Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Herb Izraela. Nie wiadomo dokładnie dlaczego i skąd, Żydzi przywędrowali do Bierunia. Bieruń był kiedyś ważnym ośrodkiem handlowym, więc można zakładać,

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Herb Izraela. Nie wiadomo dokładnie dlaczego i skąd, Żydzi przywędrowali do Bierunia. Bieruń był kiedyś ważnym ośrodkiem handlowym, więc można zakładać,"— Zapis prezentacji:

1 Herb Izraela

2 Nie wiadomo dokładnie dlaczego i skąd, Żydzi przywędrowali do Bierunia. Bieruń był kiedyś ważnym ośrodkiem handlowym, więc można zakładać, że pierwsi, żydowscy kupcy pojawili się już w okresie średniowiecza. Wiadomo, że w 1825 roku w Bieruniu, mieszkało około 90 osób wyznania mojżeszowego. Piętnaście lat później w mieście żyło 103 Żydów. Jednak w II połowie XIX wieku, dawny szlak handlowy ze Śląska do Krakowa, prowadzący przez Bieruń, utracił swe znaczenie w wyniku budowy linii kolejowej łączącej Górny Śląsk z Galicję, Królestwem Polskim oraz resztą Prus. Miasto znalazło się na uboczu wielkich przemian społeczno-ekonomicznych Górnego Śląska. Spowodowało to trwający od lat osiemdziesiątych XIX wieku stały odpływ ludności żydowskiej, co obrazują następujące dane: w 1861 r. w Bieruniu Starym mieszkało 81 Żydów, w 1871 r. – 90, w 1885 r. – 93, po czym liczba Żydów zaczęła w zaskakującej ilości maleć, bo w roku 1895 w Bieruniu mieszkało 46 osób wyznanie mojżeszowego, natomiast w roku 1910 tylko 15.

3 Większość Żydów w 1853 roku trudniła się rzemiosłem. W 1909 r. wszystkie cztery żyjące w mieście rodziny: Walfa Blumenfelda, Amalii Weichmann z domu Ehrlich, Salomona Tichauera i Martina Weisenberga, utrzymywały się z handlu.

4 Cmentarz Żydowski w Bieruniu Synagoga (Ochotnicza Straż Pożarna)

5 Cmentarz żydowski w Bieruniu Starym został założony w 1778 roku przy ul. św. Wita nad rzeką Mleczną i zajmuje powierzchnię około 950 metrów kwadratowych. Nekropolia jest otoczona kamiennym murem, wzniesionym w końcu XIX wieku. Bramę cmentarną zdobią menory. Do obecnych czasów zachowało się ponad czterdzieści całych płyt nagrobnych oraz szereg porozbijanych i wrośniętych w ziemię macew.

6 Jedyną formą nagrobków bieruńskich były macewy (żydowska stela nagrobna), a ich kształt był mało zróżnicowany. Najstarsze mają kształt prostokąta, a młodsze z połowy XIX wieku, z górnymi bokami zakończonymi półokrągło lub łukowato. W latach stele nagrobne zastąpiono ostrosłupami o podstawie kwadratu. Większość zachowanych nagrobków nie posiada żadnych elementów zdobniczych. Tylko na kilku występują ozdoby w formie ornamentów geometryczno-roślinnym. Kilkanaście steli pochodzących z przełomu XIX/XX wieku ma w górnej części płaskorzeźby: dwie dłonie (2 nagrobki), gałązka winorośli (2), świecznik trzyramienny ze złamanymi świecznikami (1), złamana wierzba-palma (4), gwiazda Dawida (3), kwiaty i inne rośliny (3), uskrzydlona klepsydra (2), dzban i misa (1). Wskazują one na silny związek Żydów starobieruńskich ze współwyznawcami z Małopolski, gdzie prawie wszystkie stele z XIX/XX wieku mają płaskorzeźby.

7 Na najstarszych nagrobkach do lat 30-tych XIX wieku, występują jedynie napisy w języku hebrajskim, natomiast na młodszych są one dwujęzyczne: hebrajskie i niemieckie. Jeżeli tekst napisu wykuty został tylko w języku hebrajskim, w swej stylistyce jest bardzo podniosły, pełen bogatych form retorycznych i ściśle skodyfikowany. Składa się z formuły pogrzebowej – tu leży, tu został pochowany, cytatu z modlitw, Biblii czy Talmudu, który z kolei nawiązuje albo już bezpośrednio do zmarłego, albo też do jego śmierci oraz z długiego tekstu opisującego cechy zmarłej osoby. Najczęściej spotykanymi nazwiskami na stelach są: Boriński, Tichauer, Miedźwiński, Wachsner, Zernik, Koplowitz. Na przełomie 1994 i 1995 roku bieruński kirkut poddano renowacji.

8

9 Synagoga znajdowała się w Bieruniu przy ulicy Oświęcimskiej 453. Synagoga ta została zbudowana w XIX wieku. Po przyłączeniu Bierunia do Polski w 1922 roku i wyjeździe większości członków gminy żydowskiej. W synagodze zawieszono odprawianie regularnych nabożeństw. Odprawiano je wyłącznie podczas największych świąt religijnych oraz z okazji obrzezań, ślubów i pogrzebów. Prowadzili je zapraszani z Katowic rabini. W 1928 roku synagoga znajdowała się w tak złym stanie, że wymagała natychmiastowego remontu. Podczas II wojny światowej hitlerowcy zdewastowali synagogę. Po zakończeniu wojny budynek przez kilka lat stał opuszczony, stopniowo popadając w ruinę. W latach 50. XX wieku w budynku synagogi urządzono siedzibę Ochotniczej Straży Pożarnej. W 1973 roku przeprowadzono gruntowny remont, a kolejne ponownie w latach 1981, 1985 i 2006, podczas których (z wyjątkiem ostatniej) stopniowo zacierano pierwotną architekturę budynku. Większość prac została wykonana w czynie społecznym.

10

11 Na mocy plebiscytu przeprowadzonego na Górnym Śląsku w dniu 20 marca 1921 r., Bieruń został przyłączony do Polski, przez co większość bieruńskich Żydów, czując silne związki z kulturą niemiecką, opuściła swe dotychczasowe siedziby i wyemigrowała do Niemiec. W 1923 r. żydowska gmina wyznaniowa w Bieruniu Starym liczyła 84 osoby, w 1931 – 71, a w 1939 r Przy czym według spisu powszechnego ludności z 1931 r., w mieście mieszkały tylko 2 osoby wyznania mojżeszowego, pozostałych 69 osób w okolicznych wsiach. Wybuch II wojny światowej zastał w mieście i okolicy jedynie kilkunastu Żydów, którzy przede wszystkim zostali wywiezieni do obozu zagłady Auschwitz.

12 Dawid Sitko Darek Figiel Krzysztof Balura Błażej Trzciński Piotr Knapczyk Łukasz Piłka Rafał Rumiński Tomasz Hamerla Adrian Primus


Pobierz ppt "Herb Izraela. Nie wiadomo dokładnie dlaczego i skąd, Żydzi przywędrowali do Bierunia. Bieruń był kiedyś ważnym ośrodkiem handlowym, więc można zakładać,"

Podobne prezentacje


Reklamy Google