Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Rola diagnozy w terapii uzależnień Elżbieta Rachowska.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Rola diagnozy w terapii uzależnień Elżbieta Rachowska."— Zapis prezentacji:

1 Rola diagnozy w terapii uzależnień Elżbieta Rachowska

2 Oddziaływania psychoterapeutyczne czy psychokorekcyjne są działaniami świadomymi i planowanymi. Efekty tych oddziaływań zależą od wyboru zmian, jakie powinny nastąpić u danego pacjenta i od sposobu osiągnięcia zmian Diagnoza zawiera: Rozpoznanie kliniczne,  w oparciu o kryteria diagnostyczne ICD-10/2000r./ DSM-IV /1994/,  pozwala na określenie jakie jest miejsce psychoterapii w leczeniu zaburzeń/podstawowa, czy metoda pomocnicza/,  stosowania specyficznych metod psychoterapii.  poznanie rodzaju zaburzeń pacjenta (objawy, zaburzenia zachowania, inne skargi zgłaszane przez pacjenta). Diagnoza przyczynowa:  opis psychologicznych mechanizmów,  poznanie czynników, które doprowadziły do powstania zaburzeń i które utrzymują ich trwanie  psychologiczne skutki choroby.

3 Diagnoza objawowa.  Uwzględnienie diagnozy objawowej i działania mające na celu zmniejszenie nasilenia objawów na początku leczenie są ważnymi czynnikami wzbudzającymi motywację pacjenta do dalszego współdziałania w procesie psychoterapii.

4 Diagnoza mechanizmów chorobowych-to odpowiedź na pytanie o przyczyny zaburzeń,które doprowadziły do ich powstania i które sprawiają, że zaburzenia pacjenta utrzymują się. 1. Analiza aktualnej sytuacji pacjenta:  problemy z funkcjonowaniem w rodzinie,  w rolach społecznych,  w rolach zawodowych. Bieżące problemy informują o tym, jakie potrzeby czy zadania życiowe pacjenta są trudne do zrealizowania. Jakie są zewnętrzne możliwości zmiany. Informacje o sytuacji bieżącej pokazują najważniejsze obszary, w których pacjent nie potrafi rozwiązywać pojawiających się problemów. Pokazują także uwarunkowania sytuacyjne, utrudniające lub uniemożliwiające rozwiązanie problemów.

5 Diagnoza mechanizmów chorobowych cd: 2. Analiza przyczyn zaburzeń:  Zdiagnozowanie właściwości pacjenta utrudniających mu skuteczne funkcjonowanie: - cechy osobowości, - wzorce reagowania emocjonalnego, - style percepcji i schematy poznawcze, - style atrybucji, - potrzeby, - uczucia itp. Zidentyfikowanie czynników, które spowodowały ukształtowanie się takich właściwości, analiza doświadczeń życiowych pacjenta, które mogły mieć wpływ na właściwości indywidualne.

6 Diagnoza mechanizmów chorobowych cd: 3. Diagnoza dotycząca doboru metod psychoterapii, do wcześniej zdiagnozowanych objawów, właściwości indywidualnych i doświadczeń życiowych, a w szczególności: - rodzaju zmiany, warunkującej ustąpienie objawów, - treści, które będą przedmiotem terapii, - form psychoterapii np. indywidualnej i grupowej, terapii rodzin i małżeństw, leczenie stacjonarne, ambulatoryjne, czas i częstotliwość sesji.

7 Przygotowanie do terapii uzależnień: Należy sprawdzić: - czy pacjent jest uzależniony od narkotyków/alkoholu, - jak zaawansowane jest jego uzależnienie, - jakie szkody poczyniło zażywanie narkotyków w zdrowiu fizycznym i psychicznym oraz w całym jego życiu. Aby to ustalić, trzeba zbadać: - w jaki sposób pacjent obchodzi się z narkotykiem, - jakie objawy uzależnienia identyfikujemy, - jaka jest historia jego choroby i leczenia, - jakie konsekwencje (psychiczne i fizyczne) zażywania narkotyków ponosi.

8 Metody  rozmowa,  wywiad,  obserwacja  ankiety,  kwestionariusze.

9 Diagnozowanie jest częścią etapu rozpoczynania procesu zdrowienia.  Opiera się na tym, co pacjent sam o sobie powie,  Analiza problemów życiowych pacjenta, wynikających z zażywania narkotyków,  Stan psychiczny,  Sytuacja życiowa osoby uzależnionej,  Mocne strony,  Pacjent jest aktywnym uczestnikiem procesu diagnostycznego.

10 Celem diagnozy jest: rozpoznanie, nazwanie i uporządkowanie problemów, co da podstawę do ułożenia planu ich rozwiązania.  Podstawowe sfery, które diagnozujemy w początkowej fazie terapii: 1. Brak zdolności do rozpoznawania i uznawania faktu własnego uzależnienia oraz do gotowości do pracy nad sobą, 2. Uszkodzenie życia emocjonalnego i duchowego, 3. Brak zdolności do rozumienia siebie i innych oraz konstruktywnej wizji własnego życia, 4. Dezorganizacja własnego JA oraz brak oparcia w sobie, 5. Zaburzenia w kontakcie z otoczeniem społecznym

11 Diagnoza taka jest trudna. 1. O co pytać? 2. Jak interpretować odpowiedzi? 3. Jak na podstawie diagnostycznych odpowiedzi ustalać problemy? Problemy określamy jako pewną trudność, brak, nieumiejętność, kłopot, nieumiejętność poradzenia sobie z jakąś sytuacją. Pojęcie „problemu” nie ogranicza się do zaburzeń lub trudności, wiąże się z celem diagnozy i perspektywą działań, które mają zostać podjęte. Konkretne sformułowanie problemów ułatwia zindywidualizowanie programu.

12 Przykładowe problemy w sferze emocjonalnej:  Jeden pacjent ma np. problem z rozpoznawaniem swoich uczuć;  Drugi tylko z rozpoznawaniem złości;  Trzeci rozpoznaje złość, ale nie umie sobie z nią poradzić;  Czwarty w kontakcie z kolegami jakoś radzi sobie ze złością, tylko w stosunku do bliskich nie potrafi się pohamować;  Piąty potrafi opanować wybuch złości do żony, a nie umie okazać jej czułości.  „Nie potrafię nazwać tego co czuję”;  „Nie potrafię rozpoznać uczucia złości”;  „Nie radzę sobie z okazywaniem złości”;  „Nie potrafię zapanować nad wybuchami agresji w stosunku do moich bliskich”;  „Nie umiem okazywać swojej żonie czułości”;

13 Diagnoza psychologicznych mechanizmów uzależnienia.  Dotyczy diagnozy różnych obszarów życia, ponieważ funkcjonowanie tych mechanizmów spowodowało większość problemów pacjenta.  Działanie : - mechanizmu nałogowego regulowania uczuć ma wpływ na uszkodzenie życia emocjonalnego, - mechanizm iluzji i zaprzeczenia na brak zdolności do rozumienia siebie i innych, - mechanizm rozpraszania JA na dezorganizację własnego JA.

14 Znaczenie terapeutyczne diagnozy psychologicznych mechanizmów uzależnienia.  Diagnoza psychologicznych mechanizmów uzależnienia stanowi początek rozbrajania tych mechanizmów, czyli w momencie diagnozowania zaczyna się właściwa terapia uzależnienia.  Sprzyja uzyskaniu wglądu przez pacjenta i rozpoznanie tego, co się z nim dzieje.  Określenie siebie w tylu płaszczyznach jest doświadczeniem terapeutycznym o dużym znaczeniu dla dalszego leczenia.  Próby nazwania rzeczy po imieniu dają poczucie bezpieczeństwa i nadzieję.  Odpowiedzi na pytania diagnostyczne ujawniają też zbiór fałszywych przekonań, jakie pacjent ma o sobie i życiu. Właśnie te przekonania będziemy kwestionować w czasie terapii uzależnienia, gdy spróbujemy dążyć do zmiany myślenia.

15 Kontrakt terapeutyczny.  Proces diagnostyczny kończy się zawarciem kontraktu między pacjentem a terapeutą.  Istotnym jego elementem jest osobisty wkład pacjenta w procesie psychoterapii polegający na : - udziale pacjenta w uzgadnianiu celów psychoterapii, - zgodzie na przeżywanie emocji związanych z omawianiem własnych trudnych doświadczeń życiowych, - zgodzie na podejmowanie nowych zachowań związanych z próbami dokonywania zmian we własnym życiu.

16 Kontrakt terapeutyczny  Szczególnie istotne dla przebiegu psychoterapii są nastawienia pacjenta wobec psychoterapii: - jego zgoda na proponowane metody i formy psychoterapii - jego adekwatne oczekiwania, - optymizm, - chęć ponoszenia odpowiedzialności za wprowadzanie zmian. Dla osiągnięcia pozytywnego stosunku pacjenta wobec procesu jego zmiany w psychoterapii istotne jest, aby był on dobrze poinformowany.

17 Kontrakt terapeutyczny  W uzgadnianiu wspólnych celów pozytywna jest technika pozytywnych przeformółowań, czyli pokazanie pacjentowi tego, co w jego oczekiwaniach jest pozytywne.  Poinformowanie pacjenta, na czym będzie polegała jego rola jako uczestnika terapii.

18 Kompetencje diagnostyczne To umiejętność posłużenia się odpowiednimi metodami (np. wywiadem, testem, obserwacją) w celu określenia istotnych-ze względu na świadczoną usługę- właściwości badanej osoby. Architektura kompetencji diagnostycznych to; *wiedza, *umiejętności, *wartości U podłoża znajdują się : *zdolności, *osobowość.

19 Osobiste Plany Terapii i ich zastosowanie w programie terapeutycznym. Program terapeutyczny jest pewną stałą, względnie niezmienną podstawą oddziaływań terapeutycznych i ma:  strukturę,  cele,  metody.  Poszczególne etapy programu wynikają jeden z drugiego, a zajęcia przemyślane są tak, by stanowiły część większej całości.

20 Osobisty Plan Terapii  Jest planem terapii uzupełniającym program placówki,  Jest to mapa pozwalająca każdemu pacjentowi rozwiązać jego własne problemy wynikające z uzależnienia,  O.p.t pozwala na rozwiązanie specyficznych problemów pacjenta.  Każdy pacjent jest współtwórcą planu własnej terapii, zwiększa to odpowiedzialność jego za własna terapię.  Dużą część pracy wykonuje sam lub przy udziale innych pacjentów.  Pomoc terapeuty jest niezbędna przy rozpoznawaniu i nazywaniu problemów.

21 Proces psychoterapii przebiega dwoma równoległymi i wzajemnie uzupełniającymi się nurtami.  Jeden oparty jest na uczestnictwie pacjenta w grupowych zajęciach terapeutycznych i w indywidualnych spotkaniach z terapeutą.  Drugi związany jest z realizacją osobistego planu terapii.  OPT pozwala na budowanie planu z perspektywy pacjenta. Patrząc na problemy jego oczami terapeuta uwzględnia wiedzę i swoje doświadczenie tak, aby te dwie perspektywy widzenia problemu spotkały się i przyniosły efekty terapii.

22 Osobiste plany terapii wymagają: 1.Prowadzenia systematycznej dokumentacji, w której będzie: - charakterystyka psychologiczna pacjenta, -opis przebiegu terapii, - ocena postępów, jakie pacjent poczynił. 2.Odpowiednich warunków do jego realizacji: - w programie placówki powinny być różnego rodzaju zajęcia, umożliwiające realizację zadań, - materiały pomocnicze, - kontakt ze zdrowiejącymi osobami uzależnionymi.

23 O.P.T. 3. Potrzebny jest zespól terapeutyczny oraz dodatkowy czas na : - diagnozę, - pracę bez pacjenta- analizę jego wypowiedzi, - układanie mapy problemowej, - systematyczne spotykanie się z pacjentem w czasie realizacji jego planu.

24 O.P.T. Pogłębiona diagnoza powinna uwzględniać różnice indywidualne w zakresie: - sytuacji życiowej, - specyfiki sposobu uczestniczenia pacjenta w terapii, - indywidualnych cech osobistych, - specyfiki funkcjonowania mechanizmów uzależnienia, - problemów osobistych.

25 Etapy pracy przy Osobistym Planie Terapii 1.Przeprowadzenie diagnozy problemowej ;dobre poznanie pacjenta, jego problemów, możliwości, poznanie i zrozumienie nałogowego funkcjonowania, poznanie wybranych fragmentów biografii i aktualnego stylu życia,szczególnie zjawisk związanych z uzależnieniem. Terapeuta na tym etapie: - nie konfrontuje, - nie daje wskazówek terapeutycznych, - nie komentuje tego co mówi pacjent, - nie podważa wypowiedzi pacjenta.

26 Ważnym jest, by terapeuta umiał: - odpowiednio zinterpretować odpowiedzi, - precyzyjnie, konkretnie nazwać problemy pacjenta. Buduje się ogólną mapę problemów wymagających konstruktywnego rozwiązania. 2. Opracowanie wspólnie z pacjentem planu terapii. Plan zawiera jasno określone : problemy, cele, zadania. Szczegółowe omówienie sposobów realizacji tych zadań, ich terminów i okoliczności towarzyszących.

27 Plan jest dla pacjenta przewodnikiem, wskazującym mu, co i kiedy powinien zrobić. 3. Spotkania konsultacyjne dotyczące oceny wykonywanych zadań i realizacji osobistego planu terapii. Terapeuta musi umieć: - dostrzegać zmiany w pacjencie, - opracować własne kryteria oceny postępów terapii, - weryfikować plan w zależności od możliwości pacjenta, - modyfikować plan, jeśli sytuacja będzie tego wymagała.

28 O.P.T. 4.Spotkania, w czasie których pacjent wykonuje zadania z terapeutą prowadzącym. Terapeuta w tej części pracy z osobistym planem terapii zmienia swoja rolę z konsultanta na rolę psychoterapeuty. 5.Spotkania kończące opt i układanie planu na wyjście. Na tym etapie ważne jest: *posiadanie umiejętności całościowego spojrzenia na pacjenta i powrót do problemów, które ustalono z pacjentem wcześniej, *ocena zmian, jakie w nim zaszły, *realne możliwości pacjenta do dalszej pracy nad sobą i dostępność miejsc, w których mógłby kontynuować terapię.

29 O.P.T. Terapeuta jest konsultantem i osobą, która tworzy okazję do realizacji niektórych fragmentów planu. Pacjent zawiera z terapeutą kontrakt na realizację tego planu i jest odpowiedzialny za realizację poszczególnych kroków. O.P.T. są modyfikowane i dostosowane do zmian, jakie zachodzą w psychologicznym funkcjonowaniu pacjenta i jego sytuacji życiowej.

30 O.P.T. Część osobistych planów terapii będzie podobna dla różnych pacjentów. Dokonuje się indywidualnej oceny stanu pacjenta w zakresie: *zdrowia fizycznego, *uzależnienia, *sfery psychologicznej( problemy emocjonalne, w zakresie wartości, podwójna diagnoza), *relacje z ludźmi.

31 O.P.T.  Osobie uzależnionej, szczególnie na początku leczenia potrzebne jest wprowadzenie porządku w myśleniu o swoich kłopotach i wzięcie odpowiedzialności za leczenie i w tym pomóc może osobisty plan terapii.  Terapeuta ma możliwość lepszego zrozumienia pacjenta, gdy zrobi porządną diagnozę jego problemów, niż obserwując go w grupie.  Zadania pozwalające osiągnąć postawione cele mają charakter poznawczy, behawioralny i interpersonalny.


Pobierz ppt "Rola diagnozy w terapii uzależnień Elżbieta Rachowska."

Podobne prezentacje


Reklamy Google