Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

J.K. Gierowski : Zabójcy i ich ofiary (2002) S. Pikulski: Zabójstwo z zazdrości (1991)

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "J.K. Gierowski : Zabójcy i ich ofiary (2002) S. Pikulski: Zabójstwo z zazdrości (1991)"— Zapis prezentacji:

1 J.K. Gierowski : Zabójcy i ich ofiary (2002) S. Pikulski: Zabójstwo z zazdrości (1991)

2 Dawniejsze badania eksponują: -możliwość działania sprawców pod wpływem urojeń -silny związek motywacji z występującym u sprawców alkoholizmem Badania aktowe S.Pikulskiego (1991, 1996)  344 czyny spowodowania śmierci człowieka z zadrości:  343 sprawców: 303 mężczyzn (88,3%) i 40 kobiet (11,7%)  wyodrębniono 487 jednostkowych motywów

3 S.Pikulski: Formy motywów zabójstw z zazdrości:  - chęć zemsty za niewierność – 215 (62,5%) - chęć usunięcia niewygodnej osoby na drodze do realizacji erotycznych lub seksualnych zamiarów – 58 (16,9%) -chęć zemsty za porzucenie -80 (23,3%) -chęć zemsty za odmowę zawarcia związku małżeńskiego lub „chodzenia ze sobą” -18 (5,2%) -chęć niedopuszczenia do odrzucenia uczuciowego lub utraty obiektu miłości – 14 (4,1%) - chęć zemsty z nieodwzajemnienie uczuciowe – 68 (19,8%) -chęć odwetu za odmowę współżycia seksualnego -31 (9,0%) -chęć zemsty z posiadanie majątku lub rzeczy przez inną osobę – 3 (0,9%)

4 Badania aktowe S.Pikulskiego (1996)  - prawie 30% sprawców zabójstw z zazdrości działa w afekcie fizjologicznym („stanie silnego wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami – 148 § 4 kk)  - u 28 % sprawców przyjęto działanie w stanie ograniczonej poczytalności w stopniu znacznym [w zw. z 31 § 2 kk]  -u 6% przyjęto działanie w stanie niepoczytalności Wnioski: grupa zabójców o stosunkowo wysokim poziomie psychopatologii, często też kwalifikacja prawna ich czynów jest określana przez kryteria emocjonalne, a więc psychologiczne (działanie w stanie silnego wzburzenia)

5 badania Gierowskiego: sprawcy z zazdrości jako podgrupa zabójców dopuszczających się czynów z szeroko rozumianej motywacji emocjonalnej - próba wykazania, ze zabójstwa i zabójcy z zazdrości zasługują na oddzielne potraktowanie; uzasadnia to „specyficzny charakter i treść emocji, pod wpływem których działają, jak i ujawniane często głębokie zaburzenia procesów poznawczych, bliskie niekiedy patologicznym zaburzeniom myślenia, takim jak np. urojenia” -cel badań: „próba wyodrębnienia zmiennych psychologicznych składających się na osobowościowe i sytuacyjne tło motywacyjne zabójstw popełnionych pod wpływem zazdrości erotycznej na tle wyników uzyskanych przez sprawców zabójstw działających z motywacji innej niż zazdrość”

6  - w obu grupach raczej niekorzystne warunki socjalizacji, ale zabójcy z zazdrości częściej dorastali w warunkach korzystnych (35 % do 28 % w grupie porównywalnej)  - zaledwie 11 % sprawców zabójstw z zazdrości wychowywało się w warunkach skrajnie niekorzystnych (wobec 31 % w grupie porównywalnej tj. wszystkich zabójców)  - różne stosowane systemy wychowawcze w rodzinach: u zabójców z zazdrości w 50 % to system demokratyczny, który był stosowany tylko w 10 % rodzin pozostałych sprawców

7  -ogólna ocena przystosowania w obu grupach podobna: około 1/3 dobrze przystosowana, ale nieprzystosowanych było 21 % zabójców „zazdrosnych” wobec 32 % pozostałych  - wśród symptomów nieprzystosowania największe różnice dotyczyły wagarowania i uczestnictwa w grupie zdemoralizowanych rówieśników: wśród „zazdrosnych” wagarowało 25 % wobec 45 % wagarujących pozostałych zabójców; udział w grupach zdemoralizowanych: „zazdrośni” 21 %, pozostali 55%

8  grupy nie różniły się istotnie między sobą pod względem bardziej stałych właściwości osobowościowych: w obu grupach dominacja struktur introwertywnych („zazdrośni” 50 %, pozostali 58 %) i czynności regulowane na poziomie struktur emocjonalno-popędowych (wszyscy zazdrośni i 95 % pozostałych!)  > cechowała ich zdecydowanie niedojrzała osobowość  > większość obu grup to osoby podejrzliwe, nieufne, o egocentrycznym nastawieniu do świata i ludzi

9 Agresywność w adolescencji i wieku dojrzałym: duża częstotliwość u 57 % zazdrosnych i 43% pozostałych; częste doświadczenie sytuacji frustracyjnych, trudnych (55% zazdrosnych i 60 % pozostałych) Częstość agresji fizycznej: 85 % zazdrosnych i 58 % pozostałych Częstość agresji słownej: 70 % zazdrosnych i 51 % pozostałych (!) Statystycznie istotna różnica dotyczy innego typu agresji: wrogości (świadczącej o braku skłonności do bezpośredniego ataku): tylko 15 % „zazdrosnych” wobec 47 % pozostałych sprawców

10 Duża różnica w częstości prób samobójczych: 55 % zazdrosnych wobec 20 % pozostałych! W obu grupach niski stopień samokontroli (rozumianej jako stała właściwość regulacyjna): 75 % zazdrośni, 77% pozostali; podobne odsetki osób skłonnych do kumulowania napięcia emocjonalnego U 58 % sprawców zabójstw popełnionych pod wpływem zazdrości stwierdzono przewlekły alkoholizm! (wobec 32 % ogółem wśród pozostałych)

11 Sytuacyjne tło motywacyjne (czynniki wpływające na aktywność przestępczą sprawców)miały w porównywanych grupach charakter zarówno sytuacji ciągłej, permanentnej jak i nagłej, niespodziewanej;  > u sprawców zabijających z zazdrości najczęściej stwierdzano występowanie ciągłego i narastającego konfliktu z ofiarą (65%) i sytuacji bolesnej (65%); (wśród pozostałych było to odpowiednio 38% i 37%).

12 Sytuacyjne tło motywacyjne rozpatrywane w kategoriach sytuacji trudnej polegało często na deprywacji lub frustracji ważnych potrzeb psychicznych (dwóch lub więcej): - potrzeby akceptacji i uznania (46%/47%) - potrzeby podtrzymania własnej wartości (47%/49%) - rzadziej potrzeby miłości (24%/25%)

13 Istotne różnice pod względem innych właściwości procesu motywacyjnego: -wszystkich (100%) sprawców zazdrosnych cechowało wzmożone napięcie emocjonalne (u 55% wzmożone skrajnie!) wobec 89 % i 41 % u pozostałych  - tempore criminis manifestowane były zaburzenia napędu i gwałtowne wyładowania psychoruchowe: wszyscy sprawcy „zazdrośni” wobec 70 % pozostałych  - intensywne przeżywanie negatywnych treści emocji w czasie zabójstwa dotyczyło 94 % zabójców z zazdrości wobec 70 % pozostałych

14 Ogólna ocena stopnia samokontroli (odpowiadająca za poziom poczytalności) nie różnicowała grup sprawców: > u sprawców „zazdrosnych” samokontrola była ograniczona w 65 % a zniesiona u pozostałych 35 % (u żadnego ze sprawców „zazdrosnych” samokontrola nie była zachowana!); > w grupie pozostałych sprawców: zniesienie samokontroli 21 %,ograniczenie 65 %, pełna samokontrola 14 %.

15 Częstotliwość „silnego wzburzenia” (działania w afekcie fizjologicznym): ponad połowa zazdrosnych wobec 2 % pozostałych sprawców działających z motywacji emocjonalnej! Częstotliwość spiętrzenia afektu: 45 % zazdrosnych i 17 % pozostałych

16 Wnioski (z wyników badań i analizy statystycznej): „w genezie zabójstw popełnionych z zazdrości erotycznej bardzo istotną rolę odgrywają czynniki sytuacyjne, w tym zwłaszcza mający charakter sytuacji trudnej, ciągły i narastający konflikt z ofiarą, a także przeżywane przez sprawcę poczucie bólu psychicznego” W czasie czynu sprawcy „zazdrośni” maja częściej niż pozostali ograniczoną samokontrolę (poczytalność) w wyniku niezdolności do panowania nad impulsami powstającymi w związku z pobudzeniem mechanizmów popędowo-emocjonalnych („Procesy poznawcze nie odegrały w ich przypadku funkcji kontrolnej wobec narastających emocji”)

17  Magdalena Budyn-Kulik Zabójstwo tyrana domowego. Studium prawno karne i wiktymologiczne. Verba, Lublin 2005

18 Kwestie terminologiczne Pojęcie tyrana domowego: -jest obecne w literaturze angielsko- i niemieckojęzycznej („haustyrannenmord”, „home tyrant mord”) -jeszcze nie funkcjonuje w polskiej literaturze i doktrynie prawa karnego Termin „zabójstwo” w pracy M.Budyn-Kulik w znaczeniu kryminologicznym a nie karnomaterialnym!

19 „Czyn kobiety polegający na pozbawieniu życia dręczącego ją partnera, acz w większości przypadków kwalifikowany jako zabójstwo, może wypełniać (…) znamiona także innych przestępstw polegających na pozbawieni życia człowieka – np. nieumyślne spowodowanie śmierci lub spowodowanie uszczerbku na zdrowiu z skutkiem śmiertelnym” (poza rozważaniami pracy sytuacja, gdy ofiarą przemocy jest mężczyzna)

20 Z badań porównawczych wynika, że mężczyźni i kobiety zabijają zazwyczaj w sposób, jaki jest postrzegany jako zgodny z rolą każdej płci w społeczeństwie. - Mężczyźni częściej pozbawiają życia osoby obce, natomiast kobiety w 1/3 przypadków pozbawiają życia swoich mężów lub partnerów, drugą grupę ofiar kobiet stanowią dzieci - Kobiety z reguły nie zabijają swojej rywalki, rzadko pozbawiają życia partnerki w związkach homoseksualnych oraz starszych członków rodziny (jeśli już to osoby cierpiące a sprawczyni kierowana jest współczuciem)

21 Syndrom ten wiąże się z zakłóceniami czynności psychicznych spowodowanych utrzymującą się traumą lub stresem, co różni je od tradycyjnie zdefiniowanych zakłóceń czynności psychicznych (brak patologicznych komponentów)  Wg niektórych BWS jest przejawem nieprawidłowego funkcjonowania psychicznego i linia obrony powinna iść w kierunku stwierdzenia niepoczytalności  (obecnie stwierdzenie BWS nie oznacza automatycznie zniesionej albo ograniczonej w stopniu znacznym poczytalności )

22  Interpersonalny: cykl przemocy  Intrapersonalny: depresja, wyuczona bezradność, mocno obniżona samoocena  Czy BWS może stanowić samoistną okoliczność wyłączającą odpowiedzialność sprawcy w polskim prawie karnym? >Problem de lege ferenda  * w innych systemach prawnych dopuszcza się środki obrony (defences) oparte na syndromach: bitego dziecka, bitego współmałżonka: tzw. excuse syndroms

23  - szeroki termin kryminologiczny odnoszący się do pozbawienia życia jednego członka rodziny przez innego; - wykracza poza zestaw znamion z art.148 kk obejmując inne przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu Charakterystyka kobiet, które zabiły partnera Reakcje kobiety na doznawaną przemoc

24 wg. M.Wolfganga zabójstwo jest jednym z najbardziej spersonifikowanych przestępstw, jego motywy nie wiszą w próżni a relacja sprawca-ofiara nabiera zasadniczego znaczenia w konkretnym zdarzeniu na potrzebną do popełnienia czynu mobilizację energii i osiągnięcie określonego poziomu emocji, ukierunkowującego zachowanie, wpływa szczególna relacja między sprawcą ofiarą > niezwykle ważna dla ustalenia genezy zabójstwa jest relacja między sprawcą a ofiarą (VOR)  cyt. M. Wolfgang (za Budyn-Kulik) ”Zabójstwo jest dynamiczną relacja między dwoma lub więcej osobami, które wpadły w pułapkę życiowego dramatu i są zmuszone do działania w tym prostym interakcyjnym układzie. Bardziej niż przy jakimkolwiek innym naruszeniu norm, w przypadku zabójstwa w wyjaśnieniu przyczyn tego naruszenia ”

25 można wskazać trzy podstawowe układy: 1/ gdy dana osoba jest najpierw sprawcą a potem ofiarą 2/gdy jest jednocześnie sprawcą i ofiarą 3/ gdy jedynie przypadek decyduje o tym kto zostaje sprawcą a kto ofiarą

26  Cechy charakterystyczne zabójstwa popełnionego w rodzinie: -mają charakter interseksualny -jednym z powodów jest ambiwalencja uczuciowa -czyn z reguły jest popełniony przez jedną osobę -zazwyczaj jest nieplanowane -zabójstwo tyrana występuje w trakcie ataku tyrana na kobietę lub w fazie ostrzegawczej (wiadomo, że atak nastąpi) -podkreśla się wagę czynnika sytuacyjnego

27  badania w Polsce > jedną z zasadniczych przyczyn uaktywniania się zachowań popędowych, agresywnych o char. przestępczym (zabójstw, usiłowań, uszkodzeń ciała) jest stres w środowisku rodzinnym  Reykowski: stres psychologiczny

28  Z. Majchrzyk : Motywacja zabójczyń (1995)  > nie można przywiązywać zbyt wielkiej wagi zarówno do czynników natury biologicznej jak i sytuacyjno-społecznych. Żaden z nich nie wyjaśnia w sposób dostateczny przestępczości kobiecej. Zabójczynie nie są grupą jednorodną pod względem osobowościowym a osobowościowe wyznaczniki zachowania agresywnego odgrywają rolę jedynie pośrednią.  > Największe znaczenie przypisuje się czynnikom sytuacyjnym i zaistniałej na ich tle sytuacji. Informacji wyjaśniających przyczyny dostarczają dane obrazujące motywację zachowania i uspołecznienie sprawczyń.

29 Badania J.K Gierowskiego i zespołu dotyczące sprawców - w tym sprawczyń zabójstw (oprac. T.Jaśkiewicz – Obydzińska, Ewa Wach) Różnice między kobietami a mężczyznami:  189 zabójstw: M – 171; K – 18   Uwaga: mała próba badawcza kobiet!

30 Sprawczynie zabójstw:  Wiek: średnio 34,5 roku (średnio o 1 rok więcej niż M)  Wykształcenie: nieco niższe od M  Stan cywilny: 70 % (13) w związkach małżeńskich, 4 w konkubinacie, 1 bez stałego partnera (podczas gdy mężczyźni częściej są samotni, nie pozostający w stałych związkach)

31  Środowisko rodzinne:  - K wychowywały się w gorszych warunkach materialnych niż M, ale:  - atmosfera domu rodzinnego lepsza!  - w grupie kobiet bardziej pozytywny był stosunek rodziców do sprawczyń i sposób ich traktowania  - ojcowie zazwyczaj mieli pozytywny stosunek do sprawczyń (wobec przeważającego negatywnego stosunku ojców do sprawców!)  >>sprawczynie wychowywały się w nieco lepszych warunkach niż sprawcy

32  Obciążenia i urazy biologiczne:  - korzystniejsza sytuacja sprawczyń  - sprawczynie wykazywały w dzieciństwie mniejszą nadpobudliwość psychoruchową  - Kobiety w sytuacjach trudnych częściej stosowały mechanizmy ucieczkowe (M – rozwiązywanie sytuacji trudnych poprzez agresję) !

33  Funkcjonowanie społeczne sprawczyń zabójstw:  - wyższy poziom przystosowania społecznego!  - zdecydowana większość nie popełniała wcześniej przestępstw i nie była karana  - mniejsza skłonność do reagowania agresją w sytuacjach codziennych  - wyższy stopień samokontroli

34  Właściwości psychiczne sprawczyń zabójstw:  - samoocena jeszcze bardziej obniżona niż u mężczyzn!  - w relacjach społecznych bardziej bierne i uległe  - przeciętna wrażliwość emocjonalna (M: chłód emocjonalny, większa skłonność do dominacji)  - ujawniały więcej zaburzeń neurotycznych (M: częściej zaburzenia osobowości)

35  Relacja sprawca-ofiara:  -w większości przypadków (70%) K dokonały zabójstwa stałych partnerów (mężów, konkubentów)  - w pozostałych przypadkach ofiarami były dzieci (11 %), osoby znajome (17%) a w 1 przypadku poznany niedługo wcześniej „przygodny partner seksualny”   „ofiary sprawczyń nie tylko w większości były osobami bliskimi dla nich, ale przebywały z nimi pod jednym dachem prowadząc wspólne gospodarstwo”

36  Sytuacyjne i osobowościowe tło zabójstwa:  - 80% kobiet dokonało zabójstwa z motywów emocjonalnych - dominujące poczucie krzywdy i zagrożenia (u M częściej zemsta jako motyw bezpośredni)  - częściej u kobiet patologiczny motyw (próby rozszerzonego samobójstwa)

37  Sytuacja poprzedzająca zabójstwo:   - poczucie krzywdy i zagrożenia u K miało charakter ciągły, podczas gdy u M częściej było związane z doraźną sytuacją  - u K częstsze występowanie poczucia przeciążenia psychicznego lub fizycznego, konieczność znoszenia bólu fizycznego lub moralnego (u M częstszym czynnikiem sytuacyjnym była frustracja ich potrzeb) 

38  Sposób działania:  - K częściej niż mężczyźni dokonywały czynów niezaplanowanych i częściej posługiwały się przypadkowym narzędziem  - u K rzadziej intencja wyrządzenia bólu i szkody ofierze  - mniejsza rozległość obrażeń zadanych przez K (zabójstwa z reguły dokonane przy użyciu noża lub tępego narzędzia)

39  Zachowanie po czynie:  - 1/3 sprawczyń usiłowała aktywnie ratować ofiarę, wzywała pomocy  - 1/5 kobiet po czynie ujawniła nasilone zaburzenia psychiczne (zaburzenia świadomości)  - częstsze próby samobójcze


Pobierz ppt "J.K. Gierowski : Zabójcy i ich ofiary (2002) S. Pikulski: Zabójstwo z zazdrości (1991)"

Podobne prezentacje


Reklamy Google