Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Badanie korpusowe europeizacji polskiego języka prawnego: ciągłość i zmiana 1 dr Łucja Biel Instytut Lingwistyki Stosowanej Uniwersytet Warszawski

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Badanie korpusowe europeizacji polskiego języka prawnego: ciągłość i zmiana 1 dr Łucja Biel Instytut Lingwistyki Stosowanej Uniwersytet Warszawski"— Zapis prezentacji:

1 Badanie korpusowe europeizacji polskiego języka prawnego: ciągłość i zmiana 1 dr Łucja Biel Instytut Lingwistyki Stosowanej Uniwersytet Warszawski

2 Projekt EUROFOG Badanie korpusowe unijnego języka polskiego oraz jego wpływu na krajowy język prawny 1.Czym różni się język przetłumaczonego prawa unijnego od krajowego języka prawnego (dopasowanie tekstowe eurolektu): 2.Czy różnice znajdują odzwierciedlenie w poakcesyjnym języku polskiego prawa (europeizacja języka prawnego)? Grant habilitacyjny MNiSW nr 2251/B/H03/2010/38 Ł.Biel (2014) Lost in the Eurofog. The Textual Fit of Translated Law. Frankfurt am Mein: Peter Lang. 2

3 Europeizacja – czynniki kontekstowe Obowiązek przetłumaczenia unijnego dorobku prawnego acquis communautaire i dostosowania polskiego prawa do prawa unijnego przed przystąpieniem do UE w 2004 Bieżący obowiązek harmonizacji polskiego prawa z prawem unijnym Przetłumaczone na język polski rozporządzenia unijne wiążą w całości i są bezpośrednio stosowane w Polsce, natomiast dyrektywy wiążą co do celu i podlegają transpozycji do polskiego prawa. Transpozycja i harmonizacja odbywa się na podstawie tłumaczeń, które ze względu na złożoność procesu przekładu (np. przetwarzanie dwujęzyczne) podlegają różnym zniekształceniom, w tym interferencji z języka źródłowego (głównie angielskiego – 95%). 3

4 Zmiana struktury gatunków prawnych po przystąpieniu do EU Wejście Polski do UE zmieniło pojęcie polskiego języka prawnego, typologię i strukturę gatunków tekstów prawnych i prawniczych. Polski język prawny jest językiem prawa krajowego, ale również jest językiem prawa unijnego, które to prawo ma pierwszeństwo przed prawem krajowym. (zob. również Wojtak 2011: 76) 4

5 5 Polski język prawny Gatunek: akty prawne Polskojęzyczna wersja prawa unijnego Gatunek: unijne akty prawne Prawo pierwotne TRAKTATY ROZPORZĄDZENIA (bezpośrednio stosowane w PL) DYREKTYWY (podlegające transpozycji) Inne bezpośr. i pośrednio stosowane akty prawne Prawo krajowe (zharmonizowane z prawem UE) Gatunek: krajowe akty prawne Transpozyjca – tłumaczenie wewnątrzjęzykowe

6 Korpusy przed- i poakcesyjne (1999 v 2011) PreA-1999KP: korpus przedakcesyjny – akty prawne w wersji z roku 1999 (51 ustaw, 0,8 mln słów) PostA-2011KP: korpus poakcesyjny – te same akty prawne w wersji z roku 2011 (50 ustaw, 1,3 mln słów) Zawartość korpusu: 13 z 14 kodeksów (np. Kodeks cywilny, Kodeks karny) 37 z 38 ustaw typu prawo (np. Prawo bankowe, Prawo budowlane, Prawo ochrony środowiska) Kodeksy i ustawy typu prawo – najwyżej po Konstytucji w hierarchii źródeł prawa Rok 1999 (cut-off year) – w celu zapewnienia ograniczonego wpływu unijnego; wniosek o członkostwo 1994, negocjacje w sprawie przystąpienia – 1998 r. 6

7 Struktura korpusów 7 Liczba tekstów Liczba słów (mln) Korpusy przed- i poakcesyjne PreA-1999KP (kodeksy, ustawy prawo) 51510,8 PostA-2011KP (kodeksy, ustawy prawo) 501,31,3 Korpusy referencyjne krajowe PLC (Korpus Polskiego Prawa)7556,86,8 NKJP (Narodowy Korpus Języka PL)n.d.240,2 Korpusy referencyjne unijne: JRC Acquis PL R-Acquis: rozporządzenia882114,7 PL L-Acquis: dyrektywy19627,27,2

8 Metoda Wordsmith Tools 6.0 Listy słów kluczowych i porównanie listy słów, następnie badanie konkordancji Jednostki nadreprezentowane Jednostki niedoreprezentowane Jednostki nowe 8

9 Keyword analysis 9 ANALIZA SŁÓW KLUCZOWYCH Słowa kluczowe 2011 Nadreprezentacja w korpusie 2011

10 Ogólne porównanie korpusów: tempo zmiany – długość zdania PreA- 1999KP PostA-2011KPZmiana % Liczba wszystkich słów (tokens) % Liczba różnych słów (types) % Średnia długość zdania (w słowach) 17,6320,06+14% 10 wzrost o +2,43 słowa mniejsza liczba zdań na milion słów (o ok. 7000)

11 Tempo zmiany wg podkorpusu 11

12 Zmiany leksykalne Słowa kluczowe 2011 związane z realiami unijnymi: dyrektywa, unia, EWG 12 * Wszystkie częstotliwości normalizowane na milion słów

13 Przymiotniki – odniesienia do poziomu krajowego i unijnego 13

14 Zapewni* (NKJP) 14

15 Zapewni* zapewni* +69%, w tym zapewnienia +170% (konieczność/potrzeba zapewnienia, w celu zapewnienia) 15

16 Inne zmiany leksykalne Słowa kluczowe 2011: Rzeczowniki odnoszące się do przedmiotu regulacji: system, UKE, nabór, energia, kogeneracja, egzamin, agencja, terytorium, bezpieczeństwo, zarządzanie, zamówienie, porozumienie, ubezpieczyciel, doktorant, dostęp, konieczność, biuletyn, wody, kandydat, kształcenie, prezes, przedsiębiorca, ryzyko, lotnictwo, komisja, holding, kontrola, usługi, nabór, mediacja, konsument Przymiotniki: finansowy, elektryczny, krajowy, elektroenergetyczny, elektroniczny, kliniczny, kwalifikacyjny, ziemny, wolny, wodny, niepubliczny, przesyłowy, gospodarczy, jądrowy, jednolity, telekomunikacyjny, testowy, doktorancki, powodziowy, weterynaryjny, internetowy, lotniczy, pocztowy, regionalny, dostępny, wstępny, powierzchniowy, dystrybucyjny, właściwy, minimalny, połączony, oficjalny, referencyjny, ramowy, antykorupcyjny, energetyczny, powszechny, kredytowy, organizacyjny, wysokosprawny, pocztowy, nadzorczy, dominujący, najlepszy, wytwórczy 16

17 Zapożyczenia - ing Leasing, recykling, marketing, monitoring, holding, rating, mobbing, roaming Łacina (wpływ terminologii unijnej): in vitro, de minimis, ex ante, ex situ 17

18 Wzrost użycia internacjonalizmów re-: restrukturyzacja; reorganizacja inter-: interoperacyjny eko-: ekosystem, ekoprojekt bio-: biopaliwa, bioetyczny tele-: telepraca, telepracownik anty-: antykorupcyjny 18

19 Uproszczenie jako ogólna tendencja zmiany językowej - Uniwersalna tendencja w kierunku minimalnego wysiłku (Bright 1997:84) spadek frekwencyjności imiesłowów biernych uprzednich –wszy -26% rzadsze użycie form archaicznych swa* -44% v swój* +6% winien -80% v powinien wzrost użycia syntetycznych form złożonych – no- (ekonomiczno-społeczny) 19

20 Kategorie funkcjonalne 1.Mentalne modele rozumowania prawniczego (zdania warunkowe, celowe, przyczyna-skutek) 2.Modalność deontyczna 3.Bezosobowość 4.Logiczne relacje między jednostkami dyskursu: parataksa i hipotaksa 5.Ramy, wyrażenia kwalifikujące 6.Deiksa i mapowanie tekstowe 20

21 Imiesłów przysłówkowy współczesny -ąc 21

22 Imiesłów przysłówkowy współczesny –ąc: kolokacje 22

23 W razie, w przypadku, w wypadku Tworzy kwalifikację przepisu, wariant zdania warunkowego 23

24 W razie, w przypadku, w wypadku 24

25 Strona bierna 25

26 Framing: egzemplifikacja 26

27 Mapowanie tekstowe / nawigacja w tekście 27 Wzrost liczy odsyłaczy intra- i intertekstualnych (o któr* mowa w art., ust., przepisach) +56% kosztem innych form (określony, wymieniony, przewidziany w art./ust.); zmiana endogeniczna, wyższa schematyczność

28 Legitymizacja – odesłania do normy kompetencyjnej 28

29 29 Przyimki złożone

30 Brak wpływu – silna nadreprezentacja wyrażeń deiktycznych 30

31 Zmiany – ujęcie globalne 1 31

32 Zmiany - ujęcie globalne 2 32

33 Wnioski Pomimo dużych rozbieżności pomiędzy polskim językiem prawa unijnego a językiem prawa krajowego bezprecedensowy napływ tłumaczeń i harmonizacja polskiego prawa z prawem unijnym miały stosunkowo niewielki wpływ na warstwę gramatyczną i stylistyczną polskiego prawa. Cechy gatunkowe są relatywnie stabilne, a zmiany obejmują wzrost/spadek frekwencyjności wzorców leksykogramatycznych (zazwyczaj do 20%). Odnotowano między innymi zwiększenie długości zdania, spłaszczenie jego struktury, zwiększenie częstotliwości występowania imiesłowów przysłówkowych oraz niektórych złożonych przyimków wymuszających nominalizacje, zmniejszenie liczby zdań hipotaktycznych. Najbardziej zauważalna zmiana, to wzrost odesłań intra- i intertekstualnych (o któr* mowa w art./ust./...). Znacznie więcej zmian odnotowano w warstwie terminologicznej i leksykalnej, w szczególności odwołania do realiów unijnych (europejski, dyrektywa, unia), jak i określonych leksemów (bezpieczeństwo, zapewnienia). Część zmian skorelowana z ogólnym kierunkiem zmian polszczyzny (np. zanikanie form archaicznych, imiesłowów uprzednich) 33


Pobierz ppt "Badanie korpusowe europeizacji polskiego języka prawnego: ciągłość i zmiana 1 dr Łucja Biel Instytut Lingwistyki Stosowanej Uniwersytet Warszawski"

Podobne prezentacje


Reklamy Google