Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Biologia komórki – prowadzący prof. dr hab. Jan Kuryszko Literatura podstawowa: Literatura podstawowa: B. Alberts i in. – Podstawy biologii komórki Wyd.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Biologia komórki – prowadzący prof. dr hab. Jan Kuryszko Literatura podstawowa: Literatura podstawowa: B. Alberts i in. – Podstawy biologii komórki Wyd."— Zapis prezentacji:

1 Biologia komórki – prowadzący prof. dr hab. Jan Kuryszko Literatura podstawowa: Literatura podstawowa: B. Alberts i in. – Podstawy biologii komórki Wyd. Nauk. PWN, W-wa Wyd.I 1999, Wyd. II t. I i II 2007 B. Alberts i in. – Podstawy biologii komórki Wyd. Nauk. PWN, W-wa Wyd.I 1999, Wyd. II t. I i II 2007 J. Kawiak, J. Mirecka i in. – Podstawy cytofizjologii, Wyd. Nauk. PWN, W-wa, 1992 J. Kawiak, J. Mirecka i in. – Podstawy cytofizjologii, Wyd. Nauk. PWN, W-wa, 1992 W. Kilarski – Strukturalne podstawy biologii komórki – Wyd. Nauk. PWN W-wa 2007 W. Kilarski – Strukturalne podstawy biologii komórki – Wyd. Nauk. PWN W-wa 2007

2 Biologia komórki – prowadzący prof. dr hab. Jan Kuryszko Literatura uzupełniająca: Literatura uzupełniająca: J. Kuryszko, J. Zarzycki – Histologia zwierząt PWRiL, W-wa 2000 J. Kuryszko, J. Zarzycki – Histologia zwierząt PWRiL, W-wa 2000 L. Kłyszejko – Stefanowicz – Cytobiochemia, Wyd. Nauk. PWN. W-wa 1995 i wyd. późniejsze L. Kłyszejko – Stefanowicz – Cytobiochemia, Wyd. Nauk. PWN. W-wa 1995 i wyd. późniejsze Scott F. Gilbert – Developmental biology seventh edition, Sinauer Associates, Inc Scott F. Gilbert – Developmental biology seventh edition, Sinauer Associates, Inc. 2003

3 Cytologia

4 Definicja komórki Komórka jest najmniejszą strukturalną jednostką protoplazmy, która może względnie niezależnie wykonywać funkcje związane z podtrzymywaniem życia. Ciągłość wykonywania takich funkcji w kolejnych pokoleniach komórek decyduje o trwałości ich form i dokonuje się dzięki materiałowi genetycznemu znajdującemu się w jądrze komórkowym. Komórka jest najmniejszą strukturalną jednostką protoplazmy, która może względnie niezależnie wykonywać funkcje związane z podtrzymywaniem życia. Ciągłość wykonywania takich funkcji w kolejnych pokoleniach komórek decyduje o trwałości ich form i dokonuje się dzięki materiałowi genetycznemu znajdującemu się w jądrze komórkowym.

5 Materiał genetyczny (głównie DNA) komórek zawiera informacje, według których ustalane są ich budowa i funkcja. Komórki bez jąder mogą żyć i funkcjonować przez pewien czas, dzięki zgromadzonym materiałom powstałym w obecności jądra, nie mogą jednak rozmnażać się i przekazywać swoich cech następnym pokoleniom. Materiał genetyczny (głównie DNA) komórek zawiera informacje, według których ustalane są ich budowa i funkcja. Komórki bez jąder mogą żyć i funkcjonować przez pewien czas, dzięki zgromadzonym materiałom powstałym w obecności jądra, nie mogą jednak rozmnażać się i przekazywać swoich cech następnym pokoleniom.

6 Komórki organizmu przybierają bardzo różne kształty. Komórki zawieszone w płynach (komórki krwi) są zazwyczaj kuliste, Komórki organizmu przybierają bardzo różne kształty. Komórki zawieszone w płynach (komórki krwi) są zazwyczaj kuliste, natomiast komórki układów zwartych (tkanka nabłonkowa) na przekroju mają kształt wieloboków. natomiast komórki układów zwartych (tkanka nabłonkowa) na przekroju mają kształt wieloboków.

7 Wielkość komórek mieści się w szerokich granicach. Najmniejsze to niektóre komórki móżdżku o średnicy ok. 4 µm, a najwięke - komórka jajowa – 100 µm i komórki piramidalne kory mózgowej – 150 µm. Wielkość komórek mieści się w szerokich granicach. Najmniejsze to niektóre komórki móżdżku o średnicy ok. 4 µm, a najwięke - komórka jajowa – 100 µm i komórki piramidalne kory mózgowej – 150 µm.

8 W komórce wyróżnia się 2 części składowe: cytoplazmę i jądro komórkowe. CYTOPLAZMA + JĄDRO KOMÓRKOWE = PROTOPLAZMA

9 Budowa fizyko – chemiczna komórek Woda – ok. 70% Woda – ok. 70% Związki chemiczne rozpuszczalne w wodzie (roztwory związków małocząsteczkowych + roztwory koloidalne w postaci żelu i zolu). Związki chemiczne rozpuszczalne w wodzie (roztwory związków małocząsteczkowych + roztwory koloidalne w postaci żelu i zolu). Lepkość komórki (główna cecha fizyczna komórki) zależy od wzajemnego stosunku roztworów w stanie żelu i zolu. Lepkość komórki (główna cecha fizyczna komórki) zależy od wzajemnego stosunku roztworów w stanie żelu i zolu.

10 Budowa fizyko – chemiczna komórek Roztwory krystaliczne komórki są odpowiedzialne za ciśnienie osmotyczne, które jest ważną cechą fizyczną komórek. W większości komórek wynosi 280 – 320 mOsm (miliosmoli). Roztwory krystaliczne komórki są odpowiedzialne za ciśnienie osmotyczne, które jest ważną cechą fizyczną komórek. W większości komórek wynosi 280 – 320 mOsm (miliosmoli). Główne kationy komórek: Główne kationy komórek: K + (140 mmol/l) K + (140 mmol/l) Na + (10mmol/l) Na + (10mmol/l) odwrotnie w płynie tkankowym otaczającym komórki

11 Budowa fizyko – chemiczna komórek Główne aniony komórek: Główne aniony komórek: HCO 3 -, HPO 4 -, SO 4 – oraz niektóre białka. HCO 3 -, HPO 4 -, SO 4 – oraz niektóre białka. Głównym anionem płynu tkankowego jest Cl -. Głównym anionem płynu tkankowego jest Cl -. Powierzchnia komórek - warstwa glikoprotein, białek i węglowodanów, która nadaje komórce ładunek elektryczny ujemny. Powierzchnia komórek - warstwa glikoprotein, białek i węglowodanów, która nadaje komórce ładunek elektryczny ujemny.

12 W komórkach znajduje się też duża różnorodność małocząsteczkowych związków chemicznych. Związki te występują w komórkach w formie polimerów tworzących makrocząsteczki. Do tych ostatnich należą kwasy nukleinowe (RNA, DNA), białka, węglowodany, tłuszcze.

13 Cytoplazma Organella komórkowe Organella komórkowe błona komórkowa błona komórkowa siateczka sródplazmatyczna siateczka sródplazmatyczna gładka gładka ziarnista (szorstka – ergastoplazma) ziarnista (szorstka – ergastoplazma) aparat (kompleks) Golgiego aparat (kompleks) Golgiego centrum komórkowe, cytocentrum, centrosom centrum komórkowe, cytocentrum, centrosom mitochondria mitochondria lizosomy lizosomy peroksysomy peroksysomy

14 Cytoplazma Twory metaplazmatyczne (filamentarne czyli włókienkowe) Twory metaplazmatyczne (filamentarne czyli włókienkowe) miofibryle miofibryle tonofibryle tonofibryle neurofibryle neurofibryle mikrotubule mikrotubule

15 Cytoplazma Wtręty cytoplazmatyczne (para – deutoplazmatyczne) Wtręty cytoplazmatyczne (para – deutoplazmatyczne) wydzieliny (sekrety, inkrety) wydzieliny (sekrety, inkrety) wydaliny (ekskrety) wydaliny (ekskrety) substancje zapasowe (białka, glikogen. tłuszcze) substancje zapasowe (białka, glikogen. tłuszcze) barwniki endogenne (melanina, lipofuscyna, hemoglobina i jej pochodne) barwniki endogenne (melanina, lipofuscyna, hemoglobina i jej pochodne) barwniki egzogenne (leki, lipochromy – karoten) barwniki egzogenne (leki, lipochromy – karoten) wtręty nieorganiczne (Ca, K) wtręty nieorganiczne (Ca, K) Cytoplazma podstawowa Cytoplazma podstawowa

16

17 Komórka mięśnia sercowego

18 Komórka jelitowa (enterocyt)

19

20 Błona komórkowa Podstawowym elementem strukturalnym błon biologicznych są lipidy, w głównej swej masie zaliczane do fosfolipidów - (reszta fosforanowa fosfolipidów posiada właściwości hydrofilowe) Podstawowym elementem strukturalnym błon biologicznych są lipidy, w głównej swej masie zaliczane do fosfolipidów - (reszta fosforanowa fosfolipidów posiada właściwości hydrofilowe) W komórkach ssaków znajduje się dość istotna ilość cholesterolu (33%) - (grupa hydroksylowa cholesterolu posiada właściwości hydrofilowe) oraz nieznaczna ilość sfingolipidów i glikosfingolipidów. W komórkach ssaków znajduje się dość istotna ilość cholesterolu (33%) - (grupa hydroksylowa cholesterolu posiada właściwości hydrofilowe) oraz nieznaczna ilość sfingolipidów i glikosfingolipidów. Wszystkie te substancje charakteryzują się amfipatyczną tzn. dwoistą budową tzn, że każdy z wymienionych lipidów wykazuje właściwości hydrofilowe i hydrofobowe. Wszystkie te substancje charakteryzują się amfipatyczną tzn. dwoistą budową tzn, że każdy z wymienionych lipidów wykazuje właściwości hydrofilowe i hydrofobowe.

21 Błona komórkowa Amfipatyczna budowa budowa cząsteczek lipidowych powoduje spontaniczną ich organizację w środowisku wodnym w formę 2 – molekularnej warstwy, w której część hydrofobowa chroniona jest przez usytuowane w stronę środowiska wodnego hydrofilowe fragmenty cząsteczek lipidowych. Ostateczna organizacja błony lipidowej powoduje, że ma ona dwie hydrofilowe powierzchnie oddzielone hydrofobowym rdzeniem – nieprzepuszczalność dla cząsteczek rozpuszczalnych w wodzie.

22

23 Białka błon biologicznych strukturalne lub integralne strukturalne lub integralne budowa amfipatyczna budowa amfipatyczna stałe ukierunkowanie w błonie komórkowej – fragment N-końcowy po zewnętrznej stronie błony komórkowej, fragment C- końcowy po stronie cytoplazmatycznej. stałe ukierunkowanie w błonie komórkowej – fragment N-końcowy po zewnętrznej stronie błony komórkowej, fragment C- końcowy po stronie cytoplazmatycznej. peryferyczne lub obwodowe peryferyczne lub obwodowe zlokalizowane po wewnętrznej stronie błony komórkowej. zlokalizowane po wewnętrznej stronie błony komórkowej.

24

25 Cukry błon komórkowych – łańcuchy oligosacharydowe kilka% ogólnej masy błony komórkowej kilka% ogólnej masy błony komórkowej z białkami i lipidami tworzą glikokoniugaty glikoproteinowe lub glikolipidowe z białkami i lipidami tworzą glikokoniugaty glikoproteinowe lub glikolipidowe biorą udział w procesach: biorą udział w procesach: adhezji adhezji rozpoznawania komórkowego rozpoznawania komórkowego wybiórczym wiązaniu określonych hormonów, białek, czynników wzrostu, toksyn, i innych rozpuszczalnych w wodzie czynników metabolicznych wybiórczym wiązaniu określonych hormonów, białek, czynników wzrostu, toksyn, i innych rozpuszczalnych w wodzie czynników metabolicznych

26 Siateczka śródplazmatyczna Jest to system kanalików, spłaszczonych pęcherzyków i cystern tworzących układ wakuolarny w cytoplazmie komórek roślinnych i zwierzęcych. Jest to system kanalików, spłaszczonych pęcherzyków i cystern tworzących układ wakuolarny w cytoplazmie komórek roślinnych i zwierzęcych. Całkowicie lub częściowo zamknięte kanaliki mają kontakt z aparatem Golgiego, a także z błonami komórkową i jądrową. Całkowicie lub częściowo zamknięte kanaliki mają kontakt z aparatem Golgiego, a także z błonami komórkową i jądrową.

27 Siateczka śródplazmatyczna Uczestniczy w: Uczestniczy w: syntezie i magazynowaniu niezbędnych do życia składników syntezie i magazynowaniu niezbędnych do życia składników detoksykacji i wydalaniu składników toksycznych poza komórkę detoksykacji i wydalaniu składników toksycznych poza komórkę stanowi podporę mechaniczną dla substancji koloidalnyh cytoplazmy podstawowej stanowi podporę mechaniczną dla substancji koloidalnyh cytoplazmy podstawowej

28 Siateczka śródplazmatyczna siateczka śródplazmatyczna gładka siateczka śródplazmatyczna gładka synteza kwasów tłuszczowych, cholesterolu i sterydów synteza kwasów tłuszczowych, cholesterolu i sterydów zawiera enzymy uczestniczące w glikogenolizie zawiera enzymy uczestniczące w glikogenolizie tworzy połączenia z siateczką śródplazmatyczną ziarnistą. tworzy połączenia z siateczką śródplazmatyczną ziarnistą. jej wyznacznikami są 5-nukleotydaza i glukozo-6-fosfataza jej wyznacznikami są 5-nukleotydaza i glukozo-6-fosfataza

29 Siateczka śródplazmatyczna siateczka śródplazmatyczna szorstka siateczka śródplazmatyczna szorstka zbudowana z cystern lub kanalików mających na powierzchni zewnętrznej rybosomy łączące się z siateczką za pośrednictwem odpowiedniej podjednostki. zbudowana z cystern lub kanalików mających na powierzchni zewnętrznej rybosomy łączące się z siateczką za pośrednictwem odpowiedniej podjednostki. w jej kanałach znajduje się drobnoziarnisty materiał, który w zależności od rodzaju komórek może mieć większe lub mniejsze wysycenie elektronowe. w jej kanałach znajduje się drobnoziarnisty materiał, który w zależności od rodzaju komórek może mieć większe lub mniejsze wysycenie elektronowe. tworzy zewnętrzną otoczkę błony jądrowej tworzy zewnętrzną otoczkę błony jądrowej

30 Komórki intensywnie syntetyzujące białko mają bardzo rozbudowaną siateczkę śródplazmatyczną ziarnistą. Komórki intensywnie syntetyzujące białko mają bardzo rozbudowaną siateczkę śródplazmatyczną ziarnistą. Białko syntetyzowane przez rybosomy jest magazynowane w kanałach siateczki, skąd za pośrednictwem nośników tzw. pęcherzyków przenośnikowych przedostaje się do aparatu Golgiego, gdzie następuje formowanie się właściwych produktów sekwencji. Białko syntetyzowane przez rybosomy jest magazynowane w kanałach siateczki, skąd za pośrednictwem nośników tzw. pęcherzyków przenośnikowych przedostaje się do aparatu Golgiego, gdzie następuje formowanie się właściwych produktów sekwencji.

31 gładka siateczka śródplazmatyczna szorstka siateczka śródplazmatyczna jądro błona jądrowa rybosomy

32


Pobierz ppt "Biologia komórki – prowadzący prof. dr hab. Jan Kuryszko Literatura podstawowa: Literatura podstawowa: B. Alberts i in. – Podstawy biologii komórki Wyd."

Podobne prezentacje


Reklamy Google