Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Data Obowiązywanie normy postępowania Wykład 3, dr Maciej Dybowski.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Data Obowiązywanie normy postępowania Wykład 3, dr Maciej Dybowski."— Zapis prezentacji:

1 Data Obowiązywanie normy postępowania Wykład 3, dr Maciej Dybowski

2 Nie każda norma postępowania obowiązuje ✤ Norma postępowania obowiązuje kogoś - adresata ✤ Norma postępowania obowiązuje ze względu na pewne kryteria (jest odpowiednio uzasadniona) ✤ Obowiązywanie normy jest stanem, polegającym na trwaniu elementów kontekstu sytuacyjnego uważanych za istotne przy danym rozumieniu obowiązywania normy

3 Norma postępowania nie ma wartości logicznej ✤ Norma postępowania nie jest zdaniem w sensie logicznym, dlatego nie ma wartości logicznej: nie jest ani prawdziwa, ani fałszywa ✤ Wartość logiczną może mieć zdanie o obowiązywaniu normy postępowania w danym systemie norm

4 Norma postępowania nie „istnieje” ✤ Normom postępowania nie należy przypisywać bytu (błąd hipostazowania), nie należy traktować ich jak tworów „naturalnych”, które się opisuje ✤ Normy postępowania jako wypowiedzi są tworami konwencjonalnymi

5 Norma postępowania obowiązuje… ✤... tzn. jest odpowiednio uzasadniona ✤ uzasadnienie jest zrelatywizowane do punktu widzenia kogoś, kto dane uzasadnienie przyjmuje. Nie ma absolutnego uzasadnienia ✤ obowiązywanie nie jest stopniowalne ✤ zwykle każdy system norm określa własne uzasadnienie (kryteria obowiązywania) ✤ najczęściej wskazuje się pewne typy uzasadnień, których nie należy traktować rozłącznie: ✤ uzasadnienie tetyczne ✤ uzasadnienie aksjologiczne ✤ uzasadnienie behawioralne

6 ✤ określenie pochodzi od greckiego thetikos - od czasownika tithemi (położyć, ustawić) ✤ norma obowiązuje na podstawie uzasadnienia tetycznego gdy uzasadnienie odwołuje się do szczególnej pozycji tego, kto normę ustanowił lub uznał ✤ szczególna pozycja normodawcy (władza, przemoc, autorytet moralny, religijny, tradycja) jest ignotum tego uzasadnienia ✤ Np. norma zakazująca palenia w lokalach Uzasadnienie tetyczne

7 Uzasadnienie aksjologiczne ✤ określenie pochodzi od greckiego axia (wartość) ✤ norma obowiązuje na podstawie uzasadnienia aksjologicznego, jeżeli argumentem za jej realizowaniem jest to, że czyny przez nią nakazywane są wartościowe, dobre, a czyny zakazywane - nie wartościowe, złe ✤ uzasadnienie aksjologiczne może być: ✤ autonomiczne (we własnych ocenach) ✤ heteronomiczne (w cudzych ocenach) ✤ Np. norma zakazująca palenia w lokalach

8 Uzasadnienie behawioralne ✤ określenie pochodzi od angielskiego behaviour (zachowanie) ✤ norma obowiązuje na podstawie uzasadnienia behawioralnego, gdy jej adresaci zachowują się zgodnie z tą normą lub gdy za jej przekroczenie z dużym prawdopodobieństwem grozi sankcja, tzn. norma jest efektywna ✤ Np. norma zakazująca palenia w lokalach

9 Uzasadnienie tetyczne ✤ pewność co do obowiązywania normy ✤ łatwość przeprowadzenia „testu pochodzenia” normy ✤ łatwość określenia początku i końca obowiązywania normy ✤ niezależność od faktów i ocen

10 Uzasadnienie tetyczne ✤ brak odniesienia do treści normy (norma „niemoralna” obowiązuje tak samo jak „moralna”) ✤ brak odniesienia do faktycznej efektywności normy (norma obowiązuje także wtedy, gdy nikt jej nie realizuje) ✤ możliwe trudności z ustaleniem obowiązywania norm ustanowionych na podstawie delegacji

11 Uzasadnienie aksjologiczne ✤ jeżeli adresat normy aprobuje ją lub jej skutki, będzie prawdopodobnie przestrzegał normy ✤ w przypadku aprobaty dla normy nie zachodzi konflikt między normą a sumieniem

12 Uzasadnienie aksjologiczne ✤ ocenność wywołuje spory ✤ może dochodzić do napięcia między uzasadnieniem autonomicznym a heteronomicznym ✤ spór może dotyczyć oceny treści normy lub jej konsekwencji ✤ konsekwencje bywają trudne do przewidzenia ✤ trudności z określeniem początku i końca obowiązywania normy

13 Uzasadnienie behawioralne ✤ norma behawioralna jest z definicji efektywna ✤ stosunkowo łatwo dowiedzieć się o normie korzystającej z uzasadnienia behawioralnego

14 Uzasadnienie behawioralne ✤ trudności z określeniem początku i końca obowiązywania normy ✤ brak pewności ✤ brak odniesienia do autorytetu lub wartości

15 Im więcej uzasadnień, tym lepiej… ✤ Np. norma zakazująca palenia w lokalach

16 Definicja normy prawnej ✤ taka norma postępowania generalna i abstrakcyjna, która została ustanowiona albo uznana przez upoważniony organ państwa

17 ✤ definicja robocza ✤ relatywizacja do współczesnych kultur prawnych ✤ ograniczenie do uzasadnienia tetycznego ✤ błędne koło pośrednie: „upoważniony organ państwa” to organ stanowiący lub uznający normę na podstawie normy prawnej ✤ dlaczego generalna i abstrakcyjna?

18 Problem sankcji w normie prawnej ✤ sankcja to dolegliwość (zło) będąca konsekwencją niezrealizowania normy ✤ potocznie - kara

19 Polski Kodeks karny ✤ Art. 32. Karami są: ✤ 1)grzywna, ✤ 2)ograniczenie wolności, ✤ 3)pozbawienie wolności, ✤ 4)25 lat pozbawienia wolności, ✤ 5)dożywotnie pozbawienie wolności. ✤ Art. 39. Środkami karnymi są: ✤ 1)pozbawienie praw publicznych, ✤ 2)zakaz zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej, ✤ 3)zakaz prowadzenia pojazdów, ✤ 4)przepadek przedmiotów, ✤ 5)obowiązek naprawienia szkody, ✤ 6)nawiązka, ✤ 7)świadczenie pieniężne, ✤ 8)podanie wyroku do publicznej wiadomości.

20 Sankcja jako część normy prawnej? ✤ Anachroniczny pogląd, wg którego norma prawna miała składać się z hipotezy, dyspozycji i sankcji (koncepcja trójczłonowa) ✤ Uważano, że norma bez sankcji to nie prawo (lex imperfecta): ✤ nieuzasadnione mylenie prawa z przemocą; ✤ prawo karne jako ideał prawa; ✤ mylenie przepisu z normą; ✤ intelektualny błąd konstrukcji trójczłonowej:

21 Rzekomo: HIPOTEZA określa adresata i okoliczności DYSPOZYCJA zachowanie wyznaczone adresatowi gdy spełni się hipoteza SANKCJA co czeka adresata, jeśli nie postąpi zgodnie z dyspozycją

22 Naprawdę: W tzw. normie trójczłonowej ukryte są 2 normy postępowania, powiązane (nie pojęciowo, lecz funkcjonalnie), różniące się adresatem, okolicznościami oraz wyznaczonym postępowaniem: N1 wyznacza komuś jak ma się zachować w danych okolicznościach (norma sankcjonowana przez N2) N2 nakazuje swemu adresatowi (organ państwa) zachowanie polegające na wymierzeniu sankcji w okolicznnościach niezrealizowania normy N1 (norma sankcjonująca w stosunku do N1)

23 Norma merytoryczna ✤ Norma „sankcjonowana” z poprzedniego przykładu to zarazem norma merytoryczna, bo wyznacza adresatowi jakieś zachowanie, które polega na dokonaniu czynności psychoficzycznej (np. poddanie się szczepieniom przed wyjazdem do Afryki) albo konwencjonalnej (np. skierowanie ustawy do opublikowania w Dzienniku Ustaw) ✤ Nakazu dokonania czynności konwencjonalnej nie należy mylić z upoważnieniem (udzieleniem kompetencji) do dokonania takiej czynności, tzn. z normą kompetencyjną

24 Norma kompetencyjna ✤ uwaga! norma kompetencyjna NIE JEST: ✤ normą, która nakazuje dokonanie czynności konwencjonalnej ✤ regułą sensu określonej czynności ✤ norma kompetencyjna JEST szczególnym rodzajem normy postępowania ✤ szczególność polega na tym, że w okolicznościach takiej normy „ukryty” jest dodatkowy podmiot - ten, którego norma wyposaża w kompetencję

25 Norma kompetencyjna c.d. ADRESAT ktoś, komu norma wyznacza obowiązek reakcji na czynność konwencjonalną OKOLICZNOŚCI dokonanie przez podmiot upoważniony czynności konwencjonalnej POSTĘPOWANI E reakja na dokonaną czynność konwencjonalną

26 Przykład ADRESAT sąd cywilny OKOLICZNOŚCI wniesienie przez powoda pozwu (czynność konwencjonalna) ZACHOWANIE reakcja na czynność konwencjonalną: rozpatrzenie pozwu


Pobierz ppt "Data Obowiązywanie normy postępowania Wykład 3, dr Maciej Dybowski."

Podobne prezentacje


Reklamy Google