Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Leki okulistyczne Wykład dla studentów VI roku wydziału lekarskiego UM w Łodzi Opracował lek.med. Michał Wilczyński Klinika Chorób Oczu UM w Łodzi Kierownik:

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Leki okulistyczne Wykład dla studentów VI roku wydziału lekarskiego UM w Łodzi Opracował lek.med. Michał Wilczyński Klinika Chorób Oczu UM w Łodzi Kierownik:"— Zapis prezentacji:

1 Leki okulistyczne Wykład dla studentów VI roku wydziału lekarskiego UM w Łodzi Opracował lek.med. Michał Wilczyński Klinika Chorób Oczu UM w Łodzi Kierownik: Prof. dr hab. med. Wojciech Omulecki

2 Przenikanie leków do oka 1. Drogą krwi Bariera naczyniowo-siatkówkowa Wewnętrzna: naczynia siatkówki / siatkówka Zewnętrzna: naczynia naczyniówki / bł.Brucha / RPE 2. Penetracja przez rogówkę Bariera rogówkowo-komorowa (gł. nabłonek i śródbłonek rogówki)

3 Przenikanie leków do oka Podanie miejscowe – ilość leku w przednim odcinku > niż przy podaniu ogólnym Leki podane miejscowo – osiągają stężenie terapeutyczne do poziomu ciała rzęskowego Stężenie wewnątrzgałkowe: –Injekcja podspojówkowa > krople i maści > ogólnie

4 Formy leków okulistycznych 1. Krople, zawiesiny, emulsje 2. Maści i żele 3. Inserty – np. Ocusert (Pilocarpine) – pojemnik z lekiem w worku spojówkowym 4. Terapeutyczne soczewki kontaktowe z lekiem 5. Jonoforeza (prąd stały przepuszczony przez roztwór leku powoduje lepszą penetrację cząsteczek zjonizowanych) 6. Injekcje podspojówkowe i okołogałkowe 7. Injekcje do komory przedniej 8. Injekcje do ciała szklistego

5 Krople do oczu Po podaniu kropli mniejsza cześć jest absorbowana przez powierzchnię rogówki, większość przez spojówkę jest wchłaniana do krążenia Podawać 1 kroplę, gdyż: –Objętość worka spojówkowego = 30 μl –Objętość 1 kropli = μl Niezbędne są przerwy między podaniem kolejnych leków – czas na penetrację i wchłanianie leku

6 Krople do oczu Przy podawaniu w kroplach leków o działaniu ogólnoustrojowym (np. β-blokery): –chory powinien zamknąć oczy po zakropleniu leku (przeciwdziała to wchłanianiu przez kanaliki łzowe) –Ucisk na okolicę dolnego kanalika łzowego –Można lek podawać bezpośrednio na rogówkę

7 Maści Przedłużony czas kontaktu z powierzchnią oka Często stosowane przy podawaniu leku na noc Sklejają rzęsy Mogą powodować przejściowe pogorszenie ostrości wzroku

8 Grupy leków: 1. Leki działające na układ wegetatywny 2. Leki stosowane w leczeniu jaskry (także z punktu 1) 3. Leki przeciwinfekcyjne 4. Leki przeciwzapalne 5. Leki przeciwalergiczne 6. Leki poprawiające metabolizm i regenerację tkanek 7. Preparaty sztucznych łez 8.Środki znieczulające 9.Środki odkażające

9 Leki działające na układ wegetatywny

10 Receptory w układzie wegetatywnym Włókna współczulne: Ach / N 1 Nor α Nor β Włókna przywspółczulne: Ach / N 1 Ach / M α 1, α 2 β 1, β 2

11 α 1 (+) (np. fenylefryna, α 1 (+) > α 2 (+) ) –Rozszerzenie źrenicy –Skurcz naczyń –wzrost To α 2 (+) (np. apraklonidyna) –zmniejszenie produkcji cieczy wodnistej –spadek To Wpływ pobudzenia receptorów układu współczulnego (przez sympatykomimetyki):

12 β(+) – początkowy wzrost To, później spadek To (w badaniach eksperymentalnych)...ale – β -blokery także powodują spadek To Leki pobudzające rec. α i β (np.adrenalina) mają działanie zmienne w czasie: –Pierwsza faza: skurcz naczyń spada prod.cieczy wod. –Druga faza: wzrost produkcji i wzrost odpływu c.wod. –Trzecia faza: trwały wzrost odpływu c.wod.

13 Sympatykomimetyki SubstancjaPobudzany receptor Adrenalinaα i β Noradrenalinaα i β Fenylefrynaα (nieselektywny) Brimonidynaα2α2 Apraklonidynaα2α2

14 Sympatykomimetyki (mydriatica) Działające na receptory α + β: –Pobudzają układ współczulny –Rozszerzają źrenicę bez porażenia akomodacji –Rozrywają zrosty pozapalne –Przy zamykającym się kącie przesączania mogą spowodować zamknięcie kąta i wzrost To –Neosynefryna sol. 2,5% 5% 10% –Adrenalina (roztwór 0,001%) < 1 ml

15 Przeciwwskazania: –Zaburzenia rytmu serca –Nadciśnienie tętnicze, przełomy nadciśnieniowe –Guz chromochłonny nadnerczy –Choroba niedokrwienna serca –Jaskra zamykającego się kąta –U dzieci Objawy niepożądane –Niepokój, drżenie –Bóle i zawroty głowy –Tachykardia –Zaburzenia rytmu serca, bóle zamostkowe –Reakcje uczuleniowe

16 Sympatykomimetyki Działające na receptory α 2 (w nabłonku c.rzęskowego) –Zmniejszają wytwarzanie cieczy wodnistej –Zwiększają odpływ cieczy wodnistej drogą naczyniówkowo- twardówkową –Obniżają podwyższone To –Zapobiegają wzrostom To po zabiegach laserowych w przednim odcinku oka (YAG kapsulotomia,YAG irydotomia) –Apraklonidyna (Iopidine) sol. 0,5% 1% –Brimonidyna (Alphagan) sol. –Klonidyna (Isoglaucon) sol. 0,125% 0,25% 0,5%

17 Przeciwwskazania: –Stosowanie inhibitorów MAO –Stany depresyjne –Po zawale serca –Niewydolność nerek i wątroby –Niewydolność krążenia mózgowego Objawy niepożądane –Zmniejszenie przepływu mózgowego –Suchość w jamie ustnej –Bradykardia –Zaburzenia snu, omdlenia –Stany depresyjne –Obrzęk powiek, świąd, łzawienie

18 Sympatykolityki (= β-adrenolityki) Obniżają To gdyż: –Zmniejszają wytwarzanie cieczy wodnistej przez c.rzęskowe –Upośledzają bierną ultrafiltrację β-blokery nieselektywne (β1 + β2) –Karteolol, Timolol, Lewobunolol β-blokery selektywne (β1) –Betaksolol

19 Jaskra o różnej etiologii: –J. pierwotna otwartego kąta –J. zamykającego się kąta (w połączeniu z parasympatykomimetykiem) –J. w oczach bezsoczewkowych Obniżają ciśnienie wewnatrzgałkowe zarówno podwyższone, jak i prawidłowe U młodszych pacjentów – silniejsze działanie hipotensyjne β-blokery – wskazania

20 Objawy niepożądane –Podrażnienie spojówek, pieczenie, przejściowe zaburzenia widzenia, zapalenie spojówek, suchość oka, opadanie powiek, zwężenie naczyń, utrudnienie przepływu krwi w oku –Zwolnienie czynności serca, niemiarowość, hipotensja, zaburzenia przewodnictwa, niedokrwienie mózgu, niewydolność krążenia –Skurcz oskrzeli (poza betaksololem), duszności, bóle głowy, zawroty głowy, depresja, nudności –Objawy alergiczne

21 Przeciwwskazania: –Astma oskrzelowa –Choroby płuc –Niewydolność krążenia –Blok przedsionkowo-komorowy II/III st. –Bradykardia –Uczulenie na lek –Ostrożnie u chorych z chwiejną cukrzycą –Ciąża i okres karmienia

22 β-blokery Betaksolol (Betoptic) sol. 0,25% 0,5% Timolol (Oftensin, Timoptic, Cusimolol) sol. 0,25% 0,5% Karteolol (Arteoptic) sol. 1% 2% Metipranolol (Betamann) sol. 0,1% 0,3%

23 Parasympatykomimetyki (miotyki) Powodują skurcz zwieracza źrenicy (zweżają źrenicę) i powodują skurcz m. rzęskowego rozciągnięcie beleczkowania zwiększają ławość odpływu cieczy wodnistej obniżają To Rozszerzają naczynia żylne zwiększają odpływ Stosowane w leczeniu jaskry zamykającego się kąta przesączania Pilocarpina sol. ung. 1% 2% 4% Karbachol sol. 3%

24 Przeciwwskazania: –Zapalenie błony naczyniowej –Zwyrodnienia siatkówki (mogą zwiększać częstość odwarstwienia siatkówki) –Choroby serca –Astma oskrzelowa –Nadczynność tarczycy –Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy –Choroba Parkinsona Przed włączeniem Pilocarpiny należy obejrzeć obwód siatkówki trójlustrem Goldmanna Parasympatykomimetyki

25 Objawy niepożądane: –Bóle głowy –Skurcz m. rzęskowego napięcie akomodacji (czynnościowa krótkowzroczność) –Przyspiesza rozwój zaćmy –Zwężenie źrenicy pogorszenie widzenia zmierzchowego –Zlepy tęczówkowo-soczewkowe –Zwiększenie łzawienia (wzrost produkcji łez i obkurczenie kanalików łzowych) –Rozszerzenie naczyń spojówki –Objawy ogólne: zwolnienie czynności serca, spadek ciśnienia tętniczego, zwiększenie wydzielania moczu, potu, łez, śliny i soku żołądkowego.

26 –Blokują ukł. przywspólczulny –Rozszerzają źrenicę i porażają mięsień rzęskowy (blokują akomodację) –Atropina sol. 1% (u dzieci 0,25-0,5%) -2tyg. –Homatropina sol. 1% -12 g. –Scopolamina sol. 0,25% -30 g. –Tropicamid sol. 0,5% 1% - 4 g. –Cyklopentolat sol. 0,5% 1% -24 g. Parasympatykolityki (mydriatica et cycloplegica)

27 Wskazania: –Diagnostyka (rozszerzenie źrenicy przy bad.dna oka) –Przygotowanie do zabiegów chirurgicznych –W leczeniu zapalenia tęczówki i ciała rzęskowego –W owrzodzeniach rogówki Przeciwwskazania: –Jaskra zamykającego się kąta tęczówkowo- rogówkowego –Choroby dróg moczowych i gruczołu krokowego przebiegające z zastojem moczu –Padaczka –Nadwrażliwość –Nie stosuje się u dzieci do 1 r.ż.

28 Parasympatykolityki mogą spowodować zamknięcie kąta tęczówkowo-rogówkowego – OSTRA JASKRA ! Rozstrzygające badanie – gonioskopia Gdy kąt wąski: –250 mg acetazolamidu p.o. przed rozszerzeniem –raczej zastosować NeoSynefrynę

29 Leki stosowane w leczeniu jaskry

30 1.α 2 -adrenomimetyki i β-adrenolityki 2.Parasympatykomimetyki 3.Inhibitory anhydrazy węglanowej 4.Analogi prostaglandyn 5.Złożone leki przeciwjaskrowe

31 Inhibitory anhydrazy węglanowej Powodują zmniejszenie wydzielania cieczy wodnistej w wyrostkach rzęskowych Przejściowe działanie moczopedne (przy dłuższym stosowaniu uzupełniać niedobory K + ) Acetazolamid - Diuramid tabl. 250 mg - Diamox inj. i.v. 500mg Diklofenamid (Diklofenamid) tabl. 50 mg Dorzolamid - Trusopt sol. 2% - Azopt sol.1%

32 Inhibitory anhydrazy węglanowej Przeciwwskazania: –Niewydolność nerek, niewydolność wątroby, przewlekłe choroby układu oddechowego Obj.niepożądane: –Bóle i zawroty głowy, senność, depresja, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, kamica dróg moczowych, hiperkaliemia i kwasica metaboliczna, parestezje, skurcze mięśniowe, kłucie i swędzenie oczu

33 Analogi prostaglandyn Poprawiają odpływ cieczy wodnistej z oka drogą naczyniówkowo-twardówkową (niekonwencjonalną) –Przez ciało rzęskowe twardówkę splot nadtwardówkowy naczynia limfatyczne Wygodne dawkowanie – 1x dziennie Latanoprost (Xalatan) sol. Travoprost (Travatan) sol. Bimatoprost (Lumigan) sol.

34 Analogi prostaglandyn Nie wywołują niepożądanych objawów ogólnych Nie powinno łączyć się ich z Pilocarpiną, gdyż jej działanie blokuje odpływ naczyniówkowo- twardówkowy Przeciwwskazania: nadwrażliwość Objawy niepożądane: –Zwiększona pigmentacja tęczówki (wzrost ilości melaniny), pieczenie oczu, przekrwienie spojówek, zapalenie rogówki, zapalenie skóry powiek, –Rzadko: bóle głowy, suchość w jamie ustnej, nudności

35 Złożone leki przeciwjaskrowe Stosowane, gdy za pomocą monoterapii nie można osiągnąć odpowiedniej obniżki To Cosopt (Timolol + Dorzolamid) sol. Fotil, Timpilo (Timolol + Pilocarpina) sol. Normoglaucon (Metipranolol + Pilocarpina) sol. Xalacom (Latanoprost + Timolol) sol. DuoTrav (Travoprost + Timolol) sol.

36 Leki przeciwinfekcyjne

37 Antybiotyki Leczenie chorób infekcyjnych Profilaktyka około- i pooperacyjna Najlepiej stosować po określeniu wrażliwości drobnoustrojów na dany antybiotyk: –Wymaz z worka spojówkowego, –próbka cieczy wodnistej lub ciała szklistego –+ antybiogram Mogą być podawane jako: krople do oczu, maści, injekcje podspojówkowe, dodatek do płynu infuzyjnego, injekcje do ciała szklistego i ogólnie

38 Antybiotyki Aminoglikozydy: –Amikacyna (Biodacyna) sol. –Gentamycyna 0,3% sol. ung. –Neomycyna ung. –Tobramycyna (Tobrex) sol. ung. Tetracykliny –Oftalmolosa cusi tetracycline – ung. Chloramfenikol –Oftalmolosa cusichloramfenicol – ung. –1% sol.Detreomycini

39 Antybiotyki Fluorochinolony: –Ciprofloksacyna (Ciloxan, Proxacin) sol. –Norfloksacyna (Chibroxin) sol. –Ofloksacyna (Floxal) sol. ung. Sulfonamidy: –Sulfacetamid 10% sol. –Sulfadikramid (Irgamid) ung.

40 Preparaty złożone Dexamytrex (Gentamycyna + Deksametason) sol. ung. Dicortineff (Neomycyna + Gramicydyna + Fluorohydrokortyzon) sol. ung. Maxitrol (Neomycyna + Polimyksyna B + Deksametazon) sol. ung. Tobradex (Tobramycyna + Deksametazon) sol. ung.

41 Preparaty złożone Atecortin (Oxytetracyklina + Polimyksyna B + Hydrokortyzon) ung. Oxycort A (Oxytetracyklina + Hydrokortyzon) ung. Spersadexoline (Deksametazon + chloramfenikol + tetrazolina) sol. Sulfanizolon (Sulfacetamid + Prednizolon) sol.

42 Leki przeciwwirusowe Umożliwiają szybkie gojenie zmian dotyczących nabłonka rogówki Acyklowir –Analog puryn, jest wbudowywany do cząsteczki DNA wirusa opryszczki, blokując jego replikację –Przenika przez nieuszkodzony nabłonek rogówki –Działa głównie na komórki zakażone wirusem

43 Leki przeciwwirusowe Półpasiec, opryszczka, w.Epstein-Barra, CMV Nie działają na adenowirusy Acyklowir (Cusiviral, Virolex, Zovirax) ung. tabl. Denotiwir (Vratizolin) ung. Idoksurydyna (Dendrid) sol. Widarabina (Vira A) ung.

44 Leki przeciwzapalne SterydoweSterydowe NiesterydoweNiesterydowe

45 Działanie leków sterydowych Hamują reakcje zapalne Zmniejszają przepuszczalność błon lizosomów Hamują tworzenie prostaglandyn Zmniejszają przepuszczalność naczyń kwionośnych Hamują migrację leukocytów i fagocytozę Działają przeciwalergicznie – hamują syntezę histaminy

46 Leki sterydowe - wskazania Leczenie ostrych i przewlekłych procesów zapalnych i alergicznych aparatu ochronnego oka, spojówki, twardówki, rogówki, przedniego i tylnego odcinka błony naczyniowej, siatkówki, nerwu wzrokowego np. –alergiczne zapalenie spojówek –zapalenia rogówki –półpasiec –zapalenie tęczówki –zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego –zapalenie siatkówki –zapalenie tylnej cz. bł. naczyniowej –zapalenie n.II

47 Hydrokortyzon1 (punkt odniesienia) Fluorometolon1 Prednizon3,5 Prednizolon4 Metyloprednizolon5 Triamcinolon5 Parametazon10 Fludrokortyzon10 Deksametazon25-30 Betametazon30-40 Względna moc sterydów

48 Przeciwwskazania do stosowania leków sterydowych P-wskazania do stosowania miejscowego: –Zakażenia bakteryjne, grzybicze i wirusowe –Przypadki nie zdiagnozowane –Jaskra –Nadwrażliwość P-wskazania do stosowania ogólnego: –Zakażenia bakteryjne, grzybicze i wirusowe –Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy –Zesp. Cushinga –Kłębuszkowe zapalenie nerek –Cukrzyca –Zakrzepica –Choroby układu krążenia...i inne.

49 Powikłania stosowania leków sterydowych Ułatwienie szerzenia ogniska zakażenia (np. częstsze wtórne zakażenia ubytków nabłonka rogówki) lub zaostrzenie przebiegu zakażeń Zmętnienia soczewki (zaćma sterydowa) Jaskra (bezpieczniejszy – Fluorometolon) Pieczenie, światłowstręt, przebarwienia skóry...oraz szereg objawów niepożądanych ogólnoustrojowych (zaburzenia elektrolitowe, miopatia, osłabienie mięśni, osteoporoza, owrzodzenia żołądka, zapalenie trzustki, zapalenie błony śluzowej przełyku, upośledzenie gojenia się ran, cukrzyca sterydowa, zaburzenia miesiączkowania, zakażenia oportunistyczne, zaburzenia nastroju itp.)

50 Leki sterydowe – preparaty miejscowe: Betametazon (Betnesol) sol.0,1% Deksametazon (Dexamethason, Oftan Dexa) sol.0,1% Fludrokortyzon (Continef) ung. Fluorometolon (Flucon, Flarex) sol. Hydrokortyzon (Hydrocortison dispersa, Ophticor H) ung. Prednizolon (Prednisolonum) sol.

51 NLPZ Blokują syntezę prostaglandyn, działają przeciwzapalnie, przeciwobrzękowo Często stosowane: –Przed- i pooperacyjnie –Zapalenia spojówek, zapalenia spojówek i rogówki, nadtwardówki i twardówki –Po urazie fotoelektrycznym rogówki –Zmniejszają częstość CME po operacji zaćmy –Hamują śródoperacyjne zwężenie źrenicy –Gdy sterydy są przeciwwskazane Diklofenak (Naclof) sol. Flurbiprofen (Ocuflur) sol. Indometacyna (Indocollyre, Indocid) sol.

52 Leki przeciwalergiczne

53 1.Leki przeciwhistaminowe –antagoniści receptora H1 –zmniejszają skutki działania histaminy, –przeciwdziałają objawom uczulenia, –są często łączone z lekiem zwężającym naczynia krwionośne (α-mimetykiem), co zmniejsza przekrwienie i obrzęk spojówek np. w alergicznym zapaleniu spojówek

54 Leki przeciwhistaminowe Emadastyna (Emadine) sol. Olopatadyna (Opatanol) sol. Lewokabastyna (Histimet) sol. Preparaty złożone: –Alergoftal (Antazolina + nafazolina) sol. –Betadrin (Difenhydramina + nafazolina) sol. –Spersallerg (Antazolina + tetryzolina) sol.

55 Leki przeciwalergiczne 2. Stabilizatory błon komórkowych mastocytów –Zapobiegają degranulacji komórek tucznych, granulocytów (bazofilów, eozynofilów) i uwalnianiu histaminy i leukotrienów –Hamują wczesne i późne reakcje alergiczne –NIE blokują reakcji IgE z antygenem –Pełne działanie leku – po 4 tyg. stosowania –Leki bardzo bezpieczne – jedyne objawy niepożądane to uczucie podrażnienia i przekrwienie spojówek

56 Stabilizatory błon komórkowych mastocytów - preparaty Kromoglikan disodu (Cromohexal, Opticrom, Polcrom, Vividrin, Cusicrom) sol. Nedokromil sodu (Tilavist) sol. Lodoksamid (Alomide) sol.

57 Leki poprawiające metabolizm i regenerację tkanek

58 Poprawiają odżywienie rogówki w zespole suchego oka, po oparzeniach, w erozjach i owrzodzeniach rogówki –Dexpantenol (Corneregel) żel –Solcoseryl – żel Poprawiają metabolizm soczewki i c.szklistego (hamują rozwój zaćmy) –Fakolizyna (Quinax) sol. –Pirenoksyna (Catalin) sol.

59 Preparaty sztucznych łez

60 Alkohol poliwinylowy (Lacrimal) sol. Hipromeloza = metyloceluloza (Artelac, Isopto- Tears, Methocel) sol. Kwas poliakrylowy (Vidisic) żel Poliwidon (Oculotect, Vidisept) sol. Preparaty złożone: –Dacrolux sol. –Tears Naturale, Tears Naturale Free sol.

61 Środki znieczulające miejscowo

62 Czasowo i odwracalnie blokują przewodnictwo we włóknach nerwowych Kolejność hamowania przewodnictwa: –Włókna autonomiczne czuciowe ruchowe Teoretycznie podanie pozagałkowe środka miejscowo znieczulającego może spowodować depresję ośrodka oddechowego ( bezdech), zatem przy podawaniu blokady pozagałkowej powinien być dostępny sprzęt do resuscytacji

63 Środki znieczulające miejscowo Toksyczność środków miejscowo znieczulających może być zmniejszona przez opóźnienie ich wchłaniania – przez łączne podanie leków zwężających naczynia (np.Adrenalina) Stosowane np. przy: –Pomiarach To tonometrami Schiotza i Goldmanna, usuwaniu ciał obcych z rogówki, szyciu ran rogówki i spojówki, sprawdzaniu drożności dróg łzowych, gonioskopii (trójlustro Goldmanna)

64 Środki stosowane miejscowo do worka spojówkowego nie mogą być stosowane długo, gdyż działają toksycznie na nabłonek rogówki. Bupiwakaina –Bupivacainum inj. 0,25% 0,5% –Marcain inj. 0,25% 0,5% Lidokaina –Lignocainum, Lidocain, Xylocaine inj. 2% 4% Proksymetakaina –Alcaine sol.

65 Środki odkażające

66 Działają przeciwzapalnie i słabo odkażająco i bakteriostatycznie Stosowane w ostrych i przewlekłych zapaleniach spojówek i brzegów powiek Zabieg Credego – podanie noworodkowi 1% roztworu Azotanu srebra do worka spojówkowego – odkażenie spojówek.

67 Środki odkażające Siarczan cynku –Cincol (siarczan cynku + nafazolina + kw.borny) sol. –Oculosan (m.in. siarczan cynku + nafazolina) sol. Związki srebra –Azotan srebra (Argenti nitras) 0,25-1% sol. –Koloidalny roztwór srebra (Argentum colloidale) 0,5-1% sol.

68 Dziękuję za uwagę!


Pobierz ppt "Leki okulistyczne Wykład dla studentów VI roku wydziału lekarskiego UM w Łodzi Opracował lek.med. Michał Wilczyński Klinika Chorób Oczu UM w Łodzi Kierownik:"

Podobne prezentacje


Reklamy Google