Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

OCENA RYZYKA ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH DLA ORGANIZMÓW LĄDOWYCH Obliczanie i ocena ryzyka dla organizmów glebowych i pszczół Ćwiczenie nr 3 Mgr Małgorzata Semik.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "OCENA RYZYKA ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH DLA ORGANIZMÓW LĄDOWYCH Obliczanie i ocena ryzyka dla organizmów glebowych i pszczół Ćwiczenie nr 3 Mgr Małgorzata Semik."— Zapis prezentacji:

1 OCENA RYZYKA ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH DLA ORGANIZMÓW LĄDOWYCH Obliczanie i ocena ryzyka dla organizmów glebowych i pszczół Ćwiczenie nr 3 Mgr Małgorzata Semik Politechnika Rzeszowska

2 CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest: zapoznanie się z ogólnymi metodami dotyczącymi ocena ryzyka dla organizmów glebowych i pszczół zapoznanie się z ogólnymi metodami dotyczącymi ocena ryzyka dla organizmów glebowych i pszczół poznanie prostych modeli obliczeń ryzyka związków chemicznych dla organizmów glebowych i pszczół poznanie prostych modeli obliczeń ryzyka związków chemicznych dla organizmów glebowych i pszczół

3 EKOSYSTEM LĄDOWY Ocena działania i ryzyka stwarzanego przez środki chemiczne dla środowiska lądowego jest złożona. Ocena działania i ryzyka stwarzanego przez środki chemiczne dla środowiska lądowego jest złożona. Ekosystem lądowy obejmuje organizmy żyjące na powierzchni i ponad powierzchnią gruntu, w glebie oraz w wodach gruntowych. Ekosystem lądowy obejmuje organizmy żyjące na powierzchni i ponad powierzchnią gruntu, w glebie oraz w wodach gruntowych. Najłatwiej przeprowadzać testy na roślinach lądowych, znacznie trudniej na bezkręgowcach ale najtrudniej na kręgowcach: ptakach i ssakach (znaczna mobilność na dużych obszarach, zagożenie chorobami itp) Najłatwiej przeprowadzać testy na roślinach lądowych, znacznie trudniej na bezkręgowcach ale najtrudniej na kręgowcach: ptakach i ssakach (znaczna mobilność na dużych obszarach, zagożenie chorobami itp) Jest dużo dostępnych, (choć wzajemnie nie zawsze spójnych) wytycznych dotyczących przeprowadzania testów na organizmach lądowych. Jest dużo dostępnych, (choć wzajemnie nie zawsze spójnych) wytycznych dotyczących przeprowadzania testów na organizmach lądowych.

4 WYTYCZNE 1. DYREKTYWA UE 91/414/EWG  zawiera szczegółową ocenę niektórych lądowych grup nie-docelowych, takich jak kręgowce lądowe, pszczoły, inne stawonogi nie-docelowe, dżdżownice oraz glebowe mikroorganizmy, a także dodatkowej oceny spowodowanej przez właściwości losowe.  określa wymogi dotyczące danych dla ekotoksykologii lądowej i badania ekotoksykologiczne, które mogą być przeprowadzane na organizmach lądowych. 2. SANCO/10329/ wytyczne dotyczące ekotoksykologii lądowej, wersja końcowa 2 poprawiona z 17 października SANCO/4145/2000 – wytyczne dotyczące oceny ryzyka dla ptaków i ssaków, zgodne z dyrektywą 91/414/EWG

5 WYTYCZNE 4. ESCORT II/2002 – wytyczne dotyczące oceny ryzyka dla NTA ( Nie-docelowych stawonogów) 5. SETAC – wytyczne na temat procedur dotyczących badania wpływu pestycydów na NTA 6. EPPO – procedury Rady Europy dotyczące oceny ryzyka środowiskowego 7. ISO, OECD – wytyczne do badań ekotoksykologicznych i ich analizy statystycznej

6 ŚRODOWISKO GLEBOWE Obecnie rozpatruję się skutki oddziaływania substancji dla organizmów glebowych narażonych na bezpośredni kontakt z glebą i wodą gruntową. Obecnie rozpatruję się skutki oddziaływania substancji dla organizmów glebowych narażonych na bezpośredni kontakt z glebą i wodą gruntową. Substancje chemiczne mogą przedostać się do gleby różnymi drogami: przez stosowanie osadów ściekowych w rolnictwie lub przez bezpośrednie zastosowanie środków chemicznych. Substancje chemiczne mogą przedostać się do gleby różnymi drogami: przez stosowanie osadów ściekowych w rolnictwie lub przez bezpośrednie zastosowanie środków chemicznych. Proponowana strategia szacowania skutków dla środowiska glebowego opiera się na skutkach działania związków chemicznych na organizmy glebowe Proponowana strategia szacowania skutków dla środowiska glebowego opiera się na skutkach działania związków chemicznych na organizmy glebowe

7 SZACOWANIE SKUTKÓW DLA ORGANIZMÓW GLEBOWYCH MAKROORGANIZMY GLEBOWE MAKROORGANIZMY GLEBOWEDżdżownice Skoczogonki (Collembola) Roztocza (Gamasida) MIKROORGANIZMY GLEBOWE MIKROORGANIZMY GLEBOWE

8 SZACOWANIE SKUTKÓW DLA MAKROORGANIZMÓW GLEBOWYCH Gatunek reprezentatywny: Gatunek reprezentatywny:dżdżownica Eisenia foetida foetida Eisenia foetida andrei  klasyfikowane jako dwa oddzielne gatunki  badania ekotoksykologiczne najczęściej prowadzi się na Eisenia foetida andrei

9 TESTY TOKSYCZNOŚCI DLA MAKROORGANIZMÓW GLEBOWYCH Testy zgodne z wytycznymi ISO , ISO OECD 207, oraz OECD 222 Testy zgodne z wytycznymi ISO , ISO OECD 207, oraz OECD 222 Jeżeli makroorganizmy glebowe - mogą być narażone na kontakt z substancją aktywną, należy przeprowadzić badania: Jeżeli makroorganizmy glebowe - mogą być narażone na kontakt z substancją aktywną, należy przeprowadzić badania:  TEST OSTREJ TOKSYCZNOŚCI NA DŻDŻOWNICACH  TESTY TOKSYCZNOŚCI SUBLETALNEJ NA DŻDŻOWNICACH  BADANIE WYŻSZEGO RZĘDU - BADANIA POLOWE

10 TEST OSTREJ TOKSYCZNOŚCI NA DŻDŻOWNICACH Test zgodny z metodyką OECD 207, przeprowadzony na jednym gatunku gł. Eisenia foetida andrei Test zgodny z metodyką OECD 207, przeprowadzony na jednym gatunku gł. Eisenia foetida andrei Test przeprowadza się w laboratorium w warunkach sztucznej gleby Test przeprowadza się w laboratorium w warunkach sztucznej gleby Badanie jest zawsze zalecane tam, gdzie możliwe Badanie jest zawsze zalecane tam, gdzie możliwe jest zanieczyszczenie gleby Jest to krótki standardowy test szacunkowy w celu wykrycia działania na dżdżownice, po narażeniu na powłoki ciała lub przez przewód pokarmowy Jest to krótki standardowy test szacunkowy w celu wykrycia działania na dżdżownice, po narażeniu na powłoki ciała lub przez przewód pokarmowy

11 PROJEKTOWANIE TESTU OSTREJ TOKSYCZNOŚCI DLA DŻDŻOWNIC METODYKA: METODYKA: Czas ekspozycji: 14 dni Czas ekspozycji: 14 dni Podłoże: sztuczna gleba z dodatkiem badanej substancji w różnych stężeniach Podłoże: sztuczna gleba z dodatkiem badanej substancji w różnych stężeniach Obserwacje: przeprowadza się po 7 i 14 dniach licząc żywe dżdżownice Obserwacje: przeprowadza się po 7 i 14 dniach licząc żywe dżdżownice WYNIKI: WYNIKI: Graficzne przedstawienie zależności śmiertelności dżdżownic wyrażonego w % od stężenia badanej substancji Graficzne przedstawienie zależności śmiertelności dżdżownic wyrażonego w % od stężenia badanej substancji Wylicza się LC 50 przy użyciu standardowych metod, podając to stężenie w mg badanej substancji na kg suchej masy, oraz NOEC Wylicza się LC 50 przy użyciu standardowych metod, podając to stężenie w mg badanej substancji na kg suchej masy, oraz NOEC LC 50 – stężenie substancji wywołujące śmierć 50% badanych zwierząt w okresie doświadczalnym

12 TESTY TOKSYCZNOŚCI SUBLETALNEJ NA DŻDŻOWNICACH Test zgodny z metodyką OECD 222, oraz ISO przeprowadzony na jednym z gatunku gł. Eisenia foetida lub Eisenia andrei Test zgodny z metodyką OECD 222, oraz ISO przeprowadzony na jednym z gatunku gł. Eisenia foetida lub Eisenia andrei Konieczny wówczas, jeżeli w badaniu ostrego ryzyka TER jest mniejszy niż 10, oraz DT90>100 dni Konieczny wówczas, jeżeli w badaniu ostrego ryzyka TER jest mniejszy niż 10, oraz DT90>100 dni Badane są skutki subletalne Badane są skutki subletalne Test powinien dostarczać danych na temat stężenia NOEC oraz określać skutki dla wzrostu, reprodukcji i zachowania dżdżownic Test powinien dostarczać danych na temat stężenia NOEC oraz określać skutki dla wzrostu, reprodukcji i zachowania dżdżownic

13 BADANIA POLOWE NA DŻDŻOWNICACH Test zgodny z metodyką ISO (1999) Test zgodny z metodyką ISO (1999) Badanie konieczne jest wówczas, jeżeli wartość TER z dwóch poprzednich badań, jest mniejszy niż 10 w badaniu ostrym i mniejszy niż 5 w badaniu długotrwałym (długoterminowym) Badanie konieczne jest wówczas, jeżeli wartość TER z dwóch poprzednich badań, jest mniejszy niż 10 w badaniu ostrym i mniejszy niż 5 w badaniu długotrwałym (długoterminowym) Wynik końcowy: zmiana liczebności i dynamiki populacji Wynik końcowy: zmiana liczebności i dynamiki populacji

14 OCENA NARAŻENIA I OCENA RYZYKA DLA DŻDŻOWNIC OCENA NARAŻENIA OCENA NARAŻENIA Narażenie wyrażone jest jako PEC soil czyli przewidywane stężenie polowe danej substancji w glebie. Narażenie wyrażone jest jako PEC soil czyli przewidywane stężenie polowe danej substancji w glebie. OCENA RYZYKA OCENA RYZYKA Standardowa ocena ryzyka dla dżdżownic opiera się na wartościach TER – Toksycity Exposure Ratio (WTN), który obliczamy ze wzoru: Standardowa ocena ryzyka dla dżdżownic opiera się na wartościach TER – Toksycity Exposure Ratio (WTN), który obliczamy ze wzoru:

15 OCENA NARAŻENIA I OCENA RYZYKA DLA DŻDŻOWNIC Obliczanie współczynnika ryzyka TER (toksyczność/ ekspozycja): LC50 / NOEC TER = PEC soil TER ostry = LC 50 (mg substancji/kg) / PEC soil (krótkookresowe, mg/kg) TER chroniczny = NOEC (mg substancji/kg)/ PEC soil (długookresowe, mg/kg)

16 Poziom I: Ostry test toksyczności 14 days exposure TER < 10, lub DT90f ≥ 100 TER > 10 Brak ryzyka Poziom II: Przewlekły test toksyczności TER > 5 TER < 5 Poziom III: Pola doświadczalne Oszacowanie ryzyka OCENA RYZYKA – ANALIZA POZIOMU TESTÓW

17 SZACOWANIE RYZYKA DLA INNYCH NIE- DOCELOWE MAKROORGANIZMY GLEBOWE Badania na poziomie gatunku: Badania na poziomie gatunku: Reprezentatywne gatunki: Skoczogonki (Collembola) Skoczogonki (Collembola) Roztocza (Gamasida) Roztocza (Gamasida) Stosowane do badań wstępnych przeprowadzanych na poziomie gatunku Stosowane do badań wstępnych przeprowadzanych na poziomie gatunku Badania na poziomie funkcjonalnym: Test worków na śmieci

18 TESTY NA POZIOMIE GATUNKU Test rozmnażania Skoczogonek (Collembola) Test rozmnażania Skoczogonek (Collembola) Przeprowadzony na najbardziej reprezentatywnym gatunku Falsonia candida Przeprowadzony na najbardziej reprezentatywnym gatunku Falsonia candida Test zgodny metodyką ISO 11267:1999 Test zgodny metodyką ISO 11267:1999 Test wykorzystywany w wielu laboratoriach na świecie do oceny skutków działania substancji chemicznych na pożyteczne stawonogi glebowe. Test wykorzystywany w wielu laboratoriach na świecie do oceny skutków działania substancji chemicznych na pożyteczne stawonogi glebowe. Wynik badania to ECx - stężenie powodujące (50% lub inny obliczony procent wyrażony jako x) zmniejszenie rozrodu w porównaniu z kontrolą po 14 dniach trwania testu (maksymalnie po 3 tygodniach) Wynik badania to ECx - stężenie powodujące (50% lub inny obliczony procent wyrażony jako x) zmniejszenie rozrodu w porównaniu z kontrolą po 14 dniach trwania testu (maksymalnie po 3 tygodniach)

19 TESTY NA POZIOMIE FUNKCJONALNYM Test worków na śmieci w warunkach polowych Test worków na śmieci w warunkach polowych Stosowany dla substancji trwałych. Stosowany dla substancji trwałych. Test jest wymagany zawsze tam gdzie możliwe jest zanieczyszczenie ziemi a DT 90 jest większe niż 365 dni Test jest wymagany zawsze tam gdzie możliwe jest zanieczyszczenie ziemi a DT 90 jest większe niż 365 dni Badanie jest warunkowe, jeżeli DT 90 wynosi od 100 do 365 dni; Badanie jest warunkowe, jeżeli DT 90 wynosi od 100 do 365 dni; Test przeprowadza się na polu w miejscu uprawnym gdzie zakopuje się worki Test przeprowadza się na polu w miejscu uprawnym gdzie zakopuje się worki Minimalny czas badania: 6 miesięcy Minimalny czas badania: 6 miesięcy Utrata wagi oraz tempo degradacji materii organicznej są punktami końcowymi badania. Utrata wagi oraz tempo degradacji materii organicznej są punktami końcowymi badania.

20 OCENA NARAŻENIA I OCENA RYZYKA DLA MEZOFAUNY NIE-DOCELOWEJ OCENA NARAŻENIA OCENA NARAŻENIA Narażenie wyrażone jest jako PECsoil czyli przewidywane stężenie polowe danej substancji w glebie. Narażenie wyrażone jest jako PECsoil czyli przewidywane stężenie polowe danej substancji w glebie. OCENA RYZYKA OCENA RYZYKA Dane z badań rozmnażania Collembola lub z badań roztoczy glebowych są traktowane w procesie oceny ryzyka jako wartości TER Dane z badań rozmnażania Collembola lub z badań roztoczy glebowych są traktowane w procesie oceny ryzyka jako wartości TER

21 SZACOWANIE SKUTKÓW DLA MIKROORGANIZMÓW GLEBOWYCH Test zgodny z procedurami SETAC oraz OECD 212. Test zgodny z procedurami SETAC oraz OECD 212. Test dostarcza informacji oraz wystarczających danych potrzebnych do oceny wpływu agrochemikaliów na działalność mikrobiologiczną w glebie, dotyczących transformacji azotu i mineralizacji węgla. Test dostarcza informacji oraz wystarczających danych potrzebnych do oceny wpływu agrochemikaliów na działalność mikrobiologiczną w glebie, dotyczących transformacji azotu i mineralizacji węgla. Badania wymagane są zawsze tam, gdzie możliwe jest zanieczyszczenie gleby. Badania wymagane są zawsze tam, gdzie możliwe jest zanieczyszczenie gleby. Oceny narażenia i ryzyka dokonuje się bezpośrednio po badaniu, poprzez obliczenie ilości wytworzonych azotanów i porównaniu z próbą kontrolną. Jeżeli różnica jest większa niż 25% (po 28 dniach) to badania są kontynuowane przez 100 dni. Oceny narażenia i ryzyka dokonuje się bezpośrednio po badaniu, poprzez obliczenie ilości wytworzonych azotanów i porównaniu z próbą kontrolną. Jeżeli różnica jest większa niż 25% (po 28 dniach) to badania są kontynuowane przez 100 dni. Wynik badania to ECx – stężenie efektywne – stężenie badanej substancji w glebie powodujące zahamowania przemian azotu do azotanów o x% Wynik badania to ECx – stężenie efektywne – stężenie badanej substancji w glebie powodujące zahamowania przemian azotu do azotanów o x%

22 OPCJE ŁAGODZENIA RYZYKA Możliwości łagodzenia ryzyka w przypadku organizmów glebowych są ograniczone. Możliwości łagodzenia ryzyka w przypadku organizmów glebowych są ograniczone. Istnieją możliwości zmniejszenia narażenia poprzez: Istnieją możliwości zmniejszenia narażenia poprzez: redukcja tempa stosowania redukcja tempa stosowania liczby zastosowań liczby zastosowań ograniczenia stosowania tylko do szklarni ograniczenia stosowania tylko do szklarni

23 EKOTOKSYKOLOGIA LĄDOWA – ATMOSFERA Metody określające działanie substancji chemicznych obecnych w powietrzu na określone gatunki nie zostały jeszcze w pełni rozwinięte. Metody określające działanie substancji chemicznych obecnych w powietrzu na określone gatunki nie zostały jeszcze w pełni rozwinięte. Możliwa jest tylko jakościowa ocena ryzyka. Możliwa jest tylko jakościowa ocena ryzyka. W większości wypadków dane z testów krótkoterminowych są niewystarczające, W większości wypadków dane z testów krótkoterminowych są niewystarczające, Konieczne są testy długoterminowe, zwłaszcza ważne są dane z testów długoterminowej toksyczności chronicznej Konieczne są testy długoterminowe, zwłaszcza ważne są dane z testów długoterminowej toksyczności chronicznej Najbardziej popularne testy to te z udziałem pszczół miodnych Najbardziej popularne testy to te z udziałem pszczół miodnych

24 SZACOWANIE RYZYKA DLA BEZKRĘGOWCÓW LĄDOWYCH Gatunek reprezentatywny: Gatunek reprezentatywny: STAWONOGI LĄDOWE - Pszczoła miodna Pszczoła miodna (Apis mellifera) Testy na pszczołach umożliwiają oszacowanie skuteczności działania insektycydów przeciwko gatunkom szkodliwym Testy na pszczołach umożliwiają oszacowanie skuteczności działania insektycydów przeciwko gatunkom szkodliwym

25 TESTY TOKSYCZNOŚCI NA PSZCZOŁACH Testy zgodne z wytycznymi EPPO 170, OECD 213 oraz OECD 214 Testy zgodne z wytycznymi EPPO 170, OECD 213 oraz OECD 214 Jeżeli pszczoły miodne mogą być narażone na kontakt z substancją aktywną, należy przeprowadzić badania: Jeżeli pszczoły miodne mogą być narażone na kontakt z substancją aktywną, należy przeprowadzić badania: OSTREJ TOKSYCZNOŚCI DOUSTNEJ OSTREJ TOKSYCZNOŚCI KONTAKTOWEJ TEST NA BADANIE POZOSTAŁOŚCI TESTY WYŻSZEGO RZĘDU – BADANIA PROWADZONE W KLATKACH, TUNELACH, NAMIOTACH LUB BADANIA TERENOWE

26 TEST OSTREJ TOKSYCZNOŚCI POKARMOWEJ DLA PSZCZÓŁ Test przeprowadza się zgodnie z metodyką OECD 213, OECD 214, EPPO 170 Test przeprowadza się zgodnie z metodyką OECD 213, OECD 214, EPPO 170 Test przeprowadza się w warunkach laboratoryjnych Test przeprowadza się w warunkach laboratoryjnych Badanie wykonywane jest w celu określenia toksyczności doustnej (pokarmowej) herbicydów i innych substancji chemicznych na pszczoły Badanie wykonywane jest w celu określenia toksyczności doustnej (pokarmowej) herbicydów i innych substancji chemicznych na pszczoły

27 PROJEKTOWANIE TESTU OSTREJ TOKSYCZNOŚCI DLA PSZCZÓŁ METODYKA METODYKA Czas ekspozycji: 48 godzin, a w razie przedłużenia badania nawet 96 Czas ekspozycji: 48 godzin, a w razie przedłużenia badania nawet 96 Obserwacje: pierwsze po 4 godzinach od rozpoczęcia badania, potem po 24 i 48 a w razie przedłużenia badania po 72 i 96, licząc martwe pszczoły Obserwacje: pierwsze po 4 godzinach od rozpoczęcia badania, potem po 24 i 48 a w razie przedłużenia badania po 72 i 96, licząc martwe pszczoły WYNIKI: WYNIKI: Wynik badania powinien zostać przedstawiony jako DL50 - statystycznie wyliczona pojedyncza dawka substancji, która powoduje śmiertelność 50% zwierząt. Wynik badania powinien zostać przedstawiony jako DL50 - statystycznie wyliczona pojedyncza dawka substancji, która powoduje śmiertelność 50% zwierząt. Wartość LD 50 - wyraża się jako μg badanej substancji na zwierzę doświadczalne- pszczołę.

28 TEST OSTREJ TOKSYCZNOŚCI KONTAKTOWEJ DLA PSZCZÓŁ Test przeprowadza się zgodnie z metodyką OECD 213, OECD 214, EPPO 170 Test przeprowadza się zgodnie z metodyką OECD 213, OECD 214, EPPO 170 Test przeprowadza się w warunkach laboratoryjnych Test przeprowadza się w warunkach laboratoryjnych Badanie wykonywane jest w celu określenia toksyczności kontaktowej insektycydów i innych substancji chemicznych na pszczoły Badanie wykonywane jest w celu określenia toksyczności kontaktowej insektycydów i innych substancji chemicznych na pszczoły

29 PROJEKTOWANIE TESTU OSTREJ TOKSYCZNOŚCI DLA PSZCZÓŁ METODYKA METODYKA Czas ekspozycji: 48 godzin, a w razie przedłużenia badania nawet 96 Czas ekspozycji: 48 godzin, a w razie przedłużenia badania nawet 96 Obserwacje: pierwsze po 4 godzinach od rozpoczęcia badania, potem po 24 i 48 a w razie przedłużenia badania po 72 i 96, licząc martwe pszczoły Obserwacje: pierwsze po 4 godzinach od rozpoczęcia badania, potem po 24 i 48 a w razie przedłużenia badania po 72 i 96, licząc martwe pszczoły WYNIKI: WYNIKI: Wynik badania powinien zostać przedstawiony jako DL50 - statystycznie wyliczona pojedyncza dawka substancji, która powoduje śmiertelność 50% zwierząt. Wynik badania powinien zostać przedstawiony jako DL50 - statystycznie wyliczona pojedyncza dawka substancji, która powoduje śmiertelność 50% zwierząt. Wartość LD 50 - wyraża się jako μg badanej substancji na zwierzę doświadczalne- pszczołę.

30 TEST NA BADANIE POZOSTAŁOŚCI Test dostarcza informacji do oceny zagrożeniu pszczół pozostałościami substancji aktywnych środków ochrony roślina na roślinach uprawnych Test dostarcza informacji do oceny zagrożeniu pszczół pozostałościami substancji aktywnych środków ochrony roślina na roślinach uprawnych Jako wynik testu podaje się średni czas letalny LT 50 po 24 godzinnym narażeniu Jako wynik testu podaje się średni czas letalny LT 50 po 24 godzinnym narażeniu Jeśli LT 50 przekracza osiem godzin - nie są konieczne dalsze badania. Jeśli LT 50 przekracza osiem godzin - nie są konieczne dalsze badania.

31 BADANIA WYŻSZEGO RZĘDU NA PSZCZOŁACH Testy przeprowadzone zgodnie z wytyczą EPPO 170 Testy przeprowadzone zgodnie z wytyczą EPPO 170 Badania prowadzone w klatkach, tunelach, namiotach lub badania terenowe Badania prowadzone w klatkach, tunelach, namiotach lub badania terenowe Badania powinny dostarczyć informacji umożliwiających dokonanie oceny ewentualnych zagrożeń stwarzanych przez środek ochrony roślin i wpływających na zachowanie się pszczół, przeżywalność i rozwój ich populacji. Badania powinny dostarczyć informacji umożliwiających dokonanie oceny ewentualnych zagrożeń stwarzanych przez środek ochrony roślin i wpływających na zachowanie się pszczół, przeżywalność i rozwój ich populacji.

32 OCENA NARAŻENIA I OCENA RYZYKA DLA PSZCZÓŁ OCENA NARAŻENIA OCENA NARAŻENIA Narażenie wyrażone jest jako pojedyncza dawka stosowania danego produktu wyrażona w g/ha Narażenie wyrażone jest jako pojedyncza dawka stosowania danego produktu wyrażona w g/ha OCENA RYZYKA OCENA RYZYKA Standardowa ocena ryzyka dla pszczół opiera się na wartościach HQ (Hazard Quotient), który obliczamy ze wzoru: Standardowa ocena ryzyka dla pszczół opiera się na wartościach HQ (Hazard Quotient), który obliczamy ze wzoru:

33 OCENA NARAŻENIA I OCENA RYZYKA DLA PSZCZÓŁ Współczynnik ryzyka dla pszczół (dawka/toksyczność) – ILORAZ ZAGROŻENIA (HQ) Obliczamy ze wzoru: MAKSYMALNA POJEDYNCZA DAWKA [g /ha] HQ = LD 50 [  g / pszczołę]

34 OCENA NARAŻENIA I OCENA RYZYKA DLA PSZCZÓŁ Iloraz zagrożenia dla narażenia doustnego – Iloraz zagrożenia dla narażenia doustnego – (QHO) = dawka/toksyczność doustna LD 50 (μg substancji aktywnej na pszczołę) Iloraz zagrożenia dla narażenia kontaktowego – Iloraz zagrożenia dla narażenia kontaktowego – (QHC) = dawka/toksyczność kontaktowa LD 50 (μg substancji aktywnej na pszczołę) gdzie: dawka = najwyższa dawka przewidziana do zarejestrowania podana w gramach substancji aktywnej na hektar (g/ha)

35 OCENA NARAŻENIA I OCENA RYZYKA DLA PSZCZÓŁ Uzgodniono, że jeżeli - Aneks VI Dyrektywa 91/414/EWG HQ < 50 NISKIE RYZYKO DLA PSZCZÓŁ, HQ < 50 NISKIE RYZYKO DLA PSZCZÓŁ, NIE WYMAGA SIĘ DALSZYCH BADŃ HQ > 50WYSOKIE RYZYKO DLA PSZCZÓŁ, WYMAGANE SĄ DALSZYCH BADANIA HQ > 50WYSOKIE RYZYKO DLA PSZCZÓŁ, WYMAGANE SĄ DALSZYCH BADANIA

36 OCENA NARAŻENIA I OCENA RYZYKA DLA PSZCZÓŁ HQ < 50 NISKIE ( NIEISTOTNE) RYZYKO DLA PSZCZÓŁ, BRAK OGRANICZEŃ HQ < 50 NISKIE ( NIEISTOTNE) RYZYKO DLA PSZCZÓŁ, BRAK OGRANICZEŃ 50 < HQ < 2500 ŚREDNIE RYZYKO DLA PSZCZÓŁ, PEWNE OGRANICZENIA 50 < HQ < 2500 ŚREDNIE RYZYKO DLA PSZCZÓŁ, PEWNE OGRANICZENIA HQ > 2500WYSOKIE RYZYKO DLA PSZCZÓŁ, ZNACZNE OGRANICZENIA STOSOWANIA HQ > 2500WYSOKIE RYZYKO DLA PSZCZÓŁ, ZNACZNE OGRANICZENIA STOSOWANIA

37 OCENA RYZYKA – ANALIZA POZIOMU TESTÓW HQ < 50 obliczanie HQ HQ < 50 NISKIE RYZYKO DLA PSZCZÓŁ, NIE WYMAGA SIĘ DALSZYCH BADŃ RYZYKO DLA PSZCZÓŁ, WYMAGANE SĄ DALSZYCH BADANIA HQ >50 obliczanie HQ HQ >50 BADANIA WYŻSZEGO RZĘDU NA PSZCZOŁACHBadania prowadzone w klatkach, tunelach, namiotach lub badania terenowe BADANIA WYŻSZEGO RZĘDU NA PSZCZOŁACH Badania prowadzone w klatkach, tunelach, namiotach lub badania terenowe TESTY PODSTAWOWE I RZĘDU WYSOKIE RYZYKO DLA PSZCZÓŁ, REJESTRACJA „SZKODLIWE DLA PSZCZÓŁ”

38 OPCJE ŁAGODZENIA RYZYKA Można złagodzić ryzyko poprzez: Czas stosowania (np. stosowanie wieczorem, kiedy pszczoły nie latają, nie stosowanie podczas lotu pszczół) Czas stosowania (np. stosowanie wieczorem, kiedy pszczoły nie latają, nie stosowanie podczas lotu pszczół) Adaptacja Dobrej Praktyki Rolniczej – GAP (np. nie stosowanie podczas kwitnienia upraw) Adaptacja Dobrej Praktyki Rolniczej – GAP (np. nie stosowanie podczas kwitnienia upraw) Praktyka agronomiczna (np. pokrycie gleby ściółką przed zastosowaniem produktu ochrony roślin) Praktyka agronomiczna (np. pokrycie gleby ściółką przed zastosowaniem produktu ochrony roślin)

39 SZACOWANIE RYZYKA DLA INNYCH NIE-DOCELOWYCH STAWONOGÓW Gatunki reprezentatywne: Gatunki reprezentatywne: Drapieżne roztocza (Typhlodromus pyri) Drapieżne roztocza (Typhlodromus pyri) Pasożytnicze osy (Aphidius rhopalosiphi) Pasożytnicze osy (Aphidius rhopalosiphi) Dodatkowo badania prowadzi się na: Dodatkowo badania prowadzi się na: Biedronka siedmiokropka Coccinella septempunctata Biedronka siedmiokropka Coccinella septempunctata Dziubałeczek wielożerny Dziubałeczek wielożerny Orius laevigatus

40 WYTYCZNE SETAC – procedury opisujące zestaw obowiązkowych badań oddziaływania środków ochrony roślin na stawonogi nie będące obiektami zwalczania NTA. SETAC – procedury opisujące zestaw obowiązkowych badań oddziaływania środków ochrony roślin na stawonogi nie będące obiektami zwalczania NTA. ESCORT 2 – dokument przewodni zawierający wytyczne na temat badań prowadzonych na ESCORT 2 – dokument przewodni zawierający wytyczne na temat badań prowadzonych na Nie docelowych stawonogach (NTA).

41 PROJEKTOWANIE TESTÓW DLA STWONOGÓW NIE DOCELOWYCH BADANIA STANDARDOWE - I RZĘDU BADANIA STANDARDOWE - I RZĘDU Badania przeprowadza się w laboratorium Badania przeprowadza się w laboratorium Standardowe badanie płytek szklanych z użyciem Typhlodromus pyri i Aphidius rhopalosiphi Standardowe badanie płytek szklanych z użyciem Typhlodromus pyri i Aphidius rhopalosiphi Materiał użyty do badań to normalna roślinność lub gleba Materiał użyty do badań to normalna roślinność lub gleba Określa się LR 50 Określa się LR 50 LR 50 – tempo śmiertelne stosowania powodujące 50% śmiertelności wśród badanej grupy

42 PROJEKTOWANIE TESTÓW DLA STWONOGÓW NIE DOCELOWYCH BADANIA WYŻSZEGO RZĘDU BADANIA WYŻSZEGO RZĘDU Badania wyższego poziomu wymagane są, jeżeli oceny poziomu I wskażą możliwość zaistnienia ryzyka. Badania wyższego poziomu wymagane są, jeżeli oceny poziomu I wskażą możliwość zaistnienia ryzyka. Mogą obejmować: Mogą obejmować: 1. ROZSZEŻONE BADANIA LABORATORYJNE (badania naturalnego substratu, zmierzające do działań śmiertelnych i subśmiertelnych), 2. BADANIA PÓŁ-POLOWE 3. BADANIA POLOWE

43 OCENA NARAŻENIA I OCENA RYZYKA DLA STWONOGÓW NIE DOCELOWYCH Ocena narażenia i ocena ryzyka przeprowadzana jest oddzielnie dla stawonogów nie-docelowych żyjących na polu i poza nim Ocena narażenia i ocena ryzyka przeprowadzana jest oddzielnie dla stawonogów nie-docelowych żyjących na polu i poza nim Narażenie stawonogów nie-docelowych wyrażane jest w kategoriach natężenia stosowania (g/ha lub ml/ha) Narażenie stawonogów nie-docelowych wyrażane jest w kategoriach natężenia stosowania (g/ha lub ml/ha)

44 OCENA NARAŻENIA DLA STWONOGÓW NIE DOCELOWYCH OCENA NARAŻENIA OCENA NARAŻENIA Narażenie na polu = natężenie stosowania * MAF Narażenie na polu = natężenie stosowania * MAF Narażenie poza polem = natężenie stosowania * MAF * (czynnik unoszenia / czynnik dystrybucji roślinności) Narażenie poza polem = natężenie stosowania * MAF * (czynnik unoszenia / czynnik dystrybucji roślinności)gdzie: natężenie stosowania – max zaaplikowana dawka (g/ha lub ml/ha ) natężenie stosowania – max zaaplikowana dawka (g/ha lub ml/ha ) MAF - Multiple Application Factor – czynnik wielokrotnego stosowania zaleca się przyjęcie wartości 3 ( jeżeli ilość dawkowań nie jest podana) zaleca się przyjęcie wartości 3 ( jeżeli ilość dawkowań nie jest podana) czynnik unoszenia czynnik unoszenia czynniki dystrybucji – 10 czynniki dystrybucji – 10

45 OCENA RYZYKA DLA STWONOGÓW NIE DOCELOWYCH OCENA RYZYKA na polu - STANDARDOWA OCENA RYZYKA na polu - STANDARDOWA Na tym poziomie ryzyko opisane jest jako współczynnik ryzyka: HQ HQ w polu = narażenie na polu / LR 50 Uzgodniono że jeżeli: HQ < 2 NISKIE RYZYKO, BRAK DALSZYCH BADAŃ HQ < 2 NISKIE RYZYKO, BRAK DALSZYCH BADAŃ HQ ≥ 2 WYSOKIE RYZYKO,WYMAGANE SĄ DALSZE BADANIA HQ ≥ 2 WYSOKIE RYZYKO,WYMAGANE SĄ DALSZE BADANIA

46 OCENA RYZYKA DLA STWONOGÓW NIE DOCELOWYCH OCENA RYZYKA poza polem - STANDARDOWA OCENA RYZYKA poza polem - STANDARDOWA Na tym poziomie ryzyko opisane jest jako współczynnik ryzyka: HQ HQ poza polem = narażenie poza polem/ LR 50 * czynnik korekty gdzie: czynnik korekty - uwzględnia niepewność odnośnie wrażliwości gatunku, wartość domyślna 10 czynnik korekty - uwzględnia niepewność odnośnie wrażliwości gatunku, wartość domyślna 10 Uzgodniono że jeżeli: HQ < 2 NISKIE RYZYKO, BRAK DALSZYCH BADAŃ HQ < 2 NISKIE RYZYKO, BRAK DALSZYCH BADAŃ HQ ≥ 2 WYSOKIE RYZYKO,WYMAGANE SĄ DALSZE BADANIA HQ ≥ 2 WYSOKIE RYZYKO,WYMAGANE SĄ DALSZE BADANIA

47 OCENA RYZYKA DLA STWONOGÓW NIE DOCELOWYCH 50 LR MAFApplicatio n Rate HQfieldIn   factortyuncertain LR factorondistributivegetation factordrift MAFRatenApplicatio HQfieldOff 50           

48 OCENA RYZYKA DLA STWONOGÓW NIE DOCELOWYCH OCENA RYZYKA – WYŻSZEGO POZIOMU OCENA RYZYKA – WYŻSZEGO POZIOMU na polu na polu Efekty śmiertelne lub subśmiertelne wynoszące poniżej 50%, i czas wyzdrowienie mniejszy niż 1 rok: RYZYKO JEST AKCEPTOWALNE poza polem poza polem Efekty śmiertelne lub subśmiertelne wynoszące poniżej 50%, i czas wyzdrowienia w określonym czasie: RYZYKO JEST AKCEPTOWALNE

49 49 OCENA RYZYKA – ANALIZA POZIOMU TESTÓW obliczanie HQ w polu dla obu gatunków obliczanie HQ poza polem dla obu gatunków Testy wyższego poziomu + 1 dodatkowy gatunek Testy wyższego poziomu + 2 dodatkowe gatunki Brak dalszych testów Niskie ryzyko dla NTA Brak dalszych testów Niskie ryzyko dla NTA HQ < 2 Dla obu gatunków HQ < 2 Dla obu gatunków HQ ≥ 2 dla 1 lub obu gatunków HQ ≥ 2 dla 1 lub obu gatunków poza polem w polu Wymagane daneOcena ryzyka Wymagane dane Ocena Ryzyka Efekty < 50% dla wszystkich testowanych gatunków / regeneracja w ciągu 1 roku Niskie ryzyko dla NTA Efekty < 50% dla wszystkich testowanych gatunków / regeneracja w ciągu określonego czasu Niskie ryzyko dla NTA Poziom IWyższy poziom wartości LR 50 T. pyri i A. rhopalosiphi

50 OPCJE ŁAGODZENIA RYZYKA W celu złagodzenia działań na stawonogi nie-docelowe na obszarze uprawnym, można zmodyfikować następujące specyfikacje użycia: W celu złagodzenia działań na stawonogi nie-docelowe na obszarze uprawnym, można zmodyfikować następujące specyfikacje użycia: Częstotliwość i odstępy czasowe stosowania Częstotliwość i odstępy czasowe stosowania Czas stosowania (faza uprawy) Czas stosowania (faza uprawy) Obszary niepoddane opryskom Obszary niepoddane opryskom W celu zmniejszenia działań na obszarach poza polami, istnieją następujące opcje: W celu zmniejszenia działań na obszarach poza polami, istnieją następujące opcje: Strefy buforowe Strefy buforowe Pasy wiatrochronne Pasy wiatrochronne

51 Dziękuję za uwagę


Pobierz ppt "OCENA RYZYKA ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH DLA ORGANIZMÓW LĄDOWYCH Obliczanie i ocena ryzyka dla organizmów glebowych i pszczół Ćwiczenie nr 3 Mgr Małgorzata Semik."

Podobne prezentacje


Reklamy Google