Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Co nowego w żywieniu dzieci i młodzieży? Jak prawidłowo budować jadłospisy dr n.med. Magdalena Pieszko Zakład Dietetyki Ogólnej Gdański Uniwersytet Medyczny.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Co nowego w żywieniu dzieci i młodzieży? Jak prawidłowo budować jadłospisy dr n.med. Magdalena Pieszko Zakład Dietetyki Ogólnej Gdański Uniwersytet Medyczny."— Zapis prezentacji:

1 Co nowego w żywieniu dzieci i młodzieży? Jak prawidłowo budować jadłospisy dr n.med. Magdalena Pieszko Zakład Dietetyki Ogólnej Gdański Uniwersytet Medyczny

2 Prawidłowe z ̇ ywienie dzieci i młodzieży powinno: zapewnić pokrycie wszystkich potrzeb z ̇ ywieniowych organizmu (niezbe ̨ dnych składników odz ̇ ywczych w odpowiednich ilościach i proporcjach), warunkować prawidłowe funkcjonowanie i harmonijny rozwój młodego organizmu oraz utrzymanie prawidłowej masy ciała.

3 Żywienie dzieci i młodzieży Zbyt małe lub nadmierne spoz ̇ ycie energii i składników pokarmowych w tym okresie, moz ̇ e uniemoz ̇ liwić pełny rozwój psychofizyczny organizmu czy tez ̇ zachowanie optymalnego stanu zdrowia.

4 Z ̇ ywienie niedoborowe pod wzgle ̨ dem ilościowym i jakościowym przyczynia się do: pogorszenia stanu zdrowia, upośledzenia funkcjonowania układu odporno- ściowego, zmniejszenia wydolności układu kra ̨ z ̇ eniowo – oddechowego, zwie ̨ ksza ryzyko niedokrwistości, zaburza prawidłowy rozwój tkanki kostnej oraz powoduje nadmierna ̨ draz ̇ liwość i zmniejszenie koncentracji, a w konsekwencji prowadzi do osia ̨ gania przez dzieci i młodzież gorszych wyników w nauce.

5 Nadmierne spoz ̇ ycie z ̇ ywności w dzieciństwie zwiększa ryzyko nadwagi i otyłości u dzieci i młodzieży. Konsekwencje w życiu dorosłym:  otyłość,  przewlekłe choróby, tj.: cukrzyca, nadciśnienie te ̨ tnicze, niedokrwienna choroba serca, nowotwory. Waz ̇ ne jest, aby szczególnie w okresie rozwojowym, kształtować prozdrowotne nawyki z ̇ ywieniowe dzieci i młodziez ̇ y zgodnie z zasadami prawidłowego z ̇ ywienia.

6 Normy żywienia - znowelizowane W 2008 r. Instytut Z ̇ ywności i Z ̇ ywienia opracował normy z ̇ ywienia dla ludności Polski, dostosowane do obecnie obowia ̨ zuja ̨ cych standardów Jarosz M., Bułhak-Jachymczyk B. (red.), Normy z ̇ ywienia człowieka. Podstawy prewencji otyłości i chorób niezakaźnych, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2008.

7 W celu opracowania norm żywienia ludność podzielono na 19 grup Podstawą podziału jest: wiek płeć stan fizjologiczny (kobiety ciężarne i karmiące) dla osób powyżej 10 roku życia wzięto pod uwagę aktywność fizyczną: małą, umiarkowaną oraz dużą.

8 W normach dla dzieci i młodziez ̇ y wyróz ̇ niono 6 grup wiekowych: lat. Do 9. roku z ̇ ycia normy sa ̨ takie same dla chłopców i dziewcza ̨ t, natomiast w przypadku trzech starszych grup wiekowych uwzgle ̨ dniono już podział na płeć.

9

10 Zastosowanie norm Normy z ̇ ywienia znajdują szerokie zastosowanie w wielu dziedzinach zwia ̨ zanych z z ̇ ywnością i z ̇ ywieniem, w tym planowaniu posiłków i całodziennego wyz ̇ ywienia w z ̇ ywieniu indywidualnym oraz w z ̇ ywieniu poszczególnych grup ludności.

11 Normy należy traktować jako przeciętny wzorzec, który powinno się osiągnąć w dłuższej perspektywie czasowej.

12 Normy znajdują też różnorakie zastosowanie w przemyśle spożywczym: opracowywanie informacji żywieniowej na opakowaniach lub etykietach produktów spożywczych, tworzenie nowych produktów żywnościowych, ustalaniu programów wzbogacania żywności, i w upowszechnianiu zasad racjonalnego żywienia.

13 Innym sposobem zastosowania norm jest ocena prawidłowości żywienia, czyli ocena sposobu żywienia. Do wyliczeń stosuje się tabele składu i wartości odżywczych produktów spożywczych, a uzyskane wyniki po uwzględnieniu strat technologicznych porównuje z normami żywienia.

14 Rodzaje norm żywienia dla ludności w Polsce

15 Całodzienne zapotrzebowanie na energię dla dzieci i młodzieży Jarosz M., Buhak-Jachymczyk B. (red.), Normy z ̇ ywienia człowieka. Podstawy prewencji otyłości i chorób niezakaźnych, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2008.

16 (Normy z ̇ ywienia człowieka, 2008)

17 Normy na energie ̨ i podstawowe składniki odz ̇ ywcze (na osobę/ /dzień) dla dzieci w wieku przedszkolnym nie więcej niż 15% (Normy z ̇ ywienia człowieka, 2008)

18

19 Norma na tłuszcz (g/d) dla dzieci w wieku 4-9lat

20

21 Norma na węglowodany dla ludności w Polsce

22 Zalecane spożycie błonnika

23 W najnowszych normach z ̇ ywienia po raz pierwszy uwzgle ̨ dniona została woda.

24 Żywienie dzieci i młodzieży – bezpieczne pod wzgle ̨ dem zdrowotnym, – bogate w składniki odz ̇ ywcze, o odpowiedniej (zgodnej z zalecanymi normami) wartości energetycznej i zawartości witamin oraz składników mineralnych, – urozmaicone, – regularnie spoz ̇ ywane, – apetycznie i smakowicie skomponowane.

25 Rozkład posiłków w ciągu dnia dzieci i młodzież Posiłek4 posiłki dziennie5 posiłków dziennie I śniadanie II śniadanie Obiad Podwieczorek Kolacja 25% 35% 15% - 25% 10% 30% 10% 25%

26 Żywienie w przedszkolu czas pobytu w przedszkolu ok. 6-7 godzin dziennie posiłki powinny pokrywać 75% całodziennego zapotrzebowania na energie ̨ i składniki odz ̇ ywcze, prawidłowo zbilansowane, urozmaicone (dotyczy doboru produktów spoz ̇ ywczych i zastosowanych róz ̇ norodnych technik kulinarnych), produkty spożywcze, dostarczające białko o wysokiej wartości biologicznej, wapń, żelazo i witaminy,

27 Żywienie w przedszkolu białko najlepiej jest podawać w postaci mleka i różnych jego przetworów, chudego drobiu, ryb, ograniczenie potraw ciężko strawnych, bardzo tłustych, smażonych, wzdymających (np. bigos lub fasolka po bretońsku); potrawy te mogą być wykonane z małą ilością tłuszczu i podawane na obiad, nauka spożywania wszystkich potraw, które należy łagodnie przyprawiać.

28 Planuja ̨ c jadłospis przedszkolaka, nalez ̇ y uwzgle ̨ dnić produkty ze wszystkich podstawowych grup produktów: 1.produkty zboz ̇ owe; 2.warzywa i owoce; 3.mleko i produkty mleczne; 4.mie ̨ so, drób, ryby, we ̨ dliny, jaja, nasiona roślin stra ̨ czkowych, orzechy; 5.tłuszcze (w ograniczonej ilości).

29 1) produkty zboz ̇ owe ma ̨ ki, kasze, ryz ̇, makarony, płatki zboz ̇ owe, otre ̨ by, zarodki, pieczywo – sa ̨ głównym źródłem energii, ponadto dostarczaja ̨ witamin z grupy B, składników mineralnych oraz błonnika pokarmowego. Szczególnie polecane są produkty z tzw. grubego przemiału: pieczywo razowe (z ̇ ytnie, typu graham, pumpernikiel), grube kasze (je ̨ czmienna, gryczana), płatki naturalne, makaron razowy, ryz ̇ bra ̨ zowy;

30 2) warzywa i owoce – są źródłem witamin antyoksydacyjnych (witamina C, E, β-karoten), które maja ̨ działanie przeciwmiaz ̇ dz ̇ ycowe i przeciwnowotworowe, składników mineralnych, naturalnych kwasów, flawonoidów oraz błonnika pokarmowego, który reguluje czynności przewodu pokarmowego, procesy przemiany materii oraz zmniejsza zawartość cholesterolu we krwi i zapobiega zaparciom. Powinny być spoz ̇ ywane kilka razy dziennie w ramach głównych posiłków oraz jako przeka ̨ ski.

31 2) warzywa i owoce W diecie dziecka powinno się uwzgle ̨ dniać róz ̇ norodne warzywa i owoce. Ilość spoz ̇ ywanych owoców powinna być mniejsza niż warzyw, gdyż zawierają one duz ̇ o cukrów prostych, przez co sa ̨ bardziej kaloryczne. Z soków nalez ̇ y wybierać warzywne lub owocowo-warzywne niesłodzone; Cennymi produktami roślinnymi sa ̨ również nasiona roślin stra ̨ czkowych, takie jak groch, fasola, soja, soczewica itp., ze wzgle ̨ du na duz ̇ a ̨ zawartość białka, witamin z grupy B, składników mineralnych oraz błonnika.

32 3) mleko i produkty mleczne (mleko, jogurty, kefiry, maślanki, sery) – sa ̨ źródłem nie tylko najlepiej przyswajalnego wapnia, który odgrywa waz ̇ na ̨ role ̨ w budowie kości i ze ̨ bów, lecz takz ̇ e źródłem białka oraz witamin (głównie A, D, B2). W przypadku nieche ̨ ci dziecka do spoz ̇ ywania mleka moz ̇ na je zasta ̨ pić produktami mlecznymi;

33 4) mie ̨ so, drób, jaja, ryby, nasiona roślin stra ̨ czkowych, orzechy – ta grupa produktów jest źródłem wysoko- wartościowego białka, dobrze przyswajalnego z ̇ elaza, cynku oraz witamin A, D i witamin z grupy B. Waz ̇ nym produktem z tej grupy sa ̨ ryby, zwłaszcza morskie (makrela, śledź, sardynka, łosoś), które zawierają korzystne dla zdrowia wielonienasycone kwasy omega-3 oraz witaminę D. Rośliny stra ̨ czkowe takz ̇ e powinny znaleźć się w diecie przedszkolaka;

34 mie ̨ so, tzw. czerwone, czyli wieprzowe, wołowe oraz baranina powinno być zaste ̨ powane drobiem spoz ̇ ywanym bez skóry oraz rybami (zwłaszcza morskimi), ponadto zaleca sie ̨ spoz ̇ ywanie chudych we ̨ dlin, z przewaga ̨ drobiowych.

35 5) tłuszcze W codziennej diecie dzieci powinny być obecne wielonienasycone i jednonienasycone kwasy tłuszczowe, ich bogatym źródłem są: ryby, orzechy i oleje roślinne. Ze wzgle ̨ du na korzystne działanie wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny n-3, w prawidłowym rozwoju dziecka oraz w prewencji chorób sercowo-naczyniowych zaleca się spoz ̇ ywanie przynajmniej 1-2 porcji tłustych ryb morskich w tygodniu,

36 5) tłuszcze ograniczenie spoz ̇ ycia tłuszczu pochodzenia zwierze ̨ cego, ponieważ podnosi on poziom cholesterolu w surowicy i zwie ̨ ksza krzepliwość krwi, i dlatego zwie ̨ ksza ryzyko rozwoju miaz ̇ dz ̇ ycy. Ponadto dieta bogata w tłuszcze zwierze ̨ ce sprzyja otyłości oraz niektórym nowotworom. Tłuszcze zwierze ̨ ce trzeba zasta ̨ pić olejami: rzepakowym, słonecznikowym, sojowym, kukurydzianym oraz oliwa ̨ z oliwek, dodaja ̨ c je do surówek i sałatek. Do przyrza ̨ dzania potraw (smaz ̇ enia) zalecany jest olej rzepakowy i oliwa z oliwek.

37 5) tłuszcze W diecie dzieci nalez ̇ y ograniczać produkty zawieraja ̨ ce izomery trans kwasów tłuszczowych, które znajdują się w margarynach twardych oraz produktach wytwarzanych z ich dodatkiem (np. w pieczywie cukierniczym, wyrobach ciastkarskich i czekoladowych), tłuszczach smaz ̇ alniczych i produktach typu fast food, frytkach ziemniaczanych.

38 Tłuszcze – podsumowanie – Codzienna dieta dzieci w wieku przedszkolnym powinna zawierać tłuszcze zwierze ̨ ce i roślinne. – Polecane jest masło i oleje roślinne lub oliwa z oliwek. – W codziennej diecie dziecka powinno wyste ̨ pować mleko i jego przetwory. – Nalez ̇ y wybierać chude mie ̨ so, tłuszcz zwierze ̨ cy cze ̨ ściowo zaste ̨ pować olejami roślinnymi, bogatymi w NNKT. – Dzieci powinny spoz ̇ ywać 1-2 razy w tygodniu tłuste ryby morskie, najlepsze źródło kwasów z rodziny omega-3. – Orzechy sa ̨ bogatym źródłem NNKT i moga ̨ być doskonała ̨ przeka ̨ ska ̨. – W z ̇ ywieniu dzieci nalez ̇ y unikać produktów zawieraja ̨ cych utwardzone tłuszcze roślinne, które sa ̨ źródłem izomerów trans kwasów tłuszczowych.

39 Posiłki “dom-przedszkole” Około połowa dzieci przedszkolnych spoz ̇ ywa posiłki zarówno w domu, jak i w przedszkolu Uniknanie sytuacji przekarmiania np. spoz ̇ ywanie dwóch obiadów w cia ̨ gu dnia, lub niewystarczającego odz ̇ ywienia. Waz ̇ ne jest, aby z ̇ ywienie wzajemnie sie ̨ uzupełniało pod wzgle ̨ dem ilości i jakości posiłków. Przed wyjściem do przedszkola dziecko powinno zjeść w domu pierwsze śniadanie lub inny niewielki posiłek. W przedszkolu na ogół otrzymuje II śniadanie, obiad, podwieczorek. A po powrocie do domu powinno zjeść kolacje ̨.

40 Okres dzieciństwa jest czasem, kiedy kształtuja ̨ się nawyki i zachowania z ̇ ywieniowe na przyszłość. Kontrola spoz ̇ ycia produktów wysokokalorycznych o małej wartości odz ̇ ywczej (słodycze, produkty typu fast food). Podawanie słodkich napojów, dosładzanie czy dosalanie potraw na talerzu moz ̇ e prowadzić do nawyku i preferencji takich smaków w z ̇ yciu dorosłym.

41 Powody, dla których nalez ̇ y ograniczać słodycze w diecie dzieci: 1. Dostarczaja ̨ duz ̇ ej ilości cukru. 2. Nie zawieraja ̨ składników odz ̇ ywczych. 3. Sa ̨ wysokokaloryczne, sprzyjaja ̨ nadmiernej masie ciała. 4. Wypieraja ̨ z diety produkty wartościowe. 5. Zwie ̨ kszaja ̨ ryzyko próchnicy ze ̨ bów.

42 Produkt z cukrem czy bez cukru? Kupuja ̨ c soki, nalez ̇ y zwracać uwagę na wykaz składników na etykiecie. Obecność sacharozy w składzie produktu oznacza, z ̇ e sok został dosłodzony, a do naturalnej zawartości cukru w soku, pochodza ̨ cego z wyciśnie ̨ tych owoców, nalez ̇ y doliczyć cukier dodany.

43 Produkt moz ̇ e zawierać cukier naturalnie obecny w surowcach (cukier nie został dodany w procesie techno- logicznym)– wtedy informacja „bez dodatku cukru” Wymaga to wówczas dodatkowego sformułowania „produkt zawiera naturalnie wyste ̨ puja ̨ ce cukry”. Przykład: soki, nektary, dz ̇ emy, desery i innych produkty otrzymane głównie na bazie owoców. Produkt z cukrem czy bez cukru?

44 Brak świadomości osób dorosłych, co do ilości spoz ̇ ywanych przez dzieci słodyczy i bagatelizowanie problemu, wykształca u dzieci nieprawidłowe nawyki z ̇ ywieniowe.

45 Wybieraja ̨ c produkty dla dzieci, nalez ̇ y zwracać uwagę na zawartość w nich soli i wybierać produkty mniej przetworzone, o niz ̇ szej jej zawartości. Nie powinno się stosować produktów typu instant: sosów i zup w proszku oraz przygotowanych przemysłowo gotowych do spoz ̇ ycia dań, ze wzgle ̨ du na duz ̇ a ̨ zawartość w nich soli. Nalez ̇ y ograniczać spoz ̇ ywanie przez dzieci słonych przeka ̨ sek i produktów typu fast food. Ograniczanie spoz ̇ ycia soli kuchennej

46 Warto wiedzieć Dzieci nie potrzebują tak duz ̇ o soli, jak ludzie dorośli. Nie nalez ̇ y podawać dzieciom potraw przyprawionych zgodnie z preferencjami smakowymi dorosłych. W trakcie przygotowywania posiłków, sól powinno się dodawać pod koniec gotowania.

47 -przyprawy naturalne -świez ̇ e lub suszone zioła (natka pietruszki, koperek, majeranek, bazylia, tymianek itp.). Pozwalaja ̨ one na zapewnienie odpowiedniej smakowitości posiłku i umoz ̇ liwiają zmniejszyć spożycie soli w całodziennej diecie dziecka. Co zamiast soli?

48

49 Analiza odżywiania dzieci w przedszkolach W całodziennym z ̇ ywieniu w przedszkolu stwierdza się: zbyt mała ̨ ilość mleka, jaj, warzyw, owoców, ryb, pieczywa razowego, kasz, suchych produktów stra ̨ czkowych, a zbyt duz ̇ o ziemniaków i tłuszczów, wysokie jest takz ̇ e spoz ̇ ycie mie ̨ sa i we ̨ dlin niskogatunkowych, oraz cukru i słodyczy.

50 Cze ̨ sto wyste ̨ puja ̨ ce błe ̨ dy w z ̇ ywieniu dzieci: – zbyt małe i zmniejszaja ̨ ce się wraz z wiekiem spożycie z ̇ ółtych, pomarańczowych i czerwonych warzyw oraz owoców (głównym warzywem staja ̨ się ziemniaki w postaci frytek), – zbyt wczesne wprowadzanie słodyczy do diety i szczególnie nadmierne ich spoz ̇ ycie w wieku przedszkolnym, – nieregularne spoz ̇ ywanie śniadań, – zwie ̨ kszenie ilości kalorii pochodza ̨ cych z przeka ̨ sek, – spoz ̇ ywanie produktów o małej wartości odz ̇ ywczej, – nadmierne zwie ̨ kszanie porcji posiłków, – cze ̨ ste spoz ̇ ywanie napojów słodzonych, – małe spoz ̇ ycie produktów mlecznych, – spoz ̇ ywanie w diecie zbyt małej ilości wapnia i potasu oraz wit D, a zbyt duz ̇ ej ilości sodu, w stosunku do zalecanych ilości.

51 Udział produktów spożywczych w dziennej racji pokarmowej dzieci w wieku 4-6 lat: Mleko W tym produkty mleczne przeliczone na ilość mleka Ok. 750 ml Mięso, drób, ryby 1 raz dziennie (5-6 razy w tyg. lub codziennie) Warzywa i owoce2 razy dziennie MasłoOk. 2-3 łyżeczek dziennie Olej roślinnyOk. 1-2 łyżeczek dziennie Chleb gruboziarnisty 2-3 razy dziennie dla uzupełnienia i pokrycia części potrzeb energetycznych Kasza, makarony itp..1 raz dziennie

52

53

54 Podstawowe zalecenia z ̇ ywieniowe dla dzieci i młodziez ̇ y w wieku szkolnym: 1. Udział energii z poszczególnych substancji odz ̇ ywczych powinien wynosić: − z białka co najmniej 10-14%, przy czym: udział białka zwierze ̨ cego powinien wynosić co najmniej połowę całkowitej puli białka posiłku, − z we ̨ glowodanów 50-65%, w tym: − z cukrów prostych nie wie ̨ cej niż 10-12%, − z tłuszczu nie wie ̨ kszy niż 30-35%, w tym: − z tłuszczów nasyconych nie wie ̨ cej niż 10%, − z tłuszczów wielonienasyconych 6-10%.

55 2. Zawartość cholesterolu w całodziennej racji pokarmowej nie powinna przekraczać 300 mg, w obiedzie powinno być zatem proporcjonalnie mniej cholesterolu. 3. Zawartość błonnika pokarmowego, w całodziennej diecie powinna wynosić g, w obiedzie nie powinna być niz ̇ sza niż 6 g. 4. Zawartość soli kuchennej w całodziennej diecie nie powinna przekraczać 5 g (w obiedzie nie wie ̨ cej niż 1,5-2 g). 5. Witaminy i składniki mineralne – co najmniej 30% zaleceń na przestrzeni dekady.

56 Prawidłowy rozkład posiłków w cia ̨ gu doby ma korzystny wpływ na: metabolizm we ̨ glowodanów (zapobiega spadkowi poziomu glukozy we krwi), metabolizm lipidów, masę ciała i zawartość tkanki tłuszczowej, składniki pokarmowe dostarczane w mniejszych ilościach sa ̨ lepiej wchłaniane i wykorzystywane przez organizm. Śniadanie spożyte przed wyjściem do szkoły: – umoz ̇ liwia lepsza ̨ koncentracje ̨, – zapewnia uczniowi dobra ̨ wydolność umysłowa ̨ i fizyczna ̨ w szkole.

57 Pozytywna rola pojadania mie ̨ dzy posiłkami u dzieci bardziej aktywnych oraz tych, które nie sa ̨ w stanie zjeść duz ̇ ych obje ̨ tościowo posiłków, i w zwia ̨ zku z tym cze ̨ sto są głodne na długo przed naste ̨ pnym regularnym posiłkiem. jeśli w jego skład be ̨ da ̨ wchodziły produkty zalecane w z ̇ ywieniu dzieci i młodziez ̇ y, takie jak: warzywa, owoce, jogurty, napoje mleczne, płatki śniadaniowe, orzechy itp.

58 Ogólne zalecenia z ̇ ywieniowe dla dzieci i młodziez ̇ y 1. Uczniowie szkół podstawowych powinni spoz ̇ ywać 4-5 posiłków dziennie z zachowaniem równomiernych przerw mie ̨ dzy nimi. 2. Przynajmniej 1 posiłek powinien być spoz ̇ yty w szkole. 3. Codzienna dieta powinna zawierać róz ̇ norodne produkty spoz ̇ ywcze. 4. Podstawowym źródłem energii powinny być produkty zboz ̇ owe z grubego przemiału. 5. Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład kaz ̇ dego posiłku. 6. Dzieci i młodzież powinny spoz ̇ ywać 3-4 szklanki mleka codziennie z czego część nalez ̇ y zasta ̨ pić produktami mlecznymi, takimi jak: kefir, jogurt, maślanka, sery.

59 7. Nalez ̇ y ograniczyć spoz ̇ ywanie tłustego mie ̨ sa zwierza ̨ t rzeźnych zaste ̨ puja ̨ c go drobiem i rybami oraz chudymi we ̨ dlinami. 8. Tłuszcz, zwłaszcza pochodzenia zwierze ̨ cego oraz produkty zawieraja ̨ ce duz ̇ o cholesterolu powinny być spoz ̇ ywane przez dzieci i młodzież w umiarkowanych ilościach. 9. Produkty, których nie nalez ̇ y polecać dzieciom i młodziez ̇ y to: frytki, hamburgery, cheesburgery, pizza, chipsy, ciastka, torty i słodycze, ze wzgle ̨ du na dużą zawartość w nich tłuszczu i/lub cukru. 10. Nalez ̇ y pamie ̨ tać o ograniczaniu spoz ̇ ycia soli kuchennej, słonych przeka ̨ sek i potraw.

60 Żywienie w szkole moz ̇ e być istotnym elementem profilaktyki niedoboru masy ciała, nadwagi i otyłości oraz innych chorób przewlekłych w populacji dzieci i młodziez ̇ y, posiłki szkolne powinny być przygotowywane zgodnie z zasadami racjonalnego z ̇ ywienia, dostarczające odpowiednią ilość energii i składników pokarmowych, uczeń, który przebywa w szkole kilka godzin, powinien spożyć przynajmniej 1, a najlepiej 2 pełnowartościowe posiłki.

61 Dla cze ̨ ści dzieci obiad w szkole stanowi jedyny ciepły posiłek, jaki spoz ̇ ywają w cia ̨ gu dnia. Spoz ̇ ywanie II śniadania i/lub obiadu w szkole moz ̇ e kształtować również korzystne nawyki z ̇ ywieniowe. Z ̇ ywienie zbiorowe w szkole powinno stanowić istotny element procesu edukacji. Z ̇ ywienie w ich domach rodzinnych cze ̨ sto odbiega od zaleceń, dlatego stołówka szkolna moz ̇ e być miejscem, w którym dzieci i młodzież naucza ̨ się, jak powinni się odz ̇ ywiać. Wspólny posiłek moz ̇ e sprzyjać integracji uczniów.

62 Obiady szkolne Powinien być spoz ̇ ywany w miarę moz ̇ liwości: − o stałej porze, − w spokojnej atmosferze, − w godnych warunkach, − bez pośpiechu.

63 Prawidłowo zbilansowany i zaplanowany obiad, podawany w stołówce szkolnej, powinien dostarczać 30% całodziennego zapotrze- bowania energetycznego. Składać się z 3 dań: - zupy, - dania głównego oraz - deseru (posiłek ten jest cze ̨ sto rozłoz ̇ ony w czasie).

64 Zalecenia dotycza ̨ ce doboru produktów spoz ̇ ywczych

65 Zgodnie z zaleceniami z ̇ ywienia zawartość we ̨ glowodanów w diecie powinna zapewniać 50-65% zapotrzebowania energetycznego. Produkty skrobiowe powinny stanowić około 1/3 całodziennego poz ̇ ywienia. 1. Produkty skrobiowe

66 Potrawy te moz ̇ na sporza ̨ dzać z naste ̨ puja ̨ cych surowców: − ziemniaki, najlepiej gotowane, takz ̇ e w „mundurkach” lub pieczone, − kasze: gryczana, je ̨ czmienna, jaglana, kukurydziana, − płatki zboz ̇ owe: owsiane, je ̨ czmienne, pszenne (najlepiej nieekstrudowane), − ryz ̇, − makarony, − pieczywo z pełnego przemiału.

67 2. Produkty białkowe Potrawy wysokobiałkowe powinny stanowić niewielka ̨ część posiłków. Nalez ̇ y pamie ̨ tać, z ̇ e białko z diety powinno dostarczać ok % energii. Co najmniej połowa do 3⁄4 białka diety powinno stanowić białko pochodzenia zwierze ̨ cego.

68 Mięsa drób, ciele ̨ cina, chuda wołowina i wieprzowina. W celu obniz ̇ enia zawartości tłuszczu nalez ̇ y: − usuwać widoczny tłuszcz, − wybierać metody obróbki cieplnej bez dodatku tłuszczu lub z moz ̇ liwie jego najmniejsza ̨ ilościa ̨ : gotowanie, duszenie bez tłuszczu lub z niewielka ̨ ilościa ̨ tłuszczu, pieczenie, grillowanie, zapiekanie, − z drobiu usuwać skóre ̨, − odsa ̨ czać tłuszcz po obróbce termicznej (np. na papierowych re ̨ cznikach), − cze ̨ ść mie ̨ sa zaste ̨ pować nasionami roślin stra ̨ czkowych.

69 Mleko i produkty mleczne Mleko i przetwory mleczne powinny stanowić składnik poz ̇ ywienia kaz ̇ dego dnia. Jadłospisy powinny takz ̇ e uwzgle ̨ dniać róz ̇ norodne zupy i napoje mleczne, jak: kefiry, jogurty, maślanka, mleko acidofilne oraz desery mleczne. Moga ̨ one stanowić doskonałe podwieczorki. Sery moz ̇ na wykorzystywać nie tylko jako doskonały składnik: kanapek, twaroz ̇ ków podawanych na słodko lub słono, ale takz ̇ e sałatek, surówek, zapiekanek warzywnych i mie ̨ sno-warzywnych.

70 Ryby Przygotowuja ̨ c potrawy z ryb zaleca się stosowanie metod obróbki termicznej niewymagaja ̨ cych dodatku tłuszczu, a tam gdzie potrzebne jest jego uz ̇ ycie, ilość ta powinna być jak najmniejsza. Potrawy z ryb moz ̇ na sporza ̨ dzać w oparciu o róz ̇ ne metody obróbki termicznej, jak gotowanie, pieczenie, grillowanie, duszenie, smaz ̇ enie bez tłuszczu. Ryby mogą stanowić doskonała ̨ podstawę dań głównych, jak i składnik sałatek, sosów, past do kanapek, zapiekanek.

71 Nasion roślin stra ̨ czkowych Rośliny stra ̨ czkowe mogę być składnikiem samodzielnych dań, jak: fasolka po bretońsku, kapusta z grochem, kotlety, pasty do smarowania pieczywa, zup oraz dań ma ̨ cznych stanowia ̨ c nadzienie pierogów, krokietów. Przy sporza ̨ dzaniu potraw z roślin stra ̨ czkowych nalez ̇ y pamie ̨ tać o prawidłowej obróbce wste ̨ pnej. Waz ̇ nym elementem tej obróbki jest moczenie, które stosuje się w celu skrócenia czasu obróbki termicznej.

72 3. Produkty be ̨ da ̨ ce źródłem tłuszczu Dla zachowania zdrowia nalez ̇ y ograniczać ilość tłuszczu w diecie. Tłuszcz, w diecie dzieci i młodziez ̇ y szkolnej, powinien dostarczać nie wie ̨ cej niż 30-35% energii z diety. Zaleca się zrezygnowanie ze smarowania pieczywa tłuszczem, jeśli to niemoz ̇ liwe, stosowanie niewielkiej ilości dobrej jakości margaryny kubkowej lub masła.

73 Nalez ̇ y ograniczać dodatek tłuszczu do potraw be ̨ da ̨ cych źródłem skrobi, mie ̨ snych oraz sałatek, a takz ̇ e usuwać z surowców tłuszcz widoczny. Nalez ̇ y dostosowywać rodzaj tłuszczu do sporza ̨ dzanej potrawy. Do surówek i sałatek zaleca się stosowanie oleju słonecznikowego, sojowego, rzepakowego i oliwy z oliwek. Do smaz ̇ enia potraw nie nalez ̇ y stosować oleju słonecznikowego i sojowego tłoczonego na zimno. Zaleca się natomiast olej rzepakowy niskoerukowy i oliwę z oliwek.

74 4. Warzywa i owoce – źródło witamin, antyoksydantów i składników mineralnych W celu wykorzystania walorów odz ̇ ywczych i kulinarnych warzyw i owoców nalez ̇ y: − wykorzystywać sezonowe, krajowe warzywa i owoce, − stosować moz ̇ liwie najszerszy ich asortyment, − podawać surowe warzywa i owoce lub w przypadku niektórych warzyw lekko podgotowane (nie nalez ̇ y ich rozgotowywać),

75 − potrawy z warzyw i owoców przygotowywać przed podaniem, unikać moczenia w wodzie, mycia po rozdrobnieniu, kontaktu ze światłem po obraniu, − ziemniaki gotować wrzucaja ̨ c je do wrza ̨ cej wody, − warzywa na sałatki gotować nieobrane − unikać dodatku tłustych sosów (majonezowych, z duz ̇ ą ilością oleju lub oliwy),

76 Zalecenia do stosowania metod obróbki cieplnej W praktyce zazwyczaj stosuje się smaz ̇ enie w małej i duz ̇ ej ilości tłuszczu. Do smaz ̇ enia nie nalez ̇ y stosować pozostałych olejów roślinnych oraz olejów tłoczonych na zimno. Dla zachowania wartości odz ̇ ywczych produktów zaleca się: gotowanie w wodzie, na parze, duszenie bez wste ̨ pnego obsmaz ̇ ania, pieczenie w folii lub na grillu bez uz ̇ ycia tłuszczu.

77 Aktywność fizyczna Wirtualne podwórko….

78 Z ̇ ywienie dzieci i młodziez ̇ y w przedszkolach i szkołach powinno być traktowane jako istotny element ochrony zdrowia młodego pokolenia.

79

80

81 Co zniknęło ze sklepików: fast-foody, zupki instant, słone przekąski: chipsy, popcorn, paluszki, napoje owocowe z dodatkiem cukru i sztucznych barwników, napoje energetyzujące, słodkie przekąski węglowodanowo – tłuszczowe: batoniki, wafelki z masą

82 Wytyczne dla sklepiku szkolnego

83 Napoje Herbata, napary owocowe i kawa zbożowa: bez cukru i słodzików; z owocami, mlekiem lub miodem; Woda: naturalna woda mineralna, źródlana i stołowa w opakowaniach jednostkowych. Soki i przeciery: soki w opakowaniach o pojemności do 330 ml. Wszystkie soki, przeciery i musy o niskiej lub obniżonej zawartości soli. Soki warzywne i owocowo-warzywne, przeciery i musy bez dodatku cukru i słodzików. Koktajle: owocowe, owocowo-warzywne i warzywne na bazie mleka, napoje zastępujące mleko, produkty mleczne lub produkty je zastępujące.

84 Owoce i warzywa Owoce: surowe lub przetworzone, bez dodatku cukru, słodzików; gotowe do spożycia, w całości lub w porcjach, najlepiej w opakowaniach jednostkowych. Warzywa: surowe lub przetworzone, bez dodatku cukru, słodzików; o niskiej lub obniżonej zawartości soli – wyjątek: warzywa kwaszone; gotowe do spożycia, w całości lub w porcjach, najlepiej w opakowaniach jednostkowych. Suszone owoce i warzywa: bez dodatku cukru lub substancji słodzących, soli, tłuszczu; w opakowaniach jednostkowych, w porcji do 50 g.

85 Produkty zbożowe Produkty śniadaniowe i inne, bez dodatku cukru i słodzików, o niskiej zawartości lub obniżonej zawartości soli.

86 Mleko i zamienniki Mleko bez dodatku cukru i słodzików. Napoje zastępujące mleko (sojowe, ryżowe, owsiane, kukurydziane, gryczane, orzechowe lub migdałowe) bez dodatku cukru i słodzików, o niskiej lub o obniżonej zawartości soli.

87 Produkty mleczne i zamienniki Produkty mleczne (jogurt, kefir, maślanka, mleko zsiadłe, mleko acidofilne, serwatka, ser twarogowy, serek homogenizowany): o zawartości do 10 g cukru na 100 g/ml produktu o zawartości do 10 g tłuszczu na 100 g/ml produkt bez dodatku słodzików. Produkty je zastępujące (sojowe, ryżowe, owsiane, orzechowe lub migdałowe) o zawartości do 10 g cukru na 100 g/ml produktu o zawartości do 10 g tłuszczu na 100 g/ml produkt bez dodatku słodzików.

88 kanapki Z pieczywa razowego, pełnoziarnistego lub bezglutenowego. Dozwolone dodatki: przetwory mięsne (do 10 g tłuszczu w 100 g), przetwory z ryb, jaja, ser (bez topionego), wyroby z nasion roślin strączkowych, orzechy i nasiona, olej, masło, margaryna miękka kubkowa niearomatyzowana lub ich mieszanki, zioła lub przyprawy niezawierające soli, warzywa, owoce. Bez soli i sosów – wyjątek: ketchup przygotowany z nie mniej niż 120 g pomidorów na 100 g gotowego produktu

89 sałatki na bazie warzyw i owoców. dodatki: przetwory mięsne (do 10 g tłuszczu w 100 g), przetwory z ryb, jaja, ser (bez topionego), produkty mleczne, zbożowe, wyroby z nasion roślin strączkowych, suszone owoce i warzywa, orzechy i nasiona, olej, zioła i przyprawy niezawierające soli.

90 Sklepiki szkolne – skrót zmian pieczywo razowe lub pełnoziarniste ograniczenie tłuszczu w produktach ograniczenie lub eliminacja soli eliminacja sosów, majonezu, ketchup o odpowiedniej zawartości pomidorów ograniczenie cukru eliminacja słodzików

91 Co nowego w sklepikach?

92

93 Skok w lepszą przyszłość Dziękuję Skok w lepszą przyszłość Dziękuję za uwagę


Pobierz ppt "Co nowego w żywieniu dzieci i młodzieży? Jak prawidłowo budować jadłospisy dr n.med. Magdalena Pieszko Zakład Dietetyki Ogólnej Gdański Uniwersytet Medyczny."

Podobne prezentacje


Reklamy Google