Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Organizacja i funkcjonowanie pracowni chemicznej w świetle aktualnych przepisów Joanna Senyszyn WSSE Gorzów Wlkp. Oddział Higieny Pracy.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Organizacja i funkcjonowanie pracowni chemicznej w świetle aktualnych przepisów Joanna Senyszyn WSSE Gorzów Wlkp. Oddział Higieny Pracy."— Zapis prezentacji:

1 Organizacja i funkcjonowanie pracowni chemicznej w świetle aktualnych przepisów Joanna Senyszyn WSSE Gorzów Wlkp. Oddział Higieny Pracy

2 Polskie regulacje prawne - substancje i preparaty chemiczne Ustawa z 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii powierza inspekcji sanitarnej nadzór nad prekursorami kategorii 2 i 3 Ustawa z 11 stycznia 2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych (Dz. U. nr 11 poz. 84 z późn. zmianami) – PROJEKT ZMIANY USTAWY UWZGLĘDNIJĄCY ROZPORZĄDZENIE REACH Kodeks Pracy (Art. 220 i 221) Ustawa z dnia 13 wrześnie 2002r. o produktach biobójczych (Dz. U. nr 175 poz. 1433) – Ustawa o zmianie ustawy o produktach biobójczych (Dz.U )

3 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 grudnia 2004 r w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 11, poz. 86) !!! Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów Bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U nr 129 poz. 844 z późniejszymi zmianami) Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 5 lipca 2004 roku w sprawie ograniczeń, zakazów lub warunków produkcji, obrotu lub stosowania substancji niebezpiecznych i preparatów niebezpiecznych oraz zawierających ich produktów (Dz.U z późniejszymi zmianami), Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 marca 2003 r. w sprawie sposobu oznakowania miejsc, rurociągów oraz pojemników i zbiorników służących do przechowywania lub zawierających substancje niebezpieczne lub preparaty niebezpieczne (Dz.U ).

4 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 października 2005 r. w sprawie wykazu substancji niebezpiecznych wraz z ich klasyfikacją i oznakowaniem (Dz.U ) Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 września 2003 r. w sprawie kryteriów i sposobu klasyfikacji substancji i preparatów chemicznych (Dz.U z późniejszymi zmianami), Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 2 września 2003 r. w sprawie oznakowania opakowań substancji niebezpiecznych i preparatów niebezpiecznych (Dz.U z późniejszymi zmianami),

5 Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH), utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE

6 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 30 grudnia 2004 r w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 11, poz. 86)

7 §2.Pracodawca jest obowiązany do ustalenia, czy w środowisku pracy występuje czynnik chemiczny stwarzający zagrożenie oraz do dokonania i udokumentowania oceny ryzyka zawodowego stwarzanego przez czynnik chemiczny.

8 §3.1.W ocenie ryzyka zawodowego pracodawca jest obowiązany uwzględnić: 1) niebezpieczne właściwości czynnika chemicznego; 2) otrzymane od dostawcy informacje dotyczące zagrożenia czynnikiem chemicznym oraz zaleceń jego bezpiecznego stosowania, w szczególności zawarte w karcie charakterystyki, o których mowa w odrębnych przepisach; 3) rodzaj, poziom i czas trwania narażenia; 4) wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń w środowisku pracy, jeżeli zostały ustalone; 5) wartości dopuszczalnych stężeń w materiale biologicznym, jeżeli zostały ustalone; 6) efekty działań zapobiegawczych; 7) wyniki oceny stanu zdrowia pracowników, jeżeli została przeprowadzona; 8) warunki pracy przy użytkowaniu czynników chemicznych, z uwzględnieniem ilości tych czynników

9 Kodeks pracy w art. 221 za niedopuszczalne uznaje stosowanie niebezpiecznych substancji chemicznych i preparatów, bez: - widocznego oznakowania umożliwiającego ich identyfikację, - posiadania aktualnego ich spisu, - kart charakterystyki, - opakowań zabezpieczających przed szkodliwym działaniem, pożarem lub wybuchem.

10 KLASYFIKACJA – podstawa prawna Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 września 2003 r. w sprawie kryteriów i sposobu klasyfikacji substancji preparatów chemicznych (Dz.U. Nr 171/2003, poz ze zmianą w Dz.U nr 174 poz. 1222)

11 CEL KLASYFIKACJI Określenie wszystkich właściwości substancji i preparatów, które mogą stwarzać zagrożenia podczas normalnego ich stosowania lub użytkowania - toksyczności, właściwości fizykochemicznych i ekotoksyczności Analizie poddaje się wszystkie rodzaje zagrożeń za pomocą: 1)symbolu i co najmniej jednego zwrotu wskazującego rodzaj zagrożenia lub 2) kategorii (kategoria 1, kategoria 2 lub kategoria 3) z przypisanym zwrotem wskazującym rodzaj zagrożenia, w przypadku, gdy substancje preparaty są uznane za rakotwórcze, mutagenne lub działające szkodliwie na rozrodczość

12 Toxic Harmful T Xn Toxic to reproduction (R60, R61) (R62, R63) Toxic Harmful T Xn Mutagenic (R46) (R68) Toxic Harmful T Xn Carcinogenic (R45, R49) (R40) Harmful Irritant Xn Xi Sensitiser (R42) (R43) IrritantXi Irritant (R36, R37, R38, R41) HarmfulXn Harmful (R20, R21, R22, R48, R65, R68) CorrosiveC (R34, R35) ToxicT (R23, R24, R25, R39, R48) Very toxicT+ Very toxic (R26, R27, R28, R29) Indication of dangerSymbolDanger codeClassification Toksyczny Szkodliwy T Xn Działa toksyczne na reprodukcję (R60, R61) (R62, R63) Toksyczny Szkodliwy T Xn Mutagenny (R46) (R68) Toksyczny Szkodliwy T Xn Kancerogenny(R45, R49) (R40) Szkodliwy Drażniacy Xn Xi Uczulający (R42) (R43) Drażniący Xi Drażniący (R36, R37, R38, R41) Szkodliwy Xn Szkodliwy (R20, R21, R22, R48, R65, R68) ŻrącyC (R34, R35) ToksycznyT (R23, R24, R25, R39, R48) Bardzo toksyczny T+ Bardzo toksyczny (R26, R27, R28, R29) Określenie zagrożenia Znak ostrzegawczy Symbol Klasyfikacja

13 Rakotwórcze Kategoria 1: Substancje uznane za kancerogenne dla ludzi – Istnieją wystarczające dowody zakładać kauzalną zależność pomiędzy narażeniem człowieka i rozwojem raka –T, Toksyczny, R45 lub R49 Kategoria 2: Substancje, które powinny być uznawane jako kancerogenne dla ludzi – Istnieją wystarczające dane eksperymentalne aby dowieść hipotezę, że narażenie ludzi na działanie tej substancji spowoduje rozwój raka – T, Toksyczny, R45 lub R49 Kategoria 3: Substancje, które prawdopodobnie powodują raka u ludzi – Możliwe efekty kancerogenne ale dostępne informacje nie pozwalają stwierdzić tego z cała pewnością – Xn, Szkodliwy, R40

14 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 września 2003 r. w sprawie oznakowania opakowań substancji niebezpiecznych i preparatów niebezpiecznych (Dz.U. nr 173/2003, poz 1679 ze zmianą w Dz.U ). Zasady oznakowania substancji i preparatów chemicznych

15 CEL OZNAKOWANIA: Substancje lub preparaty, po określeniu ich właściwości powodujących zagrożenie, muszą następnie zostać oznakowane w celu wskazania tego zagrożenia (zagrożeń), dla ochrony ich użytkowników, populacji ogólnej oraz środowiska.

16 Oznakowanie opakowania substancji niebezpiecznej i preparatu niebezpiecznego powinno zawierać: nazwę handlową lub informacje o przeznaczeniu preparatu, tożsamość osoby wprowadzającej substancję lub preparat do obrotu nazwę chemiczną lub nazwy chemiczne substancji obecnych w preparacie (max 4) odpowiednie znaki ostrzegawcze i napisy, zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 26, informacje o wymaganym postępowaniu z opróżnionymi opakowaniami, jeżeli tego wymagają inne przepisy numer WE, a w przypadku substancji objętych wykazem, oznakowanie powinno zawierać wyrazy "Oznakowanie WE masę lub objętość Oznakowanie powinno być sporządzone w języku polskim, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach.

17 T Produkt toksyczny C Produkt żrący Xi Produkt drażniący T+ Produkt bardzo toksyczny Xn Produkt szkodliwy

18 N Produkt niebezpieczny dla środowiska N Produkt niebezpieczny dla środowiska N Produkt niebezpieczny dla środowiska E Produkt wybuchowy N Produkt niebezpieczny dla środowiska F+ Produkt skrajnie łatwopalny F Produkt wysoce łatwopalny O Produkt utleiający

19 GHS (projekt rozporządzenia) globalnie ujednolicony system klasyfikacji i oznakowania chemikaliów.

20 gdy preparatowi przypisano więcej niż jeden symbol: a) obowiązek umieszczenia znaku ostrzegawczego odpowiadającego symbolowi T lub T+ czyni znaki ostrzegawcze odpowiadające symbolom C, Xn i Xi fakultatywnymi, b) obowiązek umieszczenia znaku ostrzegawczego odpowiadającego symbolowi C czyni znaki ostrzegawcze odpowiadające symbolom Xn i Xi fakultatywnymi, Oznakowanie opakowania substancji niebezpiecznej i preparatu niebezpiecznego

21 zwroty S; brzmienie zwrotów S powinno być zgodne z brzmieniem określonym w rozporządzeniu o oznakowaniu…, oznakowanie opakowania nie powinno zawierać więcej niż sześć zwrotów S; zwroty łączone należy traktować jako jeden zwrot, jeżeli zwroty S w sposób oczywisty powtarzają treść zwrotów R, należy je umieścić na oznakowaniu opakowania tylko wtedy, gdy mają stanowić specjalne ostrzeżenie, wybór zwrotów S powinien uwzględniać przewidywany sposób stosowania substancji, np. w postaci aerozolu Oznakowanie opakowania substancji niebezpiecznej i preparatu niebezpiecznego

22 umieszczenie na oznakowaniu opakowania zwrotów S1, S2 i S45 jest obowiązkowe w przypadku wszystkich substancji bardzo toksycznych, toksycznych i żrących przeznaczonych do sprzedaży dla konsumentów, umieszczenie na oznakowaniu opakowania zwrotów S2 i S46 jest obowiązkowe w przypadku wszystkich innych niebezpiecznych substancji (oprócz substancji niebezpiecznych dla środowiska) przeznaczonych do sprzedaży dla konsumentów Oznakowanie opakowania substancji niebezpiecznej i preparatu niebezpiecznego

23 Nr zwrotu SZwrot określający warunki bezpiecznego stosowania S1Przechowywać pod zamknięciem S1/2Przechowywać pod zamknięciem i chronić przed dziećmi. S2Chronić przed dziećmi. S3Przechowywać w chłodnym miejscu. S3/7Przechowywać pojemnik szczelnie zamknięty w chłodnym miejscu. S3/9/14Przechowywać w chłodnym, dobrze wentylowanym miejscu, z dala od... (materiału wskazanego przez producenta). S3/9/14/49Przechowywać wyłącznie w oryginalnym opakowaniu, w chłodnym, dobrze wentylowanym miejscu; nie przechowywać razem z... (materiałami wskazanymi przez producenta). S3/9/49Przechowywać wyłącznie w oryginalnym opakowaniu w chłodnym, dobrze wentylowanym miejscu. S3/14Przechowywać w chłodnym miejscu; nie przechowywać razem z... (materiałami wskazanymi przez producenta). S4Nie przechowywać w pomieszczeniach mieszkalnych. S5Przechowywać w... (cieczy wskazanej przez producenta). S45W przypadku awarii lub jeżeli źle się poczujesz, niezwłocznie zasięgnij porady lekarza - jeżeli to możliwe, pokaż etykietę. S46W razie połknięcia niezwłocznie zasięgnij porady lekarza - pokaż opakowanie lub etykietę.

24 zwroty R; treść zwrotów R powinna być zgodna z brzmieniem podanym w rozporządzeniu w sprawie kryteriów i sposobu klasyfikacji…..; zamieszczenie sześciu zwrotów R powinno wystarczyć do opisania zagrożenia; tam, gdzie to stosowne, należy zamieszczać łączone zwroty, zwroty R muszą określać wszystkie podstawowe zagrożenia związane ze stosowaniem preparatu Na oznakowaniu opakowania substancji niebezpiecznej nie zamieszcza się zwrotów R powtarzających treść zwrotów S Oznakowanie opakowania substancji niebezpiecznej i preparatu niebezpiecznego

25 Zwroty RZWROT WSKAZUJĄCY RODZAJ ZAGROŻENIA R1Produkt wybuchowy w stanie suchym. R2Zagrożenie wybuchem wskutek - uderzenia, tarcia, kontaktu z ogniem lub - innymi źródłami zapłonu. R3Skrajne zagrożenie wybuchem - wskutek uderzenia, tarcia, kontaktu z - ogniem lub innymi źródłami zapłonu. R4Tworzy łatwo wybuchające związki – metaliczne. R5Ogrzanie grozi wybuchem. R6Produkt wybuchowy z dostępem i bez - dostępu powietrza. R7Może spowodować pożar. R8Kontakt z materiałami zapalnymi może - spowodować pożar. R9Grozi wybuchem po zmieszaniu z - materiałem zapalnym. R10Produkt łatwo palny. R11Produkt wysoce łatwo palny. R12Produkt skrajnie łatwo palny. R14Reaguje gwałtownie z wodą. R14/15Reaguje gwałtownie z wodą, - uwalniając skrajnie łatwo palne gazy. R15W kontakcie z wodą uwalnia skrajnie - łatwopalne gazy. R15/29W kontakcie z wodą uwalnia skrajnie - łatwo palne, toksyczne gazy.

26 Umieszczenie na oznakowaniu opakowania zwrotów R i zwrotów S nie jest wymagane w przypadku: 1) substancji niebezpiecznych zaklasyfikowanych wyłącznie jako wysoce łatwopalne, łatwopalne, utleniające lub drażniące, 2) preparatów niebezpiecznych zaklasyfikowanych wyłącznie jako wysoce łatwopalne, utleniające lub drażniące, z wyjątkiem preparatów, którym jednocześnie przypisano zwrot R41, 3) preparatów niebezpiecznych zaklasyfikowanych wyłącznie jako niebezpieczne dla środowiska, którym przypisano symbol N, 4) substancji niebezpiecznych, które nie są przeznaczone do sprzedaży dla konsumentów, zaklasyfikowanych wyłącznie jako substancje szkodliwe 5) zaklasyfikowanych wyłącznie jako łatwopalne lub niebezpieczne dla środowiska, którym nie przypisano symbolu N. pod warunkiem że pojemność opakowania nie przekracza 125 cm 3

27 co najmniej 148x210większa niż 500 dm 3 co najmniej 105x148większa niż 50 dm 3, ale nieprzekraczająca 500 dm 3 co najmniej 74x105większa niż 3 dm 3, ale nieprzekraczająca 50 dm 3 co najmniej 52x74,nieprzekraczająca 3 dm 3 Wymiary (w mm)Pojemność opakowania Wymiary oznakowania

28 Na oznakowaniu opakowania, o wymiarach określonych wyżej, zamieszcza się informacje, o których mowa w rozporządzeniu, i inne informacje dotyczące zdrowia i bezpieczeństwa. W przypadku zamieszczenia na oznakowaniu napisów ostrzegawczych także w językach innych niż język polski, wymiar oznakowania podany wyżej, należy powiększyć o obszar zajęty przez napisy w innym języku lub innych językach. Każdy znak ostrzegawczy powinien pokrywać co najmniej jedną dziesiątą pola powierzchni oznakowania opakowania, ale nie mniej niż 1 cm 2. Oznakowanie opakowania substancji niebezpiecznej i preparatu niebezpiecznego

29 Kolor i wygląd oznakowania opakowania powinny być tak dobrane, aby znak ostrzegawczy i jego tło wyraźnie się od siebie odróżniały. Informacje zamieszczone na oznakowaniu opakowania powinny wyraźnie odróżniać się od tła i mieć takie wymiary i liternictwo, żeby były łatwo czytelne. Oznakowanie opakowania substancji niebezpiecznej i preparatu niebezpiecznego

30

31 Opakowania, które zawierają preparaty niebezpieczne przeznaczone do sprzedaży dla konsumentów, nie mogą mieć: 1) kształtu lub dekoracji graficznej, które mogą przyciągać uwagę i ciekawość dzieci lub wprowadzać konsumentów w błąd 2) wyglądu lub oznaczenia stosowanego dla środków spożywczych lub środków żywienia zwierząt, leków lub kosmetyków.

32 Masa/Objętość Producent/Importer (adres, teleforn etc.) Substancje Zwroty S Zwroty R (Ćwicz. Znaki/napisy ostrzegawcze) Nazwa produktu Produkt szkodliwy Oznakowanie opakowania substancji niebezpiecznej i preparatu niebezpiecznego

33 Przykład – oznakowanie Metanol, 1 litr Wysoce łatwopalny. Działa toksycznie przez drogi oddechowe, w kontakcie ze skórą i po połknięciu. Toksyczny: Działa toksycznie przez drogi oddechowe, w kontakcie ze skórą i po połknięciu, zagraża powstaniem bardzo poważnych nieodwracalnych zmian w stanie zdrowia człowieka. Chronić przed dziećmi. Przechowywać pojemnik szczelnie zamknięty. Nie przechowywać w pobliżu źródeł zapłonu – nie palić tytoniu. Nosić odpowiednią odzież ochronną i rękawice ochronne. W razie awarii, lub jeśli źle się poczujesz niezwłocznie zasięgnij porady lekarza – jeśli to możliwe pokazać etykietę. Zawiera: Metanol 25% Producent: Chemistry Inc., Chemi Rd 1, Stockholm, Produkt toksyczny Produkt wysoce łatwopalny

34 Instrukcje Użytkowania DOBRZE ZMOCZYĆ SZMATĘ ŚRODKIEM DO CZYSZCZENIA I PORZĄDNIE ZMYĆ BLAT. SPŁUKAĆ BLAT LETNIĄ WODĄ I WYSUSZYĆ. Może być niebezpieczne w przypadku spożycia. Trzymać z dala od dzieci. Łatwopalne. Zły przykład!

35

36

37 Twinning Project PL/IB/2002/OT/04 Strengthening of the administrative capacity for risk assessment and chemicals control

38 Twinning Project PL/IB/2002/OT/04 Strengthening of the administrative capacity for risk assessment and chemicals control

39 Jak powinno to wyglądać? Zawiera: Epoksydowo-aminowy kopolimer 30 % –Klasa: Xn; R22 C; R34 N; R50/53 R34 Powoduje oparzenia. R22 Działa szkodliwie po połknięciu. R50/53 Działa bardzo toksycznie na organizmy wodne, może spowodować długo utrzymujace się niekorzystne zmiany w środowisku wodnym. S2 Chronić przed dziećmi. S36/37/39 Nosić odpowiednią odzież ochronną, odpowiednie rękawice ochronne, okulary i ochronę twarzy. S23Nie wdychać pary. S56 Zużyty preparat oraz opakowanie dostarczyć na składowisko odpadów niebezpiecznych

40 Etykiety mogą wyglądać w ten sposób: Produkt żrącyProdukt niebezpieczny dla środowiska Powoduje oparzenia. Działa szkodliwie po połknięciu. Działa bardzo toksycznie na organizmy wodne, może spowodować długo utrzymujace się niekorzystne zmiany w środowisku wodnym. Chronić przed dziećmi. Nosić odpowiednią odzież ochronną, odpowiednie rękawice ochronne, okulary i ochronę twarzy. Nie wdychać pary. Zużyty preparat oraz opakowanie dostarczyć na składowisko odpadów niebezpiecznych Zawiera kopolimer epoksydowo-aminowy Importer: Flex Coat Inc., Motala, Sweden Flex Coat Komponent B

41 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 marca 2003 r. w sprawie sposobu oznakowania miejsc, rurociągów oraz pojemników i zbiorników służących do przechowywania lub zawierających substancje niebezpieczne lub preparaty niebezpieczne (Dz.U ).

42 Pojemniki i zbiorniki stosowane do przechowywania substancji niebezpiecznych i preparatów niebezpiecznych i do pracy z nimi oraz niezabudowane rurociągi zawierające takie substancje lub takie preparaty oznakowuje się, z uwzględnieniem przepisu art. 221 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm. 3) ), znakami ostrzegawczymi zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 26 ustawy z dnia 11 stycznia 2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych, zwanej dalej "ustawą", z zastrzeżeniem ust. 2.3) Odstąpienie od oznakowania znakami ostrzegawczymi, o których mowa w ust. 1, jest możliwe w przypadku pojemników i zbiorników stosowanych do przechowywania znajdujących się w procesie technologicznym substancji niebezpiecznych lub preparatów niebezpiecznych przez krótki czas lub gdy zawartość pojemnika lub zbiornika ulega częstym zmianom, a osobom obsługującym te pojemniki lub zbiorniki zostanie zapewniona informacja dotycząca zagrożeń stwarzanych przez substancję niebezpieczną lub preparat niebezpieczny w nich przechowywane, zapewniająca równorzędny poziom ochrony.

43 Miejsca, w których substancje niebezpieczne lub preparaty niebezpieczne przechowywane są w znaczących ilościach, oznakowuje się znakami ostrzegawczymi zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 26 ustawy lub znakami ostrzegawczymi dla materiałów niebezpiecznych określonymi w załączniku do rozporządzenia, przy zastosowaniu tych samych piktogramów, chyba że właściwy dostęp do informacji o zagrożeniach stwarzanych przez substancje niebezpieczne lub preparaty niebezpieczne zapewniony jest przez oznakowanie opakowań takich substancji lub preparatów. Miejsca, w których składowane są różnorodne substancje niebezpieczne lub preparaty niebezpieczne, mogą być oznakowane za pomocą znaku ostrzegawczego "ogólny znak ostrzegawczy - ostrzeżenie o niebezpieczeństwie", określonego w załączniku do rozporządzenia

44 Ogólny znak ostrzegawczy

45 Według Rozporządzenia sprawie ogólnych przepisów Bezpieczeństwa i higieny pracy (Część D. Prace przy użyciu materiałów niebezpiecznych) § Materiały niebezpieczne należy przechowywać w miejscach i opakowaniach przeznaczonych do tego celu i odpowiednio oznakowanych

46 Twinning Project PL/IB/2002/OT/04 Strengthening of the administrative capacity for risk assessment and chemicals control

47 Twinning Project PL/IB/2002/OT/04 Strengthening of the administrative capacity for risk assessment and chemicals control

48 Według Rozporządzenia sprawie ogólnych przepisów Bezpieczeństwa i higieny pracy § Jeżeli podczas procesów pracy występuje niebezpieczeństwo oblania pracowników środkami żrącymi lub zapalenia odzieży na pracowniku - nie dalej niż 20 m w linii poziomej od stanowisk, na których wykonywane są te procesy, powinny być zainstalowane natryski ratunkowe (prysznice bezpieczeństwa) do obmycia całego ciała oraz oddzielne natryski (prysznice) do przemywania oczu.

49 Twinning Project PL/IB/2002/OT/04 Strengthening of the administrative capacity for risk assessment and chemicals control

50 Apteczka § 97 ust. 1. Pomieszczenia przeznaczone do składowania lub stosowania materiałów niebezpiecznych pod względem pożarowym lub wybuchowym oraz pomieszczenia, w których istnieje niebezpieczeństwo wydzielania się substancji sklasyfikowanych jako niebezpieczne, powinny być wyposażone w: 1) urządzenia zapewniające sygnalizację o zagrożeniach; 2) odpowiedni sprzęt i środki gaśnicze, środki neutralizujące, apteczki oraz odpowiednie środki ochrony zbiorowej i indywidualnej, stosownie do występujących zagrożeń.

51 § Ilość, usytuowanie i wyposażenie punktów pierwszej pomocy i apteczek powinny być ustalone w porozumieniu z lekarzem sprawującym profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami, z uwzględnieniem rodzajów i nasilenia występujących zagrożeń. 3. Obsługa punktów i apteczek, o których mowa w ust. 1, na każdej zmianie powinna być powierzana wyznaczonym pracownikom, przeszkolonym w udzielaniu pierwszej pomocy. 4. W punktach pierwszej pomocy i przy apteczkach, w widocznych miejscach, powinny być wywieszone instrukcje o udzielaniu pierwszej pomocy w razie wypadku oraz wykazy pracowników, o których mowa w ust Punkty pierwszej pomocy i miejsca usytuowania apteczek powinny być odpowiednio oznakowane, zgodnie z Polską Normą, i łatwo dostępne. Apteczka

52 § Pracodawca jest obowiązany udostępnić pracownikom, do stałego korzystania, aktualne instrukcje bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące: 1) stosowanych w zakładzie procesów technologicznych oraz wykonywania prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi lub zagrożeniami zdrowia pracowników; 2) obsługi maszyn i innych urządzeń technicznych; 3) postępowania z materiałami szkodliwymi dla zdrowia i niebezpiecznymi; 4) udzielania pierwszej pomocy. INSTRUKCJE BHP

53 § Instrukcje, o których mowa w ust. 1, powinny w sposób zrozumiały dla pracowników wskazywać czynności, które należy wykonać przed rozpoczęciem danej pracy, zasady i sposoby bezpiecznego wykonywania pracy, czynności do wykonania po jej zakończeniu oraz zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych stwarzających zagrożenia dla życia lub zdrowia pracowników. Instrukcje dotyczące prac związanych ze stosowaniem niebezpiecznych substancji i preparatów chemicznych powinny uwzględniać informacje zawarte w kartach charakterystyki tych substancji i preparatów. INSTRUKCJE BHP

54 Twinning Project PL/IB/2002/OT/04 Strengthening of the administrative capacity for risk assessment and chemicals control

55 Magazynowanie § Pakowanie, składowanie, załadunek i transport materiałów niebezpiecznych z innymi materiałami stwarzającymi dodatkowe zagrożenie na skutek wzajemnego oddziaływania tych materiałów w przypadku uszkodzenia opakowania jest niedopuszczalne. 2. W magazynach powinny być wywieszone instrukcje określające sposób składowania, pakowania, załadunku i transportu materiałów niebezpiecznych; z treścią instrukcji należy zapoznać pracowników zatrudnionych przy tych pracach.

56 Według Ustawy o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r. (Dz. U. Nr 62, poz. 628) : Art Posiadacz odpadów jest obowiązany do postępowania z odpadami w sposób zgodny z zasadami gospodarowania odpadami, wymaganiami ochrony środowiska oraz planami gospodarki odpadami. Art Transport odpadów niebezpiecznych z miejsc ich powstawania do miejsc odzysku lub unieszkodliwiania odpadów odbywa się z zachowaniem przepisów obowiązujących przy transporcie materiałów niebezpiecznych

57 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie karty charakterystyki substancji niebezpiecznej i preparatu niebezpiecznego. (Dz. U. Nr 140, poz z późniejszymi zmianami) Na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 stycznia 2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych

58

59

60 Karty charakterystyki sporządzone wg uchylonego rozporządzenia są uważane za prawidłowe do czasu ich aktualizacji. Każda karta charakterystyki aktualizowana i tworzona po ukazaniu się w/w rozporządzenia musi być tworzona wg Rozporządzenia REACH.

61 Rozporządzenie REACH traktuje karty charakterystyki jako kluczowy element w komunikacji pomiędzy dostawcą/producentem a dalszym użytkownikiem w zakresie informowania o zagrożeniach i zarządzaniu ryzykiem.

62 Karta charakterystyki substancji niebezpiecznej lub preparatu niebezpiecznego stanowi zbiór informacji o niebezpiecznych właściwościach substancji lub preparatu oraz zasadach i zaleceniach ich bezpiecznego stosowania Jest przeznaczona przede wszystkim dla użytkowników prowadzących działalność zawodową w celu umożliwienia im podjęcia w miejscu pracy środków niezbędnych do zapewnienia bezpieczeństwa oraz ochrony zdrowia człowieka i środowiska –Art Ustawy o substancjach i preparatach chemicznych

63 Niedopuszczalne jest stosowanie niebezpiecznych substancji i niebezpiecznych preparatów chemicznych bez posiadania aktualnego spisu tych substancji i preparatów oraz kart charakterystyki, a także opakowań zabezpieczających przed ich szkodliwym działaniem, pożarem lub wybuchem. –Art Ustawy Kodeks Pracy

64 Osoba wprowadzająca do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej substancję niebezpieczną lub preparat niebezpieczny jest obowiązana do bezpłatnego udostępnienia ich odbiorcy karty charakterystyki takiej substancji lub preparatu, najpóźniej w dniu ich pierwszej dostawy.

65 Osoba stosująca substancję niebezpieczną lub preparat niebezpieczny ma obowiązek zapoznania się z kartą charakterystyki. Osoba stosująca substancję niebezpieczną lub preparat niebezpieczny, która wie, na podstawie informacji otrzymanych zgodnie z przepisami art. 5, że mogą one stworzyć zagrożenie dla zdrowia człowieka lub środowiska, ma obowiązek podjęcia niezbędnych działań zapobiegających powstaniu zagrożenia.

66 W razie pojawienia się nowych istotnych informacji na temat substancji niebezpiecznej lub preparatu niebezpiecznego, osoba wprowadzająca do obrotu taką substancję lub taki preparat aktualizuje kartę charakterystyki, oznaczając ją wyrazem "aktualizacja" i umieszczając datę aktualizacji oraz dostarcza ją odbiorcy takiej substancji lub takiego preparatu, któremu dostarczyła taką substancję lub taki preparat w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Karta charakterystyki dostarczana jest w formie pisemnej lub w formie przekazu elektronicznego albo na elektronicznych nośnikach danych, jeżeli odbiorca ma odpowiednie środki do jej przyjęcia w takiej postaci.

67 KCh – cechy Zrozumiała i łatwa do przeczytania Krótka i wyrazista Wszystkie konieczne dane by uchronić się od obrażeń i ochronić środowisko Data sporządzenia 16 obowiązkowych punktów Brak zbędnego tekstu Przygotowana przez wykwalifikowaną osobę

68 Karta charakterystyki zawiera następujące informacje: 1. identyfikację substancji/preparatu oraz identyfikację producenta, importera lub dystrybutora; 2. identyfikacja zagrożeń; 3. skład/informacja o składnikach; 4. pierwszą pomoc; 5. postępowanie w przypadku pożaru; 6. postępowanie w przypadku niezamierzonego uwolnienia do środowiska; 7. postępowanie z substancją/preparatem i jej/jego magazynowanie; 8. kontrolę narażenia i środki ochrony indywidualnej; 9. właściwości fizykochemiczne; 10. stabilność i reaktywność; 11. informacje toksykologiczne; 12. informacje ekologiczne; 13. postępowanie z odpadami; 14. informacje o transporcie; 15. informacje dotyczące przepisów prawnych; 16. inne informacje.

69 KCh – Punkt 1 Identyfikacja substancji/preparatu i firmy 1)Nazwa produktu (dla substancji: nazwa chemiczna) 2)Zastosowanie substancji/preparatu 3)Nazwa, adres i telefon producenta, importera lub dystrybutora na terenie EWG 4)Telefon w przypadku wypadków Ponadto, jeżeli osoba ta nie mieszka w Państwie Członkowskim gdzie substancja lub preparat są wprowadzane do obrotu, należy, jeśli to możliwe, podać pełny adres i numer telefonu osoby odpowiedzialnej w danym Kraju Członkowskim.

70 KCh – Punkt 2 Identyfikacja zagrożeń Podając klasyfikację substancji lub preparatu, wskazuje się zagrożenia dla zdrowia człowieka lub dla środowiska stwarzane przez substancję lub preparat: Klasyfikację substancji lub preparatu (identyfikacja zagrożeń np. Xi, zwroty R) Opisuje się najważniejsze skutki i objawy szkodliwego działania na zdrowie człowieka lub na środowisko, spowodowane stosowaniem substancji lub preparatu, w tym również niewłaściwym, które można przewidzieć w racjonalny sposób, oraz stwarzające zagrożenie właściwości fizykochemiczne, Wskazuje się również zagrożenia nieujęte w kryteriach klasyfikacji, w szczególności takie, jak pylenie, zmrażanie, duszące działanie gazów, szkodliwe działanie na organizmy żyjące w glebie również na mikroorganizmy glebowe obecne także w atmosferze, które zwiększają zagrożenie stwarzane przez substancję lub preparat.

71 KCh - Punkt 3 Skład/informacja o składnikach 1. Nazwa substancji a)składniki stwarzające zagrożenie dla zdrowia człowieka lub dla środowiska, jeżeli obecne są w preparacie w stężeniach równych lub większych od stężeń granicznych chyba że w innych przepisach wydanych na podstawie ustawy podane są ich niższe stężenia, b)składniki, dla których określono w odrębnych przepisach wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń w środowisku pracy (NDS) 2. Numer CAS 3. Numer WE 4. Stężenie lub przedział stężeń 5. Klasyfikacja substancji: symbole i zwroty R 6. Numer rejestracji (art. 20 ust. 3 rozorządzenia REACH)

72 Substancje chemiczne są dodatkowo zidentyfikowane przez: numer CAS numer WE numer indeksowy Podano również kategorię rakotwórczości lub mutagenności, do której została zaklasyfikowana substancja chemiczna

73 Numer CAS jest to numer przypisany substancji przez Chemical Abstract Service Numer WE jest to numer identyfikacyjny znajdujący się w jednym z 3 wykazów: - EINECS (2xx-xxx-x, 3xx-xxx-x) Europejski Wykaz Istniejących Substancji o Znaczeniu Komercyjnym - ELINCS (4xx-xxx-x) Europejska Lista Substancji Notyfikowanych - NLP (5xx-xxx-x) No Longer Polymers

74 Numer indeksowy jest to numer przypisany substancji w wykazie substancji niebezpiecznych. Ma on postać: ABC-DEF-GH-I, gdzie pierwsze 3 cyfry są albo masą atomową (uzupełnioną zerami do postaci 3-cyfrowej) najistotniejszego pierwiastka w związku chemicznym, albo klasą substancji organicznych (wówczas numer zaczyna się od 6).

75 Nazwa substancji Numer CAS Numer WE Stężenie % wag, % obj Symbole zagro żenia Zwroty R Wodorotlenek potasu ,5CR22-35 Symbole zagrożenia i zwroty R w punkcie 3 karty charakterystyki określa się tak jak dla substancji 100% Wodorotlenek potasu: stężenie oznakowanie preparatu w zależności od stężenia C 25% C; R % C 25% C; R35 2% C 5% C; R34 0,5% C 2% Xi; R36/38

76 KCH - Punkt 4 Pierwsza pomoc Opisując środki pierwszej pomocy, w szczególności wskazuje się, czy potrzebna jest natychmiastowa pomoc medyczna. Informacje o pierwszej pomocy muszą być zwięzłe i zrozumiałe dla poszkodowanego, osób postronnych i osób udzielających pierwszej pomocy. Objawy i skutki narażenia opisuje się krótko. Informuje się, co należy zrobić w miejscu wypadku i czy mogą wystąpić opóźnione skutki narażenia. Informacje podaje się według różnych dróg narażenia, w szczególności na skutek wdychania, kontaktu ze skórą, kontaktu z oczami, spożycia. Należy wskazać, czy wymagana lub zalecana jest pomoc lekarza. W przypadku niektórych substancji lub preparatów zamieszcza się informację, że w pobliżu stanowiska pracy muszą być dostępne specjalne środki umożliwiające podjęcie bezzwłocznego, określonego postępowania leczniczego.

77 Przykład: Po narażeniu inhalacyjnym - natychmiast wynieść osobę poszkodowaną na świeże powietrze W wyniku kontaktu ze skórą - przemyć dużą ilością wody, zastosować tłusty krem. W wyniku kontaktu z oczami - przemyć dostateczną ilością wody, później zasięgnąć porady lekarza. Po połknięciu - wypłukać usta dokładnie wodą. Możliwe objawy i skutki - objawy astmatyczne, dolegliwości oddechowe, wymioty, zawroty głowy. W środowisku pracy następujące urządzenia muszą być dostępne - do przemywania oczu, maski

78 KCh - Punkt 5 Postępowanie w przypadku pożaru Określając wymagania dotyczące zwalczania pożaru spowodowanego przez daną substancję lub preparat oraz pożaru powstającego w ich sąsiedztwie, podaje się podstawowe zasady postępowania przy pożarach substancji niebezpiecznych i wskazuje: 1.środki gaśnicze właściwe ze względu na rodzaj substancji lub preparatu, 2.środki gaśnicze, których nie wolno używać ze względów bezpieczeństwa, 3.szczególne zagrożenia związane z narażeniem wynikającym z właściwości samej substancji lub preparatu, produktów spalania, powstających gazów, 4.środki ochrony indywidualnej dla strażaków.

79 KCh - Punkt 6 Postępowanie w przypadku niezamierzonego uwolnienia do środowiska W zależności od właściwości substancji lub preparatu podaje się informacje dotyczące: –indywidualnych środków ostrożności, w szczególności usuwania źródeł zapłonu, zapewnienia wystarczającej wentylacji/ochrony dróg oddechowych, ograniczania pylenia, zapobiegania kontaktowi ze skórą lub oczami, –środków ostrożności w zakresie ochrony środowiska, w szczególności unikania wprowadzania substancji lub preparatu do kanalizacji, wód powierzchniowych i gruntowych oraz do gleby; ewentualnej konieczności ostrzeżenia okolicznych mieszkańców, –metod oczyszczania, w szczególności użycia materiału sorpcyjnego (piasku, ziemi okrzemkowej, substancji wiążącej kwasy, uniwersalnej substancji wiążącej, trocin), redukcji gazów/dymów za pomocą wody, rozcieńczania. W razie potrzeby podaje się zalecenia takie jak: "nie używać nigdy", "neutralizować za pomocą...".

80 KCh - Punkt 7 Postępowanie z substancją/preparatem i jej/jego magazynowanie Informacje zawarte w tym punkcie dotyczą ochrony zdrowia człowieka i bezpieczeństwa oraz ochrony środowiska w związku ze stosowaniem substancji lub preparatu w procesie pracy. Przedstawiona informacja ma umożliwić pracodawcy przygotowanie procedur i działań organizacyjnych wymaganych przez przepisy prawa pracy.

81 KCh - Punkt 7 Postępowanie z substancją/preparatem i jej/jego magazynowanie Określa się środki ostrożności gwarantujące bezpieczne obchodzenie się z substancją lub preparatem, w tym informacje na temat środków technicznych, w szczególności hermetyzacji procesu, wentylacji miejscowej i ogólnej, środków zapobiegających powstawaniu aerozoli i pyłów, metod zapobiegania pożarom oraz wszelkie inne wymagania lub zasady postępowania z substancją lub preparatem, w szczególności procedury lub urządzenia techniczne, które są zabronione lub zalecane, i, jeżeli jest to możliwe, podaje się ich krótki opis.

82 KCh - Punkt 7 Postępowanie z substancją/preparatem i jej/jego magazynowanie Określa się warunki bezpiecznego magazynowania substancji lub preparatu, w szczególności zabezpieczenia instalacji kanalizacyjnych i wentylacyjnych, zabezpieczenia pomieszczenia lub zbiornika przed możliwością rozlania i wydostania się substancji na zewnątrz, konieczności oddzielnego przechowywania substancji lub preparatu ze względu na możliwość wystąpienia niebezpiecznych reakcji między nimi, warunków w pomieszczeniach lub zbiornikach magazynowych (temperatura i wilgotność - wartości dopuszczalne, zakresy, oświetlenie, konieczność przechowywania w atmosferze gazu obojętnego), wymagań dotyczących stosowanych urządzeń elektrycznych, sposobów zapobiegania elektryczności statycznej. W razie potrzeby podaje się informacje o dopuszczalnych ilościach danej substancji lub preparatu przechowywanych w określonych warunkach magazynowania. Podaje się również informacje o wszelkich szczególnych wymaganiach, w szczególności rodzajach materiałów, jakich należy użyć do pakowania i produkcji pojemników przeznaczonych do danej substancji lub preparatu.

83 KCh - Punkt 7 Postępowanie z substancją/preparatem i jej/jego magazynowanie Przykładowe opisy: Postępowanie z substancją/preparatem - nie mieszać produktu z kwasami, osoby ze skłonnością do alergii skórnej lub układu oddechowego nie powinny mieć kontaktu z produktem., kiedy zostanie otwarty pojemnik może być uwolniony amoniak, substancje mogą tworzyć łatwopalne/niebezpieczne gazy w wyniku kontaktu z wodą. Magazynowanie - przechowywać pojemnik szczelnie zamknięty w suchym pomieszczeniu. przechowywać w temperaturze nieprzekraczające 21 °C, przechowywać w chłodnym miejscu, nie stosować lub przechowywać z....(kwasami, zasadami, substancjami utleniającymi). Odpowiedni/nieodpowiedni materiał, z którego wykonane są pojemniki:... (stal, szkło, plastik, materiał odporny na działanie kwasów/zasad/rozpuszczalników).

84 KCh – Punkt 8/1 Kontrola narażenia i środki ochrony indywidualnej Kontrola narażenia oznacza pełny zakres środków ostrożności, które podejmuje się w czasie stosowania substancji lub preparatu, aby zminimalizować narażenie pracowników.

85 KCh – Punkt 8/1 Kontrola narażenia i środki ochrony indywidualnej Podaje się wszelkie parametry kontroli narażenia, w szczególności najwyższe dopuszczalne stężenia substancji w środowisku pracy (NDS, NDSCh, NDSP) z odwołaniem się do (krajowych) przepisów prawnych, oraz, o ile jest to możliwe, dopuszczalne stężenia w materiale biologicznym (DSB). Podaje się informacje o zalecanych procedurach monitoringu narażenia w środowisku pracy, powołując się na ich źródło. W przypadku preparatów podaje się najwyższe dopuszczalne stężenia składników stwarzających zagrożenie dla zdrowia człowieka.`

86 KCh – Punkt 8/1 Kontrola narażenia i środki ochrony indywidualnej Celowe jest zasugerowanie systemu ochrony, w szczególności hermetyzacji procesu, środków ochrony zbiorowej, działań organizacyjnych. Informacje te uzupełniają informacje podane w pkt 7 w części dotyczącej postępowania z substancją lub preparatem. Środki ochrony indywidualnej traktuje się jako rozwiązanie ostateczne; pierwszeństwo przed użyciem środków ochrony indywidualnej mają działania techniczno-organizacyjne.

87 KCh – Punkt 8/1 Kontrola narażenia i środki ochrony indywidualnej W przypadku gdy niezbędne są środki ochrony indywidualnej, podaje się rodzaj wyposażenia zapewniającego właściwą ochronę: 1.układu oddechowego - przez określenie sprzętu izolującego lub oczyszczającego (pyły - sprzęt filtrujący, pary i gazy - sprzęt pochłaniający) w przypadku występowania w środowisku pracy niebezpiecznych gazów, par, pyłów, 2.rąk - przez określenie rodzaju rękawic, których należy używać podczas stosowania substancji lub preparatu; w razie potrzeby wskazuje się dodatkowe środki ochrony rąk,

88 KCh – Punkt 8/1 Kontrola narażenia i środki ochrony indywidualnej W przypadku gdy niezbędne są środki ochrony indywidualnej, podaje się rodzaj wyposażenia zapewniającego właściwą ochronę: 1.Oczu i twarzy - przez podanie rodzaju potrzebnego sprzętu, w szczególności gogle ochronne, osłony twarzy, kaptury i maski skompletowane z odpowiednimi elementami oczyszczającymi w przypadku dużych stężeń substancji o działaniu drażniącym, 2.Skóry - przez określenie rodzaju odzieży ochronnej (w szczególności ubranie, fartuch, kombinezon) oraz rodzaju obuwia ochronnego w przypadku potrzeby ochrony innych części ciała niż ręce. W razie potrzeby podaje się również inne zalecane środki, w szczególności wodne natryski ratunkowe do obmycia całego ciała, do płukania oczu oraz środki zapewniające właściwą higienę.

89 Przykłady: Nazwa substancji Numer CAS Stężenie w % wag lub % obj. Wartość NDS, NDSCh, NDSP Wartość / jednostka [mg/m 3 ] Toluen NDS NDSCh Ochrona dróg oddechowych - używać środków ochrony dróg oddechowych w otaczającym powietrzu, pełna maska, stosować środki ochrony dróg oddechowych w przypadku tworzenia się aerozoli lub mgieł, nosić maskę przeciwpyłową, stosować przez krótki okres czasu środki ochrony dróg oddechowych z następującym filtrem: Ochrona rąk - zalecane są rękawice ochronne wykonane z......, nosić rękawice z długimi mankietami. Ochrona oczu - okulary, gogle, ochrona wykonana ze szkła. Ochrona skóry - ochronne ubranie robocze, antystatyczna odzież ochronna. Ogólne środki ochrony i higieny - unikać kontaktu ze skórą/oczami/odzieżą, myć ręce przed przerwami w pracy i na jej zakończenie, przypadku nudności zasięgnąć porady lekarza.

90

91

92 KCh - Punkt 9/1a Właściwości fizykochemiczne Zamieszcza się informacje na temat substancji lub preparatu dotyczące: 1.postaci - informacje o stanie fizycznym (stały, ciekły, gazowy) oraz o kolorze charakteryzowanej substancji lub preparatu, 2.zapachu - jeżeli zapach substancji lub preparatu jest wyczuwalny, podaje się jego krótki opis, 3.pH - wartość pH charakteryzowanej substancji lub preparatu lub ich roztworu wodnego wraz ze stężeniem, 4.temperatury: a) wrzenia/zakresu temperatur wrzenia, b) topnienia/zakresu temperatur topnienia, c) zapłonu, d) samozapłonu,

93 KCH - Punkt 9/1b Właściwości fizykochemiczne Zamieszcza się informacje na temat substancji lub preparatu dotyczące: 1.palności (ciało stałe, gaz), 2.właściwości wybuchowych, 3.właściwości utleniających, 4.prężności par, 5.gęstości względnej, 6.rozpuszczalności: –a) w wodzie, –b) w rozpuszczalnikach organicznych, z podaniem rozpuszczalnika, 7.współczynnika podziału n-oktanol/woda, 8.innych właściwości - wskazuje się właściwości substancji lub preparatu mające istotne znaczenie dla bezpieczeństwa, w szczególności gęstość par, zdolność mieszania się, lotność, przewodnictwo, lepkość.

94 pHWartość pH charakteryzowanej substancji lub preparatu lub ich roztworu wodnego wraz z odpowiednim stężeniem. temperatura wrzenia/zakres temperatur wrzenia, °C temperatura zapłonu°C palność(ciało stałe, gaz)°C właściwości wybuchoweTak/nie właściwości utleniająceTak/nie prężność parPa i temperatura 1 Torr = 1mg Hg = 133,322 Pa 1 atm = Pa 1 mBar = 100 Pa gęstość względnakg/m 3 or g/cm 3 (preferowane w 20 °C) rozpuszczalność w wodzieg/l (preferowane w 20 °C) rozpuszczalność w rozpuszczalnikach organicznych podać rozpuszczalnik (np. standardowy rozpuszczalnik organiczny) współczynnik podziałun-oktanol/woda lepkość gęstość parg/l (lub w odniesieniu do powietrza, np. cięższy niż powietrze >1) szybkość parowania

95 KCh - Punkt 10/1 Stabilność i reaktywność Określa się stabilność substancji lub preparatu oraz możliwość wystąpienia niebezpiecznych reakcji w pewnych warunkach, podając: 1. warunki, których należy unikać, określając w szczególności temperaturę, ciśnienie, światło, wstrząsy, które mogą spowodować niebezpieczną reakcję, i, jeżeli jest to możliwe, podaje się krótki opis tej reakcji, 2.materiały, których należy unikać, w szczególności wody, powietrza, kwasów, zasad, środków utleniających oraz innych materiałów, które mogą spowodować niebezpieczną reakcję, i, jeżeli jest to możliwe, podaje się krótki opis tej reakcji, 3.niebezpieczne produkty rozkładu, określając materiały powstające w niebezpiecznych ilościach w wyniku rozkładu.

96 KCh - Punkt 10/2 Stabilność i reaktywność Szczególną uwagę zwraca się na: –potrzebę stosowania i obecność środków stabilizujących, –możliwość niebezpiecznej reakcji egzotermicznej, –znaczenie dla bezpieczeństwa zmian w fizycznym wyglądzie substancji lub preparatu, jeżeli zmiany takie występują, –niebezpieczne produkty rozkładu powstające w wyniku kontaktu z wodą, jeżeli takie produkty powstają, – możliwość rozkładu do produktów niestabilnych.

97 KCh - Punkt 11/1 Informacje toksykologiczne Podaje się wszechstronny opis wszelkich skutków toksycznego działania substancji lub preparatu, które mogą wystąpić w wyniku kontaktu z substancją lub preparatem. Uwzględnia się opóźnione i bezpośrednie znane skutki narażenia oraz oddalone efekty krótko- i długotrwałego narażenia, w szczególności uczulenie, działanie rakotwórcze, działanie mutagenne i wpływ na rozrodczość danej substancji lub preparatu, w tym działanie teratogenne.

98 Dla następujących punktów należy podać wyniki badań, doświadczenie praktyczne lub odnośniki do odpowiedniej literatury: działanie toksyczne po jednorazowym narażeniu (toksyczność ostra, droga pokarmowa / po naniesieniu na skórę / po narażeniu inhalacyjnym): droga narażenia, gatunek zwierząt użytych do badań i wartość, np.: LD50 droga pokarmowa, szczur > 2000 mg/kg LD50 po naniesieniu na skórę, królik= 316 mg/kg LC50 po narażeniu inhalacyjnym, szczur= 0,5 mg/l/4h działanie toksyczne po kilkakrotnym narażeniu (droga pokarmowa / po naniesieniu na skórę/ po narażeniu inhalacyjnym) działanie drażniące (na oczy, skórę lub drogi oddechowe) działanie żrące działanie uczulające (na skórę lub drogi oddechowe) właściwości: rakotwórcze, mutagenne, szkodliwe działanie na rozrodczość skutki narkotyczne KCh - Punkt 11/1 Informacje toksykologiczne

99 KCh - Punkt 12/1 Informacje ekologiczne Określa się wpływ na środowisko oraz zachowanie i dalsze losy substancji lub preparatu w powietrzu, wodzie lub glebie, uwzględniając ich właściwości i możliwe do przewidzenia sposoby stosowania. Tego samego rodzaju informacje podaje się dla niebezpiecznych produktów powstających w wyniku rozkładu danej substancji lub preparatu. Podaje się dostępne dane dotyczące toksyczności w stosunku do środowiska wodnego, zarówno toksyczności ostrej, jak i przewlekłej dla: organizmów wodnych (typ i czas trwania, wartość podaje się w mg/l) ryba, np. pstrąg tęczowy 96 h LC50 = 125 mg/l rozwielitka, np. Daphnia magna 48 h EC50 = 15 mg/l alga, np. Scenedesmus subspicatus 72 h LC50 = 0,5 mg/l inne organizmy wodne, np. Lemna sp. organizmy glebowe (mikro- i makroorganizmy) bakterie: przekształcające azot 28 d EC50 in mg N/kg gleby dżdżownica, np. Eisenia foetida 14 d LC50 = 200 mg/kg inne organizmy istotne dla środowiska (rośliny i zwietrzęta, np. ptaki, pszczoły) ptaki, np. Colinus virginianus 8 d LC50 w ppm rośliny, np. Lolium perenne LC50 w mg/kg

100 KCh - Punkt 13/1. Postępowanie z odpadami Jeżeli usuwanie substancji lub preparatu (nadwyżki lub odpadu powstającego wskutek możliwego do przewidzenia zastosowania) stwarza zagrożenie, zamieszcza się opis tych pozostałości oraz informacje dotyczące bezpiecznego obchodzenia się z nimi. Wskazuje się odpowiednie metody usuwania substancji lub preparatu oraz opakowań po tych substancjach lub preparatach, polegające w szczególności na spopielaniu odzysku materiałów, składowaniu, mając na uwadze ich wpływ na zdrowie człowieka i środowisko. Wskazuje się przepisy (krajowe) dotyczące postępowania z odpadami.

101 KCh - Punkt 14 Informacje o transporcie Wskazuje się wszystkie szczególne środki ostrożności, o których użytkownik musi wiedzieć lub których musi przestrzegać w związku z przepisami dotyczącymi transportu lub przemieszczania substancji lub preparatu na terenie jego zakładu oraz poza nim. Podaje się klasyfikację substancji lub preparatu zgodnie z przepisami dotyczącymi przewozu materiałów niebezpiecznych (przepisy ADR).

102

103 KCh - Punkt 15/1 Informacje dotyczące przepisów prawnych W punkcie tym wskazuje się przepisy prawne (krajowe) dotyczące ochrony zdrowia człowieka lub środowiska, w szczególności dotyczące ograniczenia sprzedaży i stosowania, klasyfikacji odpadów, jeżeli mają one zastosowanie do substancji lub preparatu. Podaje się również informacje zamieszczone na oznakowaniu opakowań, zgodnie z przepisami dotyczącymi oznakowania opakowań substancji niebezpiecznych i preparatów niebezpiecznych Punkt 15 powinien korelować z punktem 2 karty charakterystyki

104 KCh - Punkt 16 Inne informacje Podaje się inne informacje istotne dla zapewnienia bezpieczeństwa oraz ochrony zdrowia człowieka i ochrony środowiska, w szczególności informacje dotyczące: 1.niezbędnych szkoleń, 2.zalecanego stosowania i ograniczeń stosowania, 3.materiałów źródłowych lub możliwości uzyskania dalszych informacji, 4.źródła danych, na podstawie których opracowano kartę charakterystyki, 5.zmian dokonanych w karcie charakterystyki w przypadku jej aktualizacji.

105 Podsumowując, w pracowni chemicznej powinny się znajdować : Aktualny spis substancji i preparatów niebezpiecznych Prawidłowo oznakowane i przechowywane chemikalia posiadające aktualne karty charakterystyki Instrukcje - postępowania z materiałem szkodliwym dla zdrowia i niebezpiecznym, - udzielania pierwszej pomocy Apteczka Środki gaśnicze oraz neutralizujące Natrysk (umywalka) jeśli stosowane są preparaty żrące Środki ochrony indywidualnej w zależności od stosowanych chemikalii Świadomy nauczyciel zapoznany z prawidłowo wykonaną oceną ryzyka

106 Chemiczne bazy danych dostępne w internecie. ECB (Europejskie Biuro Chemiczne): Centralny punkt danych oraz procedur oceniania substancji niebezpiecznych Europejski System Informacji o Substancjach Chemicznych, jest systemem informatycznym, który dostarcza informacji o substancjach, odnoszący się do: Wykazu EINECS Wykazu ELINCS Wykazu No longer Polymers Biuro do Spraw Substancji i Preparatów Chemicznych

107

108

109 TTOXNET Baza danych toksykologicznych t http ://toxnet.nlm.nih.gov/ N-Class Zawiera substancje, które były lub są obecnie omawiane przez Grupę Roboczą Komisji ds. Klasyfikacji i Oznakowania w zakresie wpływu na środowisko. Baza danych zawierają nie tylko substancje, które oceniono jako niebezpieczne. Znajdują się tu także substancje, które nie mają urzędowej klasyfikacji. Baza danych dostarcza pełnych informacji na temat klasyfikacji substancji znajdujących się w Załączniku I dyrektywy 67/548/EEC na podstawie ich właściwości fizykochemicznych, analizy skutków specyficznych dla zdrowia człowieka i skutków działania na środowisko.


Pobierz ppt "Organizacja i funkcjonowanie pracowni chemicznej w świetle aktualnych przepisów Joanna Senyszyn WSSE Gorzów Wlkp. Oddział Higieny Pracy."

Podobne prezentacje


Reklamy Google