współrzędnie. Jak myślicie – dlaczego? Nagromadzenie zdań pojedynczych lub złożonych współrzędnie nadaje bardziej dynamiczny charakter opowiadaniu niż używanie zdań złożonych podrzędnie, które sprzyjają opisowi, charakterystyce a nie dynamizacji akcji.

18 W jakim czasie gramatycznym użyte są czasowniki? Jakie części mowy dominują w charakterystykach postaci a jakie w sprawozdaniu z ich zachowań? W jakim czasie gramatycznym użyte są czasowniki? Istnieje rozbieżność pomiędzy formami użytymi w częściach narracyjnych i dialogowych. W wypowiedziach bohaterów czasowniki występują w czasie teraźniejszym. We fragmentach opisowych, co jest zgodne z cechą sprawozdania, osoba opowiadająca używa form czasu przeszłego. Gatunek ten ma przecież prezentować wydarzenia, które się już zakończyły. Jakie części mowy dominują w charakterystykach postaci a jakie w sprawozdaniu z ich zachowań? We fragmentach charakteryzujących postaci uwagę zwracają na siebie nagromadzone przymiotniki opisujące tylko postaci. W częściach dotyczących opisu zachowań bohaterów zauważamy więcej form czasownikowych i odczasownikowych.

19 Analizowany fragment „Ludzi bezdomnych” Żeromskiego nie jest oczywiście sprawozdaniem, chociaż zawiera elementy tej formy wypowiedzi. W domu spróbujcie napisać sprawozdanie z wydarzeń rozgrywających się w pociągu. Pisarz tak plastycznie, obrazowo je przedstawił, że nie powinniście mieć z tym zadaniem problemu. Przed chwilą padło określenie dotyczące obrazowości słowa użytego we fragmencie. Co sprawiło, że nie mieliśmy problemu z wyobrażeniem sobie sytuacji a nawet odbiorem uczuć postaci w niej biorących udział? Z pewnością jest to dosyć duża liczba przymiotników, czasowników i rzeczowników nacechowanych, znaczących. Przymiotniki, jak: chuda, nawalonych, stroskanej, lekceważącym, zaambarasowani, obojętny wiele nam mówią o sytuacji, charakterach, zachowaniu postaci z wagonu.

20 czasowniki rzeczowniki Takie samo znaczenie mają użyte przez pisarza czasowniki (wdarła się, przedarł się, wołała, odepchnął, umitygował, spluwał) i rzeczowniki (szaty, triumfator, przestwór). Już samo nagromadzenie tych wyrażeń, bez znajomości fragmentu, z którego pochodzą, może świadczyć, ze zaczerpnięto je z dosyć dynamicznej, niezbyt przyjemnej i przykładem świecącej wypowiedzi.

21 Patrząc na stronę językową tekstu o swawolnym Dyziu można jeszcze zauważyć, że pewne rzeczy nie są nazwane wprost. Nie od razu słowo pisane pokrywa się z naszym wyobrażeniem powstającym w czasie pierwszego czytania. Występują wyrażenia omowne, jak na przykład odwrotna część ubrania, spory. Są one łagodniejsze, delikatniejsze od wyrażeń mogących naruszyć zakazy religijne, obyczajowe czy językowe Są to tak zwane eufemizmy. Kulturalni ludzie wykorzystują je gdy nie chcą mówić wprost o pewnych obiektach, zjawiskach i pojęciach.

22 ! W tekście ma zastosowanie ważna zasada ortograficzna! W zdaniu: „Nowo przybywająca miała spory nos, usta ściśnięte i oczy zmrużone” istotne jest połączenie dwóch pierwszych słów. To połączenie przysłówka nowo i imiesłowu przybywająca, które, tak jak w połączeniu przysłówka i przymiotnika, pisze się oddzielnie. Wyjątek od reguły: gdy oba wyrazy tworzą jedno pojecie, piszemy je łącznie, np.: nowosądeckie (z okolic Nowego Sącza) jasnoczerwony (w kolorze jasnej czerwieni)


Pobierz ppt "Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl Wszelkie treści i zasoby edukacyjne publikowane na łamach Portalu www.szkolnictwo.pl."

Podobne prezentacje


Reklamy Google