Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

1 WZROST I 2 Procesy makroekonomiczne przyjmują formę cyklu koniunktural- nego (ang. business cycle): produkcja w gospodarce, Y E, waha się wokół potencjalnego.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "1 WZROST I 2 Procesy makroekonomiczne przyjmują formę cyklu koniunktural- nego (ang. business cycle): produkcja w gospodarce, Y E, waha się wokół potencjalnego."— Zapis prezentacji:

1

2 1 WZROST I

3 2 Procesy makroekonomiczne przyjmują formę cyklu koniunktural- nego (ang. business cycle): produkcja w gospodarce, Y E, waha się wokół potencjalnego poziomu produkcji, Y P. MODELE MAKROEKONOMICZNE Y (PKB) Czas Rysunek. Cykl koniunkturalny. B A B A Produkcja rzeczywista (Y E ) Recesja Ekspansja Dno Szczyt Produkcja potencjalna (Y P )

4 3 1. Różnica Y P – Y E to luka PKB (ang. output gap) (np. odcinki AB na rysunku). 2. Tempo inflacji zwykle zmienia się w tę samą stronę, co wielkość produkcji (inflacja zmienia się PROCYKLICZNIE). 3. Wielkość bezrobocia zwykle zmienia się w odwrotną stronę niż wielkość produkcji (bezrobocie zmienia się ANTYCYKLICZ- NIE). MODELE MAKROEKONOMICZNE Y (PKB) Czas Rysunek. Cykl koniunkturalny. B A B A Produkcja rzeczywista (Y E ) Recesja Ekspansja Dno Szczyt Produkcja potencjalna (Y P )

5 4 1. Odchylenia rzeczywistej wielkości produkcji, Y E, od wielkości produkcji potencjalnej, Y P, dzieją się W KRÓTKIM OKRE- SIE (zob. np. okres AB na rysunku). 2. Odchylenia Y E od Y P, a potem ich likwidacja, następują W DŁUGIM OKRESIE (zob. np. okres AC). 3. Zmiany Y P dotyczą BARDZO DŁUGIEGO OKRESU (zob. np. zmiany linii trendu w okresie AD). Czas Y (PKB) Rysunek. Cykl koniunkturalny. B AC Recesja Recesja Ekspansja Dno Szczyt Ekspansja D

6 5 Procesy, składające się na cykl koniunkturalny, makroekonomiści opisują za pomocą TRZECH MODELI; każdy z nich dotyczy in- nego okresu. 1. BARDZO DŁUGIEGO OKRESU (kilkadziesiąt i więcej lat) do- tyczy model wzrostu gospodarczego. Opisuje on ZMIANY WIEL- KOŚCI PRODUKCJI POTENCJALNEJ, Y P, SPOWODOWANE ZMIANAMI ILOŚCI I PRODUKCYJNOŚCI ZASOBÓW wyko- rzystywanych w gospodarce.

7 6 2. KRÓTKIEGO OKRESU (rok - dwa lata?) dotyczy model IS/LM. W krótkim okresie możliwości produkcyjne nie są w pełni wyko- rzystane, więc zagregowany popyt decyduje o wielkości produk- cji, Y, (a więc także bezrobocia) w gospodarce. To właśnie ZMIANY ZAGREGOWANEGO POPYTU POWODUJĄ, ŻE RZECZYWISTA WIELKOŚĆ PRODUKCJI, Y, ODCHYLA SIĘ OD WIELKOŚCI PRODUKCJI POTENCJALNEJ, Yp. Ceny są względnie stabilne.

8 7 3. Wreszcie, DŁUGIEGO OKRESU (dwa-dziesięć lat?) dotyczy model AD/AS. W ciągu długiego okresu, którego dotyczy model AD/AS, RZE- CZYWISTA WIELKOŚĆ PRODUKCJI, Y, NAJPIERW ODCHY- LA SIĘ, A NASTĘPNIE POWRACA DO WIELKOŚCI PRODUK- CJI POTENCJALNEJ, Yp. W tym modelu ceny się zmieniają, a zasób czynników produkcji jest stały, więc również produkcja potencjalna jest stała (wyjątkiem jest analiza niektórych szoków podażowych).

9 8 Niemal wszyscy makroekonomiści akceptują te 3 modele. Spory dotyczą długości poszczególnych okresów, a zwłaszcza długości ok- resu krótkiego i długiego. To właśnie te 3 modele tworzą trzon wy- kładu z makroekonomii. Zapoznamy się teraz z dotyczącymi bardzo długiego ok- resu modelami wzrostu gospodarczego (egzogenicznym i endoge- nicznym). Wyjaśniają one wzrost gospodarczy, czyli zmiany wiel- kości produkcji potencjalnej, Y P, które zachodzą np. w ciągu kil- kudziesięciu i więcej lat.

10 9 WZROSTEM GOSPODARCZYM nazywamy powiększanie się re- alnej wartości PKB lub realnej wartości PKB per capita w gospo- darce. ZRÓŻNICOWANIE DŁUGOOKRESOWEJ STOPY WZROSTU JEST POWODEM WIELKICH RÓŻNIC i SZYBKICH ZMIAN POZIOMU ŻYCIA mieszkańców różnych krajów. 1. ZJAWISKO WZROSTU GOSPODARCZEGO

11 10

12 11

13 12

14 13

15 14 Zróżnicowanie poziomu życia i tempa wzrostu W 2000 r. poziom życia w Zairze był ponad 120 razy niższy niż w USA a długookresowa stopa wzrostu w Zairze była ujemna, a w USA dodatnia. Znaczenie przeciętnej długookresowej stopy wzrostu W 1900 r. poziom PKB per capita w Szwecji był ponad 2 razy wyż- szy niż w Japonii. Po 100 latach Japonia przegoniła Szwecję (Japo- nia - 2,92%; Szwecja - 2,09%).

16 15 Od drugiej połowy XX w. popularnym sposobem opisu i wyjaś- niania wzrostu gospodarczego jest NEOKLASYCZNY MODEL WZROSTU (NMW) (nazywany także EGZOGENICZNYM mo- delem wzrostu lub modelem wyrostu Roberta Solowa). W NMW jest wykorzystywana MAKROEKONOMICZNA FUN- KCJA PRODUKCJI (MFP). Y=A·f(L, C) MFP opisuje związek ilości zużywanych: pracy, L, kapitału, C, z wielkością produkcji, Y (zakładamy, że inne czynniki produkcji w stosunkowo małym stopniu przyczyniają się do wzrostu pro- dukcji). 2. N E O K L A S Y C Z N Y M O D E L W Z R O S T U

17 16 Y=A·f(L, C) Parametr A informuje o tzw. CAŁKOWITEJ PRODUKCYJ- NOŚCI NAKŁADÓW (ang. TOTAL FACTOR PRODUCTIVITY; TFP) i o jej zmianach. Wzrost TFP oznacza, że produkcja rośnie, mimo zuży- wania nie zmienionej ilości pracy i kapitału. Na TFP wpływają np. postęp techniczny, wzrost kwalifikacji pracowników (zwiększenie się ilości kapitału ludzkiego w gospodarce).

18 17 DYGRESJA Niekiedy przyjmuje się, że postęp techniczny ma charakter praco- oszczędny (ang. labor augmenting), co oznacza, że zmniejsza on nakład pracy (a nie nakład kapitału) potrzebny do wytworzenia danej ilości produkcji: W ten sposób powstaje następująca wersja MFP: Y=f(A·L, C). KONIEC DYGRESJI

19 18 W NMW zwykle zakłada się, że MFP jest JEDNORODNA STOP- NIA PIERWSZEGO, czyli że: α·z=f(α·x, α·y). Oznacza to występowanie w gospodarce STAŁYCH PRZY- CHODÓW ZE SKALI produkcji*. W takiej sytuacji: α t ·Y = A·f(α·L, α·C) t = *Rosnące (malejące) przychody ze skali występują – odpowiednio – dla t > 1 i t < 1.

20 19 Za realistycznością takiego założenia przemawiają DANE EMPI- RYCZNE i ARGUMENT O POWTARZALNOŚCI (ang. replica- tion argument). W szczególności argument o powtarzalności wyk- lucza malejące przychody (ze skali produkcji). ARGUMENT O POWTARZALNOŚCI Produkcję można zwiększać, zwiększając liczbę przedsiębiorstw. Nowe firmy zużyją wtedy tyle samo pracy i kapitału i wytworzą ty- le samo dóbr, co stare firmy. Zwiększenie nakładów spowoduje ta- kie same zwiększenie produkcji. Zatem, w gospodarce powinny występować albo stałe albo rosnące przychody ze skali produkcji!

21 20 Ponieważ: α · Y = A·f(α·L, α·C), to: Y = A·f(L, C) α · Y = A·f(α·L, α·C) ( 1/L) · Y = A·f[( 1/L) ·L, ( 1/L) ·C] [α = (1/L)!] y = A·f(k), gdzie: y to wielkość produkcji przypadająca na zatrudnionego (na oby- watela) (produkcyjność pracy) (ang. product–labor ratio) (y = Y/L); A to stała, która opisuje poziom produkcyjności pracy uzależnio- ny m. in. od stanu technologii (czyli od postępu technicznego). k to ilość kapitału rzeczowego przypadająca na zatrudnionego (je- go, relacja kapitał/praca) (ang. capital–labor ratio), uzbrojenie techniczne(k = C/L). Założenie o jednorodności stopnia pierwszego makroekonomicznej funkcji produkcji pozwala nadać jej tzw. MOCNĄ FORMĘ...

22 21 Podsumujmy. Jądrem NMW jest MFP JEDNORODNA STOPNIA PIERWSZE- GO, czyli zapewniająca STAŁE PRZYCHODY ZE SKALI: Y=A·f(L, C) lub y = A·f(k).

23 22 Za pomocą NMW i MFP można próbować: 1.ustalić WKŁAD POSZCZEGÓLNYCH CZYNNIKÓW PRODUKCJI WE WZROST GOSPODARCZY (ang. growth accounting), a także: 2. bardziej szczegółowo wyjaśnić PRZEBIEG WZROSTU GOSPODARCZEGO (ang. growth theory).

24 R A C H U N K O W O Ś Ć W Z R O S T U

25 24 Zauważmy, że*: Y=A·f(L,C) Y MPL· L+MPC· C+f(L,C)· A /:Y Y/Y (MPL/Y)· L+(MPC/Y)· C+ A/A Y/Y (MPL·L)/Y· L/L+(MPC·C)/Y· C/C+ A/A. (MPL·L)/Y=(1-x); (MPC·C)/Y=x, gdzie (1-x) – udział dochodów pracy, L, w Y (PKB), x – udział dochodów kapitału, C, w Y (PKB). (Uwaga! W konkurencyjnej gospodarce np. krańcowy produkt pracy jest równy stawce płacy realnej). Y/Y (1-x)· L/L + x· C/C + A/A *Wykorzystałem różniczkę zupełną funkcji produkcji Y=A·f(L,C).

26 25 A zatem: Y=A·f(L,C) Y/Y (1-x)· L/L + x· C/C + A/A. To się nazywa DEKOMPOZYCJA SOLOWA. Dekom- pozycja Solowa ujawnia wkład poszczególnych przyczyn ( L/L, C/C, A/A) wzrostu produkcji, Y, w ten wzrost, Y/Y. A/A nosi nazwę RESZTY SOLOWA.

27 26 Dalej, z równania: Y/Y (1-x)· L/L + x· C/C+ A/A. wynika*, że: y/y A/A+x· k/k, gdzie x to udział wynagrodzenia kapitału w wartości produkcji. Równanie y/y A/A+x· k/k ułatwia ustalenie przyczyn wzrostu gospodarczego w konkretnych krajach, tzn. prowadzenie RACHUNKOWOŚCI WZROSTU (ang. growth accounting) * Y/Y (1-x)· L/L+x· C/C+ A/A A/A x·( Y/Y- C/C)+(1-x)·( Y/Y- L/L) A/A+x·( C/C- L/L) Y/Y- L/L. Ponieważ stopa wzrostu całego ilorazu w przybliżeniu równa się różnicy stóp wzrostu licznika i mianownika, więc: A/A+x·[ (C/L)/(C/L)] (Y/L)/(Y/L) A/A+x· k/k y/y.

28 27 W praktyce twórcy tzw. neoklasycznej teorii wzrostu, czyli Robert Solow i jego następcy posługują się zwykle FUNKCJĄ PRODUK- CJI COBBA-DOUGLASA. Funkcja ta z dobrym przybliżeniem opisuje zachowanie rzeczywistych gospodarek. Y=A·C x ·L (1-x) PRZYKŁAD

29 28 Funkcja Cobba-Douglasa Y=A·C x ·L (1-x). 1. Funkcja Cobba-Douglasa jest jednorodna stopnia pier- wszego [a więc można jej nadać mocną postać: y = A·f(k)]. 2. Wykładniki x<1 i (1-x)<1 we wzorze funkcji Cobba- Douglasa odpowiadają udziałom dochodów – odpowied- nio – kapitału, C, i pracy, L, w wartości produkcji, Y. Inaczej: (1-x)=(MPL · L)/Y; x=(MPC · C)/Y [badania em- piryczne pokazują, że np. dla USA x 0,25, a (1-x) 0,75]. PRZYKŁAD

30 29 Ad. 1. Funkcja Cobba-Douglasa jest jednorodna stopnia pierwszego. A·C x ·L (1-x) =Y A·( ·C) x ·( ·L) (1-x) =A·( x ·C x )·( (1-x) ·L (1-x) )= x · (1- x) ·A·C x ·L (1-x) = ·Y. PRZYKŁAD Zmieniono kolejność czynników w poprzednim iloczynie.

31 30 Ad. 2. Wykładniki x i (1-x) we wzorze funkcji Cobba- Douglasa odpowiadają udziałom dochodów - odpowied- nio – kapitału, C, i pracy, L, w produkcji, Y. Obliczamy udział dochodów pracy, L, w produkcji, Y: Y=A·C x ·L (1-x) MP L = Y/ L = (1-x)·A·C x ·L (1-x-1) = = (1-x)·A·C x ·L (1-x) /L=(1-x)·Y/L. A zatem: MP L ·L/Y=(1-x)·Y/L·L/Y=(1-x). PRZYKŁAD

32 31 Ad. 2. Wykładniki x i (1-x) we wzorze funkcji Cobba- Douglasa odpowiadają udziałom dochodów - odpowied- nio – kapitału, C, i pracy, L, w produkcji, Y. Udział dochodów kapitału, C, w produkcji, Y. Y = A·C x ·L (1-x). MP C = Y/ C=x·A·C (x-1) ·L (1-x) = =x·A·C x ·L (1-x) /C=x·Y/C. A zatem: MP C ·C/Y = x·Y/C·C/Y = x. PRZYKŁAD

33 32 PRZYKŁAD Oto MFP w pewnym kraju: Y=A·C 0,5 ·L 0,5. PKB rośnie w tempie 5% rocznie. a) W 2005 r. zaobserwowano: C=1000, L=10 i Y=1000. W 2006 r. zarówno zasób zużywanej pracy, L, jak i kapitału rzeczowe- go, C, zwiększył się o 2%. W jakim tempie zmieniła się TFP? (Wy- korzystaj dekompozycję Solowa).

34 33 PRZYKŁAD Oto MFP w pewnym kraju: Y=A·C 0,5 ·L 0,5. PKB rośnie w tempie 5% rocznie. a) W 2005 r. zaobserwowano: C=1000, L=10 i Y=1000. W 2006 r. zarówno zasób zużywanej pracy, L, jak i kapitału rzeczowe- go, C, zwiększył się o 2%. W jakim tempie zmieniła się TFP? (Wy- korzystaj dekompozycję Solowa). Y/Y=(1-x)( L/L)+x( C/C)+ A/A. Zatem: 5%=(0.5)(2%)+(0.5)(2%)+ A/A. Więc: A/A=5%-2%=3%. A/A, czyli stopa wzrostu TFT wynosi 3%. b) A teraz odpowiedz na to samo pytanie, wykorzystując bezpośred- nio MFP.

35 34 PRZYKŁAD Oto MFP w pewnym kraju: Y=A·C 0,5 ·L 0,5. PKB rośnie w tempie 5% rocznie. a) W 2005 r. zaobserwowano: C=1000, L=10 i Y=1000. W 2006 r. zarówno zasób zużywanej pracy, L, jak i kapitału rzeczowe- go, C, zwiększył się o 2%. W jakim tempie zmieniła się TFP? (Wy- korzystaj dekompozycję Solowa). Y/Y=(1-x)( L/L)+x( C/C)+ A/A. Zatem: 5%=(0.5)(2%)+(0.5)(2%)+ A/A. Więc: A/A=5%-2%=3%. A/A, czyli stopa wzrostu TFT wynosi 3%. b) A teraz odpowiedz na to samo pytanie, wykorzystując bezpośred- nio MFP. W 2005 r. zgodnie z MFP w tym kraju: Y=C 0,5 ·L 0,5, czyli: 1000=A·1000 0,5 ·10 0,5, więc A=10. Natomiast w 2006 r.: Y= A·C 0,5 ·L 0,5, czyli: 1050=A·1020 0,5 ·10,2 0,5, więc A=1050/102 10,294. Tempo wzrostu TFP wyniosło zatem około 2,94% c) O ile procent pomyliłes się, odpowiadając na pytanie (a)?

36 35 PRZYKŁAD Oto MFP w pewnym kraju: Y=A·C 0,5 ·L 0,5. PKB rośnie w tempie 5% rocznie. a) W 2005 r. zaobserwowano: C=1000, L=10 i Y=1000. W 2006 r. zarówno zasób zużywanej pracy, L, jak i kapitału rzeczowe- go, C, zwiększył się o 2%. W jakim tempie zmieniła się TFP? (Wy- korzystaj dekompozycję Solowa). Y/Y=(1-x)( L/L)+x( C/C)+ A/A. Zatem: 5%=(0.5)(2%)+(0.5)(2%)+ A/A. Więc: A/A=5%-2%=3%. A/A, czyli stopa wzrostu TFT wynosi 3%. b) A teraz odpowiedz na to samo pytanie, wykorzystując bezpośred- nio MFP. W 2005 r. zgodnie z MFP w tym kraju: Y=C 0,5 ·L 0,5, czyli: 1000=A·1000 0,5 ·10 0,5, więc A=10. Natomiast w 2006 r.: Y= A·C 0,5 ·L 0,5, czyli: 1050=A·1020 0,5 ·10,2 0,5, więc A=1050/102 10,294. Tempo wzrostu TFP wyniosło zatem około 2,94% c) O ile procent pomyliłes się, odpowiadając na pytanie (a)? Pomyliłem się o około (0,03-0,0294), czyli o około 0,06 p. proc. W ka- tegoriach procentowych pomyliłem się o około (0,03-0,0294)/0,03, czyli o około (2%).

37 36 Jak wiemy, jednorodną stopnia pierwszego MFP Cobba-Douglasa Y=A·C x ·L (1-x) możemy najpierw poddać dekompozycji Solowa: Y/Y (1-x)· L/L+x· C/C+ A/A. A następnie nadać jej formę: y/y A/A+x· k/k. (1) gdzie: y to wielkość produkcji przypadająca na zatrudnionego (produkcyj- ność pracy) (ang. product–labor ratio) (y = Y/L); A to stała, która opisuje poziom produkcyjności pracy uzależniony m. in. od stanu technologii (czyli od postępu technicznego). x to udział dochodów kapitału w wartości produkcji. k to ilość kapitału rzeczowego przypadająca na zatrudnionego (jego uzbrojenie techniczne, relacja kapitał/praca) (ang. capital–labor ratio) (k = C/L).

38 37 A zatem: Y=A·C x ·L (1-x) Y/Y (1-x)· L/L + x· C/C + A/A y/y A/A + x· k/k. (1) Równanie (1) ułatwia pomiar tempa postępu technicznego, lub (dokładniej) - tempa wzrostu TFT (reszty Solowa). WSZAK W RÓŻNYCH KRAJACH DOSTĘPNE SĄ DANE STATYSTYCZ- NE O WIELKOŚCI I ZMIANACH y, k I O x.

39 38 PRZYKŁAD O tym jak po II wojnie światowej Japonia dogoniła Stany Zjed- noczone pod względem poziomu PKB per capita... Stopy wzrostu, lata USAJaponiaRóżnicaUSAJaponiaRóżnica ,428,015,592,486,924, ,383,031,652,896,383, ,955,733,782,666,674,01 GDP per capita ( y/y ) Źródło: A. Maddison, Monitoring the World Economy Paris Capital-labor ratio ( k/k ) y/y A/A+0,25· k/k (1)

40 39 PRZYKŁAD CD... Podstawienie do wzoru (1): y/y A/A+0,25· k/k (1) różnicy temp wzrostu capital-labor ratio w J i w US ( k j /k j - k us /k us ) pozwala wyjaśnić CZĘŚĆ różnicy temp wzrostu produkcyjności pracy w J i w US ( y j /y j - y us /y us ).

41 40 PRZYKŁAD CD... y/y A/A+0,25· k/k (1) k j /k j - k us /k us =4,44. Różnica k j /k j - k us /k us tłumaczy 1,11 p. proc. z 5,59 p.proc. różnicy y j /y j - y us /y us (z grubsza JEDNĄ PIĄTĄ).

42 41 PRZYKŁAD CD... y/y A/A+0,25· k/k (1) k j /k j - k us /k us =3,49. Różnica k j /k j - k us /k us tłumaczy 0,87 p. proc. z 1,65 p. proc. róż- nicy y j /y j - y us /y us (z grubsza JEDNĄ DRUGĄ).

43 42 OKRES Różnica k j /k j - k us /k us tłumaczy 1,11 p. proc. z 5,59 p.proc. róż- nicy y j /y j - y us /y us (z grubsza jedną piątą). OKRES Różnica k j /k j - k us /k us tłumaczy 0,87 p. proc. z 1,65 p. proc. róż- nicy y j /y j - y us /y us (z grubsza jedną drugą). A ZATEM RESZTĘ PRZEWAGI J. NAD USA POD WZGLĘ- DEM TEMPA WZROSTU PRODUKCYJNOŚCI PRACY, y, TŁUMACZY ZRÓŻNICOWANIE RESZT SOLOWA, A/A, CZYLI SZYBSZE TEMPO WZROSTU TFP W J. NIŻ W USA... y/y A/A+0,25· k/k. PRZYKŁAD CD...

44 43 W latach i szybsze tempo wzrostu TFP w J niż w US tłumaczy – odpowiednio – 4,48 p. proc. z 5,59 p. proc. różnicy y j /y j - y us /y us i 0,78 p. proc. z 1,65 p.proc. różnicy y j /y j - y us /y us. EFEKT DOGANIANIA (konwergencja) ma trzy przyczyny: 1.w krajach biednych k jest małe, więc: a) zwiększać k jest względnie łatwo; b) kraje biedne korzystają z prawa malejących przychodów; 2.kraje biedne korzystają z technologicznego efektu gapowicza. y/y A/A+0,25· k/k. PRZYKŁAD CD...

45 44 W latach i szybsze tempo wzrostu TFP w J niż w US tłumaczy – odpowiednio – 4,48 p. proc. z 5,59 p. proc. różnicy y j /y j - y us /y us i 0,78 p. proc. z 1,65 p.proc. różnicy y j /y j - y us /y us. Trudno się dziwić zmniejszeniu się znaczenia tempa wzrostu TFP w Japonii. Jednym z wyjaśnień KONWERGENCJI, czyli efektu do- ganiania (ang. catch-up effect) jest wszak technologiczny free-ri- ding (efekt gapowicza). Jest on łatwiejszy, kiedy zróżnicowanie technologii w odnośnych krajach jest duże. Tymczasem po II woj- nie światowej różnica stopnia zaawansowania wykorzystywanej w Stanach i Japonii technologii malała stopniowo... y/y A/A+0,25· k/k. PRZYKŁAD CD...

46 45 DYGRESJA Rozbudowa neoklasycznego modelu wzrostu W rzeczywistości zmiany TFP (parametru A w MFP) są powo- dowane nie tylko postępem technicznym i organizacyjnym, lecz wieloma innymi czynnikami (np. odkryciem bogactw naturalnych, inwestycjami w kapitał ludzki, nadejściem monsunu, imigracją). Analizy empiryczne pokazują, że w długim okresie (poza postępem technicznym) tylko zmiany ilości kapitału ludzkiego mają duże znaczenie jako czynnik wyjaśniający zmiany Y (lub y).

47 46 Oto zmodyfikowana MFP, uwzględniająca kapitał ludzki... Y=A·f(C,H,L) Analizy empiryczne sugerują, że: 1. W większości krajów wzrost zużywanej ilości tych 3 czynników (C,H,L) wyjaśnia ok. 80% zmian PKB per capita. 2. Udziały czynników: kapitał rzeczowy, C; niewykwalifikowana praca, L; i kapitał ludzki, H, w tworzeniu PKB wynoszą po ok. 1/3. [ Y=A·f(C,H,L)=A·C 1/3 ·H 1/3 · L 1/3 ]. KONIEC DYGRESJI

48 PRZEBIEG PROCESU WZROSTU Neoklasyczny model wzrostu służy także do wyjaśnienia przebie- gu procesu wzrostu gospodarczego (ang. growth theory).

49 48 MFP o postaci: y=A·f(k) jest wygodnym narzędziem opisu wzrostu. 1. Wzrost jest często definiowany właśnie jako zwiększanie się pro- dukcji per capita (W UPROSZCZENIU: na zatrudnionego). 2. Kiedy wzrost definiujemy jako zwiększanie się globalnego PKB, przyczyną około 1/3 wzrostu okazuje się zwiększanie się zużywa- nej ilości pracy, a przyczyną 2/3 wzrostu jest zwiększanie się pro- dukcyjności tej pracy (czyli wzrost y we wzorze: y = A·f(k)!). A zatem tłumacząc zmiany y we wzorze MFP y=A·f(k), wyjaś- niamy wzrost gospodarczy.

50 49 DWA ZAŁOŻENIA: ZAŁOŻENIE 1: Zajmiemy się uproszczoną (dwusektorową) zamkniętą gospo- darką bez państwa. W takiej gospodarce S=I...

51 50 ZAŁOŻENIE 2: Opisując wzrost gospodarczy – za twórcami NMW - założymy MA- LEJĄCE PRZYCHODY OD KAPITAŁU; wzrost ilości kapitału, na zatrudnionego, k, powoduje – ich zdaniem - coraz wolniejszy przyrost porcji produkcji na zatrudnionego, y. Np. na rysunku poniżej widzimy wykres MFP Cobba-Douglasa: y=A·k x, gdzie x opisuje wpływ wzrostu nakładu kapitału rzeczowego na za- trudnionego, k=C/L, na produkcyjność pracy, y=Y/L. Wykres ten spłaszcza się stopniowo: zwiększaniu się k towarzyszą coraz mniejsze przyrosty y. Makroekonomiczna funkcja produkcji k=C/L 0 y=Y/L

52 51 Otóż zgodnie z NMW taka gospodarka samoczynnie osiąga tzw. stan WZROSTU ZRÓWNOWAŻONEGO (STAN USTALONY) (ang. steady state). Wzrost zrównoważony to sytuacja, w której cztery zmienne: nakład pracy, L, nakład kapitału, C, liczba ludności, N produkcja, Y, rosną w równym tempie n. Zauważmy, że jeśli wzrost jest zrównoważony, produkcyj- ność pracy, y=Y/L, i współczynnik kapitał/praca, k=C/L, są stałe. TEZA: GOSPODARKA AUTOMATYCZNIE ROŚNIE W SPOSÓB ZRÓWNOWAŻONY

53 52 W zrozumieniu poglądów Solowa pomoże nam rysunek: Na osi poziomej mierzymy techniczne uzbrojenie pracy, k=C/L. Na osi pionowej umieszczono aż CZTERY zmienne uzależnione od poziomu technicznego uzbrojenia pracy, k: PO PIERWSZE, chodzi o produkcyjność pracy, y=Y/L. y zależy od k w sposób opisany MFP. k=C/L y=g(k) 0 y=Y/L

54 53 Na osi pionowej umieszczono aż CZTERY zmienne uzależnione od poziomu technicznego uzbrojenia pracy, k: PO DRUGIE, chodzi o oszczędności przypadające na jednego za- trudnionego, s y, gdzie s, czyli stała STOPA OSZCZĘDNOŚCI opisuje skłonność mieszkańców do oszczędzania. Zauważ: różnica: y - s y = y (1-s), czyli konsumpcja na zatrudnionego zwiększa się w miarę wzrostu y [przecież s jest stałą, a więc także c (STOPA KONSUMPCJI) jest stała, więc c y rośnie, kiedy y rośnie]. s y= s g(k) k=C/L y=g(k) 0 y=Y/L s y y-s y=y (1-s)

55 54 Na osi pionowej umieszczono aż CZTERY zmienne uzależnione od poziomu technicznego uzbrojenia pracy, k: PO TRZECIE, chodzi o RZECZYWISTE inwestycje na zatrud- nionego, C/L. (Ponieważ mamy do czynienia z zamkniętą gos- podarką bez państwa (z gospodarką dwusektorową), rzeczy- wiste inwestycje są równe rzeczywistym oszczędnościom, także w ujęciu na zatrudnionego ( C/L=s Y/L). k=C/L y=g(k) 0 y=Y /L C/L s y=s g(k)= C/L s y

56 55 Na osi pionowej umieszczono aż CZTERY zmienne uzależnione od poziomu technicznego uzbrojenia pracy, k: PO CZWARTE, chodzi nie o RZECZYWISTE, lecz o TAKIE in- westycje na zatrudnionego, ( C/L) E, KTÓRYCH POZIOM ZA- PEWNIA WZROST ZRÓWNOWAŻONY (będę je dalej nazy- wał INWESTYCJAMI WYMAGANYMI). tgα=n k=C/L k* α y=g(k) E 0 y=Y/L s y C/L ( C/L) E C/L) E =n k C/L=s y= s g(k)

57 56 Otóż inwestycje wymagane, ( C/L) E, są równe n k (zob. rysu- nek), gdzie n to tempo wzrostu liczby ludności, N. TA TEZA WYMAGA OSOBNEGO WYJAŚNIENIA. tgα=n k=C/L k* α y=g(k) E 0 y=Y/L s y C/L ( C/L) E C/L) E =n k C/L=s y= s g(k)

58 57 Jaki poziom inwestycji zapewnia wzrost zrównoważony (ang. stea- dy state)? 1. Zakładam: a) Stałą produkcyjność pracy, Y/L, (więc: L/L = Y/Y). b) Stały wskaźnik zatrudnienia, L/N (więc: L/L= N/N). c) Niezużywanie się kapitału rzeczowego. 2. W takiej sytuacji wzrost jest zrównoważony (C, L, N i Y rosną w równym tempie), jeśli: C/C = L/L.

59 58 Jaki poziom inwestycji zapewnia wzrost zrównoważony (ang. stea- dy state)?? Wzrost jest zrównoważony, jeśli: C/C= L/L. Otóż C/C= L/L, wtedy i tylko wtedy, gdy C/L=n k. Przecież jeśli: C/L=n k = L/L C/L, to mnożąc to równanie stronami przez L/C, dostajemy: C/C= L/L. A zatem: jeśli C/L=n k to C/C= L/L. Wzrost jest zrównowa- żony, jeśli C/L=n k. Tempo tego zrównoważonego wzrostu wynosi wtedy n. Jednak ta kluczowa zmienna, czyli tempo wzrostu liczby ludności, n, jest w NMW EGZOGENICZNA (nie jest tłumaczona w ramach tego mo- delu). To PIERWSZA istotna WADA NMW...

60 59 DYGRESJA Jeśli zaś kapitał, C, się zużywa, powiedzmy, w tempie d na okres, dla zapewnienia wzrostu zrównoważonego inwestycje brutto na zatrudnionego muszą wynosić: C/L = (n+d) k, a nie: C/L=n k. Wszak z równania: C/L=(n+d) k wynika równanie: C/C=n+d. Aby to pokazać, dzielimy strony równania: C/L=(n+d) k przez: C/L=k.

61 60 DYGRESJA CD. Z równania: C/L=(n+d) k wynika równanie: C/C=n+d. PO UWZGLĘDNIENIU ZUŻYWANIA SIĘ KAPITAŁU, C, w tempie d inwestycje brutto na zatrudnionego równe: C/L= (n+d) k powodują, że kapitał, C, rośnie nie w tempie (n+d), lecz w tempie n. To z kolei oznacza, że L i C rosną w równym tempie n, czyli że wzrost jest zrównoważony.

62 61 CD DYGRESJI... Kiedy zasób kapitału się zużywa w tempie d, wzrost zasobu kapi- tału, C, w tempie n nie wystarcza, aby capital-labor ratio, k, pozos- tało stałe. Zasób kapitału, C, musi DODATKOWO rosnąć w tem- pie d tylko po to, aby skompensowany został naturalny ubytek za- sobu kapitału, C, także następujący w tempie d. Zatem dla zapew- nienia wzrostu zrównoważonego zasób kapitału, C, musi rosnąć w tempie (n+d)! KONIEC DYGRESJI

63 62 Jaki poziom inwestycji zapewnia wzrost zrównoważony (ang. steady state)? A zatem, kiedy kapitał się nie zużywa, wzrost jest zrównoważony, jeśli: C/L=n k. Oznacza to, że związek wielkości inwestycji wymaganych ( C/L) E, i poziomu technicznego uzbrojenia pracy, k, jest liniowy. Przecież tempo wzrostu zatrudnienia, n, jest egzogeniczne i stałe! tgα=n k=C/L k* α y=g(k) E 0 y=Y/L s y C/L ( C/L) E C/L) E =n k C/L=s y= s g(k)

64 63 Wróćmy do głównej tezy twórców NMW: GOSPODARKA SA- MOCZYNNIE OSIĄGA WZROST ZRÓWNOWAŻONY. Oto uzasadnienie:

65 64 Malejące przychody od kapitału sprawiają, że w miarę zwiększa- nia się technicznego uzbrojenia pracy, k, produkcyjność pracy, y, a zatem również rzeczywiste oszczędności na zatrudnionego, s y, i rzeczywiste inwestycje na zatrudnionego, C/L=s y najpierw ros- ną szybko, a potem – wolno (zob. rysunek). 0 tgα=n k=C/L k* α ( C/L) E =n k y=g(k) E y* y=Y/L s y C/L ( C/L) E C/L=s y= s g(k) C/L=n k

66 65 W miarę zwiększania się technicznego uzbrojenia pracy, k, pro- dukcyjność pracy, y, a zatem również rzeczywiste inwestycje na zatrudnionego, C/L=s y najpierw rosną szybko (szybciej od in- westycji wymaganych, n k), a potem – wolno (wolniej od inwes- tycji wymaganych, n k). Zatem istnieje tylko jeden poziom k (na rysunku: k*), przy którym rzeczywiste, C/L=s y, i wymagane ( C/L) E =n k* inwestycje się zrównują ( C/L E =n k*). 0 tgα=n k=C/L k* α ( C/L) E =n k y=g(k) E y* y=Y/L s y C/L ( C/L) E C/L=s y= s g(k) C/L=n k

67 66 Otóż, kiedy rzeczywiste inwestycje C/L=s y są większe od inwes- tycji wymaganych, czyli od tych, które zapewniają wzrost zrówno- ważony (tzn. stałość k), k się zwiększa! Rzeczywiste inwestycje C/L=s y są większe od inwestycji wymaganych pod warunkiem, że k

68 67 Odwrotnie. Kiedy rzeczywiste inwestycje C/L=s y są mniejsze od wymaganych, tzn. od tych, które zapewniają wzrost zrównoważony (czyli stałość k), k maleje! Rzeczywiste inwestycje C/L=s y są mniejsze od inwestycji wymaganych pod warunkiem, że k>k*. Zatem: k>k* s y

69 68 Zatem rzeczywiście: gospodarka SAMOCZYNNIE osiąga wzrost zrównoważony. Wszak: k>k* s y

70 69 Innymi słowy Solow dowiódł, że proces wzrostu jest STABILNY. Gospodarka AUTOMATYCZNIE OSIĄGA STAN, W KTÓRYM WZROST JEST ZRÓWNOWAŻONY, I TRWA W TYM STANIE. 0 tgα=n k=C/L k* α ( C/L) E =n k y=g(k) E y* y=Y/L s y C/L ( C/L) E s y=s g(k)= C/L

71 ZADANIE Gospodarka odpowiada modelowi Solowa; oto MFP: y=A·k x, gdzie y to produkcyjność pracy, A to stała równa 2, x równa się 1/2, a k to techniczne uzbrojenie pracy. Tempo wzrostu ilości pracy, n, wy- nosi 3% rocznie, skłonność do oszczędzania, KSO, równa się 0,3. a) Na rysunku pokaż wzrost zrównoważony z krzywymi: produkcyj- ności pracy, oszczędności/inwestycji na zatrudnionego i inwestycji wymaganych. (Pamiętaj o oznaczeniach!).

72 b) W jakim tempie rośnie ta gospodarka? C/L=0,3 2 k 1/2 k k* y=2 k 1/2 E 0 y=Y/L s y C/L ( C/L) E ( C/L) E =0,03 k y*y*

73 Gospodarka odpowiada modelowi Solowa; oto MFP: y=A·k x, gdzie y to produkcyjność pracy, A to stała równa 2, x równa się 1/2, a k to techniczne uzbrojenie pracy. Tempo wzrostu ilości pracy, n, wy- nosi 3% rocznie, skłonność do oszczędzania, KSO, równa się 0,3. a) Na rysunku pokaż wzrost zrównoważony z krzywymi: produkcyj- ności pracy, oszczędności/inwestycji na zatrudnionego i inwestycji wymaganych. (Pamiętaj o oznaczeniach!). b) W jakim tempie rośnie ta gospodarka? Jak wiadomo, taka gospodarka samoczynnie osiąga stan wzrostu zrównoważonego. L, Y i C rosną wtedy w tempie równym tempu wzrostu liczby ludności, N. Ponieważ tempo wzrostu liczby ludnoś- ci wynosi 3%, więc tempo wzrostu gospodarczego w tej gospodarce (tempo wzrostu Y) także wynosi 3% rocznie. c) Oblicz, ile wynosi relacja kapitał/praca. C/L=0,3 2 k 1/2 k k* y=2 k 1/2 E 0 y=Y/L s y C/L ( C/L) E ( C/L) E =0,03 k y*y*

74 Gospodarka odpowiada modelowi Solowa; oto MFP: y=A·k x, gdzie y to produkcyjność pracy, A to stała równa 2, x równa się 1/2, a k to techniczne uzbrojenie pracy. Tempo wzrostu ilości pracy, n, wy- nosi 3% rocznie, skłonność do oszczędzania, KSO, równa się 0,3. a) Na rysunku pokaż wzrost zrównoważony z krzywymi: produkcyj- ności pracy, oszczędności/inwestycji na zatrudnionego i inwestycji wymaganych. (Pamiętaj o oznaczeniach!). b) W jakim tempie rośnie ta gospodarka? Jak wiadomo, taka gospodarka samoczynnie osiąga stan wzrostu zrównoważonego. L, Y i C rosną wtedy w tempie równym tempu wzrostu liczby ludności, N. Ponieważ tempo wzrostu liczby ludnoś- ci wynosi 3%, więc tempo wzrostu gospodarczego w tej gospodarce (tempo wzrostu Y) także wynosi 3% rocznie. c) Oblicz, ile wynosi relacja kapitał/praca. W stanie wzrostu zrównoważonego capital-labor ratio, k, osiąga taki poziom, że wymagane i rzeczywiste inwestycje są równe: 0,03 k*=0,3 2 k* 1/2. Zatem: 0,03 k*= 0,3 2 k* 1/2, to k* -1/2 = 0,1, to 1/k* 1/2 = 0,1, to k* 1/2 = 20, to k*=400. d) Oblicz, ile wynosi wielkość konsumpcji na zatrudnionego. C/L=0,3 2 k 1/2 k k* y=2 k 1/2 E 0 y=Y/L s y C/L ( C/L) E ( C/L) E =0,03 k y*y*

75 Gospodarka odpowiada modelowi Solowa; oto MFP: y=A·k x, gdzie y to produkcyjność pracy, A to stała równa 2, x równa się 1/2, a k to techniczne uzbrojenie pracy. Tempo wzrostu ilości pracy, n, wy- nosi 3% rocznie, skłonność do oszczędzania, KSO, równa się 0,3. a) Na rysunku pokaż wzrost zrównoważony z krzywymi: produkcyj- ności pracy, oszczędności/inwestycji na zatrudnionego i inwestycji wymaganych. (Pamiętaj o oznaczeniach!). b) W jakim tempie rośnie ta gospodarka? Jak wiadomo, taka gospodarka samoczynnie osiąga stan wzrostu zrównoważonego. L, Y i C rosną wtedy w tempie równym tempu wzrostu liczby ludności, N. Ponieważ tempo wzrostu liczby ludnoś- ci wynosi 3%, więc tempo wzrostu gospodarczego w tej gospodarce (tempo wzrostu Y) także wynosi 3% rocznie. c) Oblicz, ile wynosi relacja kapitał/praca. W stanie wzrostu zrównoważonego capital-labor ratio, k, osiąga taki poziom, że wymagane i rzeczywiste inwestycje są równe: 0,03 k*=0,3 2 k* 1/2. Zatem: 0,03 k*= 0,3 2 k* 1/2, to k* -1/2 =0,05, to 1/k* 1/2 = 0,05, to k* 1/2 = 20, to k*=400. d) Oblicz, ile wynosi wielkość konsumpcji na zatrudnionego. (1-s) y = 7/10 y=7/ /2 =1,4 20=28. C/L=0,3 2 k 1/2 k k* y=2 k 1/2 E 0 y=Y/L s y C/L ( C/L) E ( C/L) E =0,03 k y*y*

76 75 ZRÓB TO SAM! Tak czy nie? 1. W opisywanej w tym rozdziale dwusektorowej gospodarce w sta- nie krótkookresowej nierównowagi rzeczywiste inwestycje na za- trudnionego są równe rzeczywistym oszczędnościom na zatrudnio- nego. Tak. W takiej gospodarce jedynym rodzajem przypływów i odpły- wów są – odpowiednio - inwestycje i oszczędności. Zatem, praw- dziwość wiadomej opinii wynika wprost z równości przypływów i odpływów w gospodarce. 2. Zwiększenie ilości kapitału bardziej przyczyni się do przyśpiesze- nia wzrostu produkcji niż takie samo zwiększenie ilości wykorzys- tywanej pracy. 3. Wzrost jest zrównoważony, jeśli jego tempo jest stałe i równe tem- pu wzrostu liczby ludności. Niekoniecznie. Wzrost jest zrównoważony, kiedy w równym tem- pie rosną: C, L, N i Y.

77 76 4. W najprostszej wersji neoklasycznego modelu wzrostu wymagane inwestycje na zatrudnionego są zawsze mniejsze od rzeczywistych inwestycji na zatrudnionego. 5. W krajach, w których technika i organizacja produkcji są podob- ne, odpowiadająca rzeczywistości MFP jest także podobna. Tak. Przecież MFP opisuje właśnie technologię (technikę i organi- zację produkcji), czyli sposób przekształcania czynników produk- cji w gotowe produkty. 6. Gospodarka opisywana modelem Solowa samoczynnie osiąga stan wzrostu zrównoważonego, ponieważ, dla k* takiego, że s y=n k*, k k* s y>n kk.

78 77 1. Makroekonomiczna funkcja produkcji ma formę Y = C 0,4 ·L 0,6. PKB rośnie w tempie 6% rocznie. a) Powiedzmy, że zasób zuży- wanej pracy, L, i kapitału rzeczowego, C, zwiększa się w tempie 2% na rok. W jakim tempie zmienia się TFP w tym kraju? b) A teraz przyjmij, że zużywana ilość pracy i zużywana ilość kapitału się nie zmieniają. W jakim tempie zmienia się TFP w tym kraju? c) W jakim tempie odbywa się tutaj postęp techniczny? a) Tempo wzrostu Y jest równe tempu wzrostu zużywanej ilości pracy razy udział dochodów pracy w wartości produkcji plus tem- po wzrostu zużywanej ilości kapitału razy udział dochodów kapi- tału w wartości produkcji plus stopa wzrostu TFP. Innymi słowy: Y/Y = (1-x) ( L/L) + x ( C/C) + A/A, gdzie x stanowi udział dochodów kapitału (C), a (1-x) udział dochodów pracy (L) w wartości wytworzonej produkcji. W tym przypadku (1-x) = 0.6; a zatem, jeśli produkcja zwiększa się w tempie 6%, a zużywana ilość pracy i kapitału rośnie w tempie 2%, jesteśmy w stanie ustalić wielkość zmiany TFP (czyli A/A). Mianowicie: Skoro: 6% = (0.6)(2%) + (0.4)(2%) + A/A, to: A/A = 6% - 2% = 4%. Oznacza to, że A/A, czyli stopa wzrostu TFT wynosi 4%. b) Jeśli zasób pracy i zasób kapitału nie zmieniają się, czyli jeśli L/L = K/K = 0, a Y rośnie w tempie 6% na rok, cały wzrost spo- wodowany jest zwiększaniem się TFP. Oznacza to, ze A/A = 6%. c) DOKŁADNIE nie wiadomo (co prawda TFT rośnie w tempie 6% rocznie, jednak może to być wynikiem oddziaływania wielu czynników, a nie tylko postepu technicznego). Powiedzmy zatem ostrożnie: postęp techniczny w tym kraju dokonuje się W TEMPIE ZBLIŻONYM DO 6% rocznie Zadania

79 78 2. Technologię w pewnym kraju opisuje funkcja: Y=A·C 0,25 ·L 0,75. PKB rośnie w tempie 4% rocznie. a) W 2004 r. zaobserwowano: C= 1000, L=10 i Y=1000. W 2005 r. zarówno zasób zużywanej pracy, L, jak i kapitału rzeczowego, C, zwiększył się o 2%. W jakim tempie zmieniła się całkowita produkcyjność czynników w tym kraju? (Wykorzystaj dekompozycję Solowa!). b) A teraz odpowiedz na to samo pytanie, wykorzystując bezpośrednio MFP. c) O ile procent pomyliłes się, odpowiadając na pytanie (a)? d) Co jest przyczyną tego błędu?

80 79 3. W pewnym kraju makroekonomiczna funkcja produkcji ma for- mę: Y = C 0,25 ·L 0,75. a) Jak zmieni się wielkość produkcji na skutek zwiększenia zużywanej ilości kapitału o 8%? b) Jak zmieniłaby się wielkość produkcji na skutek spadku zużywanej ilości pracy o 8%? c) Załóżmy, że w tym kraju wszyscy pracują i spadek zużywanej ilości pracy, o którym była mowa, spowodowany jest wyłącznie zmniejszeniem się liczby ludności. Czy w tej sytuacji spadek produkcji wpłynie na poziom życia mieszkańców? d) A co stanie się, jeśli spadek zużywanej ilości pracy spowodowany zostałby wprowadzeniem wcześniejszych emerytur? a) Jeśli wykorzystywany zasób kapitału zwiększa się o C/C=8%, to powoduje to wzrost wielkości produkcji o: Y/Y=0.258%=2,0%. b) Jeśli wykorzystywany zasób pracy zmniejsza się o L/L=8%, powoduje to spadek produkcji o: Y/Y=0.75-8%=-6,0%. c) Jeśli produkcja maleje w tempie Y/Y=-6% za sprawą spadku wykorzystywanej ilości pracy, L, i liczby ludności, N, w tempie L/L= N/N=-8%, dochód per capita, y, a zatem także poziom dobrobytu w kraju, będzie się ZWIĘKSZAŁ. Przecież: y=Y/N= Y/N i zmniejszanie się mianownika w tempie szybszym od zmniej- szania się licznika skutkuje wzrostem y (w przybliżeniu o 8%- 6%2% na okres). d) Jeśli to zmniejszenie się zasobu pracy spowodowane jest wcześniej- szymi emeryturami, całkowita liczba ludności się nie zmienia. W takiej sytuacji dochód per capita maleje w tempie y/y=-6%; spada poziom dobrobytu mieszkańców.

81 80 4. Oto makroekonomiczna funkcja produkcji w gospodarce, która odpowiada modelowi Solowa: y=A k X, gdzie y to produktywność pracy, A to stała równa 4, x równa się 1/2, a k to techniczne uz- brojenie pracy. Tempo wzrostu ilości pracy, n, wynosi 2% rocznie, stała skłonność do oszczędzania, s, równa się 0,25. a) Na rysunku pokaż wzrost zrównoważony z krzywymi: produktywności pracy, oszczędności/inwestycji na zatrudnionego i inwestycji wymaga- nych. (Pamiętaj o oznaczeniach!). b) W jakim tempie rośnie ta gos- podarka? c) Oblicz, ile wynosi współczynnik kapitał-praca. d) Ile wynosi poziom konsumpcji na zatrudnionego.

82 81 5. Oto MFP w pewnej gospodarce: Y=C 0,5 N 0,5 ; zasób ludności i zasób siły roboczej zwiększa się w tempie 8%, kapitał zużywa się w tempie 2%, stopa oszczędności równa się 0,25. a) Ile wynosi współczynnik kapitał/praca? b) Ile wynosi produktywność pracy, y? c) W jakim tempie rośnie produktywność pracy, y? d) Ile wy- nosi tempo wzrostu globalnego PKB? e) Całkowita produktyw- ność czynników zwiększa się w tempie 2%; ile teraz wynosi tempo wzrostu globalnego PKB? a) Taka gospodarka samoczynnie osiąga stan wzrostu zrównoważo- nego, więc: C/L=s y=(n+d) k. Po podstawieniach: 0,25 k 0,5 = (0,08+0,02) k. Wynika stąd, że 2,5 k 0,5 =k, więc k=6,25. b) Skoro k=6,25, to y=6,25 0,5, czyli y=2,5. c) 0%. d) Y rośnie w tempie równym 8%. Przecież ta gospodarka znajduje się w stanie wzrostu zrównoważonego, a tempo wzrostu liczby ludności wynosi 8%. e) 8%+2%=10%.

83 82 6. W wyniku wojny zniszczeniu uległa ½ zasobu kapitału rzeczo- wego, jednak wiedza produkcyjna i skłonność do oszczędzania mieszkańców się nie zmieniły. a) Załóż, że zginęła mniej niz ½ pra- cowników. Co będzie się działo w krótkim, a co w długim okresie? b) A teraz przyjmij, że zginęła ponad ½ pracowników. Co będzie się działo w krótkim, a co w długim okresie? c) Pokaż, co stanie się w tej gospodarce, wyłącznie pod wpływem zmiany skłonności miesz- kańców do oszczędzania.

84 83 Test (Plusami i minusami zaznacz prawdziwe i fałszywe odpowiedzi) 1. Zgodnie z neoklasycznym modelem wzrostu zmiany całkowitej produkcyjności czynników (ang. total factor productivity) mogą być spowodowane: A. Korzystnymi warunkami klimatycznymi. B. Zmniejszeniem istniejącego w gospodarce zasobu pracy. C. Zwiększeniem wykorzystywanej ilości zasobów we wzrostowej fazie cyklu. D. Zwiększeniem istniejącego w gospodarce zasobu kapitału. A. TAK. B. NIE. C. TAK. (Zakładamy, że dostępne dane statystyczne pozwalają zi- dentyfikować jedynie POSIADANY, a nie WYKORZYSTYWANY, przez firmy zasób kapitału, C. D. NIE. 2. W neoklasycznym modelu wzrostu makroekonomiczna funkcja produkcji Cobba-Douglasa: A. Jest jednorodna stopnia pierwszego. B. Opisuje gospodarkę, w której występują malejące przychody ze skali produkcji. C. Opisuje gospodarkę, w której występują stałe przychody z kapi- tału. D. Jej wykładniki odpowiadają udziałom dochodów poszczególnych czynników w wartości produkcji.

85 84 3. W neoklasycznym modelu wzrostu zwiększenie się całkowitej produkcyjności czynników (ang. total factor productivity): A. Przesuwa w górę wykres makroekonomicznej funkcji produkcji. B. Bywa powodowane tylko postępem technicznym. C. Oznacza zmniejszenie się reszty Solowa. D. Przyśpiesza wzrost gospodarczy. A. TAK. B. TAK. C. NIE. D. TAK. 4. W gospodarce opisywanej makroekonomiczną funkcją produkcji Y=C 0,4 ·L 0,6 ceteris paribus: A. Wzrost nakładów kapitału o 4% zwiększy produkcję o 1,6%. B. Wzrost nakładów pracy o 6% zwiększy produkcję o 3,6%. C. Wzrost całkowitej produkcyjności czynników o 3% zwiększy produkcję o 3%. D. Wzrost nakładów pracy i kapitału o 5% zwiększy produkcję o 5%. 5. Po II wojnie światowej konwergencja Japonii i Stanów Zjednoczo- nych: A. Następowała najpierw wolno, a potem szybko. B. Była spowodowana głównie szybszym tempem wzrostu nakła- dów kapitału na zatrudnionego w Japonii. C. Była spowodowana głównie szybszym tempem wzrostu TFT w Japonii. D. Następowała m. in. dzięki wykorzystaniu przez Japończyków efektu gapowicza. A. NIE. B. NIE. C. TAK. D. TAK.

86 85 6. W neoklasycznym modelu wzrostu w stanie wzrostu zrównoważo- nego (zakładamy, że kapitał się nie zużywa): A. Produkcja rośnie w tempie równym tempu wzrostu liczby lud- ności. B. Tempo wzrostu liczby ludności jest równe tempu wzrostu zasobu kapitału. C. Tempo wzrostu zasobu kapitału równa się tempu wzrostu zasobu pracy. D. Produkcyjność i techniczne uzbrojenie pracy (ang. capital-labor ratio) są równe.


Pobierz ppt "1 WZROST I 2 Procesy makroekonomiczne przyjmują formę cyklu koniunktural- nego (ang. business cycle): produkcja w gospodarce, Y E, waha się wokół potencjalnego."

Podobne prezentacje


Reklamy Google