Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Historia prawa małżeńskiego majątkowego konspekt opracowany na podstawie: 1/ W. Uruszczak, Historia państwa i prawa polskiego, t. I, wyd. II, Wolters Kluwer.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Historia prawa małżeńskiego majątkowego konspekt opracowany na podstawie: 1/ W. Uruszczak, Historia państwa i prawa polskiego, t. I, wyd. II, Wolters Kluwer."— Zapis prezentacji:

1 Historia prawa małżeńskiego majątkowego konspekt opracowany na podstawie: 1/ W. Uruszczak, Historia państwa i prawa polskiego, t. I, wyd. II, Wolters Kluwer / S. Płaza, Historia prawa w Polsce na tle porównawczym, cz. I, Kraków / S. Płaza, Historia prawa w Polsce na tle porównawczym, cz. II, Kraków / J. Bardach, Z. Leśnodorski, M. Pietrzak, Historia ustroju i prawa polskiego, wyd. V, Lexis Nexis 6/ S. Płaza, Historia prawa w Polsce na tle porównawczym, cz. III, Kraków / S. Płaza, Historia prawa w Polsce na tle porównawczym, cz. III, Kraków. Konspekt jest pomocą dydaktyczną, nie zastępuje podręcznika, wykładu i ćwiczeń, w szczególności nie zawiera wszystkich informacji zamieszczonych w zalecanym podręczniku.

2 Okres przedrozbiorowy – prawo ziemskie I Prawo wyłącznie państwowe Podstawowy majątek małżeństwa: wnoszony przez męża, dodatkowy od żony – regulacja zazwyczaj w umowie małżeńskiej (intercyzy, rzadziej w prawie wiejskim) Wyprawa – suppellectilia, przedmioty otrzymane z domu przez pannę młodą do użytku osobistego (czasem bardzo bogata, ruchomości, w średniowieczu dziewki służebne); w średniowieczu kobieta swobodnie nią rozporządzała; w okresie nowożytnym jest częścią posagu (tak Korektura praw) Posag – wyodrębniony wraz z powstaniem praw spadkowych kobiet w poł. XIII w., jego otrzymanie wyklucza dziedziczenie; najczęściej gotówka lub sumy zapisane na dobrach (zastaw użytkowy dla męża, dla odzyskania spłata sum posagowych), niekiedy nieruchomości ale raczej nabyte niż rodowe; zazwyczaj mniejszy niż udział spadkowy Uposaża córkę ojciec albo brat – 1588: braterski nie może być mniejszy niż ojcowski, gdy rodzeństwo utraci majątek ojca wtedy uposaża wierzyciel Regulacja w Statutach Kazimierza Wielkiego była zastępowana regulacjami umownymi Projekt 1778: wysokość 1/3 majątku w zbiegu z bratem Utrata prawa do posagu: zamążpójście bez zgody rodziców, małżeństwo z nieszlachcicem Posag dziedziczą dzieci albo rodzina żony Traktowany jak nieruchomość – sumami posagowymi nie można rozrządzać w testamencie

3 Okres przedrozbiorowy – prawo ziemskie II Wiano – zap. z ceny kupna żony; zabezpieczenie na wypadek wdowieństwa lub porzucenia, od XIV w.; szlachta zabezpiecza na nieruchomościach, także w gotówce; zazwyczaj odpowiada posagowi, w prawie miejskim może być jego wielokrotnością Oprawa – zabezpieczenie posagu i wiana na połowie dóbr męża, traktowane jak hipoteka, żona wierzycielem; alienacja za zgodą żony List wienny (oprawy) – służył do zapisu wiana, wpis do ksiąg; brak w prawie miejskim Wdowa użytkuje dobra oprawne do czasu wypłaty sum posagowiennych; względnie dożywocie Po śmierci wdowy na spadkobierców jako spadek macierzysty W przypadku braku dzieci dobra wienne dla rodziny męża Projekt 1778: zakaz oprawy, jest dożywocie umowne albo ustawowe Wieniec – od XV w. dla wdowy, która nie miała wiana (odszkodowanie za utracone dziewictwo), Ruś i Małopolska 30 grzywien = prywatna kara za zgwałcenie

4 Okres przedrozbiorowy – prawo ziemskie III Ustroje majątkowe 1/ wspólność majątkowa (majątek jedna całość, zarząd męża, alienacja nieruchomości zazwyczaj zgoda żony); wdowiec/wdowa pozostaje we wspólności z dziećmi; prawo chełmińskie i prawo wiejskie 2/ rozdzielność majątkowa – majątkiem żony dysponuje mąż, nieruchomościami za jej zgodą; po śmierci majątek na spadkobierców; prawo magdeburskie i średzkie 3/ system posagowy: rząd posagowy w prawie ziemskim; żona jest właścicielem posagu ale zarządza nim mąż, jeśli w pieniądzu to nimi obraca mąż po zabezpieczeniu na nieruchomościach; pozostałym swoim majątkiem zarządza żona

5 Okres przedrozbiorowy – prawo ziemskie IV Sytuacja prawna wdowy Pierwotnie w średniowieczu: prawo do: rozporządzanie i korzystanie z wiana i posagu i swych odrębnych dóbr, do zamążpójścia lub śmierci wraz z synami z majątku męża w praktyce obejmowała w zarząd cały majątek po mężu – niedział matki z dziećmi Ograniczanie: SKW: gdy dorośli synowie powinna oddać majątek, sobie zachowując wyprawę, posag i darowizny od męża, wdowy tego nie przestrzegają Statut warcki 1423: powtórzenie SKW, ponadto wdowa zachowuje część ruchomości (sprzęty domowe, połowa szat, konie, którymi jeździła za życia męża) Dożywocie Oryginalna instytucja, rozwój dzięki praktyce i doktrynie; obejście statutu warckiego Zapis na wypadek wdowieństwa Z czasem zapisy wzajemne (formularze w Formula processus 1523); ogranicza to prawa spadkobierców Projekt 1778: dożywocie można tylko na 1/3 lub 1/4 majątku

6 Okres przedrozbiorowy – prawo ziemskie: podsumowanie Model rządu posagowego – dos, wyznaczają rodzice albo bracia; prawo do uzupełnienia posagu po śmierci ojca; mąż odwzajemnia się wianem donatio propter nuptias seu dotalicium – oprawa posagu i wiana na nieruchomościach, zazwyczaj na połowie; posag i wiano własnością żony; mąż zarządza, na alienację i obciążenia zgoda żony i jej dwóch krewnych męskich; wszystkie operacje potwierdzone wpisami do ksiąg sądowych Wyprawa – dobra ruchome osobistego użytku panny młodej otrzymywane od rodziny Dożywocie małżeńskie – dożywotnie użytkowanie przedmiotów nieruchomych przez żyjącego małżonka W systemie tym zachowana jest rozdzielność majątkowa [prawo chełmińskie inaczej: wspólność majątkowa prowadząca do rozdrobnienia, dlatego wprowadzenie innych przepisów dla szlachty w Prusach Królewskich w 1598 r. Korektura Pruska]

7 Prawo małżeńskie majątkowe w XIX wieku Systemy ustawowe i umowne Wspólność majątkowa – KN: wspólność ruchomości wniesionych i nabytych, pełna władza alienacyjna i zarządcza męża; mąż zarządza też rzeczami osobistymi; od 1907 r. żona zarządza zarobkiem; do umownych należy rząd posagowy – nieruchomość pod zarządem męża bez prawa obciążenia i zbycia Rozdzielność majątkowa – 1818 w KP wprowadzono rząd posagowy jako ustawowy, ale krytyka; w 1825 wprowadzono system wyłączności majątkowej, wzór pruski: odrębność ale mąż zarządza, na alienację musi mieć zgodę; KCKP do umownych rząd posagowy, wspólność majątkową PPK – jak w KP od 1825, ale brak zgody na alienację ruchomości a żona nie może obciążać długami bez zgody męża; pożytki z wniesionego majątku na własność męża; po śmierci jednego całość majątku na pół, ½ dla żyjącego; gdy rozwód zwrot wniesionego i ½ podział dorobku BGB system zarządu i pobierania pożytków – zarząd męża ABGB podział majątku ale ustawowym zarządcą i przedstawicielem mąż

8 Prawo małżeńskie majątkowe w okresie międzywojennym Odziedziczone: rozdzielność, różnice w szczegółach Własność odrębna małżonków, zarząd męża; uprzywilejowanie męża największe w b. Królestwie Polskim 1 VII 1921 nowelizacja KCKP poprawa sytuacji żony; tendencja do równouprawnienia kobiet; mąż ma prawo do zarządu i użytkowania majątku tylko wnoszonego do małżeństwa, wykluczone nabyte w trakcie trwania małżeństwa (darowizna, spadek, zapis, przypadek, praca) – swoboda alienacji bez zgody męża Prawo pozbawienia majątku wniesionego męża, jeśli ten nie zapewniał jej i dzieciom przyzwoitego utrzymania; prawo do zawarcia z mężem spółki handlowej (zakaz w KN) 1934 prawo upadłościowe: gdy mąż w upadłości, żona odzyskuje zarząd i użytkowanie całego majątku; Kodeks handlowy: prawo prowadzenia przedsiębiorstwa bez zgody męża Projekt kodyfikacji W.L. Jaworski, równolegle z projektem prawa osobowego; 1920 r., ale odrzucony 1934 prace K. Lutostańskiego, projekt gotowy 1937: całkowite zrównanie małżonków, ustrojem ustawowym system podziału dorobku (dotąd nieznany w Polsce) – majątkiem własnym zarządzają małżonkowie, po śmierci jednego z nich dorobek jest łączony i dzielony w równych częściach między pozostałego małżonka i spadkobierców


Pobierz ppt "Historia prawa małżeńskiego majątkowego konspekt opracowany na podstawie: 1/ W. Uruszczak, Historia państwa i prawa polskiego, t. I, wyd. II, Wolters Kluwer."

Podobne prezentacje


Reklamy Google