Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Charakter prawny i zasady działania UE Anna Wyrozumska.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Charakter prawny i zasady działania UE Anna Wyrozumska."— Zapis prezentacji:

1 Charakter prawny i zasady działania UE Anna Wyrozumska

2 PRZENIESIENIE SUWERENNYCH KOMPETENCJI, ABY OSIĄGNĄĆ WSPÓLNE CELE 26/62 Van Gend en Loos „...Wspólnota stanowi nowy porządek prawny w prawie międzynarodowym, na rzecz którego państwa ograniczyły, jakkolwiek tylko w wąskich dziedzinach, swoje prawa suwerenne, i którego normy znajdują zastosowanie nie tylko do państw członkowskich, ale i pochodzących z nich jednostek...” pełne przeniesienie = Komptenzkomptenz

3 Charakter prawny Unii TL/art. 1 TUE/ „Unia zastępuje Wspólnotę Europejską i jest jej następcą prawnym” osobowość prawna art. 47 TUE/ ale tylko kompetencje przyznane/ powrót kompetencji do PCz członkostwo w UE art. 49 wystąpienie z UE art. 50 TUE

4 Konstytucyjny charakter Traktatów „nowy porządek prawny” 26/62 Van Gend en Loos/ „własny porządek prawny” 6/64 F. Costa v. ENEL Opinia 1/91  „...Traktat EWG, chociaż zawarty w formie umowy międzynarodowej, niemniej stanowi kartę konstytucyjną Wspólnoty opartą na zasadzie praworządności”

5 Konstytucyjny charakter Traktatów nadrzędność prawa wynikającego z Traktatów/ prawo pierwotne/ TS nie może kontrolować legalności procedura zmiany Traktatów art. 48 TUE (zwykła i uproszczona) konstytucyjnych charakter zakłócony  Protokoły  opt-outs  Traktat ustanawiający konstytucję dla Europy z 2004

6 Problemy terminologiczne Konstytucja/ zbiór podstawowych zasad, zgodnie z którymi działa państwo lub inna organizacja Federacja/ funkcjonalny związek państw Traktat z Maastricht – termin unia „o celu federalnym”  zastąpiony „coraz ściślejszy związek między narodami Europy”

7 UE jest federacją ale nie jest państwem federalnym brak Komptenzkomptenz niekompletna kompetencja zewnętrzna brak jednego prawodawcy brak jednego ciała reprezentującego na zew./ brak rządu federalnego brak demos/ jednej tożsamości narodowej

8 Związek oparty na wspólnych wartościach Artykuł 2 TUE Unia opiera się na wartościach poszanowania godności osoby ludzkiej, wolności, demokracji, równości, państwa prawnego, jak również poszanowania praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości. Wartości te są wspólne Państwom Członkowskim w społeczeństwie opartym na pluralizmie, niedyskryminacji, tolerancji, sprawiedliwości, solidarności oraz na równości kobiet i mężczyzn.

9 Zasada poszanowania tożsamości narodowej Artykuł 4 ust. 2 TUE Unia szanuje równość Państw Członkowskich wobec Traktatów, jak również ich tożsamość narodową, nierozerwalnie związaną z ich podstawowymi strukturami politycznymi i konstytucyjnymi, w tym w odniesieniu do samorządu regionalnego i lokalnego. Szanuje podstawowe funkcje państwa, zwłaszcza funkcje mające na celu zapewnienie jego integralności terytorialnej, utrzymanie porządku publicznego oraz ochronę bezpieczeństwa narodowego. W szczególności bezpieczeństwo narodowe pozostaje w zakresie wyłącznej odpowiedzialności każdego Państwa Członkowskiego. C-208/09 Ilonka Sayn-Wittgenstein Landeshauptmann von Wien C-391/09 Malgožata Runevič-Vardyn i Łukasz Paweł Wardyn

10 Zasada demokracji Deficyt demokratyczny (główne decyzje R, brak jawności i przejrzystości, QMV, słaba kontrola PE  Szczyt w Laeken 2001 Brak jawności i otwartości - uznany za jedną z przyczyn odrzucenia TUE/ TM przez Danię; TN przez Irlandię Orzeczenia TS i art. 255 TWE/TA Wzmocnienie w TL np.: TYTUŁ II

11 Tytuł II TUE Postanowienia o zasadach demokratycznych Artykuł 9 We wszystkich swoich działaniach Unia przestrzega zasady równości swoich obywateli, którzy są traktowani z jednakową uwagą przez jej instytucje, organy i jednostki organizacyjne. Obywatelem Unii jest każda osoba mająca obywatelstwo Państwa Członkowskiego. Obywatelstwo Unii ma charakter dodatkowy w stosunku do obywatelstwa krajowego i nie zastępuje go.

12 Artykuł 11 TFUE 1.Za pomocą odpowiednich środków instytucje umożliwiają obywatelom i stowarzyszeniom przedstawicielskim wypowiadanie się i publiczną wymianę poglądów we wszystkich dziedzinach działania Unii. 2.Instytucje utrzymują otwarty, przejrzysty i regularny dialog ze stowarzyszeniami przedstawicielskimi i społeczeństwem obywatelskim. 3.Komisja Europejska prowadzi szerokie konsultacje z zainteresowanymi stronami w celu zapewnienia spójności i przejrzystości działań Unii. 4.Obywatele Unii w liczbie nie mniejszej niż milion, mający obywatelstwo znacznej liczby Państw Członkowskich, mogą podjąć inicjatywę zwrócenia się do Komisji Europejskiej o przedłożenie, w ramach jej uprawnień, odpowiedniego wniosku w sprawach, w odniesieniu do których, zdaniem obywateli, stosowanie Traktatów wymaga aktu prawnego Unii. (…)

13 Tytuł II TUE Postanowienia o zasadach demokratycznych art. 12 TUE wzmocnienie roli parlamentów narodowych art. 15 TUE zasada otwartości/ obrady dot. projektu aktu ustawodawczego PE i R jawne prawo dostępu do dokumentów instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii/ ale ograniczenia z uwagi na interes publiczny lub prywatny publikacja dokumentów

14 Zasada kompetencji przyznanych Artykuł 5 (dawny artykuł 5 TWE) 1.Granice kompetencji Unii wyznacza zasada przyznania. Wykonywanie tych kompetencji podlega zasadom pomocniczości i proporcjonalności. 2.Zgodnie z zasadą przyznania Unia działa wyłącznie w granicach kompetencji przyznanych jej przez Państwa Członkowskie w Traktatach do osiągnięcia określonych w nich celów. Wszelkie kompetencje nieprzyznane Unii w Traktatach należą do Państw Członkowskich. (…)

15 Niektóre konsekwencje – zakres kompetencji UE wskazuje ogólnie art. 3 TUE/ szczegółowe w kolejnych rozdziałach – Prymat prawa UE w stosunku do prawa krajowego działa tylko w zakresie kompetencji UE – Jeśli UE ma kompetencje, PCz nie mogą działać sprzecznie (22/70 Komisja przeciwko Radzie (ERTA))

16 Wertykalny podział kompetencji Wyłączne Dzielone Wspierające, koordynacyjne, uzupełniające Podstawowy element porządku konstytucyjnego / federalnego

17 Kompetencje wyłączne „jedynie Unia może stanowić prawo oraz przyjmować akty prawnie wiążące, natomiast Państwa Członkowskie mogą to czynić wyłącznie z upoważnienia Unii lub w celu wykonania aktów Unii” (art. 2 ust. 1 TFUE)

18 Kompetencje dzielone „Unia i Państwa Członkowskie mogą stanowić prawo i przyjmować akty prawnie wiążące w tej dziedzinie. Państwa Członkowskie wykonują swoją kompetencję w zakresie, w jakim Unia nie wykonała swojej kompetencji. Państwa Członkowskie ponownie wykonują swoją kompetencję w zakresie, w jakim Unia postanowiła zaprzestać wykonywania swojej kompetencji.” (art. 2 ust. 2 TFUE)

19 Artykuł 3 TFUE 1.Unia ma wyłączne kompetencje w następujących dziedzinach: a)unia celna; b)ustanawianie reguł konkurencji niezbędnych do funkcjonowania rynku wewnętrznego; c)polityka pieniężna w odniesieniu do Państw Członkowskich, których walutą jest euro; d)zachowanie morskich zasobów biologicznych w ramach wspólnej polityki rybołówstwa; e)wspólna polityka handlowa. 2.Unia ma także wyłączną kompetencję do zawierania umów międzynarodowych, jeżeli ich zawarcie zostało przewidziane w akcie ustawodawczym Unii lub jest niezbędne do umożliwienia Unii wykonywania jej wewnętrznych kompetencji lub w zakresie, w jakim ich zawarcie może wpływać na wspólne zasady lub zmieniać ich zakres.

20 Artykuł 4 TFUE kompetencje dzielone 1.Unia dzieli kompetencje z Państwami Członkowskimi, jeżeli Traktaty przyznają jej kompetencje, które nie dotyczą dziedzin określonych w artykułach 3 i 6. 2.Kompetencje dzielone między Unią a Państwami Członkowskimi stosują się do następujących głównych dziedzin: a)rynek wewnętrzny; b)polityka społeczna w odniesieniu do aspektów określonych w niniejszym Traktacie; c)spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna; d)rolnictwo i rybołówstwo, z wyłączeniem zachowania morskich zasobów biologicznych; e)środowisko naturalne; f)ochrona konsumentów; g)transport; h)sieci transeuropejskie; i)energia; j)przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości; k)wspólne problemy bezpieczeństwa w zakresie zdrowia publicznego w odniesieniu do aspektów określonych w niniejszym Traktacie.

21 Artykuł 4 TFUE 3.W dziedzinach badań, rozwoju technologicznego i przestrzeni kosmicznej Unia ma kompetencje do prowadzenia działań, w szczególności do określania i realizacji programów, jednakże wykonywanie tych kompetencji nie może doprowadzić do uniemożliwienia Państwom Członkowskim wykonywania ich kompetencji. 4.W dziedzinach współpracy na rzecz rozwoju i pomocy humanitarnej Unia ma kompetencje do prowadzenia działań i wspólnej polityki, jednakże wykonywanie tych kompetencji nie może doprowadzić do uniemożliwienia Państwom Członkowskim wykonywania ich kompetencji.

22 Kompetencje wspierające, koordynacyjne, uzupełniające Artykuł 2 TFUE cd. 3.Państwa Członkowskie koordynują swoje polityki gospodarcze i zatrudnienia na zasadach przewidzianych w niniejszym Traktacie, do których określenia Unia ma kompetencję. 4.Zgodnie z postanowieniami Traktatu o Unii Europejskiej Unia ma kompetencję w zakresie określania i realizowania wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, w tym stopniowego określania wspólnej polityki obronnej. 5.W niektórych dziedzinach i na warunkach przewidzianych w Traktatach, Unia ma kompetencję w zakresie prowadzenia działań w celu wspierania, koordynowania lub uzupełniania działań Państw Członkowskich, nie zastępując jednak ich kompetencji w tych dziedzinach. Prawnie wiążące akty Unii przyjęte na podstawie postanowień Traktatów odnoszących się do tych dziedzin nie mogą prowadzić do harmonizacji przepisów ustawowych i wykonawczych Państw Członkowskich. 6.Zakres i warunki wykonywania kompetencji Unii określają postanowienia Traktatów odnoszące się do każdej dziedziny.

23 Artykuł 6 TFUE Unia ma kompetencje do prowadzenia działań mających na celu wspieranie, koordynowanie lub uzupełnianie działań Państw Członkowskich. Do dziedzin takich działań o wymiarze europejskim należą: a)ochrona i poprawa zdrowia ludzkiego; b)przemysł; c)kultura; d)turystyka; e)edukacja, kształcenie zawodowe, młodzież i sport; f)ochrona ludności; g)współpraca administracyjna.

24 Sprawy należące do kompetencji państw członkowskich wprowadzanie niektórych ograniczeń w swobodnym przepływie kapitału i płatności (zwłaszcza podatkowych) stosowanie środków dla utrzymania prawa i porządku oraz zabezpieczenia bezpieczeństwa wewnętrznego w sferze wiz, azylu, imigracji i polityk związanych ze swobodnym przepływem osób treści nauczania, organizacja systemów edukacyjnych oraz ich różnorodność kulturalna i językowa regulacja reżimów własności produkcja i handel bronią, amunicją i materiałami wojennymi

25 C-300/01 Salzmann przeciwko Austria Artykuł 345 (dawny artykuł 295 TWE): Traktaty nie przesądzają w niczym zasad prawa własności w Państwach Członkowskich. TS zauważył, że chociaż regulacja reżimów własności należy do kompetencji wyłącznej państw członkowskich, nie oznacza to jednak, że nie dotyczą jej zasady podstawowe TWE. Środki krajowe, które regulują nabywanie nieruchomości (specjalna procedura zgody), i które mają na celu zakazanie posiadania drugiej nieruchomości (domu) w pewnych częściach terytorium państwa muszą być zgodne z postanowieniami traktatu dotyczącymi swobodnego przepływu kapitału.

26 C-186/01 Alexander Dory przeciwko RFN TS  decyzje państw członkowskich dotyczące organizacji ich sił zbrojnych nie mogą być całkowicie wyłączone z zakresu stosowania prawa wspólnotowego, w szczególności gdy dotyczy to przestrzegania zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w związku z zatrudnieniem, włączając dostęp do stanowisk w armii. Ale  prawo wspólnotowe nie reguluje wyborów dokonywanych przez państwa członkowskie w dziedzinie organizacji obrony ich terytorium lub ich podstawowych interesów. Do kompetencji państw członkowskich należy zatem wybór odpowiednich środków w celu zapewnienia im bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego, w tym ograniczenie obowiązkowej służby wojskowej tylko do mężczyzn.

27 Kompetencje wyłączne PCz muszą być wykonywane w granicach poszanowania prawa Unii (zwłaszcza zasady niedyskryminacji, proporcjonalności, poszanowania swobód rynku wewnętrznego) jeśli prawo Unii wyczerpująco reguluje daną dziedzinę, regulacja krajowa jest niedopuszczalna!!! /zasada pierwszeństwa prawa Unii

28 Rozszerzanie kompetencji UE zmiana Traktatów kompetencje dorozumiane kompetencje ogólne art TFUE kompetencje dodatkowe art. 352 TFUE

29 Kompetencje dorozumiane Czy K może zobowiązać państwa do dostarczenia informacji przed zorganizowaniem konsultacji? Art. 118 TWE (…) Komisja ma za zadanie promowanie ścisłej współpracy państw członkowskich w sprawach socjalnych, w szczególności w sprawach dotyczących (…). W tym celu Komisja działa w ścisłym kontakcie z państwami członkowskimi podejmując badania, wydając opinie i przeprowadzając konsultacje dotyczące zarówno problemów powstających na gruncie krajowym jak i stanowiących zainteresowanie organizacji międzynarodowych. (…)”

30 Sprawa 281, 283–285, 287/85 Niemcy i inni przeciwko Komisji TS - gdy TWE nakłada szczególne zadanie na K, aby postanowienie to nie było całkowicie bezskuteczne, trzeba przyjąć, że daje ono koniecznie i per se kompetencje niezbędne do wykonania zadania

31 Obecnie szersze rozumienie kompetencji dorozumianych istnienie danego celu lub funkcji implikuje istnienie wszelkich kompetencji w sposób rozsądny koniecznych do jego osiągnięcia Np. 22/70 ERTA kompetencje do zawierania umów międzynarodowych

32 C-176/03 Komisja przeciwko Radzie TS unieważnił Decyzję ramową Rady 2003/80/JAI z 27 stycznia 2003 r. w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne „Co do zasady, przepisy prawa karnego, jak i zasady postępowania karnego, nie należą do kompetencji WE. W przypadku jednak, gdy stosowanie przez właściwe władze krajowe skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji stanowi działanie niezbędne dla zwalczania ciężkich przestępstw przeciwko środowisku, to ostatnie stwierdzenie nie może powstrzymać ustawodawcy wspólnotowego od przyjęcia środków związanych z prawem karnym państw członkowskich, które uzna on za konieczne w celu zapewnienia pełnej skuteczności norm przyjętych w dziedzinie ochrony środowiska.”  art. 83 TFUE dyrektywy określające normy minimalne – przestępstwa, kary

33 Kompetencje ogólne zbliżanie prawa PCz art. 115 TFUE/ art. 94 TWE – dyrektywy, które mają bezpośredni wpływ na ustanowienie lub funkcjonowanie rynku wewnętrznego/ jednomyślność w R art. 114 TFUE/ 95 TWE – środki, które mają na celu ustanowienie i funkcjonowanie rynku wewnętrznego/QMV/

34 Artykuł 114 (dawny artykuł 95 TWE) 1.Z zastrzeżeniem, że Traktaty nie stanowią inaczej, do urzeczywistnienia celów określonych w artykule 26 stosuje się następujące postanowienia. Parlament Europejski i Rada, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą i po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Społecznym, przyjmują środki dotyczące zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich, które mają na celu ustanowienie i funkcjonowanie rynku wewnętrznego. 2.Ustęp 1 nie ma zastosowania do przepisów podatkowych, przepisów dotyczących swobodnego przepływu osób ani odnoszących się do praw i interesów pracowników najemnych. (….)

35 Artykuł 115 (dawny artykuł 94 TWE) Bez uszczerbku dla artykułu 114, Rada, stanowiąc jednomyślnie zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą i po konsultacji z Parlamentem Europejskim i Komitetem Ekonomiczno- Społecznym, uchwala dyrektywy w celu zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich, które mają bezpośredni wpływ na ustanowienie lub funkcjonowanie rynku wewnętrznego.

36 Kompetencje dodatkowe art. 352 TFUE / szerszy od art. 308 TWE może zostać użyty, aby osiągnąć jeden z celów UE/ przedtem tylko WE zgoda PE a nie konsultacja kontrola parlamentów krajowych tak jak przy pomocniczości !!

37 Art. 308 TWE „Jeżeli w czasie funkcjonowania wspólnego rynku, w celu osiągnięcia jednego z celów Wspólnoty okaże się konieczne podjęcie działania przez Wspólnotę, a niniejszy Traktat nie będzie przewidywał potrzebnych uprawnień, Rada podejmie konieczne środki, działając jednomyślnie na wniosek Komisji i po konsultacji z Parlamentem Europejskim”. zastosowany np. do przyjęcia dyrektywy 76/207

38 Artykuł 352 TFUE 1. Jeżeli działanie Unii okaże się niezbędne do osiągnięcia, w ramach polityk określonych w Traktatach, jednego z celów, o których mowa w Traktatach, a Traktaty nie przewidziały uprawnień do działania wymaganego w tym celu, Rada, stanowiąc jednomyślnie na wniosek Komisji i po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego, przyjmuje stosowne przepisy. Jeżeli przepisy te są przyjmowane przez Radę zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą, stanowi ona również jednomyślnie na wniosek Komisji i po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego. 2. W ramach procedury kontroli stosowania zasady pomocniczości określonej w artykule 5 ustęp 3 Traktatu o Unii Europejskiej Komisja zwraca uwagę parlamentów narodowych na wnioski, których podstawą jest niniejszy artykuł. 3. Środki, których podstawą jest niniejszy artykuł, nie mogą prowadzić do harmonizacji przepisów ustawowych i wykonawczych Państw Członkowskich, jeżeli Traktaty wykluczają taką harmonizację. 4. Niniejszy artykuł nie może służyć jako podstawa do osiągania celów związanych ze wspólną polityką zagraniczną i bezpieczeństwa, a wszelkie akty przyjęte zgodnie z niniejszym artykułem przestrzegają granic określonych w artykule 40 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej.

39 Ograniczanie kompetencji Unii Zasada proporcjonalności Zasada pomocniczości

40 Artykuł 5 ust. 4 TUE Zgodnie z zasadą proporcjonalności zakres i forma działania Unii nie wykraczają poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów Traktatów. Instytucje Unii stosują zasadę proporcjonalności zgodnie z Protokołem w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności.

41 Zasada proporcjonalności środek musi być odpowiedni i konieczny dla osiągnięcia celu oraz nie może nakładać niepotrzebnych ciężarów na państwo członkowskie lub jednostki (współmierny) stos. do oceny środków przyjmowanych przez UE lub PCz sankcje  proporcjonalne do powagi naruszenia (181/84 R przeciwko Intervention Board for Agricultural Produce) w przypadku szerokich uprawnień dyskrecjonalnych WE/ większość/ środek musi być w oczywisty sposób niewłaściwy dla osiągnięcia celu

42 Przykłady C-285/98 Tanja Kreil 120/78 Cassis de Dijon 36/75 Rutili 115 i 116/81 Adoui and Cornuaille 178/84 Komisja przeciwko Niemcy/ sprawa czystości piwa C-331/88 Fedesa

43 C-491/01 sprawa drugiej dyrektywy tytoniowej (British American Tobacco) art. 7 dyrektywy – zakaz stosowania na opakowaniach wyrobów tytoniowych pojęć np. o „niskiej zawartości substancji smolistych”, „lekkie”, „ultralekkie”, „łagodne”, który ma na celu zagwarantowanie, by konsumenci byli w sposób obiektywny poinformowani co do szkodliwości wyrobów tytoniowych zamiast tego – dokładne wskazanie zawartości substancji smolistych!!!!!

44 wskazanie zawartości substancji smolistych czy opis 138 (T)ego rodzaju elementy opisowe mogą wprowadzić konsumenta w błąd. Po pierwsze, mogą one, jak w przypadku pojęcia „łagodne”, opisywać odczucia smakowe pozostające bez związku z zawartością substancji szkodliwych w produkcie. Po drugie, w braku regulacji dotyczącej ich używania, pojęcia takie jak „o niskiej zawartości substancji smolistych”, „lekkie”, „ultralekkie” nie odnoszą się do dokładnych progów ilościowych. Po trzecie, nawet jeśli dany produkt charakteryzuje się mniejszą zawartością substancji smolistych, nikotyny i tlenku węgla niż inne produkty, to jednak ilość substancji rzeczywiście wdychanych przez konsumenta zależy również od jego sposobu palenia, a ponadto produkt ten może zawierać inne substancje szkodliwe. Po czwarte, użycie elementów opisowych sugerujących, że konsumpcja określonego wyrobu tytoniowego jest korzystna dla zdrowia w porównaniu do innych wyrobów tytoniowych prowadzi do ryzyka nakłaniania do konsumpcji tych wyrobów.”

45 Zasada pomocniczości Artykuł 5 ust. 3 TUE Zgodnie z zasadą pomocniczości, w dziedzinach, które nie należą do jej wyłącznej kompetencji, Unia podejmuje działania tylko wówczas i tylko w takim zakresie, w jakim cele zamierzonego działania nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez Państwa Członkowskie, zarówno na poziomie centralnym, jak i regionalnym oraz lokalnym /dodane TL/, i jeśli ze względu na rozmiary lub skutki proponowanego działania możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Unii. (....)

46 Zasada pomocniczości TM /wprowadzona wcześniej JAE w ochronie środowiska kontrola TS – skarga na nieważność / trudna procedura np.: C-376/98 Niemcy przeciwko PE i R/ dyrektywa dot. reklamy wyrobów tytoniowych C-491/01 sprawa drugiej dyrektywy tytoniowej

47 „Celem dyrektywy było usunięcie przeszkód spowodowanych różnicami w prawie państw czł. dot. prezentacji sprzedaży produktów tytoniowych, przy zachowaniu wysokiego poziomu ochrony zdrowia, zgodnie z art. 95 (3) TWE. Taki cel nie może być wystarczająco osiągnięty przez państwa członkowskie indywidualnie i wymaga działań na poziomie wspólnotowym. Wynika z tego, że w przypadku powyższej Dyrektywy, cel proponowanego działania może być lepiej osiągnięty na poziomie wspólnotowym.”

48 Mechanizm nadzorowania przestrzegania zasady pomocniczości (Protokół nr 2 do TL) 1/ skargi w sprawie naruszenia przez akt ustawodawczy zasady pomocniczości (na nieważność) wnoszą : PCz w imieniu parlamentu narodowego lub jego izby Komitet Regionów/ jeśli akty wymagały jego konsultacji 2/ kontrola przez parlamenty narodowe

49 Zasada lojalnej współpracy Artykuł 4 TUE ust. 3 /poprzednio art. 5, potem art. 10 TWE Zgodnie z zasadą lojalnej współpracy Unia i Państwa Członkowskie wzajemnie się szanują i udzielają sobie wzajemnego wsparcia w wykonywaniu zadań wynikających z Traktatów. Państwa Członkowskie podejmują wszelkie środki ogólne lub szczególne właściwe dla zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z Traktatów lub aktów instytucji Unii. Państwa Członkowskie ułatwiają wypełnianie przez Unię jej zadań i powstrzymują się od podejmowania wszelkich środków, które mogłyby zagrażać urzeczywistnieniu celów Unii.

50 – obowiązek przestrzegania prymatu prawa wspólnotowego wobec prawa krajowego – zakaz stanowienia prawa sprzecznego z przepisami prawa wspólnotowego – obowiązek eliminacji z prawa krajowego przepisów sprzecznych z prawem wspólnotowym – odpowiedzialność państwa za naruszenie prawa wspólnotowego – obowiązek zgodnej interpretacji prawa krajowego TS wyprowadził z zasady lojalnej współpracy główne obowiązki PCz

51 78/70 Deutsche Grammophon “treść obowiązku zależy w każdym indywidualnym przypadku od postanowień Traktatu lub od norm wyprowadzonych z jego ogólnego schematu”

52 C-459/03 Komisja przeciwko Irlandii WE jest stroną Konwencji NZ o prawie morza Zgodnie z deklaracją kompetencji WE złożoną wraz z formalnym potwierdzeniem przystąpienia do konwencji ma ona wyłączną kompetencję w zakresie postanowień konwencji prawa morza dotyczących zapobiegania zanieczyszczeniu morza, o ile postanowienia te naruszają obowiązujące normy wspólnotowe. Konwencja ta ustanawia mechanizm rozstrzygania sporów. Zgodnie z TWE państwa członkowskie zobowiązały się nie wnosić do innych sądów niż TS sporów dotyczących stosowania lub wykładni prawa wspólnotowego/ art. 292 TWE

53 C-459/03 Komisja przeciwko Irlandii treść obowiązku zależy od postanowień Traktatu …. Pierwszy zarzut K  naruszenie obowiązku współpracy wynikającego z art. 10 WE, gdyż wszczynając postępowanie arbitrażowe na podstawie konwencji prawa morza, Irlandia dopuściła się wykonania kompetencji przysługującej WE 169 Tymczasem przewidziane w art. 292 WE zobowiązanie państw członkowskich do odwołania się do sądownictwa wspólnotowego i do poszanowania wyłącznej kompetencji Trybunału, która jest jego podstawową cechą, należy rozumieć jako szczególny wyraz ich generalnego zobowiązania do lojalności wynikającego z art. 10 WE. (…) 171 Nie ma więc konieczności stwierdzać uchybienia zobowiązaniom ogólnym nałożonym na mocy postanowienia art. 10 WE odrębnie od już stwierdzonego uchybienia bardziej szczegółowym zobowiązaniom wspólnotowym, ciążącym na Irlandii na mocy art. 292 WE.

54 C-459/03 Komisja przeciwko Irlandii lub od norm wyprowadzonych z jego ogólnego schematu …. Drugi zarzut K  naruszenie art. 10 WE i 192 EWEA, gdyż Irlandia wszczęła postępowanie przed sądem arbitrażowym, nie informując i nie konsultując się uprzednio z właściwymi instytucjami wspólnotowymi 174 …. we wszelkich kwestiach związanych z celami traktatu WE art. 10 WE nakazuje państwom członkowskim ułatwiać Wspólnocie wykonywanie jej zadań i powstrzymać się od wszelkich działań mogących narazić na szwank realizację celów traktatu (…). Podobne zobowiązanie spoczywa na państwach członkowskich w ramach traktatu EWEA, na mocy art. 192 EWEA. 175 …… państwa członkowskie i instytucje wspólnotowe są zobowiązane ściśle współpracować w wywiązywaniu się ze zobowiązań, jakie wykonują w ramach wspólnej kompetencji do zawarcia umowy mieszanej (…). 176 Jest tak w szczególności w przypadku sporu, który jak w niniejszej sprawie, dotyczy przede wszystkim zobowiązań wynikających z umowy mieszanej w dziedzinie ochrony i zachowania środowiska morskiego, w której kompetencje Wspólnoty i państw członkowskich mogą być ściśle powiązane, jak potwierdza to zresztą deklaracja kompetencji Wspólnoty i dodatek do niej.

55 C-459/03 Komisja przeciwko Irlandii 177 Poddanie tego rodzaju sporu takiemu organowi jak sąd arbitrażowy stwarza niebezpieczeństwo orzeczenia przez sąd inny niż Trybunał o zakresie zobowiązań nałożonych na państwa członkowskie na mocy prawa wspólnotowego. 178 Ponadto w piśmie z dnia 8 października 2001 r. służby Komisji stwierdziły już, że spór dotyczący zakładu MOX, poddany przez to państwo członkowskie sądowi ustanowionemu na podstawie konwencji o ochronie środowiska morskiego północno ‑ wschodniego Atlantyku, podlega wyłącznej kompetencji Trybunału. 179 W związku z tym zobowiązanie do ścisłej współpracy w ramach umowy mieszanej oznaczało po stronie Irlandii obowiązek poinformowania i skonsultowania się z właściwymi instytucjami wspólnotowymi przed wszczęciem postępowania w sprawie rozstrzygnięcia sporu dotyczącego zakładu MOX w ramach konwencji prawa morza. 180 Podobne zobowiązanie do informacji i konsultacji spoczywało na Irlandii na podstawie traktatu EWEA z tego względu, że państwo to zamierzało powołać się w planowanym postępowaniu przed sądem arbitrażowym na postanowienia tego traktatu oraz na akty wydane w jego wykonaniu. 181 Wiadomo tymczasem, że w dniu wszczęcia tego postępowania Irlandia nie dopełniła obowiązku uprzedniej informacji i konsultacji. 182 Wziąwszy powyższe pod uwagę, należy uwzględnić trzeci zarzut w zakresie, w jakim zmierza on do stwierdzenia przez Trybunał, że wszczynając postępowanie w ramach mechanizmu załatwiania sporów ustanowionego w konwencji prawa morza, nie poinformowawszy uprzednio i nie skonsultowawszy się z właściwymi instytucjami wspólnotowymi, Irlandia nie dopełniła obowiązku współpracy wynikającego z art. 10 WE i 192 EWEA.

56 Stosuje się do całego prawa UE Do państw członkowskich 44/84 Hurd C-459/03 Komisja przeciwko Irlandii Do instytucji C-65/93 PE przeciwko Rada 2/88 postępowanie karne przeciwko Zwartveld i inni

57 Pacta sunt servanda czy federalna zasada dobrej wiary Federalna zasada dobrej wiary ma na celu zapewnić wzajemne poszanowanie kompetencji organów prawodawczych, wykonawczych i sądowych na różnych poziomach zarządzania w ramach systemu federalnego i gotowość do współpracy.

58 Zasada równowagi instytucjonalnej Zasada trójpodziału władzy nie ma zastosowania do WE/UE!!!! Instytucje Działają na podstawie upoważnienia wynikającego z Traktatów Nie mogą się zastępować w wykonywaniu kompetencji Muszą przestrzegać przewidzianych prawem procedur „Suwerennie” ustalają swój wewnętrzny regulamin Mają obowiązek współpracy w celu realizacji celów wynikających z Traktatów

59 138/79 Roquette Frère przeciwko Rada „konsultacje (…), stanowią środek pozwalający Parlamentowi na uczestniczenie w procesie prawodawczym Wspólnoty. Kompetencja ta stanowi istotny czynnik równowagi instytucjonalnej zamierzonej przez Traktat. Jakkolwiek w ograniczonym zakresie, stanowi ona na poziomie wspólnotowym odzwierciedlenie podstawowej zasady demokratycznej, że społeczeństwa powinny brać udział w sprawowaniu władzy za pośrednictwem zgromadzeń przedstawicielskich. Właściwa konsultacja z Parlamentem w przypadkach przewidzianych Traktatem stanowi zatem podstawową formalność, której pominięcie powoduje nieważność aktu prawnego. Dochowanie wymogu oznacza, że Parlament wyraził swą opinię. Nie można zaakceptować stanowiska, że wymóg został spełniony poprzez zwrócenie się przez Radę o wydanie opinii, jeżeli żadna opinia nie zostanie przez Parlament wydana.”

60 C-70/88 PE przeciwko Rada (Czernobyl) „Ustanawiając system podziału kompetencji między różne instytucje Wspólnot, przypisując instytucji jej własną rolę w strukturze instytucjonalnej i wykonywaniu zadań powierzonych Wspólnotom, Traktaty stworzyły równowagę instytucjonalną. Przestrzeganie tej równowagi oznacza, że każda z instytucji musi wykonywać swoje prawa z należytym uwzględnieniem praw pozostałych instytucji. Wymaga ona także, aby było możliwe penalizowanie wszelkich ewentualnych naruszeń tej zasady. Trybunał, którego zadaniem na mocy Traktatów jest zapewnienie przestrzegania prawa przy wykładni i stosowaniu Traktatów, musi zatem być zdolny do utrzymania równowagi instytucjonalnej, i w tym celu musi mieć możliwość kontroli przestrzegania prerogatyw różnych instytucji przy pomocy środków prawnych.”

61 Zasada państwa prawnego/ rządów prawa/ the rule of law Obejmuje kilka zasad, m.in. zasadę: pewności prawa nieretroakcji ochrony uprawnionego oczekiwania

62 Zasada pewności prawa Normy prawne powinny być jasne i przewidywalne dla wszystkich zainteresowanych podmiotów Po raz pierwszy TS w 43/75 Defrenne (Nr 2) Obejmuje szereg postulatów, np.: akt UE musi być oparty na odpowiedniej podstawie prawnej akt musi zawierać uzasadnienie i zostać ogłoszony lub notyfikowany zainteresowanym podmiotom, C-161/06 Skoma Lux nulla poena sine lege – przepis karny musi jasno określać zarówno przestępstwo jak i karę, postanowienia prawa karnego nie mogą być stosowane w sposób ekstensywny ze szkodą dla oskarżonego prawo nie może działać wstecz

63 Zasada nieretroakcji 63/83 Kent Kirk zasada absolutnej nieretroakcji przepisów karnych stanowi jedną z zasad wspólnych wszystkim porządkom prawnym państw członkowskich oraz jest określona w art. 7 EKPC; zajmuje ona miejsce wśród ogólnych zasad prawa, których ochronę zapewnia TS 80/86 Public Prosecutor przeciwko Kolpinghuis Nijmegen 98/78 Racke Środek może skutkować retroaktywnie pod warunkiem, że: jego retroaktywny charakter jasno i wyraźnie wynika z jego treści lub z celów ogólnego systemu, którego jest częścią, jest to uzasadnione istnieniem ważnego interesu wspólnotowego, w należyty sposób ochronione zostało uprawnione oczekiwanie podmiotów, których dotyczy.

64 Zasada ochrony uprawnionego oczekiwania Skarżący powinien wykazać: istnienie uprawnionego oczekiwania, oraz że poniósł stratę lub znalazł się w niekorzystnej dla siebie sytuacji, ponieważ na tym oczekiwaniu polegał / 120/86 Mulder Nie stanowi naruszenia uprawnionego oczekiwania zmiana przepisów na niekorzyść podmiotu: przewidywalna np. ze względu na specyfikę danego sektora (12/77 Toepfer przeciwko Komisja, zwłaszcza w zakresie wspólnej polityki rolnej), mieszcząca się w granicach zwykłego ryzyka gospodarczego (C-331/88, Fedesa, handlowcy nie mogli rozsądnie oczekiwać, że stosowanie substancji hormonalnych do produkcji zwierzęcej nie będzie zabronione, w sytuacji gdy nie zakończyły się badania naukowe co do jego szkodliwości), mająca na celu ukrócenie spekulacji, poprawienie obowiązującej regulacji (2/75 EVGF przeciwko Mackprang)

65 Zasada niedyskryminacji zakaz zróżnicowanego traktowania podmiotów znajdujących się w takiej samej (czy podobnej) sytuacji, jeśli to zróżnicowanie jest arbitralne i nieuzasadnione zasada nie ma zastosowania w przypadkach, gdy różne (dyskryminujące) traktowanie, jest uzasadnione ze względu na obiektywne kryteria

66 Dyskryminacja jawna (bezpośrednia) akt prawny wyraźnie odwołuje się do „zakazanego” kryterium zróżnicowania np. 293/83 Gravier Przepisy belgijskie wymagały od zagranicznych studentów wniesienia opłaty rejestracyjnej

67 Dyskryminacja ukryta (pośrednia) akt prawny zawiera kryterium z pozoru neutralne, faktycznie jednak powoduje dyskryminację, również jeśli taki skutek był niezamierzony C-175/88 Biehl luksemburskie przepisy podatkowe przewidują, że osoby zamieszkałe w Luksemburgu tylko przez cześć roku nie mają prawa do zwrotu nadpłaconego podatku dochodowego; dotyka to głównie obywateli innych państw czł.

68 Dyskryminacja odwrotna PCz przyznają swoim obywatelom mniej korzystne traktowanie; dopuszczalna w obszarach nie wchodzących w zakres prawa UE/ „w sytuacjach czysto wewnętrznych” Obywatel PCz, który nie skorzystał ze swobody przemieszczania się w UE znajduje się w gorszej sytuacji, ponieważ nie może się powołać na prawo Unii, podczas gdy obywatel innego PCz w takich samych okolicznościach może to zrobić C-212/06 C ‑ 212/06 Gouvernement de la Communauté française, Gouvernement wallon przeciwko Gouvernement flamand Rząd flamandzki – ubezpieczenie zdrowotne dla osób pracujących i zamieszkujących w regionie flamandzkim lub dwujęzycznym regionie Brukseli; TS – stanowi to ograniczenie, zniechęca obywateli UE do migrowania, obywatel UE musi mieć takie same prawa bez względu na to gdzie zamieszkuje, z wyj. obywateli belgijskich zamieszkujących w Belgii w regionie francusko lub niemiecko-języcznym, którzy nigdy nie skorzystali ze swobód przepływu

69 Przewidziana w TFUE ART. 18 TFUE/ART.12 TWE – ZAKAZ DYSKRYMINACJI ZE WZGLĘDU NA PRZYNALEŻNOŚĆ PAŃSTWOWĄ art. 19 TFUE/ art.13 TWE – inne podstawy np. orientacja seksualna, wiek, niepełnosprawność art. 157 TFUE/ art. 141 TWE – dyskryminacja ze względu na płeć odmiany zawiera np. 110 TFUE/ art. 90 TWE (dyskryminacja podatkowa), artykuły TFUE/art TWE (towary), 45 TFUE/ art. 39 TWE (pracownicy), art. 49 TFUE/ art. 43 TWE (zakładanie przedsiębiorstw), 56 TFUE/ art. 49 TWE (usługi), art. 63 TFUE/ art. 56 TWE (kapitał)

70 Przynależność państwowa 181/84 Cowan 293/83 Gravier 115 i 116/81 Adoui i Cornuaille przeciwko Belgii C-247/96 Bickel i Franz C-184/99 Grzelczyk

71 Wyznanie 130/75 Prais Podstawa dyskryminacji nie była przewidziana w TWE TS  ogólna zasada dyskryminacji

72 Płeć 43/75 Defrenne przeciwko Sabenie  prawa transeksualistów C-13/94 P przeciwko S and Cornwall County Council C-117/01 K.B. przeciwko National Health Service Pensions Agency (prawo do zasiłku na wypadek śmierci) C-423/04 Sara Margaret Richards (prawa emerytalne)

73 Orientacja seksualna C-267/06 Tadeo Maruko C-249/96 Lisa Grant przeciwko South-West Trains Ltd – prawo do zniżkowych biletów kolejowych dla partnera odmiennej płci C-125/99 P D przeciwko Rada – prawo do dodatku rozłąkowego przysługującego małżonkom: “co się tyczy naruszenia zasady równego traktowania funkcjonariuszy bez względu na ich orientację seksualną, jest oczywiste, że to nie płeć partnera determinuje to czy dodatek rozłąkowy jest przyznawany, lecz prawna natura więzi między funkcjonariuszem i jego partnerem”

74 Wiek C-144/04 Mangold C-555/07 Seda Kücükdeveci przeciwko Swedex GmbH & Co

75 C-144/04 Mangold 78 (…) prawo wspólnotowe a w szczególności art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78 należy interpretować w ten sposób, że stoi ono na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, takiemu jak uregulowanie stanowiące przedmiot sporu przed sądem krajowym, które bez ograniczeń zezwala na zawieranie umów o pracę na czas określony z pracownikami w wieku powyżej 52 lat, chyba że występuje ścisły związek z wcześniejszą umową o pracę na czas nieokreślony z tym samym pracodawcą. Na sądzie krajowym spoczywa obowiązek zagwarantowania pełnej skuteczności ogólnej zasady niedyskryminacji ze względu na wiek poprzez niestosowanie wszelkich przepisów prawa krajowego, które są z nią sprzeczne również wtedy, gdy termin do dokonania transpozycji tej dyrektywy jeszcze nie upłynął.

76 C-555/07 Seda Kücükdeveci prawo niemieckie przewiduje, że okresy zatrudnienia ukończone przez pracownika zanim osiągnął on wiek 25 lat, nie są uwzględniane przy obliczaniu okresu wypowiedzenia stosunku pracy czy takie uregulowanie znajduje uzasadnienie w okoliczności, że w przypadku rozwiązywania przez pracodawcę stosunków pracy z młodymi pracownikami powinien być przestrzegany jedynie podstawowy okres wypowiedzenia po pierwsze po to, by umożliwić pracodawcom elastyczne zarządzanie personelem, co nie byłoby możliwe w przypadku dłuższych okresów wypowiedzenia, a po drugie – ponieważ od młodych pracowników można racjonalnie wymagać większej mobilności zawodowej i osobistej niż wymagana jest od starszych pracowników?

77 C-555/07 Seda Kücükdeveci 27 (…) ustalenia, czy prawo Unii stoi na przeszkodzie istnieniu przepisu krajowego takiego jak w sprawie przed sądem krajowym, należy dokonywać na podstawie zasady ogólnej prawa Unii zakazującej wszelkiej dyskryminacji ze względu na wiek, skonkretyzowanej w dyrektywie 2000/78


Pobierz ppt "Charakter prawny i zasady działania UE Anna Wyrozumska."

Podobne prezentacje


Reklamy Google