Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

DŁUG PUBLICZNY Czy poziom zadłużenia Polski jest bezpieczny? Dr Jan Łopato Instytut Polityki Społecznej Uniwersytet Warszawski Wykład 2011/2012 PODYPLOMOWE.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "DŁUG PUBLICZNY Czy poziom zadłużenia Polski jest bezpieczny? Dr Jan Łopato Instytut Polityki Społecznej Uniwersytet Warszawski Wykład 2011/2012 PODYPLOMOWE."— Zapis prezentacji:

1 DŁUG PUBLICZNY Czy poziom zadłużenia Polski jest bezpieczny? Dr Jan Łopato Instytut Polityki Społecznej Uniwersytet Warszawski Wykład 2011/2012 PODYPLOMOWE STUDIA ZARZĄDZANIA GOSPODARKĄ SPOŁECZNĄ

2 Dlaczego kraje zadłużają się: 1.Wojny 2.Wyborcy Wykład 2011/2012

3 2005 rok

4 2006 rok

5 2007 rok

6 2008 rok

7 2009 rok

8 2010 rok

9 2011 rok

10 2005 2006 2007 2008 2009 European Union - 2762.8 61.5 58.8 61.8 74.0 European Union - 2563.2 62.0 59.4 62.5 74.7 Belgium92.1 88.1 84.2 89.6 96.2 Bulgaria29.2 21.6 17.2 13.7 14.7 Czech Republic29.7 29.4 29.0 30.0 35.3 Denmark37.8 32.1 27.4 34.2 41.4 Germany68.0 67.6 64.9 66.3 73.4 Estonia4.6 4.4 3.7 4.6 7.2 Ireland27.4 24.8 25.0 44.3 65.5 Greece100.0 106.1 105.0 110.3 126.8 Spain43.0 39.6 36.1 39.8 53.2 France66.4 63.7 63.8 67.5 78.1 Italy105.8 106.6 103.6 106.3 116.0 Cyprus69.1 64.6 58.3 48.3 58.0 Latvia12.4 10.7 9.0 19.7 36.7 Lithuania18.4 18.0 16.9 15.6 29.5 Luxembourg6.1 6.7 13.6 14.5 Hungary61.8 65.7 66.1 72.3 78.4 Malta70.1 63.4 61.7 63.1 68.6 Netherlands51.8 47.4 45.3 58.2 60.8 Austria63.9 62.1 59.3 62.5 67.5 Poland47.1 47.7 45.0 47.1 50.9 Portugal63.6 63.9 62.7 65.3 76.1 Romania15.8 12.4 12.6 13.4 23.9 Slovenia27.0 26.7 23.4 22.5 35.4 Slovakia34.2 30.5 29.6 27.8 35.4 Finland41.7 39.7 35.2 34.1 43.8 Sweden50.8 45.0 40.0 38.2 41.9 United Kingdom42.5 43.4 44.5 52.1 68.2 Norway44.5 55.3 52.4 49.9 43.7 General government consolidated gross debt as a percentage of GDP

11 Dług SFP w UE w 2009 (w % PKB)

12 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 European Union -27 -1.4 -2.5 -3.1 -2.9 -2.5 -1.5 -0.9 -2.3 -6.8 European Union - 25 -1.4 -2.5 -3.1 -2.9 -2.5 -1.5 -0.8 -2.3 -6.8 Belgium 0.4 -0.1 -0.3 -2.7 0.2 -0.3 -1.3 -6.0 Bulgaria 0.6 -0.8 -0.3 1.6 1.9 1.1 1.7 -4.7 Czech Republic -5.6 -6.8 -6.6 -3.0 -3.6 -2.6 -0.7 -2.7 -5.8 Denmark 1.5 0.4 0.1 2.1 5.2 4.8 3.4 -2.7 Germany -2.8 -3.7 -4.0 -3.8 -3.3 -1.6 0.3 0.1 -3.0 Estonia -0.1 0.3 1.7 1.6 2.4 2.5 -2.8 -1.7 Ireland 0.9 -0.3 0.4 1.4 1.6 2.9 0.0 -7.3 -14.4 Greece -4.5 -4.8 -5.6 -7.5 -5.2 -5.7 -6.4 -9.4 -15.4 Spain -0.6 -0.5 -0.2 -0.3 1.0 2.0 1.9 -4.2 -11.1 France -1.5 -3.1 -4.1 -3.6 -2.9 -2.3 -2.7 -3.3 -7.5 Italy -3.1 -2.9 -3.5 -4.3 -3.4 -1.5 -2.7 -5.3 Cyprus -2.2 -4.4 -6.5 -4.1 -2.4 -1.2 3.4 0.9 -6.0 Latvia -2.1 -2.3 -1.6 -0.4 -0.5 -0.3 -4.2 -10.2 Lithuania -3.6 -1.9 -1.3 -1.5 -0.5 -0.4 -3.3 -9.2 Luxembourg 6.1 2.1 0.5 -1.1 0.0 1.4 3.7 3.0 -0.7 Hungary -4.0 -8.9 -7.2 -6.4 -7.9 -9.3 -5.0 -3.7 -4.4 Malta -6.4 -5.5 -9.8 -4.7 -2.9 -2.7 -2.3 -4.8 -3.8 Netherlands -0.2 -2.1 -3.1 -1.7 -0.3 0.5 0.2 0.6 -5.4 Austria 0.0 -0.7 -1.4 -4.4 -1.7 -1.5 -0.4 -0.5 -3.5 Poland -5.3 -5.0 -6.2 -5.4 -4.1 -3.6 -1.9 -3.7 -7.2 Portugal -4.3 -2.8 -2.9 -3.4 -6.1 -4.1 -2.8 -2.9 -9.3 Romania -3.5 -2.0 -1.5 -1.2 -2.2 -2.6 -5.7 -8.6 Slovenia -4.0 -2.5 -2.7 -2.2 -1.4 -1.3 0.0 -1.8 -5.8 Slovakia -6.5 -8.2 -2.8 -2.4 -2.8 -3.2 -1.8 -2.1 -7.9 Finland 5.0 4.0 2.4 2.3 2.7 4.0 5.2 4.2 -2.5 Sweden 1.6 -1.2 -0.9 0.8 2.3 3.6 2.2 -0.9 United Kingdom 0.5 -2.1 -3.4 -2.7 -5.0 -11.4 Norway 13.5 9.3 7.3 11.1 15.1 18.5 17.7 19.1 9.7 Net borrowing/lending of consolidated general government sector as a percentage of GDP

13 Deficyt SFP w UE w 2011 (w % PKB)

14

15

16

17

18

19 Deficyt (saldo) sektora finansów publicznych (mln zł) - dane GUS

20 Relacja deficytu sektora finansów publicznych do produktu krajowego brutto – dane GUS

21 Zadłużenie sektora finansów publicznych ogółem (stan w końcu roku) – dane GUS

22 Relacja zadłużenia sektora finansów publicznych do produktu krajowego brutto – dane GUS

23 Stan: 16.XII.2011

24

25 ZEGAR DŁUGU: 2011-12-16, godz. 23,20

26 ZEGAR DŁUGU: 2012-05-13, godz. 0,40

27 ZEGAR DŁUGU: 2012-09-08, godz. 13,05

28

29 Zadłużenie Skarbu Państwa jako % PKB

30 Państwowy dług publiczny jako % PKB Rokogółemkrajowyzagraniczny 1990951283 1991811666 1992852164 1993862363 1994722646 1995552233 1996492128 1997472225 1998432221 1999432221 2000382117 2001392614 2002453015 2003453015 2004443212 2005453213 2006483414 2007453312

31

32

33 Struktura zadłużenia wg sektorów, stan na koniec roku (mln zł) RokDług razemrządowysamorządowy ubezpieczeń społecznych w mln zł 2005477 100442 29527 3207 485 2006518 245482 17130 9335 140 2007537 432503 60031 0882 745 2008609 368572 69633 8972 775 2009693 609635 86745 28212 460 2010*767 585708 73650 4918 358 w % 2005 100%92,7%5,7%1,6% 2006 100%93,0%6,0%1,0% 2007 100%93,7%5,8%0,5% 2008 100%94,0%5,6%0,5% 2009 100%91,7%6,5%1,8% 2010* 100%92,3%6,6%1,1%

34

35

36

37 Dług publiczny a progi ostrożnościowe

38 Regulacje konstytucyjne Art. 216 5.Nie wolno zaciągać pożyczek lub udzielać gwarancji i poręczeń finansowych, w następstwie których państwowy dług publiczny przekroczy 3/5 wartości rocznego produktu krajowego brutto. Sposób obliczania wartości rocznego produktu krajowego brutto oraz państwowego długu publicznego określa ustawa. Art. 220. 1.Zwiększenie wydatków lub ograniczenie dochodów planowanych przez Radę Ministrów nie może powodować ustalenia przez Sejm większego deficytu budżetowego niż przewidziany w projekcie ustawy budżetowej. 2.Ustawa budżetowa nie może przewidywać pokrywania deficytu budżetowego przez zaciąganie zobowiązania w centralnym banku państwa.

39 Art. 38. Minister Finansów ogłasza, w terminie do dnia 31 maja roku następnego, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski": 1) kwotę i relację do produktu krajowego brutto: a) państwowego długu publicznego, b) długu Skarbu Państwa, c) niewymagalnych zobowiązań z tytułu poręczeń i gwarancji udzielonych przez Skarb Państwa, 2) kwotę niewymagalnych zobowiązań z tytułu poręczeń i gwarancji udzielonych przez jednostki sektora finansów publicznych - według stanu na koniec roku budżetowego. Ustawa z 27.08.2009 o finansach publicznych

40 Art. 72. 1. Państwowy dług publiczny obejmuje zobowiązania sektora finansów publicznych z następujących tytułów: 1) wyemitowanych papierów wartościowych opiewających na wierzytelności pieniężne; 2) zaciągniętych kredytów i pożyczek; 3) przyjętych depozytów; 4) wymagalnych zobowiązań: a) wynikających z odrębnych ustaw oraz prawomocnych orzeczeń sądów lub ostatecznych decyzji administracyjnych, b) uznanych za bezsporne przez właściwą jednostkę sektora finansów publicznych będącą dłużnikiem. Ustawa z 27.08.2009 o finansach publicznych

41 Art. 73. 1. Państwowy dług publiczny oblicza się jako wartość nominalną zobowiązań jednostek sektora finansów publicznych po wyeliminowaniu wzajemnych zobowiązań między jednostkami tego sektora. 2. Przez wartość nominalną zobowiązania rozumie się wartość nominalną: 1) wyemitowanych papierów wartościowych; 2) zaciągniętej pożyczki, kredytu lub innego zobowiązania, to jest kwotę świadczenia głównego, należną do zapłaty w dniu wymagalności zobowiązania. 3. Wartość nominalna zobowiązań indeksowanych lub kapitalizowanych odpowiada początkowej wartości nominalnej z uwzględnieniem przyrostu kapitału, wynikającego z indeksacji lub kapitalizacji, naliczonego na koniec okresu sprawozdawczego. Ustawa z 27.08.2009 o finansach publicznych

42 Art. 74. 1. Minister Finansów sprawuje kontrolę nad sektorem finansów publicznych w zakresie przestrzegania zasady stanowiącej, że państwowy dług publiczny nie może przekroczyć 60 % wartości rocznego produktu krajowego brutto. 2. Minister Finansów sprawuje kontrolę nad stanem długu Skarbu Państwa w celu zapewnienia przestrzegania zasady, o której mowa w ust. 1. 3. Minister Finansów sprawuje kontrolę, o której mowa w ust. 1 i 2, w szczególności przez sprawdzanie realizacji obowiązków wynikających z art. 86 (procedury ostrożnościowe – JŁ). 4. Minister Finansów, w związku ze sprawowaną kontrolą, o której mowa w ust. 1 i 2, ma prawo żądania od jednostek sektora finansów publicznych dodatkowych informacji o bieżącym i prognozowanym zadłużeniu tych jednostek oraz o strukturze zadłużenia. 5. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowej realizacji obowiązków wynikających z art. 86 Minister Finansów informuje o nieprawidłowościach organy nadzoru nad działalnością jednostek sektora finansów publicznych. Ustawa z 27.08.2009 o finansach publicznych

43 Art. 75. 1. Minister Finansów opracowuje czteroletnią strategię zarządzania długiem Skarbu Państwa oraz oddziaływania na państwowy dług publiczny, uwzględniając w szczególności: 1) uwarunkowania zarządzania długiem związane ze stabilnością makroekonomiczną gospodarki; 2) analizę poziomu państwowego długu publicznego; 3) prognozy poziomu państwowego długu publicznego i długu Skarbu Państwa; 4) prognozy kosztów obsługi długu Skarbu Państwa; 5) kształtowanie struktury zadłużenia; 6) prognozy i analizę niewymagalnych zobowiązań z tytułu poręczeń i gwarancji Skarbu Państwa. 2. Dokument, o którym mowa w ust. 1, Minister Finansów przedstawia Radzie Ministrów do zatwierdzenia. 3. Rada Ministrów po zatwierdzeniu dokumentu, o którym mowa w ust. 1, przedstawia go Sejmowi wraz z uzasadnieniem projektu ustawy budżetowej. Ustawa z 27.08.2009 o finansach publicznych

44 Art. 76. Przez potrzeby pożyczkowe budżetu państwa rozumie się zapotrzebowanie na środki finansowe niezbędne do sfinansowania: 1) deficytu: a) budżetu państwa, b) budżetu środków europejskich; 2) rozchodów budżetu państwa. Ustawa z 27.08.2009 o finansach publicznych

45 PROCEDURY OSTROŻNOŚCIOWE Art. 86. 1. W przypadku, gdy wartość relacji kwoty państwowego długu publicznego do produktu krajowego brutto, o której mowa w art. 38 pkt 1 lit. a, ogłoszonej zgodnie z art. 38: 1) jest większa od 50 %, a nie większa od 55 %, to na kolejny rok Rada Ministrów uchwala projekt ustawy budżetowej, w którym relacja deficytu budżetu państwa do dochodów budżetu państwa nie może być wyższa niż relacja deficytu budżetu państwa do dochodów budżetu państwa z roku bieżącego wynikająca z ustawy budżetowej;

46 Próg pierwszy: 50% Jeśli PDP > 50% PKB, a ≤ 55% PKB 2010 = 53,2% 2011 - w maju informacja o przekroczeniu progu w 2010 2012: w budżecie państwa deficyt/dochody (2012) ≤ deficyt/dochody (2011)

47 2) jest większa od 55 %, a mniejsza od 60 %, to: a) na kolejny rok Rada Ministrów uchwala projekt ustawy budżetowej, w którym: – nie przewiduje się deficytu budżetu państwa lub przyjmuje się poziom różnicy dochodów i wydatków budżetu państwa, zapewniający, że relacja długu Skarbu Państwa do produktu krajowego brutto przewidywana na koniec roku budżetowego, którego dotyczy projekt ustawy, będzie niższa od relacji, o której mowa w art. 38 pkt 1 lit. b, ogłoszonej zgodnie z art. 38, (dług Skarbu Państwa do PKB – JŁ) – nie przewiduje się wzrostu wynagrodzeń pracowników państwowej sfery budżetowej, w tym pracowników jednostek, o których mowa w art. 139 ust. 2, (17 Świętych Krów – JŁ) – waloryzacja rent i emerytur nie może przekroczyć poziomu odpowiadającego wzrostowi cen towarów i usług konsumpcyjnych, ogłoszonego przez Główny Urząd Statystyczny za poprzedni rok budżetowy, – wprowadza się zakaz udzielania pożyczek i kredytów z budżetu państwa z wyjątkiem rat kredytów i pożyczek udzielonych w latach poprzednich, – nie przewiduje się wzrostu wydatków w jednostkach, o których mowa w art. 139 ust. 2, na poziomie wyższym niż w administracji rządowej, b) Rada Ministrów dokonuje przeglądu wydatków budżetu państwa finansowanych środkami pochodzącymi z kredytów zagranicznych oraz przeglądu programów wieloletnich, c) Rada Ministrów przedstawia Sejmowi program sanacyjny mający na celu obniżenie relacji, o której mowa w art. 38 pkt 1 lit. a, (państwowy dług publiczny do PKB – JŁ) PROCEDURY OSTROŻNOŚCIOWE

48 2) jest większa od 55 %, a mniejsza od 60 %, to: d) wydatki budżetu jednostki samorządu terytorialnego określone w uchwale budżetowej na kolejny rok mogą być wyższe niż dochody tego budżetu powiększone o nadwyżkę budżetową z lat ubiegłych i wolne środki, jedynie o kwotę związaną z realizacją zadań ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 3;, e) Rada Ministrów dokonuje przeglądu obowiązujących przepisów w celu przedstawienia propozycji rozwiązań prawnych mających wpływ na poziom dochodów budżetu państwa, w tym dotyczących stosowania stawek podatku od towarów i usług, f) Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych otrzymuje dotację celową z budżetu państwa na realizację zadania, o którym mowa w art. 26a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 214, poz. 1407, Nr 217, poz. 1427 i Nr 226, poz. 1475), w wysokości do 30 % środków zaplanowanych na realizację tego zadania na dany rok,art. 26a g) organy administracji rządowej mogą zaciągać nowe zobowiązania na przygotowanie inwestycji, jeżeli mają zapewnione finansowanie z udziałem środków publicznych, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, na maksymalnym dopuszczalnym poziomie, określonym w przepisach lub procedurach dotyczących danego rodzaju inwestycji, nie mniejszym niż 50 % całości kosztów, z tym że ograniczenia te nie dotyczą: – odbudowy lub przebudowy dróg krajowych w celu usunięcia zagrożenia naruszenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, – inwestycji, o których mowa w art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. (Dz. U. Nr 123, poz. 835 i Nr 148, poz. 993),art. 37 ust. 1 – przygotowania, wdrożenia, budowy lub eksploatacji systemów elektronicznego poboru opłat, o których mowa w art. 13i ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115, z późn. zm.),art. 13i – zobowiązania z tytułu odszkodowań za nieruchomości przejęte w trybie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 i Nr 199, poz. 1227 oraz z 2009 r. Nr 72, poz. 620);ustawy PROCEDURY OSTROŻNOŚCIOWE

49 Próg drugi: 55% Jeśli PDP > 55% PKB, a < 60% PKB 2011 = 57% 2012 - w maju informacja o przekroczeniu progu w 2011 2013: a/ uchwala się budżet państwa bez deficytu lub b/ w budżecie państwa deficyt taki, aby Dług SP / PKB (2013) < Dług SP / PKB (2012) c/ zamrożenie płac w sferze budżetowej d/ waloryzacja rent i emerytur tylko wskaźnikiem inflacji e/ Rada Ministrów przedstawia Sejmowi program sanacyjny mający na celu obniżenie relacji PDP/PKB

50 3) jest równa lub większa od 60 %, to: a) stosuje się odpowiednio postanowienia pkt 2 lit. a i b, b oraz e-g, b) Rada Ministrów, najpóźniej w terminie miesiąca od dnia ogłoszenia relacji, o której mowa w art. 38 pkt 1 lit. a, przedstawia Sejmowi program sanacyjny mający na celu ograniczenie tej relacji do poziomu poniżej 60 %, c) wydatki budżetu jednostki samorządu terytorialnego określone w uchwale budżetowej na kolejny rok nie mogą być wyższe niż dochody tego budżetu, d) poczynając od siódmego dnia po dniu ogłoszenia relacji, o której mowa w art. 38 pkt 1 lit. a, jednostki sektora finansów publicznych nie mogą udzielać nowych poręczeń i gwarancji. PROCEDURY OSTROŻNOŚCIOWE

51 Próg trzeci: 60% Jeśli PDP > 60% PKB 2012 = 62% 2013 - w maju informacja o przekroczeniu progu w 2012 2014: a/ uchwala się budżet państwa bez deficytu lub b/ w budżecie państwa deficyt taki, aby Dług SP / PKB (2014) < Dług SP / PKB (2013) c/ w budżetach JST: WYDATKI ≤ DOCHODY d/ zamrożenie płac w sferze budżetowej e/ waloryzacja rent i emerytur wskaźnikiem inflacji f/ Rada Ministrów przedstawia Sejmowi program sanacyjny mający na celu obniżenie relacji PDP/PKB

52 Art. 88. Przepisów art. 86 i art. 87 nie stosuje się w przypadku wprowadzenia: 1) stanu wojennego; 2) stanu wyjątkowego na całym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 3) stanu klęski żywiołowej na całym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. PROCEDURY OSTROŻNOŚCIOWE

53

54

55

56 Deficyt budżetu państwa w 2012: 35 mld zł Budżet na 2013 Deficyt b.p.:35 mld zł Nadwyżka środków europejskich: 6 mld zł SALDO:-29 mld zł

57

58 Wpływ zmian kursu złotego na wielkość długu Skarbu Państwa (mld zł)

59 Struktura walutowa zadłużenia Skarbu Państwa

60

61 Od 2010 - prognoza

62 Wyszczególnienie 200020012002200320042005200620072008 Dynamika produktu krajowego brutto (ceny stałe)4,31,22,43,95,33,66,26,84,9 Relacja dochodów SFP do PKB36,537,136,738,6 39,139,641,640,4 Relacja wydatków SFP do PKB39,342,042,543,843,241,7 41,542,0 Relacja deficytu budżetu państwa do PKB-2,0-4,2-4,9-4,4-3,8-2,8-2,4-1,4-1,9 Relacja deficytu sektora general government* do PKB-3,0-5,1-5,0-6,3-5,7-4,3-3,9-1,9-3,9 Relacja zadłużenia sektora general government* do PKB36,837,642,247,145,747,147,744,847,1 Wybrane mierniki sektora finansów publicznych w Polsce (w %) *General government – sektor instytucji rządowych i samorządowych (zgodnie z ESA ’95) Źródło: GUS, http://www.stat.gov.pl/gus/5207_PLK_HTML.htm; Ministerstwo Finansów, http://mf.gov.pl/dokument.php?const=5&dzial=590&id=69178http://www.stat.gov.pl/gus/5207_PLK_HTML.htmhttp://mf.gov.pl/dokument.php?const=5&dzial=590&id=69178

63

64 Zadłużenie SFP w Polsce – prognoza wg Strategii zarządzania długiem

65 ZADŁUŻENIE SEKTORA FINANSÓW PUBLICZNYCH PO KONSOLIDACJI WyszczególnienieIX.2009 (mld zł) Struktura (%) wg miejsca emisji wg kryterium rezydenta Dług SFP ogółem660100,0% Krajowy48673,6%63,6% Zagraniczny17426,4%36,4%

66 Struktura zadłużenia sektora finansów publicznych, stan na koniec roku (mln zł) RokDług razemkrajowyzagraniczny Tempo narastania długu 2001302 091202 85499 237- 2002352 362243 279109 08417% 2003408 271279 716128 55616% 2004431 434318 648112 7866% 2005466 591339 563127 0278% 2006506 264377 376128 8879% 2007527 442403 299124 1434% 2008597 764443 630154 13413% 2009669 876493 817176 05912% 2010*746 126544 026202 10011% * na 30-09-2010

67 Zadłużenie POLSKI w relacji do PKB Wyszczególnienie/ rok 19992000200120022003200420052006200720082009 Dług Skarbu Państwa 39,7%35,8%36,4%40,6%44,9%43,6%44,8%45,1%42,6%44,7%47,0% Państwowy dług publiczny 41,1%37,7%38,8%43,6%48,4%46,7%47,5%47,8%44,8%46,9%49,9% Dług sektora General Government* 39,6%36,8%37,6%42,2%47,1%45,7%47,1%47,7%45,0%47,1%50,9%

68 m/WskaźnikOpis Inflacja wg HICP (ang. Harmonised Index of Consumer Prices) Poziom inflacji danego państwa w ciągu roku poprzedzającego badanie nie może przekraczać 1,5 pkt. procentowego inflacji trzech państw Unii Europejskiej o najbardziej stabilnym poziomie cen. Inflację tę mierzy się wskaźnikiem HICP, nie zaś CPIinflacjiUnii EuropejskiejHICP CPI Sytuacja fiskalna Państwo członkowskie nie może być objęte procedurą nadmiernego deficytu (EDP), która związana jest z przekroczeniem wskaźników odnoszących się do sektora instytucji rządowych i samorządowych (ang. general government). Wskaźniki te wynoszą 3% PKB w odniesieniu do deficytu oraz 60% PKB w odniesieniu do zadłużeniaprocedurą nadmiernego deficytuang.PKB Kurs walutowy Państwa członkowskie zobowiązane są do uczestnictwa w europejskim mechanizmie kursowym przez minimum dwa lata, bez poważnych napięć. Ocena pomyślności pozostawania w mechanizmie wydawana jest przez Europejski Bank Centralny. W okresie przebywania w ERM II zakazana jest samowolna dewaluacja waluty krajowej względem euro. Obecnie maksymalne dopuszczalne pasmo wahań kursowych wynosi +/- 15% odchylenia względem wyznaczonego kursu centralnegoeuropejskim mechanizmie kursowymEuropejski Bank Centralnydewaluacja walutyeuro Średnia długoterminowa stopa procentowa w ostatnich 12 miesiącach W ciągu roku przed badaniem średnia nominalna długoterminowa stopa procentowa nie może przekraczać stopy procentowej wspomnianych państw o więcej niż 2 pkt. procentowe. Przy ocenie brane są pod uwagę obligacje skarboweobligacje skarbowe Kryteria konwergencji – wprowadzone Traktatem o Unii Europejskiej (tzw. Traktat z Maastricht, 1992)

69 KRYTERIA KONWERGENCJI Kryterium stabilności cen Wartość referencyjną stanowi średnia wyliczona na podstawie koszyka trzech krajów z najniższą inflacją powiększona o 1,5 pkt proc. Polska spełniała kryterium inflacji HICP do stycznia 2008 r. Od lutego do września 2008 r. wskaźnik dla Polski był na granicy spełnienia kryterium, a od października do grudnia 2008 r. przekraczał kryterium o 0,1-0,2 pkt proc. Tym samym Polska na koniec 2008 r. nie spełniała kryterium inflacyjnego.

70 KRYTERIA KONWERGENCJI Kryterium długoterminowej stopy procentowej Wartość referencyjną stanowi średnia rentowność długoterminowych obligacji skarbowych lub porównywalnych papierów wartościowych, o zbliżonym do dziesięcioletniego terminie wykupu, których rynek jest wystarczająco płynny, w trzech krajach o najniższej inflacji, powiększona o 2 pkt proc. Od listopada 2005 r. Polska nieprzerwanie spełnia kryterium długoterminowej stopy procentowej.

71 KRYTERIA KONWERGENCJI Kryterium fiskalne - deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych. W związku ze znacznym obniżeniem deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych poniżej 3% PKB w 2007 r. i perspektywami jego dalszej stabilizacji w kolejnych latach Rada ECOFIN zdecydowała w lipcu 2008 r. o zakończeniu procedur nadmiernego deficytu wobec Polski. W 2008 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych wyniósł 3,9% PKB (1,9% w 2007 r.), czyli powyżej wartości referencyjnej wynoszącej 3% PKB.

72 KRYTERIA KONWERGENCJI Kryterium fiskalne - dług sektora instytucji rządowych i samorządowych. Poziom długu sektora instytucji rządowych i samorządowych pozostaje na stabilnym i bezpiecznym poziomie, znacznie poniżej wartości referencyjnej 60% PKB. W 2008 r. relacja długu do PKB wyniosła 47,1%.

73 KRYTERIA KONWERGENCJI Kryterium kursu walutowego. Przez okres co najmniej 2 lat wahania kursu waluty krajowej muszą mieścić się w normalnym przedziale wahań wokół kursu centralnego, wyznaczonym przez Europejski Mechanizm Kursowy ERM II. Polska nie spełnia tego kryterium w związku z faktem, iż złoty nie został jeszcze objęty mechanizmem ERM II.

74 m/WskaźnikOpis Inflacja wg HICP (ang. Harmonised Index of Consumer Prices) 2,6% – równa wartości referencyjnej Sytuacja fiskalna Polska objęta jest procedurą nadmiernego deficytu (ang. excessive deficit procedure, EDP) ze względu na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych (ang. general government) powyżej 3% PKB. W 2009 deficyt wyniósł 7,2% PKB, a dług publiczny 50,9% PKB. Deficyt w 2010 szacowany jest na 7,9% PKB a dług na 55,5% PKB.procedurą nadmiernego deficytudeficytdług publiczny Kurs walutowyPolska nie uczestniczy w mechanizmie ERM IImechanizmie ERM II Średnia długoterminowa stopa procentowa w ostatnich 12 miesiącach 5,8% – o 0,6 pkt. proc. wyższa od wartości referencyjnej Kryteria konwergencji: Polska, marzec 2011

75 m/WskaźnikOpis Inflacja wg HICP (ang. Harmonised Index of Consumer Prices) 3,8% – o 0,7 pkt. proc. wyższa od wartości referencyjnej równej 3,1% Sytuacja fiskalna Polska objęta jest procedurą nadmiernego deficytu (ang. excessive deficit procedure, EDP) ze względu na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych (ang. general government) powyżej 3% PKB. W 2010 deficyt wyniósł 7,8% PKB, a dług publiczny 54,9% PKB. Deficyt w 2011 szacowany jest na 5,6% PKB a dług na 56,7% PKBprocedurą nadmiernego deficytudeficytdług publiczny Kurs walutowyPolska nie uczestniczy w mechanizmie ERM IImechanizmie ERM II Średnia długoterminowa stopa procentowa w ostatnich 12 miesiącach 6,0% – o 1,7 pkt. proc. niższa od wartości referencyjnej równej 7,7% Kryteria konwergencji: Polska, listopad 2011

76 Polska mogła (prawie) wejść do strefy EURO Na koniec 2007 r. Polska wypełniała kryteria konwergencji odnośnie poziomu: 1.długoterminowej nominalnej stopy procentowej, 2.inflacji HICP, 3.długu sektora instytucji rządowych i samorządowych w relacji do PKB, 4.deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych (general government) w relacji do PKB.

77 Polska nie mogła wejść do strefy EURO Na koniec 2008 r. Polska wypełniała kryteria konwergencji odnośnie poziomu: 1.długoterminowej nominalnej stopy procentowej 2.długu sektora instytucji rządowych i samorządowych (general government) w relacji do PKB.

78 DEFICYT BUDŻETU PAŃSTWA (art.98) 1.Różnica między dochodami a wydatkami budżetu państwa stanowi odpowiednio nadwyżkę budżetu państwa lub deficyt budżetu państwa. 2. Deficyt budżetu państwa oraz inne pożyczkowe potrzeby budżetu państwa mogą być pokryte przychodami pochodzącymi z: 1) sprzedaży skarbowych papierów wartościowych na rynku krajowym i zagranicznym; 2) kredytów zaciąganych w bankach krajowych i zagranicznych; 3) pożyczek; 4) prywatyzacji majątku Skarbu Państwa; 5) nadwyżki budżetu państwa z lat ubiegłych.

79 Cel strategiczny polityki budżetowej na lata 2010 - 2012 niedopuszczenie do przekroczenia przez państwowy dług publiczny progu 55% w relacji do PKB. z wyliczeń Ministerstwa Finansów wynika, że ten cel będzie można osiągnąć finansując w latach 2009-2011 deficyt kwotą ponad 35 mld zł pochodzącą z prywatyzacji majątku Skarbu Państwa

80 Źródło: GUS, Dług wyniósł 55,0 % PKB

81

82

83

84

85

86

87


Pobierz ppt "DŁUG PUBLICZNY Czy poziom zadłużenia Polski jest bezpieczny? Dr Jan Łopato Instytut Polityki Społecznej Uniwersytet Warszawski Wykład 2011/2012 PODYPLOMOWE."

Podobne prezentacje


Reklamy Google