Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

dr Jerzy Lackowski Podstawy edukacji - pedagogika.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "dr Jerzy Lackowski Podstawy edukacji - pedagogika."— Zapis prezentacji:

1

2 dr Jerzy Lackowski Podstawy edukacji - pedagogika

3 Główne funkcje systemu edukacyjnego Socjalizacyjna – wprowadzanie młodego człowieka w społeczeństwo Wyzwalająca – wspierająca rozwój talentów i uzdolnień młodego człowieka Jerzy Lackowski

4 Cechy systemu edukacyjnego w społeczeństwie demokratycznym 1.Dostarczenie bezpłatnej edukacji, aż do poziomu umożliwiającego wejście na rynek pracy. 2.Możliwość uczęszczania do tych samych szkół dzieci z różnych grup społecznych. 3.Wspólny kanon nauczania dla wszystkich uczniów niezależnie od ich pochodzenia społecznego. Jerzy Lackowski

5 Dylematy kreatorów edukacji 1.Jak efektywnie wydawać publiczne pieniądze? 2.Jak minimalizować zjawisko społecznych nierówności edukacyjnych? 3.Jak pogodzić zadania szkoły wykonywane na rzecz społeczeństwa z zapewnieniem każdemu uczniowi optymalnych warunków nauczania? 4.Jak godzić oczekiwania rodziców z oczekiwaniami nauczycieli? 5.Jak nadać rzeczywisty wymiar stwierdzeniu, że edukacja jest usługą wykonywaną dla ucznia? 6.W jakim zakresie szkoła może być autonomiczna? Jerzy Lackowski

6 Edukacja jest jedną z niewielu dziedzin życia, w której mamy do czynienia z ciągle jeszcze akceptowanym przez wielu obywateli monopolem państwa. W jego ramach funkcjonuje jednolity model szkoły, poddanej wszechwładnej dominacji biurokracji. Ów model mógł spełniać przyzwoicie swoją rolę w społeczeństwie przemysłowym, ale trzeba wreszcie postawić pytanie, czy nie nadchodzi czas zastąpienia go przez model urynkowionej szkoły obywateli. Wszak żyjemy w społeczeństwie informacyjnym, w którym szczególne znaczenie ma różnorodność i indywidualizacja, a nie masowa uniformizacja. Warto, aby ludzie odpowiedzialni za edukację to zauważyli... Jerzy Lackowski

7 Zauważyli to Anglosasi: W USA od 1991 r. działają ze wsparciem administracji publicznej szkoły czarterowe, wyłączone spod bieżącej jurysdykcji władz publicznych, rozliczane z realizacji zadań. Istnieją w 40 stanach oraz dystrykcie Columbia. W Anglii od 1988 r. działają GMS (grant - maintained schools) – szkoły utrzymywane z grantów, po 1997 r. zwane szkołami fundacyjnymi (foundation schools). W Nowej Zelandii generalnie szkoły funkcjonują w formule charter schools. Jest to kraj o najbardziej (od roku 1988) urynkowionej edukacji. W Australii coraz popularniejsze są szkoły przyszłości koncentrujące się szczególnie na efektywności pracy. Jerzy Lackowski

8 Szkoły czarterowe Powszechnie dostępne, nie objęte rejonizacją Ich budżet zależy bezpośrednio od liczby uczniów Wyłączone spod bieżącej jurysdykcji administracji Rozliczane z realizacji celów nauczania Zarządzane przez stowarzyszenia, organizacje pozarządowe itp. W pełni autonomiczne (ograniczają je tylko krajowe standardy edukacyjne) Skoncentrowane na zapewnieniu każdemu uczniowi pełnych możliwości rozwoju Szeroko stosują innowacje dydaktyczne i technologie informacyjne. Jerzy Lackowski

9 Rynek edukacyjny istnieje wówczas, gdy szkoły i placówki oświatowe mogą wzajemnie konkurować jakością swojej oferty o zainteresowanie potencjalnych klientów, mających pełną wolność wyboru którejkolwiek z nich. Gwarancją wolności wyboru szkoły przez obywatela jest bon edukacyjny lub odpowiedni system ulg podatkowych oraz respektowana przez władze publiczne autonomia szkoły. Jerzy Lackowski

10 Prywatyzacja szkół – przejmowanie przez obywateli bezpośredniej odpowiedzialności za ich funkcjonowanie. W sprywatyzowanej szkole rodzice poprzez bon edukacyjny lub korzystając ze ulg podatkowych wykupują usługę oświatową dla swojego dziecka. Bon edukacyjny – papier wartościowy odpowiadający średnim kosztom kształcenia pojedynczego ucznia w danym typie szkoły na danym terenie (w wersji powszechnej). Stosowane są również bony adresowane tylko do uczniów z ubogich środowisk pozwalające im podejmować naukę także w niepublicznym sektorze edukacji. Jerzy Lackowski Innym mechanizmem finansowego wsparcia mniej zasobnych materialnie obywateli jest system odpowiednich zwolnień (ulg) podatkowych, uwzględniających poniesione na edukację wydatki, co umożliwia im pełne korzystanie z istniejącej oferty edukacyjnej (również w sektorze niepublicznym).

11 Gwarantowane przez państwo standardy edukacyjne Finanse publiczne przeznaczane na oświatę Bon edukacyjny Jerzy Lackowski

12 Podatek Budżet Budżet oświaty Obywatel Bon edukacyjny Jerzy Lackowski Obywatelska pętla finansowa

13 Obok krajów anglosaskich poważne rynkowe zmiany wprowadzili do edukacji Szwedzi. W ich reformie edukacyjnej fundamentalną rolę odegrało wprowadzenie powszechnych bonów edukacyjnych. W efekcie : Edukacja szwedzka od scentralizowanego, etatystycznego modelu przeszła do w pełni zdecentralizowanego, umożliwiającego rodzicom wybór szkoły, co szczególnie wyraźnie poprawiło szanse edukacyjne uczniów z ubogich środowisk. Jerzy Lackowski

14 Rynkowe reformy sektora publicznej oświaty były odpowiedzią na jego niską efektywność. Wzrost przeznaczanych nań środków finansowych wcale nie przekładał się na poprawę poziomu kształcenia. Kryzys oświaty publicznej w szczególny sposób zagrażał uczniom ze środowisk o niskim kapitale kulturowym, co pod wielkim znakiem zapytania stawiało realizację zasady równych szans edukacyjnych. Jerzy Lackowski

15 Wolność wyboru szkoły przez uczniów i rodziców, dla pełnego korzystania z niej podstawowe znaczenie ma powszechnie dostępna informacja o jakości pracy poszczególnych szkół. Różnorodność szkół Autonomia szkół Jerzy Lackowski Fundamenty rynku edukacyjnego Rozszerzenie możliwości kształcenia dla wszystkich, poprawa szans edukacyjnych

16 Główna oś edukacyjnego sporu Szkoła urynkowiona Konkuruje o ucznia czy Szkoła biurokratyczna Otrzymuje ucznia Silna pozycja obywateli Dominacja biurokracji Decentralizacja zarządzaniaCentralizacja zarządzania Jerzy Lackowski Elastyczne, rynkowe zasady zatrudniania nauczycieli Sztywne, etatystyczne zasady zatrudniania nauczycieli

17 Jerzy Lackowski

18 Przeszkody we wprowadzeniu rozwiązań rynkowych do edukacji Dominujące modele scentralizowanego, etatystycznego państwa Dominacja biurokratycznych i syndykalistycznych systemów Mentalne – obawa wielu decydujących o edukacji osób przed konkurencją Traktowanie edukacji jako klasycznego dobra publicznego. Jerzy Lackowski W Polsce fundamentalną przeszkodą dla wprowadzania rzeczywistych rozwiązań rynkowych jest Karta Nauczyciela.

19 Zalety rynku edukacyjnego Kreuje przestrzeń wolnego wyboru szkoły przez obywateli, zamiast szkół biurokratów mamy szkoły obywateli Szkoły uzyskują rzeczywistą autonomię, ograniczaną jedynie ogólnokrajowymi standardami edukacyjnymi Dzięki powiązaniu budżetów szkół z liczbą uczniów oraz wysokości wynagrodzeń nauczycielskich z efektami pracy stwarza rzeczywistą szansę rozwoju dla szkół oraz pozwala dobrze pracującym nauczycielom na uzyskanie dobrych płac Ogranicza oświatową biurokrację. Jerzy Lackowski

20 Działania konieczne do podjęcia Likwidacja szkolnych obwodów oraz narzucanych szkołom z zewnątrz limitów liczby uczniów – w pełni wolny wybór szkół przez obywateli Bezpośrednie powiązanie budżetów szkół z liczbą ich uczniów Kreowanie warunków sprzyjających przejmowaniu szkół przez obywateli Likwidacja sztywnych, etatystycznych zasad zatrudniania i wynagradzania nauczycieli /w Polsce Karty nauczyciela/ Powiązanie wysokości nauczycielskich wynagrodzeń z efektami pracy Kreowanie autentycznie autonomicznych szkół Wprowadzanie do oświaty na każdym poziomie metod zarządzania przez cele. Jerzy Lackowski

21 Szkoła przekazująca wiedzę Szkoła zarządzająca wiedzą N-l realizuje program (n-l wykonawca) Dominuje schematyzm Szczególną wartość stanowi porządek Najważniejsze są biurokratyczne wskaźniki N-l kreuje rozbudzające uczniowskie zainteresowania sytuacje dydaktyczne (n-l twórca) Dominują twórcze poszukiwania Szczególną wartość stanowi dyskurs Najważniejszy jest rozwój każdego ucznia Jerzy Lackowski Była, ciągle dominuje Zaczyna się pojawiać, będzie

22 Polska reforma edukacji – główne cele Upowszechnianie edukacji na poziomie średnim i wyższym Wyrównywanie szans edukacyjnych (zmniejszanie społecznych nierówności edukacyjnych) Poprawa jakości kształcenia. Jerzy Lackowski

23 Polska reforma edukacji (obszary zmian) 1.Decentralizacja zarządzania 2.Pluralizm organizacyjny 3.Zewnętrzne egzaminy 4.Reforma programowa 5.Zmiana struktury systemu oświatowego 6.Reforma szkolnictwa średniego i zawodowego. Jerzy Lackowski

24 PORÓWNANIE OCENIANIA WEWNĄTRZSZKOLNEGO I ZEWNĘTRZNEGO Ocenianie wewnątrzszkolneOcenianie zewnętrzne wewnątrzszkolne wymagania edukacyjne wewnątrzszkolny system oceniania oceny szkolne koncepcja egzaminu standardy wymagań egzaminacyjnych zestawy zadań i arkusze egzaminacyjne Programy nauczania wyniki A N A L I Z A W Y N I K Ó W PODSTAWA PROGRAMOWA

25 EGZAMINY ZEWNĘTRZNE W SYSTEMIE OŚWIATY Wykorzystanie wyników do wstępnej diagnozy umiejętności uczniów w celu zorganizowania procesu kształcenia, umożliwiającego najlepszy rozwój uczniów Szkoła podstawowa GimnazjumGimnazjum Szkoła policealna Wykorzystanie wyników w szkołach do podnoszenia jakości kształcenia LiceumLiceum ZSZZSZTechnikumTechnikum Egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe Egzamin maturalny - wyniki wykorzystywane w rekrutacji do szkół wyższych Egzamin gimnazjalny - wyniki wykorzystywane w rekrutacji do szkół ponadgimnazjalnych Sprawdzian - niezależnie od wyniku wszyscy uczniowie przechodzą do gimnazjum

26 SPRAWDZIANPRZEPROWADZANY W OSTATNIM ROKU NAUKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ POWSZECHNY OBOWIĄZKOWY PONADPRZEDMIOTOWY

27 SPRAWDZIAN PRZEPROWADZANY W KWIETNIU TRWA 60 MINUT WYNIK W SKALI PUNKTOWEJ MAKSYMALNIE 40 PUNKTÓW NIE MA FUNKCJI SELEKCYJNEJ WYNIK NIE WPŁYWA NA UKOŃCZENIE SZKOŁY

28 CZYTANIE ROZUMOWANIE WYKORZYSTYWANIE WIEDZY W PRAKTYCE PISANIE KORZYSTANIE Z INFORMACJI BADAUMIEJĘTNOŚCI SPRAWDZIAN

29 EGZAMIN GIMNAZJALNY PRZEPROWADZANY W OSTATNIM ROKU NAUKI W GIMNAZJUM POWSZECHNY OBOWIĄZKOWY MIĘDZYPRZEDMIOTOWY

30 29 EGZAMIN GIMNAZJALNY PRZEPROWADZANY W KWIETNIU OBEJMUJE TRZY CZĘŚCI DWIE TRWAJĄ PO 120 MINUT, część trzecia – język obcy trwa 90 min, do 2011 r. jej wynik nie jest uwzględniany w procedurze rekrutacyjnej WYNIK W SKALI PUNKTOWEJ MAKSYMALNIE 50 PUNKTÓW Z KAŻDEJ CZĘŚCI WYNIK NIE MA WPŁYWU NA UKOŃCZENIE SZKOŁY WYNIK MA WPŁYW NA DALSZE KSZTAŁCENIE

31 30 SPRAWDZA POZIOM OPANOWANIA UMIEJĘTNOŚCI I WIADOMOŚCI OKREŚLONYCH W STANDARDACH WYMAGAŃ EGZAMINACYJNYCH w części pierwszej – z zakresu przedmiotów humanistycznych w części drugiej – z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych w części trzeciej – z zakresu wybranego języka obcego /angielskiego, niemieckiego, francuskiego, hiszpańskiego, włoskiego, rosyjskiego/ EGZAMIN GIMNAZJALNY

32 język polski historia sztuka (plastyka, muzyka) wiedza o społeczeństwie matematyka biologia chemia fizyka i astronomia geografia CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA CZĘŚĆ MATEMATYCZNO- -PRZYRODNICZA OBEJMUJE P R Z E D M I O T Y

33 32 EGZAMIN GIMNAZJALNY CZYTANIE I ODBIÓR TEKSTÓW KULTURY TWORZENIE WŁASNEGO TEKSTU CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA

34 33 EGZAMIN GIMNAZJALNY CZĘŚĆ MATEMATYCZNO - PRZYRODNICZA UMIEJĘTNE STOSOWANIE TERMINÓW, POJĘĆ I PROCEDUR Z ZAKRESU PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH NIEZBĘDNYCH W PRAKTYCE ŻYCIOWEJ I DALSZYM KSZTAŁCENIU WYSZUKIWANIE I STOSOWANIE INFORMACJI WSKAZYWANIE I OPISYWANIE FAKTÓW, ZWIĄZKÓW I ZALEŻNOŚCI, W SZCZEGÓLNOŚCI PRZYCZYNOWO-SKUTKOWYCH, FUNKCJONALNYCH, PRZESTRZENNYCH I CZASOWYCH STOSOWANIE ZINTEGROWANEJ WIEDZY I UMIEJĘTNOŚCI DO ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW

35 JEST FORMĄ OCENY POZIOMU OPANOWANIA WIADOMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI Z ZAKRESU DANEGO ZAWODU, OKREŚLONYCH W STANDARDACH WYMAGAŃ BĘDĄCYCH PODSTAWĄ PRZEPROWADZANIA EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE EGZAMIN POTWIERDZAJĄCY KWALIFIKACJE ZAWODOWE

36 Typy szkół ponadgimnazjalnych, których ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu Zasadnicza Szkoła Zawodowa Technikum Technikum uzupełniające Szkoła policealna

37 STRUKTURA EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE * Czas egzaminu dla absolwentów o specjalnych potrzebach edukacyjnych może być przedłużony do 30 minut Zdający rozwiązuje test zawierający zadań zamkniętych Część II – zakres wiadomości i umiejętności związanych z zatrudnieniem i działalnością gospodarczą ETAP PISEMNY Czas trwania 120 minut + 30 minut* Część I – zakres wiadomości i umiejętności właściwych dla kwalifikacji w zawodzie ETAP PRAKTYCZNY Etap praktyczny egzaminu – obejmuje praktyczne umiejętności z zakresu kwalifikacji w zawodzie, ujęte w tematach zadań praktycznych Czas trwania 180 – 240* minut Zdający wykonuje 1 zadanie egzaminacyjne i oceniany jest przez trzyosobowy zespół egzaminatorów prowadzących obserwację uczestniczącą * Czas trwania etapu praktycznego dla danego zawodu określa informator dla danego zawodu

38 Co to jest egzamin maturalny? Egzamin maturalny jest formą oceny poziomu wykształcenia ogólnego i sprawdzania wiadomości oraz umiejętności, które są określone w standardach wymagań egzaminacyjnych.

39 Kto może przystąpić do egzaminu maturalnego? Do egzaminu mogą przystąpić absolwenci następujących szkół ponadgimnazjalnych: Liceów ogólnokształcących, Liceów profilowanych, Techników, Uzupełniających liceów ogólnokształcących, Techników uzupełniających.

40 Z jakich części składa się matura? Egzamin maturalny składa się z dwóch części: Pisemnej, ocenianej przez egzaminatorów okręgowej komisji egzaminacyjnej wpisanych do ewidencji Ustnej, ocenianej w szkole przez przedmiotowe zespoły egzaminacyjne

41 Część ustna Język polski – zdawany na jednym, określonym w standardach poziomie. Język obcy nowożytny – zdawany na poziomie podstawowym lub rozszerzonym. Język mniejszości narodowej (dla absolwentów szkół lub oddziałów z nauczaniem języka danej mniejszości) – zdawany na jednym, określonym w standardach poziomie. Język obcy nowożytny – zdawany na poziomie rozszerzonym (inny niż język wybrany jako obowiązkowy). Język grupy etnicznej – zdawany na jednym poziomie, określonym w standardach. Przedmioty obowiązkowe Przedmioty dodatkowe

42 Część ustna Listę tematów z języka polskiego, a w przypadku szkół lub oddziałów z nauczaniem języka mniejszości narodowej lub grupy etnicznej także listę tematów z języka danej mniejszości lub grupy etnicznej, przygotowują nauczyciele danego przedmiotu w szkole. Zestawy zadań z języka obcego nowożytnego wraz z kryteriami oceniania i punktacją przygotowują okręgowe komisje egzaminacyjne.

43 Część pisemna Na maturze pisemnej zdaje się: 3 (4) przedmioty obowiązkowe na poziomie podstawowym Od 1 do 6 przedmiotów dodatkowych na poziomie podstawowym lub rozszerzonym /przedmioty ze zbioru obowiązkowe tylko na poziomie rozszerzonym/

44 43 Część pisemna Przedmioty obowiązkowe Język polski Język obcy nowożytny (ten sam co w części ustnej) Od 2010 r. – matematyka Język mniejszości narodowej - dla absolwentów szkół lub oddziałów z nauczaniem języka danej mniejszości. Do 2009 r. matematyka nie była obowiązkowa i uczniowie wybierali jeden przedmiot z niżej wymienionych: - Biologia - Chemia - Fizyka i astronomia - Geografia - Historia - Historia muzyki - Historia sztuki - Matematyka - Wiedza o społeczeństwie] - Wiedza o tańcu - Filozofia (od sesji wiosennej r. szk. 2008/2009) - Język łaciński i kultura antyczna (od sesji wiosennej r. szk. 2007/2008). Zdawane na poziomie podstawowym:

45 Część pisemna Przedmioty dodatkowe przedmiotów zdawanych jako obowiązkowe oraz z poniższego zbioru: Biologia Chemia Fizyka i astronomia Geografia Historia Historia muzyki Historia sztuki Informatyka Język grecki i kultura antyczna Język łaciński i kultura antyczna Język obcy nowożytny (ten co w części ustnej) Język grupy etnicznej Wiedza o społeczeństwie Wiedza o tańcu Filozofia. Wybrane spośród:

46 Część pisemna Kto przygotowuje zadania? W części pisemnej zadania egzaminacyjne zawarte w arkuszach egzaminacyjnych ustala CKE i są one jednakowe w całej Polsce.

47 Czy można egzaminu maturalnego nie zdać lub do niego nie przystąpić? Egzamin ten nie jest obowiązkowy i można do niego nie przystąpić. Aby zdać egzamin i otrzymać świadectwo dojrzałości, trzeba uzyskać (w latach 2006 – 2007 dla zdania ważne było uzyskanie średniej 30% punktów w sytuacji nie uzyskania takiej puli punktów na jednym z egzaminów): W części ustnej – co najmniej 30% punktów możliwych do zdobycia z każdego ze zdawanych przedmiotów obowiązkowych. W części pisemnej – co najmniej 30% punktów możliwych do zdobycia na poziomie podstawowym z każdego przedmiotu zdawanego jako obowiązkowy.

48 Polska oświata po 1989 roku (1) Pluralizm programów i podręczników w ramach istniejącej podstawy programowej Autonomia szkół Zdecentralizowany system zarządzania Pluralizm organizacyjny Zewnętrzne egzaminy Upowszechnianie kształcenia na poziomie szkoły średniej Korelowanie kształcenia zawodowego z wymaganiami rynku pracy Jerzy Lackowski

49 Polska oświata po 1989 roku (2) Rozwój oświaty dla uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi oraz szkolnictwa integracyjnego Konkursowe procedury obsady stanowisk kierowniczych Zmagania z problemem społecznych nierówności edukacyjnych Upowszechnianie nauczania języków zachodnioeuropejskich oraz edukacji informatycznej Zdecydowana poprawa warunków nauczania, szczególnie w szkołach wiejskich i małomiasteczkowych. Jerzy Lackowski

50 Działania konieczne do podjęcia 1.Ustalenie krajowych standardów organizacji pracy szkół i placówek oświatowych, uwzględniających lokalną specyfikę oraz typ szkoły lub placówki. 2.Ustalenie zakresu oferty edukacyjnej gwarantowanej ze środków publicznych. 3.Opracowanie przejrzystych i stabilnych (uwzględniających edukacyjne wzmocnienia dla obszarów edukacyjnego regresu) zasad subwencjonowania i dotowania zadań oświatowych, umożliwiających każdej JST realizowanie ogólnokrajowych standardów oświatowych. 4.Przestrzeganie przez administrację rządową zasady gwarantującej JST środki na przekazywane im zadania. 5.Uniemożliwienie regionalnej rządowej administracji oświatowej (kuratoriom oświaty) ingerowania w bieżące funkcjonowanie szkół i placówek oświatowych. Przekształcenie kuratoriów w rzeczywiście eksperckie struktury wspierające samorządy i szkoły. Jerzy Lackowski

51 Działania konieczne do podjęcia 6.Umożliwienie JST prowadzenia autentycznie samodzielnej bieżącej polityki oświatowej, opartej o ogólnokrajowe standardy edukacyjne. 7.Wzmocnienie roli rad szkół i rad oświatowych. Wspieranie obywatelskich inicjatyw oświatowych, związanych z przejmowaniem przez stowarzyszenia obywatelskie szkół i placówek oświatowych. 8.Zmiana nauczycielskiej pragmatyki zawodowej, zastąpienie sztywnych ogólnokrajowych reguł wyznaczających oświatową politykę kadrową elastycznymi odpowiadającymi lokalnym potrzebom warunkami. 9.Umożliwienie szkołom i placówkom oświatowym prowadzenie samodzielnej polityki finansowej w trakcie roku budżetowego. 10.Likwidacja szkolnych obwodów i zagwarantowanie rodzicom pełnej swobody wyboru szkoły dla swojego dziecka. Jerzy Lackowski

52 Pedagogika konserwatywna, a pedagogika krytyczna Postawa konserwatywna Postawa krytyczna Akceptacja stosunków społecznych, szanowanie tradycji. Krytyka stosunków społecznych i tradycji. Akceptowanie norm i wartości. Generalne podważanie norm i wartości. Podkreślanie znaczenia pracowitości, dyscypliny. Podkreślanie znaczenia krytyki, kontestacji. Stabilizacja społeczeństwa poprzez szkołę. Zmiana społeczeństwa poprzez szkołę. Jerzy Lackowski

53 Liberalizm (H. Mann, H. Barnard) a edukacja Powszechna edukacja Ogólnie wykształcone społeczeństwo Wychowanie obywatelskie Znaczenie wolności (brak instytucjonalnych środków przymusu) Procedury w środowisku szkolnym Polityka rozwoju. Jerzy Lackowski

54 Konserwatyzm (R. Kirk) a edukacja Znaczenie tradycji kulturowej w kształtowaniu doświadczenia, charakteru uczniów oraz wartości Struktura hierarchiczna społeczeństwa wynikająca z różnych potencjałów intelektualnych ludzi Szkoła kształci o oparciu o normy konstytuujące społeczeństwo Szczególne znaczenie historii i religii w programach kształcenia. Jerzy Lackowski

55 Esencjalizm (A. Bestor, D. Ravitch) a edukacja Podstawą nauczania winien być usystematyzowany program o układzie przedmiotowym Uczenie to zdobywanie biegłości w zakresie podstawowych umiejętności i wiedzy Bardzo ważne są kompetencje nauczyciela Edukacja ma przygotować do dobrego i rzetelnego wypełniania obowiązków zawodowych i obywatelskich Niezwykle ważna jest stałość programów i metod (nie wolno poddawać się bieżącym modom). Jerzy Lackowski

56 Libertarianizm /M. N. Rothbard, A. Rand/ a edukacja Fundamentalną wartością jest wolność każdego człowieka, relacje między ludźmi winny opierać się na dobrowolności Edukacja w pełni urynkowiona Dominujący wpływ na szkoły powinni mieć rodzice, system wychowawczy szkoły musi być przez nich akceptowany Uwolnienie szkół z biurokratycznych więzów, ograniczenie do absolutnego minimum oświatowej administracji Zniesienie obowiązku szkolnego. Jerzy Lackowski

57 Teoria krytyczna (H. Giroux, S. Bowles) a edukacja Nauczyciel jako kontroler systemu edukacyjnego /uwolnienie szkoły spod wpływu administracji – rządzących/ Kształtowanie przez nauczycieli, uczniów, rodziców i lokalną społeczność polityki oświatowej Kształtowanie wśród uczniów krytycznej postawy w stosunku do istniejącej rzeczywistości społecznej Silny nacisk na społeczne problemy uczniowskich środowisk Znaczenie wielokulturowości w procesie wychowania. Jerzy Lackowski

58 Antypedagogika (A. Miller, H. von Schoenebeck) Przyjęcie założenia o destrukcyjnym wpływie dorosłych na dzieci /wg antypedagogów należy uwolnić dzieci z opresywnego wpływu dorosłych/ Negacja konkretnej tradycji praktyki wychowawczej Negacja zinstytucjonalizowanego systemu kształcenia jako źródła dehumanizacji stosunków międzyludzkich Negacja idei i funkcji wychowania Negacja teorii pedagogicznych, ich podstaw i rozwoju. Jerzy Lackowski

59 Pragmatyzm (J. Dewey) a edukacja Podstawą poznawania jest doświadczenie. Zamiast prawd absolutnych pojawia się eksperyment. Edukacja to z jednej strony przechowywanie doświadczeń, a z drugiej ich rekonstruowanie. Niezwykle ważne jest działanie i rozwiązywanie problemów /pojawienie się problemu definiowanie problemu precyzowanie problemu konstruowanie hipotezy testowanie hipotezy/ Bardzo ważna jest społeczna funkcja szkoły jako instytucji kształtującej wspólnotę. Społeczna inteligencja pozwala społeczeństwu skutecznie posługiwać się strategiami eksperymentalnymi. Jerzy Lackowski

60 Progresywizm (W. Kilpatrick) a edukacja Koncentracja na uczniu (dziecku), a nie treściach programowych Zamiast kształcenia przedmiotowego (wiedzy książkowej) preferencja dla nauczania poprzez działanie, doświadczenie, rozwiązywanie problemów, projekty Preferencja dla pracy w grupie zamiast indywidualnej konkurencji Wdrażanie młodych ludzi do procedur demokratycznych oraz kształtowanie w nich krytycyzmu do istniejących stosunków społecznych Relatywizm kulturowy i etyczny. Jerzy Lackowski

61 Perenializm (R. M. Hutchins, J. Maritain) a edukacja Podstawowa cecha rzeczywistości – trwałość Wszechświat jest uporządkowany i rządzą nim określone prawa Podstawowe właściwości natury ludzkiej mają uniwersalny charakter, pewne cechy są charakterystyczne dla wszystkich ludzi, niezależnie od miejsca i czasu Cele edukacji mają ponadczasowy charakter Człowiek jest istotą racjonalną, stąd też ważnym zadaniem edukacji jest doskonalenie uczniów w tej materii. Jerzy Lackowski

62 Filozofia dialogu (spotkania) /E. Levinas, J. Tischner/ a edukacja Szkoła to nie instytucja, ale nade wszystko miejsce spotkania nauczycieli i uczniów Fundamentalne znaczenie ma dialog. Bez słów, które nauczyciel kieruje do ucznia i poprzez które ukazuje rzeczy, nie ma uczniowskiego bycia – w – świecie Edukacja zanurzona w przestrzeni zaufania Niebywale istotne znaczenie ma indywidualizacja oddziaływań edukacyjnych Nauczyciel jest dla ucznia, ale uczeń nie jest dla nauczyciela Ważny jest każdy uczeń. Jerzy Lackowski

63 Pedagogika społeczno – personalistyczna /A. Kamiński/ Wg A. Kamińskiego człowiek jako istota wolna rozwija się w działaniu i wysiłku na rzecz uniwersalnych wartości: dobra, prawdy i piękna. Pedagogika przeniknięta duchem harcerstwa – mocno eksponowane wolność, demokracja, sprawiedliwość społeczna, samowychowanie moralne, religijność, patriotyzm, kształtowanie siły duchowej oraz kondycji zdrowotnej. Wychowawca doradza, nie narzuca, inspiruje i sprawdza, ale nie wykonuje niczego za wychowanka, jest czynny z młodzieżą. Eksperyment w SzP w Mikołowie – zastosowanie metody harcerskiej w nauczaniu i wychowaniu /stosowanie gier i zabaw jako wprawki do przyszłych działań oraz jako pozalekcyjnej formy spędzania czasu wolnego, system gromadkowy – uczenie się w małych grupach z wykorzystaniem idei przywództwa i dobrowolnego podporządkowania się grupie, system sprawności indywidualnych i zespołowych, samorządność uczniowska /. Jerzy Lackowski

64 Pedagogika M. Grzegorzewskiej Fundamentalne znaczenie dla sukcesu pedagogicznego ma osobowość nauczyciela Siła moralna nauczyciela ma ogromne znaczenie dla powodzenia w pracy pedagogicznej Nauczyciel winien być przede wszystkim "żywym człowiekiem, nie usztywnionym i nie zrutynizowanym, z postawą poszukująco-badawczą i twórczą w stosunku do każdego przypadku (...) nauczyciel wychowawca powinien być nie tylko z życiem związany, ale powinien być w nurcie tego życia pogrążony" Nauczyciel powinien przygotować wychowanka do samokształcenia oraz do życia w wolności M. Grzegorzewska jest twórczynią oświaty dla dzieci specjalnych potrzeb edukacyjnych. Jerzy Lackowski

65 Pedagogika M. Montessori Cele – rozwijanie indywidualnych cech osobowości, formowanie prawidłowego charakteru, zdobywanie wiedzy i umiejętności, kreowanie współdziałania. Zadanie wychowawcy – tworzenie warunków i sytuacji sprzyjających spontanicznej aktywności dziecka (jest ono bowiem budowniczym samego siebie) Ważnym elementem w pracy z dzieckiem jest skoncentrowanie uwagi dziecka, zainteresowanie go jednym przedmiotem bądź czynnością co pozwoliłoby dziecku na dokonywanie odkryć połączonych z przeżywaniem nowych doznań Dla dzieci do 6 roku życia owe obszary koncentracji uwagi związane być powinny z mową, ruchem, zachowaniami społecznymi i porządkiem. Dla dzieci w wieku od 7 do 12 lat należy zwracać uwagę na moralność, sprawiedliwość, uczucia religijne, pojęcia dobra i zła, zainteresowanie przyrodą i poznawaniem wiedzy. Natomiast dla najstarszych uczniów ważna jest wrażliwość na godność osobistą, poszukiwanie systemów wartości i sensu życia oraz wiary we własne siły. Jerzy Lackowski

66 Pedagogika C. Freineta Fundamentalne znaczenie ma uczniowska aktywność Zdecydowane odejście od metod szkoły tradycyjnej /niechęć do podręczników, przekazywania wiedzy, ocen cyfrowych/ Wg Freineta w rozwoju dziecka występują trzy fazy: szukanie po omacku, urządzanie się w świecie, zamiana zabawy w pracę. Podstawowe elementy pedagogiki frenetowskiej: swobodna ekspresja dziecka, metody naturalne, wychowanie przez pracę, spółdzielcze formy samorządności uczniów. Główny cel kształcenia i wychowania – doprowadzenie do zrozumienia przez dziecko odpowiedzialności za kształtowanie własnej przyszłości i przyszłości społeczeństwa. Jerzy Lackowski

67 Szkoły waldorfskie Szkoła wolna, samorządna zarządzana przez nauczycieli, rodziców oraz prowadzące szkołę stowarzyszenie Nauczanie dostosowane do potrzeb i możliwości uczniów /ujednolicone na zajęciach lekcyjnych, zróżnicowane na - z reguły - obowiązkowych zajęciach pozalekcyjnych/ W programie znajdują się także zajęcia praktyczne, nauka rzemiosła, lekcje technologii Występują cykle tematyczne jeden przedmiot realizowany jest przez kilka tygodni w trakcie tzw. lekcji głównej Brak drugoroczności, ocen cyfrowych, podręczników Bardzo ważną rolę pełnią rozmaite szkolne uroczystości W szkołach podstawowych nauczyciele wychowawcy prowadzą zajęcia z różnych przedmiotów ogólnokształcących /oddzielną grupę stanowią n-le przedmiotów artystycznych, praktycznych, języków obcych/ Głównym narzędziem nauczyciela jest żywe słowo Najważniejszy cel – harmonijny rozwój każdego ucznia. Jerzy Lackowski

68 Szkoła Summerhill Główny cel – przygotowanie uczniów do życia w wolności i sprawiedliwości Przeznaczona dla dzieci stwarzających trudności wychowawcze Wg jej twórcy A. Neilla to szkoła powinna przystosować się do uczniów, a nie na odwrót Praca szkoły oparta na partnerstwie i zaufaniu pomiędzy nauczycielami – wychowawcami, a uczniami (bardzo ważną rolę odgrywa samowychowanie) Zadania do podjęcia na dany tydzień ustalają wspólnie /w trakcie spotkań, decyzje zapadają poprzez głosowanie/ nauczyciele i uczniowie oraz szkolny personel niepedagogiczny Brak ocen oraz jakichkolwiek form rywalizacji, jak też obowiązku uczestnictwa w zajęciach lekcyjnych – szkoła bezstresowa. Jerzy Lackowski

69 Szkoła Tamariki Wszystkie działania edukacyjne powinny być pozbawione przymusu /brak obowiązkowych zajęć/ Nauczanie wymaga umiejętności słuchania i cierpliwości, trzeba być bardziej z dzieckiem niż robić coś dla niego Ogromna rola przykładana do czytania /czytanie jako środek porozumiewania się ustępuje jedynie mówieniu i słuchaniu/ Rodzice mają prawo w pełni uczestniczyć w życiu szkolnej społeczności Ocenianie jest narzędziem wspierania rozwoju dziecka, a nie celem Priorytetowo traktowane potrzeby emocjonalne dzieci Bardzo ważną rolę pełnią zebrania szkolnej społeczności.

70 Współczesne ideologie wychowania /1/ RomantycznaTransmisji kulturowej Progresywna To co pochodzi od dziecka jest najważniejsze dla jego rozwoju Wychowanie – transmisja kulturowa Wychowanie – podtrzymywanie naturalnych interakcji dziecka z otaczającym, rozwijającym się społeczeństwem Wiedzą jest to co stanowi bezpośrednie, wewnętrzne doświadczenie człowieka Wiedzą jest to co obiektywne, sprawdzalne i uznane. Wiedzą jest to pozwala równoważyć relacje między osobą a światem /kompetencje poznawcze, instrumentalne/ Teoria rozwoju jako organiczny wzrost /roślina/ Asocjacyjna teoria uczenia się lub teoria zależności środowiskowych /maszyna, pieczęć i wosk/ Teorie rozwojowe o charakterze interakcyjnym /filozof, naukowiec – badacz/. Jerzy Lackowski

71 Współczesne ideologie wychowania /2/ RomantycznaTransmisji kulturowej Progresywna Samorozwój, autonomiczność, tożsamość Istotne różnice indywidualne Istotne posiadane kompetencje poznawcze i instrumentalne Ochrona wewnętrznego ja dziecka poprzez stwarzanie odpowiednich warunków do tego Przekazywanie zasobów wiedzy i umiejętności, norm i wartości zgromadzonych w przeszłości – transmisja zdobyczy określonej kultury Pomoc wychowankowi w osiąganiu coraz wyższych poziomów rozwoju poznawczego /a przez to także moralnego, społecznego i estetycznego/ Maksymalizacja wolności osoby dającej się pogodzić z wolnością innych osób. Wolność w istniejącym systemie społecznym Zasady etyczne wyznaczają cele i środki wychowania Jerzy Lackowski

72 Typy pseudowychowania Wychowanie fikcyjne – wychowawca i wychowanek nie są w stanie zharmonizować swego współdziałania /doznawania współ/. Wychowanie wyobcowane – to nie wychowanek jest odbiorcą oddziaływań wychowawczych, nie dla niego są one inicjowane, ich odbiorcą stają się pośrednie dla wychowanka osoby czy instytucje. Wychowanie nieadekwatne – nie rozpoznaje możliwości i potrzeb wychowanka, działa wbrew nim czy też na oślep. Wychowanie zawładające – rezygnacja z autentycznego wpływu na wychowanka, wpływ poprzez rozmaite układy zależności, środkiem jest mniej lub bardziej jawny przymus. Jerzy Lackowski

73 Ukryty program – niezaplanowane w szkolnym programie oddziaływania szkoły na uczniów. Pozadydaktyczne, wychowawczo ważne konsekwencje uczęszczania do szkoły, pojawiające się systematycznie, nie ujęte w żadnym zestawie celów i planowanych działań. Ukryty program pojawia się w podręcznikach oraz w szkolnej codzienności. Ukryty program przyczynia się do kreowania wśród uczniów postawy człowieka organizacji. Jerzy Lackowski

74 Elementy sytuacji szkolnej ucznia istotne dla ujawniania się skutków ukrytego programu Spędzanie w szkole bardzo dużo czasu Szkolny przymus Szkoły i klasy są do siebie podobne /szkolny, klasowy schemat działań, rytuał, doskonale znane i szybko przyswajane przez uczniów reguły/. Właściwości klasy – tłok, ocenianie, władza. Jerzy Lackowski

75 Podstawowe założenia kształtujące modele szkolnictwa Szkoła Gospodarka: kapitał ludzki, produkcja, programy społeczne. Środowisko: doświadczenie, wychowanie, organizacja, program. System wartości: dziedzictwo kulturowe, charakter wartości i ich przekazywanie. Jerzy Lackowski

76 Szkoła Fabryka: porządek, konsekwencja, kontrola jakości. Ogród: dojrzewanie, kultywacja, rozwój. Orkiestra: harmonia, współpraca, umiejętności indywidualne. Jerzy Lackowski Metafory szkoły

77 Edukacja w Nowej Zelandii System edukacyjny jest w pełni zdecentralizowany Szkoły publiczne funkcjonują w formule szkół czarterowych Pełna wolność wyboru szkoły przez obywateli, co generuje mechanizm konkurowania szkół o ucznia Budżet szkół zależy wprost od liczby uczniów Pełna przejrzystość informacyjna szkół Mierzeniem jakości pracy szkół zajmują się niezależne agencje. Jerzy Lackowski

78 Edukacja w Finlandii Zdecentralizowany system zarządzania Silna pozycja dyrektorów szkół i nauczycieli /muszą spełniać wysokie wymagania/ Niezbyt rozbudowany ramowy plan nauczania, bogata oferta zajęć dodatkowych Brak korepetycji Istotna rola nauczycieli wspierających, prowadzących zajęcia wspomagające dla uczniów z kłopotami edukacyjnymi Minimalny zakres społecznych nierówności edukacyjnych W procesie oceniania jakości pracy szkoły bardzo ważną rolę pełni szkolna samoocena. Jerzy Lackowski

79 Współczesny nauczyciel powinien być osobą: przygotowaną do pracy w szkole zarządzającej wiedzą dobrze przygotowaną merytorycznie /kierunkowo/ autentycznie dobrze wykształconą o szerokich horyzontach, rozbudzoną intelektualnie rozumiejącą, iż najważniejszym jej zadaniem jest rozbudzenie zainteresowań uczniów dla której najważniejszy jest wszechstronny rozwój ucznia /wspieranie go/, a nie bezrefleksyjne podporządkowywanie się biurokratycznym regułom otwartą na potrzeby drugiego człowieka, życzliwą, z poczuciem humoru krytyczną, prawą, samodzielną kreatywną, nie wpadającą w schematy, nie nudzącą … kształtującą wśród uczniów postawy obywatelskie i patriotyczne szanującą drugiego człowieka i kształtującą wśród swoich uczniów postawy szacunku dla Drugiego.

80 Szkoła w społeczeństwie informacyjnym

81 Społeczeństwo informacyjne – sposób organizacji społeczeństwa kształtujący się w krajach o wysokim stopniu rozwoju technologicznego, w których zarządzanie informacją /jej jakość i szybkość przepływu/ staje się głównym elementem konkurencyjności w gospodarce. Jerzy Lackowski

82 W społeczeństwie informacyjnym: Internet staje się powszechnym środkiem komunikacji obywatelskiej oraz informacji publicznej Istnieje powszechny dostęp do informacji Fundamentalne znaczenie ma powszechna, trwająca przez całe życie, wysokiej jakości edukacja Dobrze swoją rolę może spełniać jedynie szkoła zarządzająca wiedzą /informacją/. Jerzy Lackowski

83 W społeczeństwie informacyjnym zachodzi: Szybki rozwój sektora oświaty i nauki Wzrost znaczenia specjalistów, nauczycieli i naukowców w strukturze zawodowej Wzrost znaczenia wiedzy teoretycznej jako źródła innowacji Kreowanie modelu szkoły zorientowanej na rozwiązywanie problemów /zarządzającej wiedzą/. Jerzy Lackowski

84 Edukacja w społeczeństwie informacyjnym Dobrze wykształcony, kompetentny, twórczy nauczyciel Szkoła zarządzająca wiedzą Ogromna rola kształcenia ustawicznego E-learning Samokształcenie Jerzy Lackowski

85 Szkoła w społeczeństwie informacyjnym Staje się centrum edukacyjno – kulturowym W ramach generalnych krajowych standardów edukacyjnych prowadzi zróżnicowane programy kształcenia odpowiadające potrzebom edukacyjnym różnych uczniów /szkoła dla każdego/ Pracuje z uczniami w różnym wieku, rozsądnie wykorzystując kształcenie na odległość Elastycznie dostosowuje swoją ofertę edukacyjną do zmieniających się potrzeb edukacyjnych jej potencjalnych klientów Kreuje umiejętności skutecznego poszukiwania i wykorzystywania potrzebnych dla rozwiązania danego problemu informacji. Jerzy Lackowski

86 Szkoła centrum edukacyjno - kulturowe Wykonuje nie tylko zadania edukacyjne dla dzieci i młodzieży, ale także dla ludzi dorosłych Posiada bogatą i różnorodną ofertę zajęć pozalekcyjnych dla młodych ludzi, jak też pomaga ludziom dorosłym w interesującym spędzaniu czasu wolnego Posiada dobrze wyposażoną, ogólnie dostępną bibliotekę z centrum multimedialnym Jest centrum kreowania aktywnych postaw obywatelskich. Jerzy Lackowski

87 Człowiek w społeczeństwie informacyjnym Prace nierutynowe (zasadnicze znaczenie ludzkiej kreatywności) Tworzenie wiedzy Przekazywanie wiedzy Drugiemu człowiekowi Komputerowi Jerzy Lackowski

88 Szkoła zarządzająca wiedzą /informacją/ Informacja Wiedza Działanie Jerzy Lackowski

89 Wyzwania związane z Internetem /wyzwania stające przed społeczeństwem informacyjnym/ Ochrona wolności Minimalizowanie zjawiska wykluczenia z sieci Kreowanie szkół zarządzających informacją /wiedzą/ Sieciowa przedsiębiorczość oraz indywidualizacja zatrudnienia /nowe formy stosunków pracy/ Przejrzystość informacyjna oraz ochrona prywatności. Jerzy Lackowski

90 Rola Internetu w wychowaniu Kształtowanie postaw ludzi umiejących dokonywać właściwych wyborów Kreowanie społeczeństwa obywatelskiego Kształtowanie dociekliwości poznawczej Kreowanie odpowiedzialności za podejmowane działania Kształtowanie szacunku dla drugiego człowieka. Jerzy Lackowski


Pobierz ppt "dr Jerzy Lackowski Podstawy edukacji - pedagogika."

Podobne prezentacje


Reklamy Google