Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Matematyka i nasz język ojczysty Opracowanie: Anna Wiadrowska klasa 5a.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Matematyka i nasz język ojczysty Opracowanie: Anna Wiadrowska klasa 5a."— Zapis prezentacji:

1 Matematyka i nasz język ojczysty Opracowanie: Anna Wiadrowska klasa 5a

2 Liczebnik Liczebnik - część mowy określająca liczbę, ilość, liczebność, wielokrotność, lub kolejność. Łączy się z rzeczownikiem, określający go.

3 Liczebniki dzielimy na: - główne- jeden, dwa, trzy, dziesięć, tysiąc, milion … -porządkowe- pierwszy, setny, tysięczny -ułamkowe- ćwierć, pół, półtora, jedna druga … -zbiorowe- dwoje, troje, sześcioro … -mnożone- podwójny, potrójny, poczwórny -nieokreślone- niewiele, kilka,, wiele, dużo … -wielorakie- dwojaki, trojaki -wielokrotne- trzykroć, dwakroć -wielowyrazowe- dwadzieścia, sto dwadzieścia …

4 Liczebniki zbiorowe łączą się z rzeczownikami: - mającymi tylko liczbę mnogą np. troje skrzypiec, - oznaczającymi osoby różnej płci np. dwoje ludzi, - nazywającymi osoby niedorosłe np. czworo dzieci, - „oko” i „ucho” w znaczeniu narządów ludzkich np. dwoje uszu,

5 Do liczebników zalicza się jeszcze: - liczebniki przysłówkowe określone także jako przysłówki liczebnikowe, tworzone od liczebników głównych np. po pięć, ułamkowych np. po połowie, wielokrotnych np.dwukrotnie, - liczebniki zbiorowe np. dwoje, pięcioro, - rzeczowniki odliczebnikowe, - liczebniki zaimkowe, - zaimki liczebne,

6 Tworzenie liczebników głównych Liczebniki główne dzielą się na jednowyrazowe (proste) i wielowyrazowe ( złożone). Wśród prostych wyróżnić można: - podstawowe (pierwotne), nie pochodzące od innych liczebników np. jeden, oba, sto, milion, - pochodne np. dwanaście, trzydzieści, czterysta, miliard,

7 Do liczebników podstawowych zaliczamy: - liczebniki 0-9, - liczebniki oba, - potęgi (pierwsza, druga, trzecia) liczby 10: dziesięć, sto, tysiąc, - potęgi liczby milion: milion, bilion, trylion (ew. dalsze), - liczebniki zaimkowe główne: kilka, parę, wiele (kilka i parę są synonimami, przy czym parę jest bardziej potoczne), do grupy tej zbliżają się też liczebniki zaimkowe pytająco- względny ile i wskazujący tyle.

8 Do liczebników pochodnych zaliczamy: - liczebnik obydwa używany obok równoznacznego oba, - liczebniki 11-19, - liczebniki oznaczające pełne dziesiątki: 20, 30,..., 90, - liczebniki oznaczające pełne setki: 200, 300,..., 900, - liczebnik miliard czyli tysiąc milionów (ew. biliard i dalsze), - pochodny liczebnik zaimkowy ileś.

9 To zestawienia liczebników połączonych bez pomocy innych wyrazów: dwadzieścia dwa (22), sto piętnaście (115), dziewięćset siedemdziesiąt osiem (978), tysiąc pięćset dwadzieścia trzy (1523). Użycie spójnika „i” jest błędem, z wyjątkiem utartego wyrażenia baśnie z tysiąca i jednej nocy. Używa się także połączeń z liczebnikiem nieokreślonym na ostatnim miejscu, np. dwadzieścia kilka, sto pięćdziesiąt parę. Liczebniki wielowyrazowe

10 Odmianą liczebników wielowyrazowych rządzą następujące zasady: - mogą ( nie muszą) pozostać nieodmienne liczebniki oznaczające setki, tysiące, miliony itd. - zawsze odmienne są jednak mnożne wraz z określanym liczebnikiem np. o czterech tysiącach pięciuset sześćdziesięciu siedmiu skargach, - nie podlega odmianie jeden np. dwudziestu jeden mężczyzn, brakuje stu dwudziestu jeden książek.

11 Tworzenie liczebników ułamkowych Używane dziś formy proste to pół, połowa lub połówka (1/2), ćwierć lub ćwiartka (1/4) i półtora, półtorej (1 ½). Najczęściej używa się nieodmiennej dziś formy pół. Rzadsze połowa i połówka oraz ćwiartka mają nieco inny odcień znaczeniowy: podkreślają odrębność części jako niezależnego elementu.

12 pół połowa połówka ćwierć ćwiartka

13 Tylko pół tworzy ułamki mieszane: dwa i pół, trzy i pół itd.. Nie używa się wyrażenia jeden i pół, w tym znaczeniu występuje tylko półtora.

14 Wszystkie ułamki (także 1/2 i1/4) mogą być wyrażone przez formy złożone używane w rodzaju żeńskim. Licznik ułamka ma postać liczebnika głównego, mianownik ułamka – liczebnika porządkowego. Obowiązują przy tym zwykłe zasady składni liczebników: - licznik „jedna” wymaga liczby pojedynczej np. jedna pierwsza (1/1), jedna druga (1/2), - licznik „dwie, trzy, cztery” wymagają mianownika liczby mnogiej np. dwie trzecie (2/3), - większe liczniki (aż do dwadzieścia jeden ) wymagają liczby mnogiej np. pięć siódmych (5/7).

15 Użycie rodzaju żeńskiego tłumaczy się tym, że złożone liczebniki ułamkowe były pierwotnie przydawkami określającymi żeński rzeczownik część. Odmienne są obie części np. bez dwóch trzecich, z pięcioma siódmymi. Ułamki jedna pierwsza, jedna druga używane są tylko w matematyce. W normalnym języku jedna pierwsza do całość, a jedna druga to pół lub rzadziej połowa.

16 Jeżeli ułamek zawiera część całkowitą, łączy się ją z częścią ułamkową spójnikiem „i” np. dwa i trzy czwarte (2 3/4), pięć i jedna druga lub pięć i pół (5 1/2). Odmianie podlegają wszystkie elementy np. bez dwóch i trzech czwartych, z pięcioma i pół (oczywiście pół jak zwykłe pozostaje nieodmienne).

17 Ułamki dziesiętne W zapisie ułamków dziesiętnych stosuje się przecinek, nie kropkę: 0,5 czyta się zero przecinek pięć lub pięć dziesiątych. Inne przykłady: 0,24 – zero przecinek dwadzieścia cztery lub dwadzieścia cztery setne, 0,033 – zero przecinek zero trzydzieści trzy lub trzydzieści trzy tysięczne, 2,15 – dwa przecinek piętnaście lub dwa i piętnaście setnych. Kropka w języku polskim jest natomiast (nie zalecanym) separatorem używanym w zapisie dużych liczebników co 3 pozycje (mimo że jest to zupełnie nielogiczne) np ,12 – milion trzysta pięćdziesiąt siedem tysięcy osiemset dziewięćdziesiąt jeden i dwanaście setnych. Możliwe (i zalecane) jest również użycie odstępu (spacji) w tej samej funkcji ( ,12)

18 Tworzenie liczebników wielokrotnych Liczebniki wielokrotne mogą być tworzone od dowolnego jednowyrazowego liczebnika głównego poprzez dodanie przyrostka –krotny np.: jednokrotny, trzykrotny, stukrotny, dwudziestokrotny, wielokrotny

19 Tworzenie liczebników mnożnych O ile liczebniki wielokrotne oznaczają w zasadzie powtarzalność w czasie, o tyle liczebniki mnożne oznaczają ilość kopii przedmiotu w większy stopień nasilenia czynności. Zatem dwukrotny to zachodzący dwa razy, natomiast podwójny to występujący w dwóch egzemplarzach lub dwa razy taki ( tak duży, tak silny itp..).

20 Tworzenie liczebników porządkowych Wyrażają pozycję danego przedmiotu w szeregu uporządkowanym w zapisie cyfrowym dla wyrażenia liczebnika porządkowego używa się kropki np. 32. – trzydziesty drugi.

21 Dziękuję za uwagę. Anna Wiadrowska klasa 5a


Pobierz ppt "Matematyka i nasz język ojczysty Opracowanie: Anna Wiadrowska klasa 5a."

Podobne prezentacje


Reklamy Google