Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Rzeczpospolita Polska jako państwo autorytarne Ćwiczenia 23.04.2015 Gr. 11.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Rzeczpospolita Polska jako państwo autorytarne Ćwiczenia 23.04.2015 Gr. 11."— Zapis prezentacji:

1 Rzeczpospolita Polska jako państwo autorytarne Ćwiczenia Gr. 11

2 Zagadnienia Pozaparlamentarny system rządów w latach Zasady ustroju politycznego w konstytucji „kwietniowej” Prezydent Rzeczypospolitej w konstytucji „kwietniowej” Rada Ministrów w konstytucji „kwietniowej” Sejm i Senat w konstytucji „kwietniowej” System rządów w latach Administracja województwa i administracja powiatu w II Rzeczypospolitej Organizacja samorządu terytorialnego i funkcje samorządu terytorialnego w II Rzeczypospolitej

3 Pozaparlamentarny system rządów w latach istotne zmiany w modelu politycznym państwa przyniosła ustawa z 2 sierpnia 1926 r. zmieniająca i uzupełniająca Konstytucję Rzeczypospolitej z 17 marca 1921 r., popularnie zwana nowelą sierpniową, -nowela sierpniowa była konsekwencją, ale i prawnym usankcjonowaniem zamachu stanu dokonanego przez Józefa Piłsudskiego w dniach maja 1926 r., -w myśl postanowień noweli sierpniowej prezydent uzyskał prawo rozwiązania Sejmu i Senatu przed upływem kadencji na wniosek Rady Ministrów, natomiast Sejm utracił prawo rozwiązania się na mocy własnej uchwały, -Prezydent uzyskał prawo wydawania rozporządzeń z mocą ustawy w razie nagłej konieczności państwowej, w czasie gdy Sejm i Senat były rozwiązane oraz na podstawie upoważnienia ustawowego, -Prezydent mógł ogłosić budżet w brzmieniu projektu rządowego, jeżeli żadna z izb nie podjęła w terminie uchwały budżetowej, -ograniczenie uprawnienia Sejmu przy wotum nieufności dla rządu – wniosek nie mógł być głosowany na tym samym posiedzeniu na którym był zgłoszony.

4 Pozaparlamentarny system rządów w latach sanacja, -funkcje sejmu i senatu ograniczone w zakresie uprawnień ustawodawczych oraz w procesie wyłaniania rządu, -utworzenie w 1929 r. Centrolewu (PSL „Piast”, PSL-Wyzwolenie, Stronnictwo Chłopskie, PPS, NPR, Chadecja), -rozwiązanie sejmu i senatu przez prezydenta, -aresztowania i proces sądowy posłów i senatorów opozycyjnych, -nowy skład polityczny sejmu – wyraźna przewaga BBWR, -stały wzrost i znaczenie organów wykonawczych, -decydująca rola Józefa Piłsudskiego, -system wielopartyjny zaczął przekształcać się w system partii dominującej, -ograniczanie działalności ugrupowań parlamentarnych.

5 Pozaparlamentarny system rządów w latach już w Sejmie II kadencji wyłonionym w 1928 r. podjęto prace nad nową ustawą zasadniczą państwa, ale nie przekroczyły one etapu dyskusji i opracowań koncepcyjnych, -prace nad projektem nowej konstytucji przyspieszono po wyborach z listopada 1930 r., które stworzyły obozowi sanacyjnemu warunki do przeprowadzenia rewizji konstytucji, -odpowiedni projekt został przygotowany przez trzyosobowy zespół kierowany przez Stanisława Cara, posła Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem. Projekt ten, mimo sprzeciwu posłów opozycji podnoszących wady proceduralne, stał się podstawą nowej ustawy zasadniczej, podpisanej przez prezydenta w dniu 23 kwietnia 1935 r.

6 Zasady ustroju politycznego w konstytucji „kwietniowej” Konstytucja kwietniowa przyjęła nową koncepcję państwa, przeciwstawną koncepcji państwa prawnego. Odrzucono w niej podstawowe zasady demokratycznego państwa prawnego a zwłaszcza: 1)zasadę zwierzchnictwa narodu, uznając za suwerena nie naród a prezydenta; 2)zasadę podziału władzy – wprowadzając w to miejsce zasadę koncentracji władzy w osobie prezydenta; 3)zasadę państwa liberalnego – wprowadzając w to miejsce solidaryzm społeczny; 4) zasadę równości politycznej obywateli, zastępując ją zasadą elitaryzmu.

7 Zasady ustroju politycznego w konstytucji „kwietniowej” -elitaryzm w konstytucji kwietniowej różnił się jednak od ówczesnych elitaryzmów politycznych znanych państwom totalitarnym. W państwach totalitarnych o przynależności do elity decydowało kryterium polityczne, czyli przynależność do partii bolszewickiej, faszystowskiej, czy hitlerowskiej. -na gruncie konstytucji kwietniowej elitaryzm miał natomiast charakter moralny, określany według wartości, wysiłku i zasług na rzecz dobra powszechnego (art. 7 konstytucji). -pod pojęciem autorytarny rozumiano nieodpowiedzialność prawną, czyli zastąpienie gwarancji prawnych autorytetem jednostki, co wyrażał art. 15 konstytucji oraz art. 2, 11 i następne. -zamiast kryteriów prawnych, czyli charakterystycznej dla konstytucji marcowej zasady legalizmu, w konstytucji kwietniowej mamy kryteria moralne, tj. odpowiedzialność Prezydenta wobec Boga i Historii za losy państwa.

8 Zasady ustroju politycznego w konstytucji „kwietniowej” -twórcy konstytucji uważali, że w warunkach całkowitego braku stabilizacji społecznej, kryteria moralne, a więc Bóg i Historia, mają o wiele większą rangę i znaczenie niż niepewne i zmienne wartości prawne. Byli przekonani, że odpowiedzialność prezydenta nie tylko nie zmalała, ale wręcz wzrosła, -prezydent miał być czynnikiem koordynującym i harmonizującym działanie innych organów państwowych, stąd jego zwierzchnictwu podlegały rząd, sejm, senat, siły zbrojne, sądy i kontrola państwowa, -o wyborze prezydenta nie mógł zatem decydować każdy, a ze względu na jego odpowiedzialność tylko najbardziej do tego predysponowani obywatele.

9 Zasady ustroju politycznego w konstytucji „kwietniowej” -podstawowym założeniem, na którym oparta została konstytucja, co wyrażono w jej pierwszych dziesięciu artykułach (zwanych dekalogiem), była zasada solidaryzmu społecznego, -już art. 1 konstytucji wyrażał tę zasadę słowami: „Państwo Polskie jest wspólnym dobrem wszystkich obywateli”, -solidaryzm społeczny przeciwstawiony został zatem marksistowskiej zasadzie walki klas, którą przedstawiciele tego kierunku (solidaryzmu społecznego) uważali za patologię; w życiu przeważa bowiem współpraca a nie walka, -ta wspólnota interesów została również podkreślona tym, że konstytucja zamiast odwoływać się do pojęcia narodu, mówiła o społeczeństwie, pokoleniach, czy obywatelach; wyeksponowano w ten sposób jedność wszystkich w obrębie państwa, niezależnie od narodowości.

10 Zasady ustroju politycznego w konstytucji „kwietniowej” -już sama systematyka konstytucji kwietniowej świadczyła o odejściu jej autorów od podstawowych zasad konstytucji marcowej, -konstytucji kwietniowej na pierwszym miejscu ujęty został urząd prezydenta, po nim rząd a dopiero dalej Sejm i Senat, -prezydent wybierany był na siedmioletnią kadencję według skomplikowanej procedury, -za swoją działalność nie odpowiadał ani parlamentarnie ani konstytucyjnie, -prezydent uzyskał status czynnika nadrzędnego w państwie, ponad wszystkimi innymi organami państwowymi.

11 Zasady ustroju politycznego w konstytucji „kwietniowej” Wszystkie akty urzędowe prezydenta dzieliły się na: 1) uprawnienia osobiste, stanowiące jego prerogatywy; 2)uprawnienia zwykłe. -istota prerogatyw polegała na tym, że były to uprawnienia osobiste prezydenta nie podlegające kontrasygnacie, -w ten sposób powstała kategoria aktów prawnych, za które w sensie jurydycznym nikt nie odpowiadał, -ta celowa luka w gwarancjach prawnych oddziaływała pośrednio również na akty prezydenta objęte wymogiem kontrasygnaty, -w ten sposób cały system ustrojowy państwa nabierał charakteru autorytarnego.

12 Zasady ustroju politycznego w konstytucji „kwietniowej” -konstytucja nie akceptowała jednak stanowiska totalistycznego, ponieważ nie poddawała reglamentacji prawnej wszystkich przejawów działalności obywateli, a wręcz przeciwnie – uznawała w art. 5 twórczość jednostki za dźwignię życia zbiorowego.

13 Prezydent Rzeczypospolitej System wyboru prezydenta: - zgromadzenie elektorów: 80 osób (50 wybranych przez sejm, 25 przez senat, 5 wirylistów), -prawo zgłoszenia innego kandydata przez ustępującego prezydenta (wtedy wybory powszechne), -kadencja trwała 7 lat, -zastępstwo przysługiwało marszałkowi senatu.

14 Prezydent Rzeczypospolitej Kompetencje: 1) ustawodawcze: wydawanie dekretów z mocą ustawy; prawo weta zawieszającego; mianowanie 1/3 senatorów; zwoływał sejm i senat; promulgował i publikował ustawy; 2)ustrojodawcze: uprzywilejowana pozycja w sprawie zmiany konstytucji; 3)wykonawcze: decyzje związane z wyborem prezydenta; mianowanie prezesa Rady Ministrów i na jego wniosek ministrów; mianowanie sędziów, I Prezesa Sądu Najwyższego, sędziów Trybunału Stanu; prawo łaski; mianowanie prezesa NIK i członków kolegium; mianowanie generalnego inspektora sił zbrojnych; reprezentowanie państwa na zewnątrz;

15 Prezydent Rzeczypospolitej Kompetencje: 4)kontrolne: prawo rozwiązania sejmu i senatu, prezesa Rady Ministrów, prezesa NIK, naczelnego i generalnego inspektora sił zbrojnych, ministrów; prawo pociągania ministrów do odpowiedzialności konstytucyjnej; 5)nadzwyczajne (na okres wojny): wyznaczenie następcy, mianowanie naczelnego wodza, zarządzenie stanu wojennego; wydawanie dekretów w zakresie całego ustawodawstwa, z wyjątkiem zmian konstytucji, przedłużenia kadencji sejmu i senatu, powoływania sejmu i senatu w zmniejszonym składzie.

16 Rada Ministrów -powoływana przez prezydenta; -na czele stał prezes Rady Ministrów: ustalał ogólne zasady polityki państwowej; -kompetencje: prawo inicjatywy ustawodawczej, wydawanie rozporządzeń wykonawczych oraz decydowanie w sprawach przekazanych przez ustawy; -odpowiedzialność: 1)polityczna ministrów przed prezydentem; 2)parlamentarna przed sejmem i senatem: prezydent mógł tego nie aprobować, ale musiał wtedy rozwiązać izby ustawodawcze; 3)konstytucyjna przed Trybunałem Stanu.

17 Sejm i senat Sejm: -208 posłów z wyborów powszechnych, tajnych, równych i bezpośrednich, -kandydaci zgłaszani przez Zgromadzenie Okręgowe, -czynne prawo wyborcze: obywatele, którzy ukończyli 24 lata i korzystają z praw cywilnych i obywatelskich oraz zawodowi wojskowi, -bierne: obywatelom, którzy ukończyli 30 lat, -kadencja 5 lat. Senat: -96 senatorów powoływanych w 1/3 przez prezydenta a w 2/3 w głosowaniu pośrednim przez elitę (z tytułu zasługi, wykształcenia, zaufania, powyżej 30 lat), -bierne prawo wyborcze przysługiwało obywatelom, którzy ukończyli 40 lat.

18 Sejm i senat Kompetencje obu izb: 1) ustrojodawcze: ograniczona zmiana konstytucji; 2) ustawodawcze: wyłączone sprawy organizacji rządu, administracji i sił zbrojnych; dekrety i prawo weta prezydenta; wyłączenie inicjatywy ustawodawczej w sprawach budżetu, ratyfikacji umów międzynarodowych, pociągający za sobą wydatki ze skarbu państwa; 3)kontrolne: mogły żądać ustąpienia rządu lub ministra (konieczna aprobata prezydenta); prawo pociągania premiera i ministrów do odpowiedzialności konstytucyjnej, interpelowania rządu, udzielanie absolutorium rządowi.

19 System rządów w latach śmierć J. Piłsudskiego 12 maja 1935 r. - rozwiązanie BBWR, -powołanie w 1937 r. Obozu Zjednoczenia Narodowego, -okólnik prezesa Rady Ministrów z 13 lipca 1936 r. – generalny inspektor sił zbrojnych pierwszą osobą po prezydencie, -zmniejszenie wbrew konstytucji roli premiera.

20 Administracja województwa i administracja powiatu w II Rzeczypospolitej 1. Administracja województwa: -na czele wojewoda: mianowany przez prezydenta na wniosek ministra spraw wewnętrznych uchwalony przez RM, -wojewoda: przedstawiciel rządu i szef administracji ogólnej i specjalnej, -wojewoda: uprawnienia nadzorczo-ingerencyjne; obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego, -Warszawa: Komisarz Rządu miasta stołecznego Warszawy.

21 Administracja województwa i administracja powiatu w II Rzeczypospolitej 2. Administracja powiatu: -na czele starosta: mianowany przez ministra spraw wewnętrznych uchwalony, -pod względem osobowym i służbowym podlegał wojewodzie, -przedstawiciel rządu i szef administracji ogólnej i działów zespolonych z administracją ogólną, -główny obowiązek: zapewnienie bezpieczeństwa i porządku publicznego, -orzecznictwo w sprawach wykroczeń, - zadania wykonywane przy pomocy starostwa, -od 1932 r. w miastach wydzielonych: starosta grodzki.

22 Organizacja i funkcje samorządu terytorialnego 1. Organizacja samorządu terytorialnego: -jednolite przepisy od 1933 r., -gminy wiejskie: rada gminna i zarząd gminny (wójt i ławnicy); zmiana w 1933 r. – rada gromadzka lub zebranie gromadzkie i sołtys, -gminy miejskie: rady miejskie i zarząd miejski (prezydent i ławnicy w miastach wydzielonych, w pozostałych burmistrz i ławnicy, -powiaty: rady powiatowe i wydziały powiatowe pod przewodnictwem starosty, -samorząd województwa nie został powołany.

23 Organizacja i funkcje samorządu terytorialnego 2. Funkcje samorządu terytorialnego: a)własny zakres działania: sprawy gospodarcze, kulturalne, oświatowe, zdrowia publicznego, związane z zaspokajaniem lokalnych potrzeb mieszkańców; tworzyły zakłady i przedsiębiorstwa o charakterze użyteczności publicznej, b)zakres spraw zleconych przez administrację rządową, -nadzór nad samorządem sprawowały organy administracji ogólnej: minister spraw wewnętrznych, wojewodowie i starostowie oraz organy samorządu wyższego stopnia.


Pobierz ppt "Rzeczpospolita Polska jako państwo autorytarne Ćwiczenia 23.04.2015 Gr. 11."

Podobne prezentacje


Reklamy Google