Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Ustawa.  to akt prawa powszechnie obowiązującego,  akt normatywny, a więc zawierający normy abstrakcyjne i generalne,  uchwalany w szczególnym trybie.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Ustawa.  to akt prawa powszechnie obowiązującego,  akt normatywny, a więc zawierający normy abstrakcyjne i generalne,  uchwalany w szczególnym trybie."— Zapis prezentacji:

1 Ustawa

2  to akt prawa powszechnie obowiązującego,  akt normatywny, a więc zawierający normy abstrakcyjne i generalne,  uchwalany w szczególnym trybie

3

4  Ustawa nie musi czerpać upoważnienia z żadnego innego aktu normatywnego.  Odesłania do ustawy w przepisach konstytucyjnych to zobowiązanie ustawodawcy do ich uregulowania, a nie przesłanka dopuszczalności uchwalenia ustawy.

5  Prymat ustawy, czyli najwyższa po konstytucji moc prawna  według J.J. Rousseau:  ustawa jako wyraz woli powszechnej  rozporządzenie jako wyraz woli partykularnej

6  ustawa z jednej strony musi być zgodna z konstytucją, a z drugiej strony stanowi punkt odniesienia dla aktów podustawowych  ustawa może być zmieniania, uchylana lub zawieszana przez inną normę ustawową, a nigdy przez normę niższego rzędu

7  ustawa może zmieniać, uchylać lub zawieszać każdą inną normę prawa wewnętrznego  wydawanie innych aktów normatywnych o mocy powszechnie obowiązującej może się odbywać tylko na podstawie szczególnego upoważnienie zawartego w ustawie i w celu jej wykonania (art. 92 ust. 1)

8  prymat ustawy nie ma charakteru bezwzględnego, ponieważ w razie kolizji z ustawami pierwszeństwo przed nimi mają umowy międzynarodowe ratyfikowane w trybie kwalifikowanym czyli za zgodą ustawy (referendum) oraz akty prawa wtórnego UE

9  ustawa jest aktem parlamentu  art. 10 i 95 ust. 1 Konstytucja ustanawia domniemanie kompetencyjne dla obu ciał parlamentu do wykonywania funkcji ustawodawczej,  Sejm i Senat nie muszą legitymować się posiadaniem dalszych podstaw konstytucyjnych

10  jedynie ustawa powołana jest bezpośrednio do rozwijania postawień Konstytucji,  wyłączność Sejmu i Senatu a kompetencja prezydenta do wydawania rozporządzeń z mocą ustawy

11  Konstytucja z 1997r. nie przyjęła koncepcji tzw. ustawodawstwa delegowanego.  Propozycje wprowadzenia do systemu źródeł prawa nowego aktu o mocy ustawy (rozporządzenie o mocy ustawy) powołane wyłącznie do implementacji aktów prawa UE.

12  ustawa jest aktem parlamentu  wykluczenie możliwości stanowienia ustaw w referendum,  w uchwaleniu ustawy muszą brać udział obie izby – Sejm i Senat

13  zasada dwuizbowości nierównoprawnej  wyjątek - ustawa o zmianie konstytucji, którą w myśl art. 235 obie izby muszą przyjąć w jednakowym brzmieniu

14  postępowanie ustawodawcze zawsze rozpoczyna się w Sejmie, a nie w Senacie  Sejm może (poza wyjątkiem powyższym) bezwzględną większością głosów odrzucić poprawkę Senatu lub jego wniosek o odrzucenie ustawy w całości

15  prace Senatu poddane są ścisłym ramom czasowym – w odniesieniu do ustaw zwykłych termin na zajęcie stanowiska przez Senat wynosi 30 dni, w przypadku ustawy budżetowej 20 dni, ustaw pilnych – 14 dni  jeżeli w tych terminach Senat nie zajmie stanowiska oznacza to, że przyjął ustawę w brzmieniu nadanym jej przez Sejm

16  Procedura zapewnia konieczną złożoność czynności ustawodawczych, tak by w treści ustawy najpełniej ujawniła się wola zbiorowego podmiotu suwerenności;  zasada trzech czytań ustawy;  Wymóg konsultowania projektu ustawy

17  ogólny charakter ustawy  wyjątek stanowi ustawa budżetowa będąca szczegółowym planem dochodów i wydatków państwa

18  nie jest to cecha uniwersalna ustawy, ale charakterystyczna dla Konstytucji RP;  Konstytucja nie różnicuje mocy obowiązującej ustaw ani z punktu widzenia podmiotu uchwalającego ani ze względu na tryb ich wydawania,

19  Konstytucja nie wyróżnia tzw. ustaw referendalnych - uchwalonych w referendum ani ustaw organicznych (pośrednich między konstytucją a ustawami zwykłymi)

20  Konstytucja nie określa treści ustawy,  Ustawa może regulować wszelkie materie, byle zachować normatywny charakter jej postanowień, zgodny z Konstytucją i umowami międzynarodowymi, w tym prawem UE (traktatami) określającymi zakres kompetencji wyłącznych UE, a więc wyłączonych z zakresu kompetencji ustawodawczej polskiego parlamentu;

21  wyjątek od zasady nieograniczonej treści ustawy – materie zastrzeżone dla regulaminu Sejmu i Senatu (art. 112, 61 ust. 4, 123 ust. 2 Konstytucji )  materie zastrzeżone dla Regulaminu ZN (art. 114 ust. 2)

22  nieograniczoność treści ustawy zdaniem doktryny oznacza, że:  a. ustawa może regulować każde zagadnienie, jeżeli nie zakazuje tego konstytucja  b. powinna regulować sprawę, którą wyraźnie nakazuje uregulować konstytucja

23  c. powinna regulować sprawę, która wcześniej była regulowana ustawą zgodnie z zasadą, że norma ustawowa może być zmieniana lub uchwalona przez inną normę ustawową  d. powinna regulować sprawy wyraźnie zastrzeżone dla ustawy – zasada wyłączności ustawy

24  wyłączność ustawy obejmuje:  a. budżet (ustawa budżetowa)  b. status jednostki w państwie, zwłaszcza kwestie ograniczeń praw i wolności  c. podstawowe kompetencje, zasady organizacji i funkcjonowania organów władzy publicznej

25  Zmiana w pojmowaniu zasady wyłączności ustawy  Problem swobody ustawodawcy w regulowaniu kwestii tylko podstawowych i odsyłania pozostałych do unormowania w rozporządzeniu.

26  w niektórych dziedzinach, np. prawo karne czy prawo podatkowe ustawodawca musi sam uregulować niemal wszystkie szczegóły, a jedynie kwestie techniczne (niezasadnicze) odesłać do rozporządzenia – inaczej zasada zupełności ustawy

27  Art. 42 Konstytucji  Art. 217 Konstytucji

28  ustawa obowiązuje dopóty dopóki nie zostanie we właściwym trybie uchylona,  wyjątek tzw. ustawy epizodyczne, z góry określające czas swojego obowiązywania oraz ustawa budżetowa (zasada jednoroczności budżetu)

29 Umowa międzynarodowa

30  Dwie koncepcje:  Monizmu  Dualizmu

31  Zakłada, że istnieje jeden system prawny, którego źródłami są zarówno akty prawa międzynarodowego i prawa krajowego.  akty prawa międzynarodowego, w szczególności umowy międzynarodowe obowiązują w systemie prawa krajowego wprost bez potrzeby dodatkowych czynności i mają moc wyższą od aktów prawa krajowego;

32  Dla uznania obowiązywania norm prawa międzynarodowego w prawie krajowym konieczne jest dokonanie ich recepcji poprzez szczególny akt władzy państwowej;  koncepcja ta zakłada wyraźne rozgraniczenie prawa krajowego i międzynarodowego.

33  W dobie procesów integracyjnych obie koncepcje musiały ulec pewnej modyfikacji:  zwolennicy koncepcji monizmu dopuszczają możliwość konfliktu między oboma porządkami prawnymi,  zwolennicy dualizmu dopuszczają związki obu systemów prawnych

34  W praktyce państwa starają się godzić postulaty obu koncepcji – a więc kierują się zasadą przychylności względem prawa międzynarodowego, a z drugiej dostrzegają odrębności prawa międzynarodowego i krajowego.

35  Konstytucja RP nawiązuje do koncepcji monistycznej skoro „normy zawarte w ratyfikowanych umowach międzynarodowych stają się normami prawa wewnętrznego o charakterze powszechnie obowiązującym”.

36  Konstytucja RP jest pierwszą polską konstytucją, która reguluje wyraźnie miejsce prawa międzynarodowego w polskim porządku prawnym.  Wątpliwości na gruncie MK co do metody włączenia prawa międzynarodowego do prawa krajowego.

37  Na płaszczyźnie międzynarodowej każde państwo zobowiązane jest do przestrzegania norm prawa międzynarodowego powszechnego (w tym zwyczaju m.) oraz umów, których jest stroną;  państwo nie może powoływać się wobec innych państw na swój porządek prawny, także konstytucję, w celu uchylania się od zobowiązań, jakie nakłada na nie prawo międzynarodowe

38  Zasadę tę na grunt prawa polskiego przenosi art. 9 Konstytucji RP – formułuje on zasadę przychylności prawa polskiego wobec prawa międzynarodowego,  oznacza to, że obowiązkiem RP jest wypełnianie w dobrej wierze zobowiązań ciążących na RP jako podmiocie prawa międzynarodowego;

39  Przepis ten ma charakter uniwersalny – odnosi się do wszystkich źródeł prawa międzynarodowego,  natomiast kolejne przepisy Konstytucji z rozdziału III odnoszą się już tylko do umów międzynarodowych.

40  „Ustrojodawca konstytucyjny świadomie więc przyjął, że system prawa obowiązującego w Polsce będzie miał charakter wieloskładnikowy”.  Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11 V 2005, K 18/04 w sprawie konstytucyjności Traktatu Akcesyjnego do UE.

41  Wieloskładnikowość systemu prawnego lub multicentryczność - wielość „ośrodków decyzyjnych (co do stanowienia prawa i wyznaczania kierunków jego wykładni)  Przystąpienie do ETPCz  Akcesja do UE

42  umowy międzynarodowe  zwyczaj międzynarodowy  zasady ogólne prawa międzynarodowego  uchwały prawotwórcze organizacji międzynarodowych

43  Obowiązek przestrzegania prawa międzynarodowego obciąża wszystkie organy władzy publicznej RP, w tym organy stosujące prawo.

44  Normy prawa międzynarodowego wiążą bezpośrednio w krajowym porządku prawnym bez potrzeby wydawania dodatkowych aktów państwowych – wyjątki art. 91ust. 1  Sądy, mogą (a nawet powinny) powoływać się nie tylko na umowy międzynarodowe, ale także na zwyczaj i ogólne zasady prawa międzynarodowego jako podstawę swoich rozstrzygnięć indywidualnych.

45  Przestrzeganie prawa międzynarodowego to także poddanie się jurysdykcji organizacji i organów międzynarodowych, pod warunkiem, że RP uznała ich jurysdykcję.

46  Możliwe są tutaj trzy rozwiązania:  tj. ranga ustawowa zasad ogólnych (co należy definitywnie odrzucić)  nadustawowa  przyznanie im rangi norm konstytucyjnych

47  Powinny mieć one przynajmniej rangą ustawową.  Założenie przeciwne oznaczałoby, że możliwa byłaby ich zmiana w drodze ustawy lub przyznanie pierwszeństwa przed ustawą w drodze odpowiednich reguł kolizyjnych.

48  Konstytucja RP wprost reguluje w art. 87 jedynie miejsce umów międzynarodowych w polskim porządku prawnym  umowy międzynarodowe ratyfikowane stanowią źródła prawa powszechnie obowiązującego,  umowy nieratyfikowane (zwłaszcza umowy resortowe) to akty wewnętrznie obowiązujące.

49  Zgodnie z art. 91 ust. 1 umowy ratyfikowane po ich ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw stanowią część polskiego porządku prawnego i są stosowane bezpośrednio, chyba że dla ich stosowania konieczne jest wcześniejsze wydanie ustawy.

50  transformacja – polega na uchwaleniu normy prawa krajowego paralelnej co do treści do normy prawa międzynarodowego,  inkorporacja – polega na obowiązywaniu normy prawa międzynarodowego z mocy własnej (ex proprio vigore) bez przekształcania jej w normę prawa krajowego.

51  Konstytucja przyjmuje jako metodę włączenia do polskiego porządku prawnego:  transformację w odniesieniu do ratyfikowanych umów międzynarodowych  inkorporację w odniesieniu do zwyczaju międzynarodowego.

52  umowy ratyfikowane w trybie prostym, czyli samodzielnie przez Prezydenta  umowy ratyfikowane w trybie kwalifikowanym, czyli:  a. na podstawie zgody uprzednio wyrażonej w ustawie – art. 89  b. na podstawie zgody na ratyfikację wyrażonej w drodze referendum – art. 90

53  Uprzedniej zgody ustawy na ratyfikację wymagają umowy międzynarodowe, które dotyczą materii określonych w art. 89 Konstytucji.

54  Ratyfikacja przez Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowej i jej wypowiedzenie wymaga uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie, jeżeli umowa dotyczy:  1) pokoju, sojuszy, układów politycznych lub układów wojskowych,  2) wolności, praw lub obowiązków obywatelskich określonych w Konstytucji,  3) członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w organizacji międzynarodowej,  4) znacznego obciążenia państwa pod względem finansowym,  5) spraw uregulowanych w ustawie lub w których Konstytucja wymaga ustawy.

55  Droga ustawowa wyrażenia zgody  Droga referendalna wyrażania zgody

56  Rangę umów ratyfikowanych za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt. 2 Konstytucji („umowy dotyczące wolności, praw lub obowiązków obywatelskich określonych w Konstytucji”) mają także umowy (traktaty) dotyczące praw człowieka.

57  Zgodnie z przepisem przejściowym art. 241 Konstytucji umowy międzynarodowe ratyfikowane przez RP na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów konstytucyjnych i ogłoszone w Dzienniku Ustaw uznaje się za umowy ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie i stosuje się do nich przepisy art. 91 Konstytucji, jeżeli z treści umowy międzynarodowej wynika, że dotyczą one m.in. wolności, praw lub obowiązków obywatelskich.

58  Konstytucja nie wyodrębnia tej kategorii umów w sposób szczególny.  Mają pierwszeństwo przed ustawami, a tym bardziej przed aktami podustawowymi.  Nie mają nadrzędności wobec Konstytucji RP.

59  Oznacza związanie umową organów władzy publicznej i konieczność rozstrzygania bezpośrednio na podstawie postanowień umowy, chyba że są one zbyt ogólne, nieprecyzyjne i wymagają uprzedniego wydania ustawy.

60  Zasada bezpośredniego stosowania dotyczy zarówno umów międzynarodowych ratyfikowanych za zgodą, jak i bez zgody ustawy.

61  Umowy dotyczące praw człowieka:  funkcja zamykania luk w prawie  funkcja wzorca  funkcja impulsu

62  Funkcja wzorca - sąd krajowy orzekający w konkretnej sprawie może zastosować postanowienia umowy międzynarodowej, na przykład EKPCz jako podstawy swojego rozstrzygnięcia.

63  stosowanie samoistne (norma międzynarodowa jest wyłączną podstawą rozstrzygnięcia),  współstosowanie normy prawa międzynarodowego i prawa krajowego  „stosowanie kontrolne”, gdy sąd stwierdzi kolizje między normą prawa krajowego i międzynarodowego i odmawia zastosowania jednej z nich.

64 Zasada bezpośredniego stosowania umów międzynarodowych nie jest zasadą bezwzględną.  Przesłanki bezpośredniego stosowania umowy międzynarodowej przez organy stosujące prawo, zwłaszcza przez sądy, określa art. 91 ust. 1 Konstytucji.

65  Zasadniczo ocena samowykonalności umów międzynarodowych należy do sądów.  Warunek formalny – wymóg ratyfikacji umowy i jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw  Warunek materialny – wymóg kompletności normy umożliwiającej jej stosowanie, bez konieczności jej dodatkowej implementacji. 

66  Reguła kolizyjna – art. 91 ust. 2  umowy ratyfikowane w trybie prostym - mogą mieć pierwszeństwo tylko w stosunku do aktów podustawowych, znajdujących się w hierarchii źródeł prawa poniżej ustawy.  kolizja umowy międzynarodowej i Konstytucji – monopol TK

67  Art. 91. ust. 2 Konstytucji  „Umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową”.

68  Moc prawna tej kategorii umów jest niższa niż Konstytucji, ale zgodnie z regułą kolizyjną wyrażoną w art. 91 ust. 2 ma pierwszeństwo w razie kolizji przed ustawami.

69  Konstytucja nie rozstrzyga o skutkach zasady prymatu umów tego rodzaju,  nie określa, czy stosowanie przepisu ustawowego niezgodnego z umową tej kategorii jest jedynie zawieszone, czy też przepis ten jest nieważny lub mamy do czynienia z jego nieskutecznością.

70  Z językowej wykładni art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji wynika wniosek o pierwszeństwie stosowania, a nie obowiązywania.  Nadrzędność obowiązywania – TK

71  Konstytucja RP nie określa natomiast wyraźnie miejsca w systemie źródeł prawa umów ratyfikowanych samodzielnie przez Prezydenta RP (bez zgody ustawy),  wątpliwości interpretacyjne

72  Pierwszy pogląd - umowa taka powinna mieć rangę ustawy krajowej.  Podstawa - brzmienie art. 27 konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów, iż „Strona nie może powoływać się na postanowienia swojego prawa wewnętrznego dla usprawiedliwienia niewykonania przez nią traktatu”  Brzmienie art. 9 Konstytucji

73  Przeciw - brzmienie art. 87 ust.1, który wymienia ratyfikowane umowy międzynarodowe po ustawach oraz art. 188 pkt. 2 i 3, z którego wynika, że z punktu widzenia kontroli sprawowanej przez TK umowy ratyfikowane bez uprzedniej zgody ustawy mają moc wyższą jedynie w stosunku do aktów podustawowych.

74  Konstytucja RP z 2 IV 1997 r.,  Ustawa o umowach międzynarodowych z 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych  Rozporządzenie Rady Ministrów z 28 sierpnia 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o umowach międzynarodowych.

75  Zgodnie z art. 146 ust. 4 pkt. 10 Konstytucji Rada Ministrów zawiera umowy międzynarodowe wymagające ratyfikacji oraz zatwierdza i wypowiada inne umowy międzynarodowe.  Prezydent jest natomiast organem właściwym w sprawach ratyfikacji i wypowiadania umów międzynarodowych (art. 133 ust. 1 pkt. 1 Konstytucji).

76  Czynności w stosunkach międzynarodowych dotyczące zawierania umów międzynarodowych, związania RP takimi umowami oraz ich obowiązywania i wypowiadania dokonuje minister spraw zagranicznych.  W praktyce czynności te wykonuje minister kierujący danym resortem właściwy do spraw, których dotyczy umowa międzynarodowa.

77  Związanie Rzeczypospolitej Polskiej umową międzynarodową wymaga zgody wyrażonej w drodze ratyfikacji lub przez zatwierdzenie.

78  Ratyfikacji podlegają umowy międzynarodowe, o których mowa w art. 89 ust. 1 i art. 90 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, oraz inne umowy międzynarodowe, które przewidują wymóg ratyfikacji albo ją dopuszczają, a szczególne okoliczności to uzasadniają.

79  W przypadku umów nie wymagających ratyfikacji za zgodą ustawy (lub referendum) Prezes RM zawiadamia Sejm o zamiarze ich przedłożenia Prezydentowi do ratyfikacji.  Przepis gwarancyjny, zapewnia Sejmowi kontrolę polityki traktatowej rządu

80  Sprzeciw Sejmu wobec przyjętego trybu prostego ratyfikacji (bez zgody ustawy) - art. 15 ust. 4 ustawy o umowach międzynarodowych.  W terminie 30 dni od dnia zawiadomienia, co do zasadności wyboru trybu ratyfikacji umowy międzynarodowej, Rada Ministrów musi zająć ponowne stanowisko w tej sprawie.

81  Czy ratyfikacja umowy międzynarodowej stanowi kompetencję czy obowiązek Prezydenta RP?  dyskrecjonalne uprawnienie głowy państwa

82  Umowa międzynarodowa, która nie podlega ratyfikacji, wymaga zatwierdzenia przez Radę Ministrów.  Związanie Rzeczypospolitej Polskiej umową międzynarodową może nastąpić również w drodze podpisania, wymiany not lub w inny sposób dopuszczony przez prawo międzynarodowe.

83

84  zasady wykładni „obopólnie przyjaznej” oraz zasady „kooperatywnego współdziałania”  oparcie we Wstępie do Konstytucji wskazującym na „potrzebę współpracy ze wszystkimi krajami” oraz wyraźnie w art. 9 oraz w art. 91 ust. 1 Konstytucji.

85  W razie kilku możliwych sposobów wykładni przepisu krajowego należy wybrać ten, który jest najbliższy prawu UE (umowie międzynarodowej).  Niemniej Trybunał wskazuje, że wykładnia „przyjazna dla prawa europejskiemu” ma swoje granice, ponieważ nie może prowadzić do rezultatów sprzecznych z wyraźnym brzmieniem norm konstytucyjnych.

86  Wyrok z 27 IV 2005 r. (P 1/05) - wykładnia przyjazna nie może prowadzić do zawężenia zakresu konstytucyjnego prawa lub wolności czy pogorszenie sytuacji jednostki.

87  Konstytucja z 1997r. zawiera przepisy pozwalające określić miejsce prawa UE w polskim porządku prawnym.

88  Miejsce prawa pierwotnego określa art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji dotyczący ratyfikowanych umów międzynarodowych,  Prawo pierwotne ma status umów międzynarodowych ratyfikowanych za uprzednią zgodą ustawy lub referendum i zgodnie z reguła kolizyjną z art. 91 ust. 2 ma pierwszeństwo w razie kolizji przed ustawami.

89  Moc prawna umów „przekazujących kompetencje” jest niższa niż Konstytucji, ale zgodnie z regułą wyrażoną w art. 91 ust. 2 ma pierwszeństwo w razie kolizji przed ustawami.

90  Art. 91 ust. 3 Konstytucji  „Jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami”.

91  Oznacza to zatem, że akty prawa wtórnego mają pierwszeństwo przed ustawami i ma to te same skutki dla rozwiązywania kolizji między nimi a prawem wewnętrznym, co w przypadku prawa pierwotnego.

92  Podobnie jak w przypadku umów ratyfikowanych za zgodą ustawy, należy mówić o zasadzie pierwszeństwa stosowania, a nie obowiązywania aktów prawa wtórnego UE.

93  Art. 91 ust. 2 i 3 w związku z zasadą pierwszeństwa prawa - każdy organ władzy publicznej, w tym zwłaszcza sąd, w razie kolizji normy prawa UE – zarówno pierwotnego, jak i pochodnego ma obowiązek rozstrzygnąć tę kolizję na rzecz pierwszeństwa normy (aktu) prawa UE i przyznać pierwszeństwo przed ustawą krajową, a tym bardziej przed aktem podustawowym

94  sądy stoją na straży przestrzegania zasady pierwszeństwa prawa UE  jeżeli powstanie wątpliwość co do zgodności obu porządków prawnych sąd powinien poszukać takiej wykładni prawa krajowego, aby możliwe było jego uzgodnienie prawem UE- zasada interpretacji w sposób przychylny prawu UE (art. 91 ust. 2)

95  Odmowa zastosowania przepisu prawa krajowego ma jednak charakter incydentalny, to znaczny dotyczy konkretnej sprawy i nie wpływa na moc obowiązującą przepisu (tzw. pierwszeństwo stosowania).

96  W przypadku wątpliwości w zakresie relacji normy prawa krajowego i normy prawa UE konieczne jest wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym do TS UE.  Brak konieczności kierowania do TK pytań prawnych przez sądy w sprawach zgodności prawa krajowego z prawem UE.

97  W prawie UE przyjmuje się pierwszeństwo prawa UE przed całym prawem wewnętrznym, niezależnie od rangi porównywanych norm, a więc także przed konstytucją;  Art. 8 (najwyższa moc prawna Konstytucji ) oraz art. 91 ust. 3 (pierwszeństwo prawa UE tylko przed ustawami) - pierwszeństwo tylko przed ustawami, stając na gruncie nadrzędności wobec konstytucji.

98  wyrok z 27 V 2003 r. (K 11/03) dotyczący referendum ogólnokrajowego w sprawie wyrażenia zgody na ratyfikację umowy międzynarodowej z art. 90,  wyrok z 21 IV 2000 r. (K 33/03) w sprawie biopaliw,  wyrok z 31 V 2004 r. (K 15/04) w sprawie Ordynacji wyborczej do Parlamentu Europejskiego,  wyrok z 12 I 2005 r. (K 24/04) w sprawie tzw. ustawy kooperacyjnej,  wyrok z 11 V 2005 r. (K 18/04) w sprawie konstytucyjności Traktatu Akcesyjnego,  wyrok z 27 kwietnia 2005 r. (P 1/05) dotyczący Europejskiego nakazu aresztowania  wyrok z 24 XI 2010 r. (K 32/09) dotyczący Traktatu Lizbońskiego.

99  Wyrok TK z 11 V 2005r. (K 18/04) dotyczący konstytucyjności Traktatu akcesyjnego  Zdaniem TK - kolizja między postanowieniami Konstytucji a aktami prawa UE ma miejsce, gdy zachodzi nieusuwalna sprzeczność między normą konstytucji a prawa UE, której nie można wyeliminować przy zastosowaniu wykładni respektującej względną autonomię prawa europejskiego i prawa krajowego.

100  Zdaniem TK takiej sprzeczności nie można w żadnym razie rozwiązywać przez uznanie nadrzędności normy prawa UE w relacji do normy konstytucyjnej.  Mie mogłoby też prowadzić do utraty obowiązującej normy konstytucyjnej i zastąpienia jej normą prawa UE, ani też do ograniczenia zastosowania normy konstytucyjnej do obszaru, który nie został objęty regulacją unijną.

101  W sytuacji kolizji prawa UE i Konstytucji RP do ustawodawcy krajowego należy decyzja co do sposobu rozwiązania tej kolizji:  zmiana konstytucji,  spowodowanie zmian w regulacjach UE,  ostatecznie wystąpienie z UE.

102  W dotychczasowej praktyce konieczna okazała się zmiana art. 55 Konstytucji RP w wyniku wyroku TK w sprawie Europejskiego nakazu aresztowania z 27 IV 2005 r. (P 1/05).

103  Normy konstytucji w dziedzinie praw i wolności wyznaczają minimalny i nieprzekraczalny próg,  Wykładnia „przyjazna dla prawa europejskiemu” ma swoje granice, nie może prowadzić do rezultatów sprzecznych z wyraźnym brzmieniem norm konstytucyjnych.

104  Zasadniczo inne sądy konstytucyjne ograniczają nadrzędność konstytucji przed prawem UE do fundamentalnych zasad ustrojowych (w tym mających charakter norm niezmiennych) oraz praw jednostki (zwłaszcza zasady godności człowieka).

105

106  Art. 92 ust. 1 Konstytucji RP  Rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu.

107  charakter wykonawczy względem ustaw  normy rozporządzeń mają uzupełniać system norm powszechnie obowiązujących (ustawowych), ale nie mogą ich naruszać, zmieniać  zawiera podobnie jak ustawy normy ustawowe normy abstrakcyjne i generalne

108  wydawane jest na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie (art. 92 ust. 1) – tzw. delegacja ustawowa,  upoważnienie nie może być oparte na domniemaniu przydatności danej regulacji, ani wynikać z ogólnej kompetencji organów (należy odróżnić od delegacji ustawodawczej)

109  rozporządzenie ma służyć wykonaniu ustawy – nie może przekształcać ani uzupełniać treści zawartych w ustawie,  konieczność normowania w rozporządzeniu tylko tych spraw, które zostały uregulowane w ustawie i które służą realizacji tych samych celów, które zakłada ustawa.

110  upoważnienie ustawowe do wydawania rozporządzenia musi być szczegółowe pod względem:  podmiotowym  przedmiotowym  treściowym

111  Prezydent,  Rada Ministrów, Prezes RM, ministrowie resortowi,  Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji,  przewodniczący komitetów określonych w ustawie mających status ministra resortowego  zakaz subdelegacji

112  musi wyraźnie wskazywać na wykonawczy charakter rozporządzenia,  pomiędzy ustawą a rozporządzeniem musi istnieć związek merytoryczny tzn. rozporządzenie musi służyć realizacji ustawy;

113  treść rozporządzenia musi dotyczyć tej samej problematyki – jednorodność materii ustawy i rozporządzenia,  zakaz tzw. upoważnień blankietowych, określających treść rozporządzenia w sposób ogólny;

114  upoważnienie musi zawierać wytyczne dotyczące treści rozporządzenia,  zgodnie z orzecznictwem TK wytyczne materialne dot. treści rozporządzenia nie mogą być zastąpione wytycznymi proceduralnymi (np. że rozporządzenie zostanie wydane w porozumieniu z jakimś organem lub w uzgodnieniu),

115  Z orzecznictwa TK wynika, że wystarczy by wytyczne mogły być wyprowadzone z całokształtu treści ustawy, niekoniecznie z tego przepisu ustawy, który formułuje delegacje ustawową.

116  załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dn. 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100, poz. 908)Dz. U. Nr 100, poz. 908

117  § 66.  1. Wytyczne dotyczące treści rozporządzenia są wskazówkami wyznaczającymi treść rozporządzenia lub sposób ukształtowania jego treści. W wytycznych można wskazać w szczególności: 1) rozstrzygnięcia, których nie wolno przewidzieć w rozporządzeniu; 2) granice, w jakich muszą zmieścić się rozstrzygnięcia rozporządzenia; 3) wymagania, jakim mają odpowiadać rozwiązania przyjęte w rozporządzeniu; 4) cele, jakie mają zostać osiągnięte przez rozporządzenie; 5) okoliczności, jakie należy uwzględnić, tworząc rozporządzenie.

118  2. Stopień szczegółowości wytycznych powinien być dostosowany do rodzaju spraw przekazywanych do uregulowania w rozporządzeniu;  wytyczne powinny być bardziej szczegółowe, gdy przekazywane sprawy dotyczą sytuacji prawnej obywateli.

119  § Upoważnieniu do wydania rozporządzenia można nadać charakter obligatoryjny albo fakultatywny. 2. Jeżeli do funkcjonowania ustawy jest niezbędne wydanie rozporządzenia, upoważnieniu nadaje się charakter obligatoryjny. Jeżeli rozstrzygnięcie co do tego, czy i kiedy wydać rozporządzenie, pozostawia się organowi upoważnianemu, upoważnieniu nadaje się charakter fakultatywny.

120  art. 188 Konstytucji:  Ustawy jako wzorzec kontroli  Ustawy jako przedmiot kontroli

121  Inne przepisy prawa wydane przez centralne organy państwowe – podlegają kontroli co do ich zgodności z konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami  nie podlegają kontroli akty organów terenowych – akty prawa miejscowego, ponieważ właściwe do ich kontroli są sądy administracyjne

122  pojęcie inne przepisy prawa wydawane przez centralne organy państwowe należy utożsamiać z pojęciem aktu normatywnego  są to głównie rozporządzenia, kontroli podlegają także akty wewnętrznie obowiązujące jeżeli zawierają normy prawne  kontroli podlega zatem każda regulacja podustawowa wydana na szczeblu centralnym przez jakikolwiek organ państwowy o ile zawiera normy prawne

123  Kontrola ustaw co do ich zgodności z konstytucją i ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie  kontroli podlegają wszystkie typy ustaw, w tym także budżetowa i ustawa wyrażającą zgodę na ratyfikację umowy międzynarodowej

124  kontroli może podlegać także ustawa o zmianie konstytucji, ale tylko w odniesieniu do sprzeczności treściowej i proceduralnej  kontroli podlegają także akty o mocy ustawy  brak ograniczeń czasowych kontroli – akt podlega kontroli pod warunkiem, że obowiązuje (wyjątek zasada przedłużonego działania aktu normatywnego)

125  kontroli TK nie podlegają tzw. zaniechania ustawodawcze (legislacyjne) – gdy brak regulacji prawnej  TK jako ustawodawca pozytywny

126  kontroli w świetle orzecznictwa TK podlegają natomiast tzw. pominięcia prawodawcze – polegające na tym, że w już w obowiązującym akcie brakuje, z punktu widzenia przywołanego wzorca konstytucyjnego, określonego fragmentu regulacji, np. pewnego elementu w procedurze dochodzenia przez jednostkę określonego prawa  o pominięciach prawodawczych TK często orzeka w trybie skarg konstytucyjnych

127 Cechy szczególne

128  Szczegółowy plan dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów organów władzy ustawodawczej, sądowniczej i organów administracji rządowej oraz organów kontroli i ochrony prawa – z wyłączeniem samorządu terytorialnego, ponieważ Konstytucja gwarantuje mu samodzielność finansową.  Budżet jest corocznym planem finansowym państwa.

129  Budżet państwa uchwalany jest w formie ustawy budżetowej,  uchwalanie budżetu w formie ustawy realizuje na płaszczyźnie finansowej zasadę podziału władz.

130  Zdaniem TK ustawa budżetowa jest traktowana jako ustawa formalna i szczególna.

131  treść materialną ustawy budżetowej tworzą z reguły normy planowe, skonkretyzowane czasowo i kwotowo, a nie normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym, w konsekwencji ustawa budżetowa nie może zmieniać innych ustaw

132  ustawa budżetowa składa się z dwóch elementów:  tekstu ujętego w artykuły i wyznaczającego pewne ramy budżetu (określenie wysokości dochodów i wydatków, deficytu budżetowego, sposób wykonania budżetu)  załącznika ujętego w formie tabel i zawierającego specyfikację dochodów i wydatków na konkretne cele poszczególnych organów państwowych

133  polega na włączaniu do ustawy budżetowej treści nie dotyczących dochodów i wydatków państwa (np. waloryzacji rent),  taką praktykę TK uznał za niedopuszczalną na gruncie Małej Konstytucji, definiującej ustawę budżetową jako określenie dochodów i wydatków państwa,  tego zakazu obowiązująca Konstytucja z 1997r. nie powtórzyła wprost.

134  ustawa budżetowa stanowi wyjątek od zasady trwania ustawy w czasie  ustawa budżetowa obowiązuje jedynie przez okres roku budżetowego tożsamego z rokiem kalendarzowym – Konstytucja w art. 219 ust. 1 wprowadza wprost zasadę jednoroczności budżetu

135  Konstytucja dopuszcza w wyjątkowych przypadkach określenie dochodów i wydatków państwa w okresie krótszym niż rok przez ustawę o prowizorium budżetowym; ale nie definiuje tych wyjątkowych przypadków.

136  Są to faktycznie zaistniałe zdarzenia, niezależnie od ich charakteru politycznego, gospodarczego, finansowego, niemożliwe do wcześniejszego przewidzenia, stanowiące realną przeszkodę uniemożliwiającą uchwalenie ustawy budżetowej.

137  ustawa o prowizorium budżetowym musi wskazywać czas swojego obowiązywania (krótszy niż rok), po tym okresie traci moc obowiązującą, a przed tym okresem gdy zostałaby uchwalona ustawa budżetowa.

138  Rada Ministrów ma obowiązek przedłożyć ustawę budżetową na 3 miesiące przed utratą mocy obowiązującej ustawy o prowizorium (zastosowanie ma tu odpowiednio art. 222 Konstytucji).  Do ustawy o prowizorium stosuje się te same odrębności procedury jej uchwalania jak w przypadku ustawy budżetowej.

139  Jeżeli ustawa budżetowa lub ustawa o prowizorium nie weszły w życie z początkiem roku (1 stycznia) Rada Ministrów prowadzi gospodarkę finansową w oparciu o przedłożony przez RM projekt ustawy.  Ma to miejsce gdy Sejm nie zdążył uchwalić ustawy lub uchwalił ale nie została jeszcze podpisana przez prezydenta, także gdy skierował ją do TK.

140  ograniczony jest zakres kontroli sprawowanej przez Trybunał Konstytucyjny w stosunku do ustawy budżetowej;  ustawa budżetowa jest aktem polityki finansowej państwa na dany rok.  Treści planistyczne ustawy budżetowej mogą podlegać badaniu TK w bardzo ograniczonym zakresie.

141  Kontrola TK może mieć miejsce w razie wadliwości proceduralnych uchwalenia ustawy budżetowej, np. gdyby Rada Ministrów przedłożyła projekt ustawy budżetowej niezgodny z ustawą o finansach publicznych, a Sejm uchwalił taką ustawę budżetową.

142  W razie skierowania ustawy budżetowej do TK ma on maksymalnie 2 miesiące na wydanie wyroku;  w przypadku innych ustaw nie ma takiego ograniczenia.

143  Konstytucja nie przewiduje szczególnych wymogów dotyczących większości i kworum dla uchwalenia ustawy budżetowej, a więc zastosowanie ma art. 120 – czyli wymogów zwykłej większości  postępowanie ustawodawcze z ustawą budżetową charakteryzuje się specyfiką w stosunku do ogólnej procedury ustawodawczej

144  inicjatywa ustawodawcze należy wyłącznie od Rady Ministrów  RM ma prawo i obowiązek przygotowania i przedłożenia projektu ustawy budżetowej

145  Konstytucja określa terminu przedłożenia projektu ustawy budżetowej przez RM – najpóźniej na 3 miesiące przed rozpoczęciem roku budżetowego, późniejsze przedłożenie dopuszcza w „wyjątkowych przypadkach”;

146  Konstytucja nie określa, czy RM może wycofać projekt ustawy budżetowej, co może się wiązać z ze zmianą rządu po złożeniu projektu:  zwolennicy dopuszczalności wycofania powołują się na brak wyraźnego zakazu, przy czym wskazują, że - w świetle art. 219 ust. 4 w razie wycofania projektu poprzedniego rządu, nowy ma obowiązek jednoczesnego wniesienia własnego projektu przynajmniej do 31 XII tak by była podstawa do prowadzenia gospodarki finansowej państwa.

147  skrócenie terminów dla Senatu rozpatrującego ustawę budżetową uchwaloną przez Sejm na zajęcie stanowiska z 30 dni w normalnej procedurze do 20 dni;  Senat nie ma prawa odrzucenia ustawy budżetowej (stanowiłoby to przejaw kontroli Senatu w stosunku do rządu, a Senat pozbawiony jest funkcji kontrolnej w myśl art. 95 ust. 2 Konstytucji);

148  skrócenie terminu na podpisanie ustawy przez prezydenta z 21 dni do 7 dni,  nie przysługuje mu prawo weta ustawodawczego,  gdyby TK nie wydał orzeczenia w przewidzianym terminie prezydent powinien ustawę podpisać  po jej wejściu w życie może ją zaskarżyć do TK w trybie kontroli następczej (represyjnej).

149  W razie uznania niekonstytucyjności ustawy budżetowej w trybie kontroli prewencyjnej (przed podpisaniem) prezydent odmawia podpisania ustawy.  Dyskusyjne jest natomiast na jakiej podstawie RM ma prowadzić gospodarkę finansową,  dwa możliwe rozwiązania

150  1. zastosowanie art. 219 ust. 4 – prowadzenie gospodarki finansowej na podstawie przedłożonego projektu przez RM, chyba że u podstaw niekonstytucyjności leżą normy zawarte w projekcie, co oznaczałoby prowadzenie gospodarki na podstawie norm niekonstytucyjnych

151  drugie rozwiązanie – zastosowanie zasady prorogacji, nie przewidzianej w konstytucji z 1997r. (występującej w Małej Konstytucji) – czyli prowadzenie gospodarki finansowej na podstawie ustawy budżetowej z poprzedniego roku

152  w razie nieuchwalenia przez Sejm ustawy budżetowej w ciągu 4 miesięcy od przedłożenia projektu ustawy  Prezydent na podjęcie decyzji ma 14 dni, po tym terminie uprawnienie to wygasa,  art. 225 stanowi tylko o możliwości skrócenia kadencji w razie nieuchwalenia ustawy budżetowej, natomiast nie wspomina o ustawie o prowizorium budżetowym

153  Z chwilą upływu kadencji wszystkie nie zakończone w Sejmie i Senacie procedury ustawodawcze, uchwałodawcze i kontrolne ulegają wygaszeniu, nie dochodzą do skutku i nie przechodzą do Sejmu nowej kadencji.

154  W doktrynie sporne jest obowiązywanie zasady dyskontynuacji w przypadku ustawy budżetowej.  I stanowisko – opowiada za nieobowiązywaniem powołując się na szczególny tryb uchwalania tej ustawy, a także naczelną wartość w przypadku budżetu, a mianowicie jego stabilność

155  II stanowisko – wskazuje, że zasada dyskontynuacji działa, ponieważ wyjątki od niej powinny być określone konstytucyjne, ustawowo albo przynajmniej w regulaminie Sejmu,  w praktyce rząd i Sejm przychylają się do tego drugiego stanowiska.

156  Termin 4 miesięczny na uchwalenie ustawy budżetowej zaczyna biec od momentu złożenia projektu ustawy przez nowy rząd wyłoniony przez Sejm po wyborach  podobnie w razie wycofania przez rząd projektu ustawy budżetowej wniesionej przez poprzedni rząd.


Pobierz ppt "Ustawa.  to akt prawa powszechnie obowiązującego,  akt normatywny, a więc zawierający normy abstrakcyjne i generalne,  uchwalany w szczególnym trybie."

Podobne prezentacje


Reklamy Google