Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Zachowanie różnorodności biologicznej poprzez ochronę ex situ jesionu wyniosłego, wiązu górskiego, wiązu pospolitego oraz wiązu szypułkowego – działania.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Zachowanie różnorodności biologicznej poprzez ochronę ex situ jesionu wyniosłego, wiązu górskiego, wiązu pospolitego oraz wiązu szypułkowego – działania."— Zapis prezentacji:

1 Zachowanie różnorodności biologicznej poprzez ochronę ex situ jesionu wyniosłego, wiązu górskiego, wiązu pospolitego oraz wiązu szypułkowego – działania LBG Kostrzyca. Małgorzata Pałucka LBG Kostrzyca Seminarium Specjalistów ds. nasiennictwa Regionalnych Dyrekcji Lasów Państwowych RDLP w Olsztynie 24 maja 2013 roku

2 2 więdnięcie, przebarwienia i nekrozy lokalne lub całkowite liści oraz ich przedwczesny opad zamieranie całych gałęzi lub ich szczyt ó w, zamieranie wierzchołk ó w, nieregularne ulistnienie korony nekrozy kory zabliźnione i niezabliźnione, raki drzewne połączone z zapadaniem kory oraz miejscową hipertrofią, podłużne lub tafelkowate spękania kory, wykruszanie kory prowadzące do odsłaniania drewna przebarwienia drewna w formie sektorów oraz przebarwienia w kształcie litery T Owocniki patogenu Hymenoscyphus pseudoalbidus (stadium anamorficzne- Chalara fraxinea (Kowalski 2006) Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r. Zamieranie jesionu- symptomy

3 3 Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

4 4 Hymenoscyphus pseudoalbidus- tzw. stadium telomorficzne patogenu. Miseczki patogenu tworzą się (VII-IX) na nerwach ubiegłorocznych liści jesionu, produkują zarodniki rozprzestrzeniane przez wiatr. Zarodniki infekują drzewa, rozpoczynając proces zamierania, w tym opadania liści. Chalafa fraxinea- Chalafa fraxinea- tzw. stadium wegetatywne (anamorficzne) patogenu. Wyrasta na opadłych zainfekowanych liściach jesionu, jesienią. Wytwarza formę przetrwaną patogenu, z której następnego roku w lecie wytworzą się miseczki Hymenoscyphus pseudoalbidus. Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

5 5 Hymenoscyphus pseudoalbidus Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

6 6 Chalara fraxinea T. Kowalski Chalara fraxinea T. Kowalski (Kowalski 2006) Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

7 7 Holenderska choroba wiązów DUTCH ELM DISEASE (DED) 1.Holenderska choroba wiązów wywoływana przez grzyby: Ophistoma ulmi (rozprzestrzenił się w Europie po 1910 r.) Ophiostoma himal-ulmi (gat. endemiczny w zachodnich Himalajach) ich hybrydę: Ophiostoma novo-ulmi Brasier, 1991 (od końca lat 60-tych XX wieku zniszczył największe powierzchnie drzewostanów wiązowych w Europie i w Ameryce Pn). 2. Na wiązach patogen spotykany jest również w stadium konidialnym jako Pesotum ulmi (M.B. Schwartz) J.L. Crane & Schoknecht. 3. Po raz pierwszy symptomy choroby zamierania wiązów zaobserwowano i opisano w Holandii w 1920 r. 4.Wektorem rozprzestrzeniania się choroby są chrząszcze z rodziny ryjkowcowatych podrodziny korników (Scolytinae): Hylurgopinus rufipes Ogłodek wielorzędowy (Scolytus multistriatus) Ogłodek wiązowca (Scolytus scolytus). Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r

8 8 objawy są wynikiem zakażenia wiązek przewodzących w drzewie. zakażenie powoduje zatykanie się tkanek naczyniowych i utrudnianie normalnego transportu wody do korony drzewa. objawy usychania są widoczne na liściach, gałęziach, łodygach. choroba kończy się śmiercią całego drzewa. Objawy często obserwuje się na początku lata, ale mogą one być obecne w każdym czasie wegetacji. Wczesne symptomy- liście jeszcze zielone, ale widocznie zwiędłe Lato- liście brązowe, zwinięte, suche Drzewo obumiera… Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r. Holenderska choroba wiązów- symptomy

9 9 Zamieranie jesionu w Europie- historia 1992 rok- pierwsze objawy nasilonego zamierania jesionu w północno-wschodniej Polsce (Stocki 2001, Sierota i in. 1993). Po 1992 roku chorobę zaobserwowano w pozostałych części Polski (Kowalski 2001, Przybył 2002), na obszarze ponad 10 tysięcy hektarów (Gil i in. 2006). Zamieranie jesionu w Europie m.in. w Norwegii, Danii, Litwie, Austrii, Belgii, Czechach, Finlandii, Francji, Niemczech, na Węgrzech, we Włoszech, Holandii, Słowenii, Szwecji, Estonii, Łotwie i Szwajcarii. W 2012 roku stwierdzono pierwsze objawy zamierania na Wyspach Brytyjskich (Coghlan 2012). Prędkość rozprzestrzeniania się choroby według EUFORGEN to 20-30 km rocznie (EUFORGEN, News, 14.12.2012). Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

10 10 Zamieranie jesionu wyniosłego w Wielkiej Brytanii- podejmowane działania Podjęcie szeroko zakrojonych działań dla rozpoznania problemu zamierania jesionu wyniosłego (Js jest trzecim najczęściej występującym gatunkiem drzewa liściastego i drugim najczęściej hodowanym w UK). Powstanie dokumentu pn. Rapid assessment of the need for a detailed Pest Risk Analysis for Chalara fraxinea Version no: 1.3, revised 09/08/2012. Dokument zawiera: Opis taksonomiczny Chalara fraxinea oraz status patogenu zgodnie z dyrektywą UE 2000/29/EC. Wpis Chalara fraxinea na listę alertową European and Mediterranean Plant Protection Organization (EPPO). Ocenę ryzyka przenoszenia się patogenu na obszarze UK (zaklasyfikowanie zagrożenia jako trwałego). Seminarium dla Regionalnych Genetyków, Olsztyn, 22-24 maja 2013 r.

11 11 Zamieranie jesionu wyniosłego w Wielkiej Brytanii- podejmowane działania Ocena ryzyka zagrożenia innych poza F. excelsior gatunków jesionów, które mają znaczenie gospodarcze/ ekologiczne w UK, a które mogą być potencjalnymi gospodarzami patogenu, Analizę przenoszenia się patogenu w UK- nie stwierdzono obecności tzw. wektorów (np. owadów), Analizę potencjalnego kierunki i prędkości przeniesienia się Chalara fraxinea na teren UK ze strony Europy kontynentalnej, Oszacowanie skutków ekonomicznych, społecznych i środowiskowych rozprzestrzeniania się choroby zamierania jesionów w UK. Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

12 12 Zamieranie jesionu wyniosłego w Wielkiej Brytanii- podejmowane działania Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

13 13 Zamieranie jesionu wyniosłego w Danii W Danii jesion wyniosły to mityczne drzewo życia ("The tree of life" ), gdy umiera jesion- następuje schyłek świata… Od 2002 r. zamieranie jesionów w Danii. W 2005 r. 95% jesionów jest zarażonych przez Chalara fraxinea. Milionowe straty duńskiego przemysłu meblarskiego i drzewnego w wyniku zamierania jesionów. The tree of life Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

14 14 Zamieranie jesionu wyniosłego w Danii- podejmowane działania Projekt ratowania jesionu (autor- prof. Erik Kjaer, Uniwersytet w Kopenhadze) Pozyskanie nasion z drzew nieporażonych infekcją (w Danii to zaledwie 2% populacji jesionu). Pozyskanie nasion z drzewa stojącego, z wysokości co najmniej 20 m nad gruntem. Hodowla sadzonek z nasion- jedyny rezerwuar jesionu w przyszłości. Konieczność wytypowania drzew o genotypie odpornym na niszczące działanie Ch.fraxinea - jedynym rozwiązaniem problemu zamierania jesionu w Europie. Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

15 15 Do 2011 r. nie odnotowano przypadków zamierania jesionów w USA. Przyjmuje się, że 16 gatunków jesionów występujących w USA może być podatnych na zakażenie Chalara fraxinea. Najbardziej narażone na pojawienie się choroby zamierania jesionu są tereny najliczniejszego występowania F. excelsior tj. w powiatach Connecticut, Kentucky, Massachusetts, New York i Ohio oraz New Brunswick, Nowa Szkocja, Ontario a także w Quebeku w Kanadzie. Opracowano klucz do oceny symptomów zamierania jesionu (ocena symptomów zewnętrznych, identyfikacja mikrobiologiczna w hodowli laboratoryjnej, identyfikacji molekularnej). Potencjalne zagrożenie przedostania się choroby na teren USA Potencjalne zagrożenie przedostania się choroby na teren USA Sullivan M., 2011. CPHST Pest Datasheet for Chalara fraxinea, USDA- APHIS – PPQ - CPHST Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

16 16 Zamieranie jesionu wyniosłego w Polsce 1992 rok- pierwsze objawy nasilonego zamierania jesionu w północno- wschodniej Polsce (Stocki 2001, Sierota i in. 1993). Po 1992 roku chorobę zaobserwowano w pozostałych części Polski (Kowalski 2001, Przybył 2002), na obszarze ponad 10 tysięcy hektarów (Gil i in. 2006). Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

17 17 Zmiany powierzchni lasów z Js jako gatunkiem panującym [ha] w latach 2001-2011 Zmiany powierzchni lasów z Js jako gatunkiem panującym [ha] w latach 2001-2011 (dane z DGLP, Wydział Urządzania Lasu i Geoinformatyki, luty 2013 r.) Zmiany powierzchni lasów z Js jako gatunkiem panującym [ha] w latach 2001-2011 lp. 2 0012 0022 0042 011 [%] 1BIAŁYSTOK3 184,853 184,763 240,932 529,61 79,4 2KATOWICE2 907,932 953,213 176,553 230,35 111,1 3KRAKÓW840,47 954,16985,59 117,3 4KROSNO2 589,122 619,332 657,322 879,20 111,2 5LUBLIN1 892,671 947,852 022,951 821,69 96,2 6ŁÓDŹ463,02 497,84565,06 122,0 7OLSZTYN2 042,202 106,382 113,351 128,15 55,2 8PIŁA684,69681,35763,78785,67 114,7 9POZNAŃ3 828,283 837,924 114,454 052,26 105,9 10SZCZECIN1 964,142 193,942 256,282 122,24 108,0 11SZCZECINEK854,69845,26847,90586,02 68,6 12TORUŃ1 497,331 498,241 625,361 591,00 106,3 13WROCŁAW6 009,06 6 396,656 821,22 113,5 14ZIELONA GÓRA1 165,451 112,321 190,011 143,98 98,2 15GDAŃSK667,84674,46682,03589,83 88,3 16RADOM502,77504,94589,71580,55 115,5 17WARSZAWA288,67 315,01331,69 114,9 KRAJ31 383,1831 761,1833 444,2831 744,11 101,2 Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

18 18 Kolejne lata Zmiany powierzchni lasów z Js jako gatunkiem panującym [ha] w latach 2001-2011 Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

19 19 Zmiany miąższości jesionu jako gatunku panującego [m3] w latach 2001-2012 Zmiany miąższości jesionu jako gatunku panującego [m3] w latach 2001-2012 (dane z DGLP, Wydział Urządzania Lasu i Geoinformatyki, luty 2013 r.) Zmiany miąższości jesionu jako gatunku panującego [m3] w latach 2001-2012 lp.2 0012 0022 0042 0112012[%] 1BIAŁYSTOK347553,00347549,00357610,00284776,00168442,0448,47 2KATOWICE305661,00310671,00323966,00390523,00379846,10124,27 3KRAKÓW73172,00 99525,00110178,00112719,56154,05 4KROSNO194171,00196908,00205339,00271791,00261834,75134,85 5LUBLIN173601,00178069,00184265,00216081,00191665,71110,41 6ŁÓDŹ46432,00 47965,0063012,0060236,16129,73 7OLSZTYN221645,00243163,00247395,00155866,00144343,8265,12 8PIŁA81499,0081457,0093848,0099633,0096385,52118,27 9POZNAŃ400812,00404016,00433871,00492992,00480538,31119,89 10SZCZECIN301132,00366828,00375948,00345124,00324584,47107,79 11SZCZECINEK116658,00118314,00118985,0094074,0088565,0175,92 12TORUŃ154117,00153782,00169097,00186651,00182187,38118,21 13WROCŁAW729282,00 843115,00929021,00928855,06127,37 14ZIELONA GÓRA128253,00125934,00132220,00140179,00135050,47105,30 15GDAŃSK89814,0089934,0093500,0093423,0091531,73101,91 16RADOM42889,0043064,0056773,0075490,0064201,40149,69 17WARSZAWA42990,00 42280,0048303,0046780,36108,82 KRAJ3449681,003551565,003825702,003997117,003757767,85 108,93 Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

20 20 Zmiany miąższości jesionu wyniosłego jako gatunku panującego [m3] Kolejne lata Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

21 21 Zmiany miąższości jesionu jako gatunku rzeczywistego [m3] w latach 2001-2012 Zmiany miąższości jesionu jako gatunku rzeczywistego [m3] w latach 2001-2012 (dane z DGLP, Wydział Urządzania Lasu i Geoinformatyki, luty 2013 r.) Zmiany miąższości jesionu jako gatunku rzeczywistego [m3] w latach 2001-2012 lp.RDLP2 0012 0022 0042 0112012[%] 1 BIAŁYSTOK 1 155 492,001 155 473,001 244 215,001 094 919,00728 588,5663,05 2 KATOWICE 657 961,00663 320,00702 317,00855 959,00847 658,66128,83 3 KRAKÓW 202 434,00 258 904,00319 944,00323 723,78159,92 4 KROSNO 582 900,00588 351,00606 806,00808 238,00792 730,82136,00 5 LUBLIN 360 569,00365 910,00385 200,00472 177,00450 591,86124,97 6 ŁÓDŹ 84 418,00 87 315,00113 100,00110 310,12130,67 7 OLSZTYN 610 512,00653 273,00666 981,00529 987,00509 686,8283,49 8 PIŁA 142 776,00148 850,00173 970,00176 816,00174 648,71122,32 9 POZNAŃ 682 919,00688 874,00736 940,00831 728,00814 554,49119,28 10 SZCZECIN 586 377,00693 843,00717 388,00693 999,00645 813,47110,14 11 SZCZECINEK 256 592,00259 030,00260 594,00252 932,00234 786,8591,50 12 TORUŃ 304 419,00304 243,00330 578,00368 135,00357 594,12117,47 13 WROCŁAW 1 476 936,00 1 637 061,001 860 304,001 854 412,43125,56 14 ZIELONA GÓRA 253 873,00264 986,00274 864,00275 093,00279 525,67110,10 15 GDAŃSK 189 565,00190 388,00198 379,00216 674,00211 739,49111,70 16 RADOM 109 949,00110 718,00141 298,00144 879,00140 732,44128,00 17 WARSZAWA 102 938,00 105 450,00116 849,00114 194,14110,93 KRAJ7 760 630,007 953 985,008 528 260,009 131 733,008 591 292,43 110,70 Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

22 22 Zmiany miąższości jesionu wyniosłego jako gatunku rzeczywistego [m3] Kolejne lata Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

23 23 Ochrona jesionu wyniosłego w Polsce Ochrona jesionu wyniosłego w Polsce Zalecenia ochronne GIOŚ dotyczące typu siedliska: Łęgowe lasy dębowo- wiązowo- jesionowe (Kod siedliska 91F0 ), po badaniach monitoringowych w latach 2009- 2011 (Monitoring gatunków i siedlisk przyrodniczych ze szczególnym uwzględnieniem specjalnych obszarów ochrony siedlisk Natura 2000) Poprawienie sytuacji hydrologicznej lasów łęgowych (np. przebudowa systemów wałów przeciwpowodziowych- przywrócenia wpływu zalewów). Działania hodowlano-leśne, np. sztuczne uzupełnianie gatunków drzew trudno odnawiających się naturalnie (np. nad Bugiem –dębu, w uzupełnieniu dynamicznych tam odnowień jesionu i wiązu). W drzewostanach z dominacją jesionu, w przypadku masowego zamierania tego gatunku, należy usuwać jesiony zrębem zupełnym i sztuczne odnowić olszą, co bywa stosowane w praktyce, niemniej jednak jest destrukcyjne dla siedliska 91F0. Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

24 24 Ochrona jesionu wyniosłego w Polsce Ochrona jesionu wyniosłego w Polsce Zalecenia ochronne GIOŚ dotyczące typu siedliska: Łęgowe lasy dębowo- wiązowo- jesionowe (Kod siedliska 91F0 ), po badaniach monitoringowych w latach 2009- 2011 (Monitoring gatunków i siedlisk przyrodniczych ze szczególnym uwzględnieniem specjalnych obszarów ochrony siedlisk Natura 2000) Dla zachowania siedliska 91F0 konieczne jest: Ograniczenie usuwania jesionów, nawet kosztem pozostawienia części z nich do naturalnego rozkładu w lesie. Szerokie zróżnicowanie składu gatunkowego odnowień, z pełnym wykorzystaniem warunków mikrosiedliskowych i z wykorzystaniem np. wiązu. W obszarach, w których dominującą formą łęgów są jednolite wiekowo lasy dębowe, sugeruje się aby, oprócz wyłączenia części z nich z gospodarki leśnej i oddania naturalnym procesom, gospodarka leśna była ukierunkowana na różnicowanie struktury przestrzennej i wzbogacenie gatunkowej (z pozostawieniem dużych części starego drzewostanu!). Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

25 25 Autorzy części dot. jesionu Prof. dr hab. Tadeusz Kowalski i dr inż. Wojciech Kraj Podsumowanie wyników i wnioski dla praktyki leśnej Nie ma jedynej skutecznej metody zwalczenia choroby jesionów w Europie. Wygrabianie i palenie liści jesionu- najlepsze działanie, ale jedynie lokalnie, na małą skalę. W szkółkach- chemiczna ochrona sadzonek fungicydami, ale po przeniesieniu do upraw- bez dalszej ochrony fungicydami- zamieranie sadzonek. Wspieranie odnowień naturalnych jesionu (naturalna selekcja i przetrwanie osobników najmniej podatnych na chorobę). Ustalenie przyczyn i uwarunkowań zamierania jesionów i jaworów dla wypracowania podstaw postępowania hodowlano – ochronnego Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

26 26 Autorzy części dot. jesionu Prof. dr hab. Tadeusz Kowalski i dr inż. Wojciech Kraj Podsumowanie wyników i wnioski dla praktyki leśnej c.d. Osobniki nie wykazujące objawów chorobowych (zdrowe) różnią się w danym drzewostanie od osobników zamierających cechami genetycznymi i biochemicznymi- możliwość wykorzystania tej informacji do hodowli i tworzenia nowych nasadzeń jesionów genetycznie bardziej odpornych. Konieczność zaostrzenia obowiązujących w Polsce przepisów kwarantannowych. Ustalenie przyczyn i uwarunkowań zamierania jesionów i jaworów dla wypracowania podstaw postępowania hodowlano – ochronnego Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

27 27 Zachowanie różnorodności biologicznej poprzez ochronę ex-situ jesionu wyniosłego, wiązu górskiego oraz wiązu pospolitego na terenie Dolnego Śląska na obszarach Natura 2000 Finansowanie Projektu: Koszt całkowity projektu: 511 962 zł Koszt kwalifikowany: 449 400 zł Wartość Umowy z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocławiu- współfinansującym program: 50% kosztów kwalifikowanych: 224 700 zł Okres realizacji projektu: Lipiec 2013 r. – 31 marca 2015 r. Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

28 28 Zachowanie różnorodności biologicznej poprzez ochronę ex-situ jesionu wyniosłego, wiązu górskiego oraz wiązu pospolitego na terenie Dolnego Śląska na obszarach Natura 2000 Zasięg przestrzenny projektu Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

29 29 Zasięg przestrzenny projektu Lp.GatunekNadleśnictwoLeśnictwo, oddziałObiekt Kod obszaru Natura 2000 Nazwa obszaru NATURA 200 1 JS Bardo ŚląskieZłoty Stok, 191fDrzewostanPLH020096Góry Złote 2 JS Bardo ŚląskieGrodziszcze, 21cDrzewostanPLH020071 Ostoja Nietoperzy Gór Sowich 3 JS HenrykówSkalice, 156bDrzewostanPLH020074 Wzgórza Strzelińskie 4 JS HenrykówGościęcice, 7dDrzewostanPLH020098Karszówek 5 JS JugówKalenica, 35z Źródło nasion PLH020071 Ostoja Nietoperzy Gór Sowich 6JS Kamienna GóraWieściszowice, 5fDrzewostanPLH020011 Rudawy Janowickie 7 JS Lądek ZdrójOrłowiec, 32cDrzewostanPLH020096Góry Złote 8 JS Lwówek ŚląskiWleń, 15sDrzewostanPLH020054 Ostoja nad Bobrem 9 JS Lwówek ŚląskiCzernica, 157iDrzewostanPLH020054 Ostoja nad Bobrem 10 JS MiękiniaMokre, 2bDrzewostanPLH020069Las Pilczycki 11 JS Miękinia Kąty Wrocławskie, 348a DrzewostanPLH020103Łęgi nad Bystrzycą

30 30 Zasięg przestrzenny projektu Lp.GatunekNadleśnictwoLeśnictwo, oddziałObiekt Kod obszaru Natura 2000 Nazwa obszaru NATURA 200 12 JS MiękiniaKamionna, 296 bDrzewostanPLH020055 Przeplatki nad Bystrzycą 13 JS Miękinia Wawrzeńczyce, 303cd, DrzewostanPLH020055 Przeplatki nad Bystrzycą 14 JS Oleśnica ŚląskaKątna, 134cDrzewostanPLH020081Lasy Grędzińskie 15 JS Oleśnica ŚląskaKątna, 121aDrzewostanPLH020081Lasy Grędzińskie 16 JS Oleśnica ŚląskaKątna, 133cDrzewostanPLH020081Lasy Grędzińskie 17 JS Oleśnica ŚląskaKątna, 135dDrzewostanPLH020081Lasy Grędzińskie 18 JS Oleśnica ŚląskaKątna, 136bDrzewostanPLH020081Lasy Grędzińskie 19 JS OławaJelcz, 40jDrzewostan PLB020002 PLH020017 Grądy Odrzańskie Grądy w Dolinie Odry 20 JS RuszówToporów, 318dŹródło nasionPLH020086 Pieńska Dolina Nysy Łużyckiej 21 JS WałbrzychSokołowsko, 255bDrzewostan PLB020010 PLH020038 Sudety Wałbrzysko- Kamiennogórskie

31 31 Zasięg przestrzenny projektu Lp.GatunekNadleśnictwoLeśnictwo, oddziałObiekt Kod obszaru Natura 2000 Nazwa obszaru NATURA 200 22 JS WęgliniecOsiecznica, 428kxŹródło nasionPLB020005Bory Dolnośląskie 23 JS WęgliniecOsiecznica, 428LxŹródło nasionPLB020005Bory Dolnośląskie 24 JS Złotoryja Wojcieszów Górny, 354 c DrzewostanPLH020037 Góry i Pogórze Kaczawskie 25 JS Złotoryja Wojcieszów Dolny, 319 a DrzewostanPLH020037 Góry i Pogórze Kaczawskie 26 JS ŻmigródBorek, 153bDrzewostanPLH020041 Ostoja nad Baryczą 27 BST ŚnieżkaJanowice, 54i Drzewo Mateczne 10318 PLH020011 Rudawy Janowickie 28 BST ŚnieżkaJanowice, 54i Drzewo Mateczne 10319 PLH020012 Rudawy Janowickie 29 BST ŚnieżkaJanowice, 54i Drzewo Mateczne 10320 PLH020013 Rudawy Janowickie 30 BST ZdrojeZdrój, 187c Drzewo Mateczne 10394 PLH020060Góry Orlickie

32 32 Zasięg przestrzenny projektu – rezerwaty przyrody Lp.GatunekNadleśnictwoLeśnictwo, oddziałObiekt Kod obszaru Natura 2000 Nazwa obszaru NATURA 200 1. Jesion wyniosły, wiązy Legnica Mierzowice, 85; 86; 87ah; 90ad Rezerwat przyrody Łęg Korea PLB020008 PLH020018 Łęgi Odrzańskie 2. Jesion wyniosły, wiązy Lubin Orsk, 25abcdfijklm; 28abcdfg; 31abc; 32abcdhg; 33af; 35Ab Rezerwat przyrody Skarpa Storczyków PLB020008 PLH020018 Łęgi Odrzańskie 3. Jesion wyniosły, wiązy Wołów Orzeszków, 57hijk; 66; 68; 69; 70; 71abc; Wrzosy, 81; 82; 83; 84; 85; 86; 103; 104; 105; 106; 107; 108; 109; 124gkm; 149cdfghi; 150abgh Rezerwat przyrody Uroczysko Wrzosy PLH020002 Dębniańskie Mokradła 4. Jesion wyniosły, wiązy Złotoryja Proboszczów, 194abc Rezerwat przyrody Ostrzyca Proboszczowicka PLH020042 Ostrzyca Proboszczowicka * dotyczy wiązu szypułkowego, wiązu górskiego, wiązu pospolitego

33 33 Główny cel projektu Ochrona ex situ bioróżnorodności populacji jesionu wyniosłego (Fraxinus excelsior L.), wiązu górskiego (Ulmus glabra Huds.), wiązu szypułkowego (Ulmus laevis Pall.) oraz wiązu pospolitego (Ulmus minor Mill.) znajdujących się na obszarach Natura 2000 oraz w czterech rezerwatach przyrody na terenie Dolnego Śląska. Ochrona różnorodności biologicznej wyżej wymienionych gatunków będzie polegała na: 1.Pozyskaniu nasion (wiązy i jesiony) 2.Pozyskaniu pędów z pąkami spoczynkowymi (jesiony) w celu ich kriogenicznego przechowania 3.Pozyskaniu liści (jesiony i wiązy) do izolacji DNA i utworzenia banku DNA. Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

34 34 Lista celów do osiągnięcia w ramach realizacji projektu Na poziomie gatunku Określenie liczby osobników zdrowych na wytypowanych stanowiskach. Zbiór nasion jesionu i wiązu z możliwie największej liczby osobników zdrowych i zdeponowanie ich w postaci zasobów genowych w temperaturach kriogenicznych. Zbiór pędów jesionu z pąkami spoczynkowymi do przechowania kriogenicznego. Zbiór liści wiązu i jesionu w celu izolacji DNA i utworzenia banku DNA. Materiał genetyczny będzie służył w przyszłości do poznania poziomu zmienności i zróżnicowania genetycznego, które mają ważne znaczenie dla zdolności adaptacyjnych gatunków oraz do znalezienia w populacjach drzew o genotypie odpornym na patogeny. Określenie możliwości zwalczenia patogenów za pomocą termoterapii i krioterapii nasion porażonych patogenami. Seminarium dla Regionalnych Genetyków, Olsztyn, 22-24 maja 2013 r.

35 35 Lista celów do osiągnięcia w ramach realizacji projektu Na poziomie populacji Zabezpieczenie różnorodności biologicznej w postaci nasiennych zasobów genowych i pędów z pąkami spoczynkowymi jesionu wyniosłego oraz w postaci nasiennych zasobów genowych trzech gatunków wiązów z obszaru Natura 2000 oraz z czterech rezerwatów przyrody, w kontekście zamierania tych gatunków, do czasu ustąpienia choroby lub do momentu opracowania skutecznych metod zwalczania przyczyn zamierania wiązów i jesionów. Nasiona zostaną wykorzystane do hodowli sadzonek, a przez to do zwiększenia liczebności populacji wyżej wymienionych gatunków, jeśli inne metody zwalczania patogenów nie dadzą pozytywnego rezultatu. Opracowanie sposobu eliminacji patogenicznych mikroorganizmów z powierzchni nasion – termoterapia i krioterapia – cel pośredni, zapewniający zabezpieczenie właściwego stanu ochrony gatunków, siedlisk przyrodniczych, ekosystemów i obszarów chronionych. Zbankowanie DNA w celu poznania rozkładu zmienności genetycznej wewnątrz i między populacjami jesionów i wiązów na terenie Dolnego Śląska, co umożliwi w przyszłości tworzenie programów ochrony gatunków i siedlisk w oparciu o wytypowane populacje. Seminarium dla Regionalnych Genetyków, Olsztyn, 22-24 maja 2013 r.

36 36 Zadania przewidziane do realizacji w ramach projektu Monitoring owocowania z określeniem liczby osobników zdrowych Zadanie to pozwoli na zweryfikowanie danych o liczebności i zdrowotności drzew w wytypowanych stanowiskach Monitorowanie owocowania będzie podstawą do podjęcia decyzji o zbiorze nasion. Zbiór materiału nasiennego Zbiór materiału nasiennego z każdego z 36 stanowisk wskazanych w projekcie i utworzenie nasiennych zasobów genowych przechowywanych w temperaturach kriogenicznych. Zbiór pędów jesionu wyniosłego wraz z pąkami spoczynkowymi Zbiór pędów z pąkami spoczynkowymi na każdym z 32 stanowisk i utworzenie zasobów genowych w postaci pędów z pąkami spoczynkowymi jesionu wyniosłego w temperaturach kriogenicznych. Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

37 37 Zadania przewidziane do realizacji w ramach projektu Utworzenie banku DNA jesionów i wiązów Ocena skuteczności krioterapii i termoterapii w zwalczania patogenów Zbiór nasion z osobników jesionu wyniosłego z widocznymi oznakami choroby zamierania jesionu (po 10 chorych osobników z danego stanowiska); Krioterapia materiału nasiennego; Termoterapia materiału nasiennego; Weryfikacja obecności patogenów po procesach. Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

38 38 Zachowanie różnorodności biologicznej poprzez ochronę ex-situ jesionu wyniosłego, wiązu górskiego oraz wiązu pospolitego na obszarach Natura 2000 Źródła finansowania projektu: Mechanizm finansowy Europejskiego Obszaru Gospodarczego OCHRONA RÓŻNORODNOŚCI BIOLOGICZNEJ I EKOSYSTEMÓW Poziom wnioskowanego dofinansowania projektu: 85 % kosztów kwalifikowanych Zasięg przestrzenny projektu: Obszary NATURA 2000 na terenie całej Polski, za wyjątkiem Dolnego Śląska Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

39 39 Zadania przewidziane do realizacji w ramach projektu Monitoring owocowania z określeniem liczby osobników zdrowych Zbiór materiału nasiennego Zbiór pędów jesionu wyniosłego wraz z pąkami spoczynkowymi Utworzenie banku DNA jesionów i wiązów Ocena skuteczności krioterapii i termoterapii w zwalczania patogenów Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

40 Ocena stanu populacji oraz ochrona ex situ wybranych dziko rosnących gatunków roślin rzadkich i zagrożonych na terenie Polski Danuta Duda Seminarium Specjalistów ds. nasiennictwa Regionalnych Dyrekcji Lasów Państwowych RDLP w Olsztynie 24 maja 2013 roku

41 41 Ocena stanu populacji oraz ochrona ex situ wybranych dziko rosnących gatunków roślin rzadkich i zagrożonych na terenie Polski Finansowanie Projektu: Koszt całkowity projektu: 1 192 102 zł (Koszt kwalifikowany: 1 192 102 zł) Wartość Umowy z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej - współfinansującym program: 95% kosztów kwalifikowanych: 1 132 496,90 zł Okres realizacji projektu: 1 marca 2013 r. – 31 marca 2015 r. Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

42 42 Partnerzy projektu Rada Ogrodów Botanicznych i Arboretów w Polsce: Polska Akademia Nauk Ogród Botaniczny - Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej w Powsinie (OB-CZRB); Ogród Botaniczny Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (OB UAM); Leśny Bank Genów Kostrzyca (LBG Kostrzyca); Śląski Ogród Botaniczny w Mikołowie (ŚOB); Ogród Botaniczny Uniwersytetu Marii Curie – Skłodowskiej w Lublinie (OB UMCS). obsługa administracyjna obsługa finansowa koordynacja prac konsorcjantów ROBiAwP wnioskuje do NFOŚiGW LBG OB-CZRB ŚOB OB UAM OB UMCS Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

43 43 Zasięg przestrzenny projektu Zasięg przestrzenny projektu obejmuje siedliska na: 24 obszarach Natura 2000 13 Rezerwatach Przyrody 12 Parkach Krajobrazowych 3 użytkach ekologicznych. Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r. Ocena stanu populacji oraz ochrona ex situ wybranych dziko rosnących gatunków roślin rzadkich i zagrożonych na terenie Polski

44 44 Ocena stanu populacji oraz ochrona ex situ wybranych dziko rosnących gatunków roślin rzadkich i zagrożonych na terenie Polski Cele projektu Długoterminowa ochrona diaspor wybranych 30 gatunków rzadkich i ginących roślin naczyniowych z 75 stanowisk, w tym 60 nie objętych do tej pory taką formą zabezpieczenia ex situ; Dążenie do zabezpieczenia jak największej ilości materiału genetycznego, zagwarantowania maksymalnej stabilności genetycznej połączonej z oszczędnością funduszy i przestrzeni; Ochrona przed negatywnymi skutkami starzenia się nasion; Stworzenie rezerwy materiału genetycznego w chłodniach i zbiornikach z ciekłym azotem zapewniających dostępność nasion do produkcji sadzonek do programów restytucyjnych; Integracja danych dotyczących stanu zachowania populacji gatunków rzadkich – stworzenie cyfrowej bazy danych z informacjami na temat gatunków i stanowisk objętych przedsięwzięciem; Inwentaryzacja wybranych stanowisk gatunków rzadkich i zagrożonych, co umożliwi określenie obecnego stanu populacji wybranych gatunków zagrożonych w Polsce; Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

45 45 Ocena stanu populacji oraz ochrona ex situ wybranych dziko rosnących gatunków roślin rzadkich i zagrożonych na terenie Polski Cele projektu Podjęcie systemowych i zintegrowanych działań w obrębie ROBiAwP mających na celu wzmocnienie ochrony ex situ; Kontynuacja i uzupełnienie realizowanych do tej pory ogólnopolskich programów ochrony ex situ w postaci banków nasion – FlorNaturOB i FlorNaturLBG, co umożliwi długoterminowe zabezpieczenie w banku nasion jak największego wycinka puli genowej gatunków roślin naczyniowych zagrożonych wyginięciem; Zabezpieczenie diaspor w większej liczbie kopii - w oparach ciekłego azotu w LBG Kostrzyca i OB-CZRB w Powsinie oraz w ogrodach botanicznych w Poznaniu, Lublinie i Mikołowie w temperaturze do minus 35°C; Zainicjowanie sieci regionalnych banków nasion, które w przyszłości będą mogły służyć do przechowywania nasion gatunków roślin z Regionalnych Czerwonych List. Wyposażenie ogrodów botanicznych w podstawowy sprzęt do przechowywania diaspor umożliwi także przechowywanie nasion zebranych z uprawy ex situ oraz ze stanowisk naturalnych; Zabezpieczenie prób gleby wraz z zawartymi w niej mikroorganizmami z miejsca zbioru nasion umożliwi zachowanie zarodników grzybów oraz grzybni gatunków towarzyszących bez konieczności ich izolowania. Zabezpieczenie reprezentatywnej próbki grzybów towarzyszących gatunkom skrajnie zagrożonym umożliwi odtworzenie składu gatunkowego mykoflory siedliska; Siewki i rośliny w stanie juwenilnym uzyskane w toku prac wzbogacą kolekcje ex situ w ogrodach botanicznych (partnerach projektu), służąc do celów edukacyjnych i konserwatorskich. Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

46 46 Efekt ekologiczny przedsięwzięcia Ochrona ex situ 30 gatunków roślin rzadkich, w tym 21 gatunków objętych ochroną ścisłą: 1 gatunek ujęty w Polskiej Czerwonej Księdze jako Ex – wymarłe w naturze 9 gatunków ujętych w Polskiej Czerwonej Księdze jako CR – krytycznie zagrożone 6 gatunków ujętych w Polskiej Czerwonej Księdze jako EN – zagrożone 8 gatunków ujętych w Polskiej Czerwonej Księdze jako VU – narażone 1 gatunek ujęty w Czerwonej Liście Roślin i Grzybów Polski jako Ex – wymarłe i zaginione 16 gatunków ujętych w Czerwonej Liście Roślin i Grzybów Polski jako E – wymierające – krytycznie zagrożone 9 gatunków ujętych w Czerwonej Liście Roślin i Grzybów Polski jako V – narażone – zagrożone wyginięciem 1 gatunek ujęty w Czerwonej Liście Roślin i Grzybów Polski jako R – rzadki. Ocena stanu populacji oraz ochrona ex situ wybranych dziko rosnących gatunków roślin rzadkich i zagrożonych na terenie Polski Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

47 47 Ocena stanu populacji oraz ochrona ex situ wybranych dziko rosnących gatunków roślin rzadkich i zagrożonych na terenie Polski – gatunki objęte projektem o najwyższej kategorii zagrożenia Lp.Gatunek (łac.)Gatunek (pol.) Liczba stanowisk* Ochrona gatunkowa Kategoria zagrożenia wg Czerwonej listy roślin i grzybów Polski Kategoria zagrożenia wg Polskiej Czerwonej Księgi Roślin 1 Allium scorodoprasum subsp. rotundum Czosnek kulisty1-ECR 2Achillea setacea Krwawnik szczecinkolistny 2-E- 3Aconitum callibotryonTojad sudecki2ścisła-VU 4Anthericum liliagoPajęcznica liliowata4ścisłaVVU 5Apium repensSelery błotne6ścisłaEEN 6Baeothryon alpinumWełnianeczka alpejska5ścisłaVEN 7Campanula barbataDzwonek brodaty1ścisłaEEN 8Carlina onopordifolia Dziewięćsił popłocholistny 1ścisłaVVU 9 Cerastium brachypetalum Rogownica drobnokwiatowa 1-E- 10 Dianthus gratianopolitanus Goździk siny6ścisłaEVU 11Drosera anglicaRosiczka długolistna9ścisłaE- 12Elymus farctusPerz sitowy3-ECR 13Eriophorum gracileWełnianka delikatna4ścisła-CR 14Galium valdepilosumPrzytulia stepowa1ścisła-EN 15Hacquetia epipactisCieszynianka wiosenna2ścisłaV- Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

48 48 Ocena stanu populacji oraz ochrona ex situ wybranych dziko rosnących gatunków roślin rzadkich i zagrożonych na terenie Polski – gatunki objęte projektem o najwyższej kategorii zagrożenia Lp.Gatunek (łac.)Gatunek (pol.) Liczba stanowisk* Ochrona gatunkowa Kategoria zagrożenia wg Czerwonej listy roślin i grzybów Polski Kategoria zagrożenia wg Polskiej Czerwonej Księgi Roślin 16Inula germanicaOman niemiecki1-ECR 17Isolepis supinaSitniczka drobna2-EX 18Laserpitium archangelicaOkrzyn jeleni1-RCR 19Ligularia sibiricaJęzyczka syberyjska1ścisłaECR 20 Lithospermum purpurocaeruleum Nawrot czerwonobłękitny 1-EVU 21Montia fontanaZdrojek źródlany2ścisłaVVU 22Muscari comosumSzafirek miękkolistny5ścisłaVCR 23 Pinguicula vulgaris subsp. bicolor Tłustosz pospolity dwubarwny 1ścisłaVCR 24 Potamogeton polygonifolius Rdestnicta podługowata1-ECR 25Pulsatilla pratensisSasanka łąkowa2ścisłaV- 26Rhynchospora fuscaPrzygiełka brunatna1ścisłaEEN 27Scheuchzeria palustrisBagnica torfowa5ścisłaE- 28 Schoenoplectus mucronatus Oczeret sztyletowaty1-EVU 29Senecio macrophyllusStarzec wielkolistny2-VVU 30Veronica paniculataPrzetacznik zwodny1-EEN Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r.

49 Weryfikacja plantacji nasiennych sosny zwyczajnej – działania LBG Kostrzyca. Małgorzata Pałucka Seminarium Specjalistów ds. nasiennictwa Regionalnych Dyrekcji Lasów Państwowych Olsztyn, 22-24 maja 2013 roku

50 50 W nawiązaniu do jednego z wniosków narady Naczelników ds. hodowli/ zagospodarowania lasu, która miała miejsce w Jedlni w dniach 13-14 marca 2013 r. oraz do założeń planu finansowo-gospodarczego, LBG Kostrzyca zadeklarował w piśmie do DGLP zn. spr. ZBW-7138/14/2013 gotowość weryfikacji genetycznej plantacji nasiennych sosny zwyczajnej. W odpowiedzi zn. spr. ZH-7130-21/13 DGLP wyraziła zgodę na wykonanie tego zadania przez LBG Kostrzyca. Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r. Weryfikacja genetyczna plantacji nasiennych sosny zwyczajnej

51 51 W pierwszej kolejności wytypowane zostały plantacje 1.RDLP we Wrocławiu, Nadleśnictwo Oleśnica, MP/3/41185/06, rok założenia 1996 2.RDLP w Szczecinku, Nadleśnictwo Szczecinek, MP/3/41175/05, rok założenia 2002 3.RDLP w Szczecinie, Nadleśnictwo Międzyrzecz, MP/03/41163/05, rok założenia 2001 4.RDLP w Pile, Nadleśnictwo Tuczno, MP/3/41119/05, rok założenia 1990 5.RDLP w Lublinie, Nadleśnictwo Józefów, MP/3/41210/12, rok założenia 2009 6.RDLP w Radomiu, Nadleśnictwo Ostrowiec Świętokrzyski, MP/3/41235/05, rok założenia 2000. Seminarium dla Regionalnych Genetyków, RDLP w Olsztynie, 24 maja 2013 r. Weryfikacja genetyczna plantacji nasiennych sosny zwyczajnej

52 52 Dziękuję za uwagę Malgorzata.Palucka@lbg.lasy.gov.pl Leśny Bank Genów Kostrzyca Miłków 300 58-535 Miłków


Pobierz ppt "Zachowanie różnorodności biologicznej poprzez ochronę ex situ jesionu wyniosłego, wiązu górskiego, wiązu pospolitego oraz wiązu szypułkowego – działania."

Podobne prezentacje


Reklamy Google