Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

© Anna Karabowicz Staropolskie majątkowe prawo małżeńskie.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "© Anna Karabowicz Staropolskie majątkowe prawo małżeńskie."— Zapis prezentacji:

1 © Anna Karabowicz Staropolskie majątkowe prawo małżeńskie

2 © Anna Karabowicz Majątkowe prawo małżeńskie od samego początku było to prawo świeckie – ustawodawca i sądy państwowe od samego początku było to prawo świeckie – ustawodawca i sądy państwowe normowało stosunki majątkowe małżeńskie w czasie trwania związku, jak i po jego ustaniu normowało stosunki majątkowe małżeńskie w czasie trwania związku, jak i po jego ustaniu majątek małżeński – masa majątkowa wnoszone przez męża + wniesiony przez żonę majątek małżeński – masa majątkowa wnoszone przez męża + wniesiony przez żonę stosunki majątkowe małżonków były ułożone w drodze: stosunki majątkowe małżonków były ułożone w drodze: 1. umowy ślubnej (intercyzy) lub w razie jej braku 2. przepisy prawa zwyczajowego i stanowionego przepisy prawa normowały zasady zawierania umów małżeńskich przepisy prawa normowały zasady zawierania umów małżeńskich ogromne zróżnicowanie systemów majątkowych małżeńskich ogromne zróżnicowanie systemów majątkowych małżeńskich

3 © Anna Karabowicz Umowy ślubne (intercyzy) zawierane przy zaręczynach zawierane przy zaręczynach wpisywane do ksiąg sądowych wpisywane do ksiąg sądowych określały wielkość i rodzaj mas majątkowych wnoszonych przez obu nupturientów do małżeństwa (majątek męża + wyprawa + posag + wiano), regulowały wzajemne stosunki majątkowe między nimi określały wielkość i rodzaj mas majątkowych wnoszonych przez obu nupturientów do małżeństwa (majątek męża + wyprawa + posag + wiano), regulowały wzajemne stosunki majątkowe między nimi mogły modyfikować lub zmieniać zwyczajowe lub stanowione zasady regulowania stosunków majątkowych małżeńskich mogły modyfikować lub zmieniać zwyczajowe lub stanowione zasady regulowania stosunków majątkowych małżeńskich znane w prawie ziemskim i miejskim, w prawie wiejskim rzadziej w sformalizowanej formie znane w prawie ziemskim i miejskim, w prawie wiejskim rzadziej w sformalizowanej formie

4 © Anna Karabowicz Elementy majątkowe małżonków Wyprawa (gerada, szczebrzuch)– ruchomości, które żona otrzymywała od swojej rodziny i posiadała do swojego osobistego użytku; w czasie trwania małżeństwa mogła się powiększyć; pozostawała własnością żony i mogła w zasadzie swobodnie nią rozporządzać; w czasach nowożytnych stanowiła część posagu Posag (dos)– z pocz. nie odróżniany od wyprawy, stanowił jej część, pojawił się w XIII w., był częścią spadkową należną córce po rodzicach, najczęściej w postaci gotówki lub sumy zapisanej do nieruchomości (którą dawano w zastaw użytkowy mężowi), czasem nieruchomości (nierodowe), na wsi tylko ruchomości; od 1496 r. wyposażenie musiało być wpisane do ksiąg sądowych; obowiązek wyposażenia kobiety ciążył na ojcu, a po jego śmierci na braciach (konstytucja 1588 r. nakazywała, by bracia nie dawali mniejszy niż ojciec), zazwyczaj był mniejszy niż część spadkowa należna w drodze spadkobrania, Zbiór praw sądowych (1778) określał go na 1/3 dóbr ojczystych w zbiegu z bratem; utrata prawa do posagu w przypadku wyjścia za mąż bez zgody rodziny lub mezaliansu, po śmierci żony posag i wyprawę dziedziczyły dzieci (gdy ich nie było wracały do rodziny żony) Wiano (przywianek, dotalicium) – odwzajemnienie się męża za posag, zabezpieczenie żony na wypadek wdowieństwa lub porzucenia, pojawiło się w XIV w., początkowo ustanawiane było w ruchomościach, z czasem w nieruchomościach (szlachta), potem w pieniądzach, niekoniecznie równe posagowi (w miastach kilkakrotność posagu) Oprawa – zabezpieczenie przez męża sum wiennych i posagowych na połowie swoich dóbr, w prawie miejskim nawet na całości, kobieta otrzymywała prawo zastawu bez dzierżenia (hipotekę), który po śmierci męża zmieniał się w zastaw z dzierżeniem, dobrami oprawnymi mąż zarządzał, ale rozporządzał tylko za zgodą żony; oprawy dokonywano tzw. listem oprawnym (wiennym) wpisywanym do ksiąg sądowych od XV w., po śmierci żony dobra oprawne przechodziły na dzieci (gdy ich nie było wiano wracało do męża); wdowie nie mającej wiano od XV w. należał się tzw. wieniec od spadkobierców męża (30 grzywien na Rusi i w Małopolsce) Podarki – od XVI w. podarek poranny (Morgengabe) dawany żonie przez mężą po nocy poślubnej, tylko bogata szlachta, podarek poślubny (jednorazowy, doroczny)

5 © Anna Karabowicz Ustroje (systemy) majątkowe Wspólność majątkowa – majątek wniesiony do małżeństwa z obu stron stawał się ich wspólną własnością, zarządzał wspólnym majątkiem mąż, gdy umierał 1 z małżonków, majątek przypadał jako współwłasność pozostałemu małżonkowi i dzieciom albo następował podział między tego małżonka i dzieci, gdy bezdzietne majątek przypadał w całości małżonkowi albo tylko w części (2/3, 1/2, 1/3), a reszta dla spadkobierców zmarłego (prawo chełmińskie, wiejskie) Wspólność majątkowa – majątek wniesiony do małżeństwa z obu stron stawał się ich wspólną własnością, zarządzał wspólnym majątkiem mąż, gdy umierał 1 z małżonków, majątek przypadał jako współwłasność pozostałemu małżonkowi i dzieciom albo następował podział między tego małżonka i dzieci, gdy bezdzietne majątek przypadał w całości małżonkowi albo tylko w części (2/3, 1/2, 1/3), a reszta dla spadkobierców zmarłego (prawo chełmińskie, wiejskie) Ograniczona wspólność majątkowa – w prawie miejskim, różne postacie: Ograniczona wspólność majątkowa – w prawie miejskim, różne postacie: 1. wspólnością były tylko wniesione ruchomości, dochody z dóbr własnych, ruchomości i nieruchomości nabyte (ale nie rodowe); majątkiem odrębnym żony zarządzał mąż; po śmierci 1 z małżonków majątek wspólny dzielono między żyjącego a spadkobierców 2. wspólnota dorobku – ruchomości i nieruchomości – mąż zarządzał też majątkiem odrębnym żony, po śmierci 1 z małżonków na nieruchomościach zabezpieczano ich prawa majątkowe, a całością zarządzał rodzic, gdy nie było dzieci dzielono między żyjącego a spadkobierców (ale żona lub jej spadkobiercy otrzymywali z reguły tylko 1/3) 3. wspólnota tylko ruchomości tak wniesione, jak i nabyte, dalej jak w pkcie 2. Rozdzielność majątkowa (wspólny zarząd majątkowy, jedność zarządu majątkowego) –prawo średzkie i magdeburskie, każdy z małżonków miał swój odrębny majątek, którego był właścicielem i mógł nim dysponować, majątkiem żony zarządzał mąż, po śmierci małżonka jego majątek przechodził na spadkobierców Rozdzielność majątkowa (wspólny zarząd majątkowy, jedność zarządu majątkowego) –prawo średzkie i magdeburskie, każdy z małżonków miał swój odrębny majątek, którego był właścicielem i mógł nim dysponować, majątkiem żony zarządzał mąż, po śmierci małżonka jego majątek przechodził na spadkobierców System posagowy – powszechny w prawie ziemskim, Korektura Pruska (1598), wnoszony do małżeństwa posag pozostawał własnością żony, ale dobrami posagowymi zarządzał mąż, jeśli posag w sumie pieniężnej, to mąż zabezpieczywszy ją oprawą, obracał nią, poza posagiem żona mogła posiadać odrębny majątek ruchomy i nieruchomy nabyty przez małżeństwem lub w czasie jego trwania, z zasady zarządzała i rozporządzała nim sama (jeśli mąż to jako jej pełnomocnik) System posagowy – powszechny w prawie ziemskim, Korektura Pruska (1598), wnoszony do małżeństwa posag pozostawał własnością żony, ale dobrami posagowymi zarządzał mąż, jeśli posag w sumie pieniężnej, to mąż zabezpieczywszy ją oprawą, obracał nią, poza posagiem żona mogła posiadać odrębny majątek ruchomy i nieruchomy nabyty przez małżeństwem lub w czasie jego trwania, z zasady zarządzała i rozporządzała nim sama (jeśli mąż to jako jej pełnomocnik)

6 © Anna Karabowicz Wdowieństwo pozycja wdowy z początku bardzo samodzielna – rozporządzała i korzystała z posagu i wiana, a także swoich odrębnych dóbr, nawet z dorosłymi synami mogła korzystać z pozostałego po mężu majątku do śmierci lub powtórnego zamążpójścia (niedział synów z matką) pozycja wdowy z początku bardzo samodzielna – rozporządzała i korzystała z posagu i wiana, a także swoich odrębnych dóbr, nawet z dorosłymi synami mogła korzystać z pozostałego po mężu majątku do śmierci lub powtórnego zamążpójścia (niedział synów z matką) Statuty Kazimierza Wielkiego – ograniczenie pozycji wdowy- szlachcianki: gdy byli dorośli synowie należała się jej tylko wyprawa, posag i darowizny od męża, w praktyce niestosowane, zakaz tej praktyki contra legem jako szkodliwej przez Statut Warcki (1423) Statuty Kazimierza Wielkiego – ograniczenie pozycji wdowy- szlachcianki: gdy byli dorośli synowie należała się jej tylko wyprawa, posag i darowizny od męża, w praktyce niestosowane, zakaz tej praktyki contra legem jako szkodliwej przez Statut Warcki (1423) dożywocie – od XV w. (Statut Warcki) możliwy zapis dożywocia dla żony na wypadek wdowieństwa, dający jej prawo użytkowania całego z reguły majątku mężowskiego (bez możliwości jego zbycia, obciążenia, ale z prawem wydzierżawienia) do końca życia lub powtórnego zamążpójścia, XVI w. wzajemne zapisy dożywocia, stały się regułą w prawie ziemskim, ale występowały też w miastach i wsiach, dożywocie nie ograniczało prawa małżonka do dysponowania dobrami nim obciążonymi, ograniczało prawa spadkobierców (krytyka w XVII i XVIII w.), Zbiór praw sądowych (1778): zapis jednostronny lub wzajemny albo wynikać z przepisu, tylko na części majątku, podobnie w Kodeksie Stanisława Augusta dożywocie – od XV w. (Statut Warcki) możliwy zapis dożywocia dla żony na wypadek wdowieństwa, dający jej prawo użytkowania całego z reguły majątku mężowskiego (bez możliwości jego zbycia, obciążenia, ale z prawem wydzierżawienia) do końca życia lub powtórnego zamążpójścia, XVI w. wzajemne zapisy dożywocia, stały się regułą w prawie ziemskim, ale występowały też w miastach i wsiach, dożywocie nie ograniczało prawa małżonka do dysponowania dobrami nim obciążonymi, ograniczało prawa spadkobierców (krytyka w XVII i XVIII w.), Zbiór praw sądowych (1778): zapis jednostronny lub wzajemny albo wynikać z przepisu, tylko na części majątku, podobnie w Kodeksie Stanisława Augusta


Pobierz ppt "© Anna Karabowicz Staropolskie majątkowe prawo małżeńskie."

Podobne prezentacje


Reklamy Google