Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Farmakoterapia u osób w wieku starszym. Osoba w wieku starszym > 65 lat > 65 lat.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Farmakoterapia u osób w wieku starszym. Osoba w wieku starszym > 65 lat > 65 lat."— Zapis prezentacji:

1 Farmakoterapia u osób w wieku starszym

2 Osoba w wieku starszym > 65 lat > 65 lat

3 Starzenie 2,5 % hepacytów rocznie i 1% nefronów rocznie 2,5 % hepacytów rocznie i 1% nefronów rocznie

4 Częstość schorzeń 40 % osób w wieku starszym i 15% populacji

5 Problemy w geriatrii Jaskra Jaskra zaćma zaćma otępienie i choroby neurodegeneracyjne otępienie i choroby neurodegeneracyjne nietrzymanie moczu nietrzymanie moczu przerost gruczołu krokowego przerost gruczołu krokowego bezsenność bezsenność objawy wypadowe okresu menopauzy objawy wypadowe okresu menopauzy dysfunkcje seksualne dysfunkcje seksualne zaparcia zaparcia cukrzyca t.2 cukrzyca t.2 nowotwory nowotwory depresja depresja osteoporoza osteoporoza otyłość otyłość choroby układu sercowo- naczyniowego choroby układu sercowo- naczyniowego NT NT ChNS ChNS niewydolność serca niewydolność serca choroby reumatyczne choroby reumatyczne

6 Często choroby współistnieją

7 Problemy w geriatrii często politerapia (3-8 leków zwłaszcza wzrost z wiekiem i osób płci żeńskiej) interakcje lekowe więcej działań niepożądanych leków

8 Zmiany farmakokinetyki związane ze starzeniem Przewód pokarmowy: pewne zmiany jednak bez wpływu na wchłanianie spadek powierzchni wchłaniania – zanik kosmków jelitowych, wzrost pH soku żołądkowego

9 Spadek proporcji wody w organizmie o 15% (całkowitej wody oraz płynu zewnatrzkomórkowego) Niektóre leki: diuretyki oraz nieodpowiednie nawodnienie mogą pogorszyć ten stan Większa toksyczność leków hydrofilnych jak digoksyna, teofilina, lit, wankomycyna Dystrybucja

10 wzrost ilości tkanki tłuszczowej w organizmie do 85 roku życia, później zanika również tkanka tłuszczowa wzrost objetości dystrybucji leków lipofilnych np. benzodiazepin

11 Spadek szybkości procesów metabolicznych reakcje pierwszej fazy (CYP 450) są wolniejsze - dlatego wiele leków jak teofilina, propranolol, imipramina mają dłuższe okresy półtrwania

12 Spadek syntezy albumin na ogół brak implikacji klinicznych Zachować ostrożność w przypadku leków wiążących się w dużym procencie z białkami krwi np. NLPZ, doustne leki przeciwzakrzepowe, sulfonamidy

13 Spadek filtracji kłębuszkowej, osłabienie czynności kanalików nerkowych, zmniejszenie przepływu nerkowego oraz spadek klirensu kreatyniny Zmiany te nie mają często odzwierciedlenia w badaniach laboratoryjnych

14 Większa toksyczność leków wydalanych przez nerki allopuridol, aminoglikozydy, amantadyna, lit, digoksyna, cefalosporyny, cymetydyna, prokainamid

15 Algorytmy mc x (140-wiek) mc x (140-wiek) 72x stężenie kreatyniny X 0,82 U kobiet

16 większe ryzyko spadków cisnienia krwi większe ryzyko spadków cisnienia krwi Osłabienie wrażliwości baroreceptorów

17 Zmiany farmakodynamiczne Spadek wrazliwości receptorów beta- adrenergicznych Spadek wrazliwości receptorów beta- adrenergicznych zwiększona wraażliwość na cholinomimetyki i ossłabiona na cholinolityki (z wyjątkiem działania na OUN i układ krążenia zwiększona wraażliwość na cholinomimetyki i ossłabiona na cholinolityki (z wyjątkiem działania na OUN i układ krążenia

18 Leki których T1/2 ulega przegdłużeniu Diazepam Diazepam propranolol propranolol penicyliny penicyliny omeprazol omeprazol aspiryna aspiryna glikozydy naparstnicy glikozydy naparstnicy fenytoina fenytoina

19 objawy chorób w wieku starszym Często skąpoobjawowe bądź inne objawy Często skąpoobjawowe bądź inne objawy przy zakażeniach tachykardia, zaburzenia ośrodkowe przy zakażeniach tachykardia, zaburzenia ośrodkowe bezbólowe zawały bezbólowe zawały niewydolność krążenia, zaburzenia chodzenia później wyraźna duszność niewydolność krążenia, zaburzenia chodzenia później wyraźna duszność

20 Problemy Uposledzenie pamięci (potencjalne przyczyny: źle leczona niewydolność serca, leki hipotensyjne, inne leki, hiponatremia) Uposledzenie pamięci (potencjalne przyczyny: źle leczona niewydolność serca, leki hipotensyjne, inne leki, hiponatremia)

21 Choroba Alzheimera Inhibitory acetylocholinesterazy: takryna, donepezil, riwastygmina, galantamina (nudności, wymioty, biegunka, bezsenność) Inhibitory acetylocholinesterazy: takryna, donepezil, riwastygmina, galantamina (nudności, wymioty, biegunka, bezsenność) Często w celu uspokojenia pacjenta stosowana są neuroleptyki zarówno stare jak haloperidol czy prometazyna jak i nowe - risperidon. Powodują jakościowe zaburzenia świadomości i objawy cholinolityczne Często w celu uspokojenia pacjenta stosowana są neuroleptyki zarówno stare jak haloperidol czy prometazyna jak i nowe - risperidon. Powodują jakościowe zaburzenia świadomości i objawy cholinolityczne

22 Choroba Alzheimera neuroleptyki olanzapina, kwetiapina, risperidon Brak poprawy w badaniu trwającym 36 tygodni Działania niepożądane jako przyczyna zaprzestania leczenia: olanzapina 24% risperidon 18% kwetiapina 16% placebo 5%

23 Leki których należy unikać u osób w wieku starszym   Aminoglikozydy   Benzodiazepiny   cholinolityki

24 Bezsenność przyczyny 35% - zaburzenia psychiczne (depresje, psychozy oraz zaburzenia lękowe, w których bezsenność należy do zespołu objawów) 12% - tzw. zespół niespokojnych nóg, okresowe ruchy kończyn (zaburzenia, które utrudniają sen), 12% - używanie różnych leków (paradoksalnie - także leków nasennych), 6% - bezdechy w czasie snu, 5-10% - zaburzenia rytmu snu i czuwania,

25 Bezsenność przyczyny 4% - choroby somatyczne (np. przerost gruczołu krokowego, który zmusza do częstego wstawania w nocy), ułamek procenta stanowi bezsenność uwarunkowana genetycznie - idiopatyczna, występująca od pierwszego dnia życia dziecka. Uważa się, że bezsenność, w której nie można znaleźć przyczyn, to mniej więcej od 15-25% przypadków. Taką bezsenność nazywa się pierwotną.

26 Leki powodujące bezsenność efedyryna efedyryna żeń-szeń żeń-szeń guarana guarana fenylefryna fenylefryna pseudoefedryna pseudoefedryna atomoksetyna atomoksetyna bupropion bupropion GKS GKS diuretyki diuretyki dilitiazem, werapamil dilitiazem, werapamil agoniści receptora dopaminowego agoniści receptora dopaminowego iMAO iMAO SSRI SSRI sibutramina sibutramina teoofilina teoofilina metoprolol, nadolol, propranolol metoprolol, nadolol, propranolol tyroksyna tyroksyna fenytoina fenytoina inhibitory AchE inhibitory AchE

27 Bezsenność leczenie behawioralne najważniejsze ! leczenie behawioralne najważniejsze ! Ograniczenie ograniczenie bodźców Ograniczenie ograniczenie bodźców ograniczenie snu ograniczenie snu

28 Bezsenność dostępne OTC- antyhistaminica I generacji! dostępne OTC- antyhistaminica I generacji! agonisty receptora benzodiazepinowego agonisty receptora benzodiazepinowego leki przeciwdepresyjne (TPLD, trazodon, nefazodon) leki przeciwdepresyjne (TPLD, trazodon, nefazodon) agonisty receptora dla melatoniny (agomelatyna, ramelteon) agonisty receptora dla melatoniny (agomelatyna, ramelteon)

29 Agonisty receptora bzd lorazepam, estazolam, flunitrazepam, midazolam lorazepam, estazolam, flunitrazepam, midazolam zopiklon zopiklon zolpidem, zaleplon, indiplon zolpidem, zaleplon, indiplon

30 ZAPARCIA NAJLEPSZE LEKARSTWO RUCH NAJLEPSZE LEKARSTWO RUCH LEKI PPRZECIW ZAPARCIOM MOGĄ LEKI PPRZECIW ZAPARCIOM MOGĄ POWODOWAĆ ZABURZENIA ELEKTROLITOWE POWODOWAĆ ZABURZENIA ELEKTROLITOWE

31 Zaparcia polekowe leki przeciwbólowe (opioidy) leki przeciwbólowe (opioidy) leki cholinolityczne (przeciwhistaminowe, przeciwdepresyjne, neuroleptyki, przeciwparkinsonowskie) leki cholinolityczne (przeciwhistaminowe, przeciwdepresyjne, neuroleptyki, przeciwparkinsonowskie) antagoniści kanałów wapniowych antagoniści kanałów wapniowych diuretyki diuretyki leki zobojętniające leki zobojętniające wapń wapń żelazo żelazo

32 Zaparcia w wieku podeszłym leczenie Drażniące i kontaktowe-nie! Drażniące i kontaktowe-nie! Parafina-nie! Parafina-nie! Osmotyczne-laktuloza, sorbitol, inne ostrożnie Osmotyczne-laktuloza, sorbitol, inne ostrożnie Hydrofilne tak- konieczne odpowiednie nawodnienie, uwaga na niedrożność Hydrofilne tak- konieczne odpowiednie nawodnienie, uwaga na niedrożność

33 Przerost gruczołu krokowego alfa adrenolityki: prazosyna, doksazosyna, terazosyna, alfuzosyna, tamsulozyna alfa adrenolityki: prazosyna, doksazosyna, terazosyna, alfuzosyna, tamsulozyna inhibitory 5 alfa reduktazy: finasteryd, dutasteryd inhibitory 5 alfa reduktazy: finasteryd, dutasteryd

34 Leki powodujące zaburzenia mikcji uczucie parcia na pęcherz moczowy, nasilenie potrzeby oddania moczu : alkohol, leki przeciwparkinsonowskie, kofeina, diuretyki retencja moczu: agoniści alfa- retencja moczu- leki na przeziębienie, leki o działaniu cholinolitycznym, beta-agoniści, antagoniści kanałów wapniowych ponadto ACE I- nasilenie diurezy, kaszel leki uspokajajace- dodatkowo sedacja, trudności w poruszaniu się

35 Leki stosowane w leczeniu nietrzymaniu moczu i pęcherza nadreaktywnego to cholinolityki hioscyaminaoksybutyninatolterodynadarifenacynasolifenacyna Leczenie operacyjne

36 Jaskra- działania niepożądane leków stosowanych miejscowo beta blokery- depresja, halucynacje, zaburzenia świadomości, skurcz oskrzeli, spadek ciśnienia beta blokery- depresja, halucynacje, zaburzenia świadomości, skurcz oskrzeli, spadek ciśnienia latanoprost, bimatoprost ( PGF 2α ) - bóle stawów i mięśni latanoprost, bimatoprost ( PGF 2α ) - bóle stawów i mięśni brimonidyna, apraklonidyna (agoniści rec.α2) - senność, suchość w ustach i nosie, wzrost RR brimonidyna, apraklonidyna (agoniści rec.α2) - senność, suchość w ustach i nosie, wzrost RR dorzolamid, brinzolamid- metaliczny smak -inhibitor anhydrazy węglanowej dorzolamid, brinzolamid- metaliczny smak -inhibitor anhydrazy węglanowej cholinomimetyki-spadek ciśnienia, bradykardia, ślinienie, drżenia, nudności, biegunka cholinomimetyki-spadek ciśnienia, bradykardia, ślinienie, drżenia, nudności, biegunka

37 Choroba Parkinsona L-DOPA L-DOPA agonisty receptora dopaminowego: bromokryptyna, pergolid, ropinirol, pramipeksol, apomorfina, rotygotyna agonisty receptora dopaminowego: bromokryptyna, pergolid, ropinirol, pramipeksol, apomorfina, rotygotyna inhibitory COMT: tolkapon, entakapon inhibitory COMT: tolkapon, entakapon inhibitory MAO: selegilina, inhibitory MAO: selegilina, antagonisty receptora muskarynowego: triheksyfenidyl, benzatropina, difenhydramina antagonisty receptora muskarynowego: triheksyfenidyl, benzatropina, difenhydramina antagonisty receptora NMDA- amantadyna, memantyna antagonisty receptora NMDA- amantadyna, memantyna

38 Dysfunkcje seksualne polekowe antagoniści kanałów wapniowych (dilitiazem, nifedypina i inne) antagoniści kanałów wapniowych (dilitiazem, nifedypina i inne) tiazydy tiazydy ACE-I ACE-I beta-blokery beta-blokery diuretyki pętlowe diuretyki pętlowe cymetydyna cymetydyna atropina atropina digoksyna digoksyna cytostatyki cytostatyki SSRI SSRI iMAO iMAO TPLPD TPLPD marihuana, morfina, kokaina, metoklopramid (hiperprolaktynemia) marihuana, morfina, kokaina, metoklopramid (hiperprolaktynemia) lit lit flutamid, finasteryd, leuprolid flutamid, finasteryd, leuprolid

39 Dysfunkcje seksualne leczenie papaweryna inhibitory fosfodiesterazy V: sildenafil, tadalafil, vardenafil prostaglandyny: alprostadil arginina?

40 Główne zagrożenia HTZ choroby zakrzepowo-zatorowe choroby zakrzepowo-zatorowe rak endometrium rak endometrium rak sutka rak sutka

41 niedożywienie Gorszy smak i węch - mniej przyjemności z jedzenia spadek dynorphiny (endogennego opioidu) odpowiedzialnego za wzrost apetytu i wzrost stężenia cholecystokininy Pewne leki spadek apetytu: fluoxetine, hydralazine, chinine, inne powodują nudności: antybiotics, teophiline, NSAID. Depresja Otępienie

42 Leki powodujące zaburzenia ośrodkowe Cholinolityki Cholinolityki opioidy opioidy cymetydyna cymetydyna metyloksantyny (dodatkowo wąski wskaźnik terapeutyczny) metyloksantyny (dodatkowo wąski wskaźnik terapeutyczny) alpha1-mimetyki alpha1-mimetyki leki przeciwhistaminowe leki przeciwhistaminowe leki hipotensyjne (zwłaszcza stare - rezerpina metyldopa) leki hipotensyjne (zwłaszcza stare - rezerpina metyldopa) leki moczopędne (odwodnienie, zaburzenia elektolitowe) leki moczopędne (odwodnienie, zaburzenia elektolitowe) glikozydy naparstnicy glikozydy naparstnicy

43 Leki powodujące zaburzenia osrodkowe TPLD TPLD BENZODIAZEPINY BENZODIAZEPINY LEWODOPA LEWODOPA

44 LEKI POTENCJALNIE NIEBEZPIECZNE

45 Problemy u osób w wieku starszym Opioidy - zaparcia Opioidy - zaparcia działania niepożądane ośrodkowe działania niepożądane ośrodkowe petydyna drgawki petydyna drgawki cymetydyna działania niepożądane ze strony OUN cymetydyna działania niepożądane ze strony OUN

46 Przyczyny niepowodzeń terapii u osób starszych Nieuwzględnienie odmienności farmakokinetycznych i farmakodynamicznych Nieuwzględnienie odmienności farmakokinetycznych i farmakodynamicznych złe rozpoznanie złe rozpoznanie inne objawy chorób inne objawy chorób zły wybór leku lub źle dobrana dawka zły wybór leku lub źle dobrana dawka interakcje z innymi lekami lub dietą (sok z grejfruta hamuje cytochrom P-450; miłorząb japoński - wzrost ryzyka krwawień) interakcje z innymi lekami lub dietą (sok z grejfruta hamuje cytochrom P-450; miłorząb japoński - wzrost ryzyka krwawień)

47 Inhibitory cytochromu P-450 Makrolidy Makrolidy cymetydyna cymetydyna

48 Aktywatory cytochromu P-450 Fenytoina Fenytoina fenobarbital fenobarbital izoniazyd izoniazyd

49 inne objawy przedawkowania leków inne objawy przedawkowania leków Polipragmazja Polipragmazja compliance współpraca między lekarzem a pacjentem - 50% osób źle wykonuje polecenia - gorszy wzrok, słuch, należy też zwrócić uwagę na koszt leków, unikać skomplikowanych schematów leczenia compliance współpraca między lekarzem a pacjentem - 50% osób źle wykonuje polecenia - gorszy wzrok, słuch, należy też zwrócić uwagę na koszt leków, unikać skomplikowanych schematów leczenia

50 Na co lekarz powinien zwrócić uwagę u pacjenta w starszym wieku Czy farmakoterapia jest konieczna Czy farmakoterapia jest konieczna wykluczyć alkohol, uzywki lub leki jako przyczynę zaburzeń wykluczyć alkohol, uzywki lub leki jako przyczynę zaburzeń zebrać dokładny wywiad odnośnie leków zebrać dokładny wywiad odnośnie leków odstawić zbędne leki odstawić zbędne leki

51 prawidłowy wybór leku i dawki (wzięcie pod uwagę zmienionej farmakokinetyki, dawka dobrana indywidualnie), zaczynać od małych dawek (start low - go slow i zwiększac do minimalnej ), obserwacja działań ośrodkowych, unikanie nowych leków, unikanie leków o wąskim wskaźniku terapeutycznym, okresowa kontrola, edukacja pacjenta (poinformowanie o potencjalnych działaniach niepożądanych) prawidłowy wybór leku i dawki (wzięcie pod uwagę zmienionej farmakokinetyki, dawka dobrana indywidualnie), zaczynać od małych dawek (start low - go slow i zwiększac do minimalnej ), obserwacja działań ośrodkowych, unikanie nowych leków, unikanie leków o wąskim wskaźniku terapeutycznym, okresowa kontrola, edukacja pacjenta (poinformowanie o potencjalnych działaniach niepożądanych) wziąć pod uwagę choroby współistniejące wziąć pod uwagę choroby współistniejące

52 Zwrócić większą uwagę niż u ludzi młodych na stan czynnościowy nerek i wątroby Zwrócić większą uwagę niż u ludzi młodych na stan czynnościowy nerek i wątroby pamiętać, że leki u osób starszych wywołują działania niepożadane częściej niż u ludzi młodszych pamiętać, że leki u osób starszych wywołują działania niepożadane częściej niż u ludzi młodszych monitorowanie stężenia leków w osoczu szczególnie digoksyny, teofiliny, przeciwpadaczkowwych, antyarytmicznych monitorowanie stężenia leków w osoczu szczególnie digoksyny, teofiliny, przeciwpadaczkowwych, antyarytmicznych

53 Terapia poszczególnnych schorzeń Nadciśnienie - wykluczyć wtórne nadciśnienie Nadciśnienie - wykluczyć wtórne nadciśnienie niewydolność serca - leczenie standardowe niewydolność serca - leczenie standardowe cukrzyca - wyższe ryzyko hipoglikemii cukrzyca - wyższe ryzyko hipoglikemii drgawki - rozważyć niepadaczkowe przyczyny drgawek drgawki - rozważyć niepadaczkowe przyczyny drgawek


Pobierz ppt "Farmakoterapia u osób w wieku starszym. Osoba w wieku starszym > 65 lat > 65 lat."

Podobne prezentacje


Reklamy Google