Cz. I WPROWADZENIE UNIWERSALNOŚĆ

Slides:



Advertisements
Podobne prezentacje
Konstytucyjny system organów państwowych Wykład I Zagadnienia wstępne - konstytucja Dr Krzysztof Wygoda.
Advertisements

Projekt „Szkoła z prawami dziecka”
PRAWO DO PRYWATNOŚCI I OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH PODSTAWOWE ZASADY
Prawo do nauki osób niepełnosprawnych i obowiązki uczelni w tym zakresie Robert Krawczyk.
Prawa człowieka wykładowca: dr Małgorzata Madej data:
Traktat Lizboński.
Prawa Człowieka Wykonał : Krzysztof Zajda I Ti.
ZASADY USTROJU RZECZYPOSPOLITEJ
Część I Pojęcie Historia rozwoju
INSTYTUCJE GOSPODARKI RYNKOWEJ Jerzy Wilkin i Dominika Milczarek Wykład 9 Prawa własności i ich znaczenie w gospodarce (cz. 3)
I. Pierwsze dokumenty odnoszące się do praw jednostki
PRAWA CZŁOWIEKA Sandra Naróg.
Prawa Człowieka Arek Kosiński.
Prawa człowieka Burczy Sara.
PrawaCzlowieka Angela Szybiak 3c.
Daria Gagola Prawa Czlowieka.
ZACZYNAJĄ SIĘ OD PRAW DZIECKA
PRAWA CZŁOWIEKA.
Historia praw człowieka
Europejskie standardy w zakresie zwalczania przemocy wobec kobiet.
mgr M. Tomczyk Gimnazjum Nr 2 w Tarnowie
Autorka: Natalia Dziubich kl. IIc
WOLNOŚCI, PRAWA I OBOWIĄZKI CZŁOWIEKA I OBYWATELA.
Prawa człowieka Iga Nowak.
OBCHODY 20 ROCZNICY UCHWALENIA KONWENCJI O PRAWACH DZIECKA.
,,Dzieci nie będą dopiero, ale są już ludźmi, tak ludźmi są a nie lalkami, można przemówić do ich rozumu, odpowiedzą nam, przemówimy do serca, odczują.
Prawa dzieci Prawa Osobiste
PRAWA CZŁOWIEKA Prawa człowieka jest to zespół podstawowych, niezbywalnych i uniwersalnych praw przysługujących człowiekowi bez względu na rasę, religię,
7 zasad Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca
Prawa człowieka.
Możliwość korzystania z bogactwa kultury artystycznej jest jednym z wielkich osiągnięć współczesnych społeczeństw demokratycznych. Możliwość uczestniczenia.
PRAWA DZIECKA.
Prawa człowieka.
Cz. 6 SYSTEMY REGIONALNE Zdzisław Kędzia
Stosunki prawne.
Prawa Dziecka.
Zasady i przesłanki ograniczeń wolności i praw jednostki
Naczelne zasady Kontytucji
Zasada demokratycznego państwa prawnego
Europejska Karta Społeczna. Karta Praw Podstawowych.
Ochrona wolności i praw człowieka mgr Piotr Kapusta
Prawa Człowieka na świecie.
Prawa Człowieka w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
Dr hab. Mariusz Jagielski EKONOMICZNE ASPEKTY KONSTYTUCJI -własność Wydział Prawa i Administracji.
Razem dla praw dziecka.
PRAWO ADMINISTRACYJNE
Konwencja Praw Dziecka
PRAWA dziecka.
Prawa człowieka, prawa dziecka.
PRAWO Dr med. Jacek Perliński.
PRAWA CZŁOWIEKA I SYSTEMY ICH OCHRONY mgr Paweł Niemczyk 2.
Prawo wyznaniowe Zagadnienia podstawowe
Prawa człowieka i systemy ich ochrony
Prawa dziecka.
Wolność i prawa człowieka. Czym jest wolność? Wolność - 1. «niezależność jednego państwa od innych państw w sprawach wewnętrznych i stosunkach zewnętrznych»
KONWENCJA O PRAWACH DZIECKA. Czy wiesz, że masz prawa zagwarantowane przez Państwo, które są spisane w dokumencie nazwanym Konwencją o prawach dziecka?
Wolność gospodarcza w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego.
PRAWA OBYWATELA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Życie poczęte i jego ochrona w Republice Kuby
Przesłanki kształtowania się praw człowieka
Prawa człowieka i system ich ochrony Koncepcje praw człowieka
Promowanie praw dzieci
H.L.A. Hart uważał, iż pod terminem „pozytywizm” kryje się we współczesnej literaturze brytyjskiej i amerykańskiej zbiór następujących twierdzeń:
BLIŻEJ NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI.
Zasada lojalności.
Prawa dziecka.
Konstytucyjne zasady sprawowania opieki zdrowotnej
Zasada lojalności.
ADMINISTRACJA WOBEC PRAW CZŁOWIEKA 1/
NAUKA ADMINISTRACJI mgr Karina Pilarz.
Zapis prezentacji:

Cz. I WPROWADZENIE UNIWERSALNOŚĆ PREZENTACJA NA PRAWACH RĘKOPISU PRZEZNACZONA JAKO POMOC DLA SŁUCHACZY STUDIUM ADMINISTRACJI WPiA UAM PRAWA CZŁOWIEKA Cz. I WPROWADZENIE UNIWERSALNOŚĆ

W tym celu konieczne jest: Cel kursu? Celem kursu jest pozyskanie podstawowej wiedzy o ochronie praw człowieka w systemie ONZ, na poziomie europejskim i konstytucyjnym W tym celu konieczne jest: zaznajomienie się z podstawami obowiązującego prawa praw człowieka, a także poznanie głównych mechanizmów i procedur

Zakres tematyczny Wprowadzenie Podstawowe traktaty uniwersalne Uniwersalność praw człowieka Podstawowe traktaty uniwersalne Podstawowe mechanizmy Rada Praw Człowieka i jej procedury Wysoki Komisarz ds. Praw Człowieka Organy traktatowe Europejskie systemy ochrony praw człowieka Konstytucyjna ochrona praw człowieka

Metoda wykładu - systematyczna prezentacja płaszczyzn: konceptualnej funkcjonalno-praktycznej Forma – konwersatorium Egzamin Forma – egzamin pisemny Tematy egzaminacyjne Terminy egzaminów

PROPONOWANA LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA Banaszak/Bisztyga/Complak/Jabłoński/Wieruszewski/ Wójtowicz - System ochrony praw człowieka, Zakamycze 2005 Kuźniar Roman - “Prawa człowieka”, Scholar, 2008 Hołda/Hołda-Ostrowska/Rybczyńska - Prawa człowieka, Zakamycze 2004 Bieńczyk-Missala Agnieszka - Prawa człowieka w polskiej polityce zagranicznej po 1989 r., Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2004 Kędzia Zdzisław - United Nations Mechanisms to Promote and Protect Human Rights, w: Mechanisms of the Promotion and Protection of Human Rights, red. J. Symonides, UNESCO 2003

Co to są prawa człowieka? PYTANIE Co to są prawa człowieka?

Podstawowe normy demokratycznego porządku odnoszące się do zdolności człowieka (grupy) do określonego zachowania Międzynarodowe normy odnoszące się do praw jednostki (lub grupy) Zasady/nakazy etyczne Normatywny wyraz zasad, które powinny stanowić podstawę życia wspólnoty

“Prawa, które przynależą jednostce jako człowiekowi.” POLITICAL ENCYCLOPEDIA, OXFORD UNIVERSITY PRESS: “Prawa człowieka są specjalnym rodzajem niezbywalnego moralnego tytułu. Należą do wszystkich na podstawie przynależności do gatunku ludzkiego, niezależnie od rasy, narodowości, lub członkostwa w jakiejkolwiek grupie społecznej. Określają minimalne warunki niezbędne dla życia w godności. ENCYCLOPEDIA BRITANICA “Prawa, które przynależą jednostce jako człowiekowi.”

ROBOCZA DEFINICJA Prawa człowieka są standardami prawnymi, międzynarodowymi lub krajowymi, które chronią podstawowe wartości dla życia ludzi w godności i ustanawiają odnoszące się do nich prawne roszczenia jednostki

FUNKCJE PRAW CZŁOWIEKA Funkcje podstawowe PODMIOTOWA PCz określają sytuację prawną (roszczenia) ich podmiotu (jednostki/grupy) OBIEKTYWNE PCz poddają wartości o podstawowym znaczeniu dla jednostki ochronie przez cały porządek prawny

Prawa człowieka są narzędziem kontroli FUNKCJE KONTROLNE Prawa człowieka dostarczają kryteriów dla oceny działań podmiotów zobowiązanych: głównie państwa (rights based approach) Prawa człowieka są narzędziem kontroli władz państwowych (np. wolność mediów, wolność zgromadzeń, wolność stowarzyszeń)

Wertykalne i horyzontalne działanie praw człowieka Funkcja wertykalna klasyczna relacja między jednostką a państwem Funkcja horyzontalna relacja pomiędzy podmiotami równymi wobec prawa: jednostka i podmioty nie będące państwem

GŁÓWNI AKTORZY UPRAWNIENIA – ROSZCZENIA - OBOWIĄZKI Podmioty uprawnione jednostka grupy: np. mniejszości narodowe, etniczne, religijne; ludność tubylcza, ludzie żyjący w biedzie, grupy narażone na ryzyko, grupy wymagające szczególnej opieki (np. osoby niepełnosprawne) osoby prawne (odpowiednio do ich natury)

Odpowiedzialność – podmioty obowiązków Państwo/rząd – podstawowa odpowiedzialność – Wiedeńska Deklaracja i Program Działania par. 1: „Prawa człowieka i podstawowe wolności są przyrodzone wszystkim istotom ludzkim; ich ochrona i promocja są pierwotną odpowiedzialnością rządów.” ZMIENIAJĄCA SIĘ ROLA PAŃSTWA Obowiązek poszanowania praw – państwa są zobowiązane do zapewnienia zgodności narodowego prawa, polityki i praktyki z ustanowionymi standardami, zaniechania ingerencji w korzystanie z tych praw

Obowiązek ochrony praw – państwa są zobowiązane do zagwarantowania, że organy i inne jednostki państwa lub podmioty trzecie (podmioty niepaństwowe, inne państwa, organizacje międzyrządowe, korporacje nie będą ingerować w korzystanie z praw prze jednostkę; państwo jest zobowiązane zapewnić ochronę wszystkim, bez żadnej dyskryminacji; ochrona ma być zapewniona przez legislację zawierającą odpowiednie gwarancje, ustanowienie odpowiednich procedur dostępnych dla podmiotów praw dla dochodzenia ich praw; ustanowienie narodowych procedur dla monitorowania realizacji praw

Obowiązek wypełniania praw – państwa są zobowiązane podjąć działania prawodawcze, administracyjne, budżetowe, sądowe i inne dla realizacji praw, w szczególności poprzez alokację odpowiednich środków w tym celu Uwaga: Podjęcie kroków prawodawczych jest niewystarczające, jeśli dla efektywnego korzystania z praw muszą one być wdrożone w życie przez decyzje programowo-polityczne i inne kroki praktyczne

Odpowiedzialność podmiotów niepaństwowych Rebelianci – czy należy z nimi rozmawiać? Business – korporacje? Odpowiedzialność prawna jednostki za najpoważniejsze naruszenia praw człowieka (ICC - Statut Rzymski z 1998r., Trybunały) Aktorzy społeczni - odpowiedzialność moralna Obrońcy praw człowieka – Deklaracja ONZ o Prawie i Odpowiedzialności Jednostek, Grup i organów Społeczeństwa w odniesieniu do Promocji i Ochrony Powszechnie uznanych Praw Człowieka i Podstawowych Wolności Organizacje pozarządowe, media, organizacje wyznaniowe, instytucje akademickie Rola jednostki – obowiązki

KATEGORIE PRAW CZŁOWIEKA PRAWA I WOLNOŚCI OSOBISTE I POLITYCZNE (np. prawo do życia, zakaz tortur, wolność słowa, wolność zgromadzeń, wolność stowarzyszeń) PRAWA EKONOMICZNE, SOCJALNE I KULTURALNE (np. prawo do ochrony zdrowia, prawo do mieszkania, prawo do oświaty) PRAWA TZW. TRZECIEJ GENERACJI (np. prawo do rozwoju, prawo do pokoju)

KONTEKSTY PRAW CZŁOWIEKA pokojowy rozwój – prawa człowieka mają przede wszystkim chronić tych, którzy są dyskryminowani i wykluczeni walka o suwerenność lub autonomię – prawa człowieka są źródłem argumentacji zbrojny konflikt wewnętrzny – prawa człowieka pomagają zdiagnozować źródła konfliktu, określić drogi jego rozwiązania i sposoby zapobiegania przed jego nawrotem

sytuacja tzw. upadłego państwa – prawa człowieka wyznaczają standardy postępowania narodowych i międzynarodowych aktorów (np. ONZ) sytuacja konfliktu międzynarodowego – prawa człowieka wraz z prawem humanitarnym wyznaczają normy postępowania stron konfliktu

ROZWÓJ MIĘDZYNARODOWEJ OCHRONY PRAW CZŁOWIEKA O CZYM WARTO PAMIĘTAĆ: Rozwój międzynarodowej ochrony praw człowieka nie jest linearny – postęp jest jednak widoczny Prawa człowieka nie zostały zaprojektowane na „dobrą pogodę” Adwokaci praw człowieka powinni by przygotowani także na wystąpienie sprzyjających okoliczności, aby podjąć właściwe kroki, we właściwym czasie i miejscu

UNIWERSALNOŚĆ PRAW CZŁOWIEKA

PYTANIA Dlaczego prawa człowieka są lub nie są; powinny lub nie powinny być uznawane jako prawa uniwersalne? Co powoduje, że zagadnienie to ciągle jest niezwykle aktualne i często sporne? Jeśli uznajemy, że uniwersalność praw człowieka jest postulatem i zasadą o żywotnym znaczeniu, co należy uczynić, aby była ona realizowana w praktyce? Jakie są współczesne wyzwania wobec uniwersalność praw człowieka?

- centralna i podstawowa wartość GODNOŚĆ CZŁOWIEKA - centralna i podstawowa wartość

POWSZECHNA DEKLARACJA PRAW CZŁOWIEKA GODNOŚĆ CZŁOWIEKA Artykuł 1 Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi w swej godności i w swych prawach. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa. This article encapsulates the entire concept of the universality of human rights, i.e. that all people are free, bear the same dignity, and enjoy the same rights as human beings.

Konstytucja RPA z 1996 r. Artykuł 1 Republika Południowej Afryki jest jednym, suwerennym, demokratycznym państwem zbudowanym na następujących wartościach: Godności człowieka, osiągnięciu równości i awansie praw i wolności człowieka. Artykuł 10 Każdy ma wrodzoną godność i prawo do tego, aby była ona szanowana i chroniona.

1997 Konstytucja RP z 1997r. Artykuł 30 Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych.

Poszanowanie godności polega przede wszystkim na traktowaniu człowieka jako celu, a nie jako środka do osiągnięcia celów przez inne podmioty (za Immanuelem Kantem)

TK 15 X 2002 r. - SK 6/02 Naruszenie godności człowieka następuje „w razie arbitralnego urzeczowienia traktowania osoby ludzkiej przez ustawodawcę” TK 23 III 1999 - K 2/98 Konstytucja w całokształcie swych postanowień daje wyraz pewnemu obiektywnemu systemowi wartości […] Dla określenia tego systemu wartości centralną rolę odgrywają postanowienia o prawach i wolnościach jednostki […] Wśród tych postanowień centralne z kolei miejsce zajmuje zasada przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka.

K 11/00 Już we wstępie do konstytucji podkreśla się, że stosowaniu konstytucji winna towarzyszyć dbałość o zachowanie przyrodzonej godności człowieka. Godność zatem nie może być rozumiana jako cecha czy też zespół praw nadanych przez państwo. Jest ona bowiem w stosunku do państwa pierwotna, w konsekwencji czego zarówno ustawodawca jak i organy stosujące prawo muszą respektować treści zawarte w pojęciu godności, przysługującej każdemu człowiekowi.

Będąc źródłem praw i wolności jednostki, pojęcie godności determinuje sposób ich rozumienia i urzeczywistniania przez państwo. Zakaz naruszania godności człowieka ma charakter bezwzględny i dotyczy wszystkich. Natomiast obowiązek poszanowania i ochrony godności nałożony został na władze publiczne państwa. […] Przesłanką poszanowania tak rozumianej godności człowieka jest między innymi istnienie pewnego minimum materialnego, zapewniającego jednostce możliwość samodzielnego funkcjonowania w społeczeństwie oraz stworzenie każdemu człowiekowi szans na pełny rozwój osobowości w otaczającym go środowisku kulturowym i cywilizacyjnym.

Koncepcja równej godności ludzkiej ma centralne znaczenie dla uniwersalności praw człowieka. Z jednej strony, każdy, niezależnie od miejsca, w którym żyje, jurysdykcji państwa permanentnego lub czasowego pobytu ma tę samą godność. Z drugiej strony realizacja prawa człowieka została uznana za niezbędną przesłankę poszanowania godności człowieka.

ZŁOTA REGUŁA W RELIGIACH A UNIWERSALNOŚĆ PRAW CZŁOWIEKA Życie, godność, wolność, równość, własność były i są chronione w rozmaitych społeczeństwach przez nakazy moralne (nie kradnij, nie zabijaj), prawo karne, a także nakazy sprawiedliwości, takie jak np. obecna we wszystkich religiach: ZŁOTA REGUŁA Buddyzm: Nie postępuj wobec innych w sposób, który uznałbyś za raniący dla w odniesieniu do ciebie Chrześcijaństwo: Nie czyń innemu, co Tobie niemiłe, czego nie chciałbyś, aby tobie uczyniono

Hinduizm: Nie czyń niczego innym, co uczynione tobie byłoby źródłem bólu: to jest suma twoich obowiązków Islam: Nikt z was nie jest człowiekiem wierzącym, chyba że życzy swojemu bratu tego, co życzy samemu sobie Judaizm: Nie czyń bliźniemu, co tobie jest nienawistne. To jest całym prawem (Torą), cała reszta jest komentarzem

Wiedeńska Deklaracja i Program Działania z 1993 r. "Prawa człowieka i podstawowe wolności są prawami przyrodzonymi wszystkich istot ludzkich; ich promocja i ochrona jest pierwszym obowiązkiem rządów." Artykuł 1 Deklaracji "Uniwersalny charakter tych praw i wolności jest poza dyskusją." Artykuł 1 Deklaracji "Pamiętając o znaczeniu narodowej i regionalnej specyfiki oraz różnorodnych historycznych, kulturalnych i religijnych uwarunkowaniach, obowiązkiem państw - bez względu na ich systemy polityczne, gospodarcze i kulturalne - jest promocja i ochrona wszystkich praw człowieka i podstawowych wolności." Artykuł 5 Deklaracji

WSPANIALE, ALE CZY RZECZYWIŚCIE WIEMY, O CZYM MÓWIMY? UNIWERSALNOŚĆ PRAW CZŁOWIEKA? WSPANIALE, ALE CZY RZECZYWIŚCIE WIEMY, O CZYM MÓWIMY?

WYMIARY UNIWERSALNOŚĆI PRAW CZŁOWIEKA wymiar poznawczy – powszechnie podzielane rozumienie praw człowieka; innymi słowy – wspólne poglądy na naturę, sens i zakres praw człowieka wymiar etyczny – taki stan praw człowieka, w którym chronione przez nie wartości są globalnie uznawane - istnieje zgoda co do potrzeby ochrony tych wartości wymiar prawny – prawa człowieka wiążą prawnie w zakresie globalnym na podstawie powszechnej formalnej akceptacji (przez ratyfikację, akcesję lub w inny sposób) międzynarodowych instrumentów praw człowieka i przez ich globalne stosowanie

WYMIARY UNIWERSALNOŚĆI PRAW CZŁOWIEKA (2) wymiar strukturalny – całościowy charakter praw człowieka - innymi słowy cecha praw człowieka polegająca na tym, że odnoszą się one do wszystkich podstawowych dziedzin życia jednostki i wspólnoty wymiar praktyczny – stan powszechnego przestrzegania praw człowieka - innymi słowy oznacza ta sytuacja powszechny dostęp do dóbr chronionych przez prawa człowieka wymiar językowy – zgodnie z Księgą Rekordów Guinessa Powszechna Deklaracja jest tekstem pisanym, który został przetłumaczony na największą liczbę języków – ok. 400 wersji znajduje się na stronie OHCHR

WYMIAR PRAWNY UNIWERSALNOŚCI UNIWERSALNOŚĆ ZOBOWIĄZAŃ FAKTY: Powszechna Deklaracja szeroko uznana za część międzynarodowego prawa zwyczajowego Ponad 30 międzynarodowych traktatów z dziedziny praw człowieka (10 traktatów podstawowych), ok. 50 źródeł tzw. miękkiego międzynarodowego prawa praw człowieka 1993 VDPA: „promocja i ochrona wszystkich praw człowieka jest przedmiotem legitymizowanej troski społeczności międzynarodowej." (§ 4 Deklaracji) 2005 Szczyt Światowy : wspólnota międzynarodowa ponosi odpowiedzialność za ochronę (§§ 138-139 Dokumentu Końcowego)

STAN RATYFIKACJI INSTRUMENTÓW MIĘDZYNARODOWYCH – 1 STYCZNIA 2014 1966 MPPOP - 167 1966 Protokół I: 115; 1989 Protokół II: 73 1966 MPPGSK – 161 2008 Protokół: 11 ratyfikacji, 45 podpisów 1966 MKEDR - 176 1979 MKEDK – 187 1999 Protokół: 104 1989 KPDz – 193 (brak ratyfikacji : Somalia, USA) 2000 Protokół o konfliktach zbrojnych – 152 2000 Protokół o handlu, prostytucji i pornografii – 166 2011 Protokół o procedurze skargowej - 99 1984 KPT - 154 2002 Protokół: 70 1990 KPPM – 47 2006 KPON – 139 Protokół: 79 2006 KPWZ – 41

PRAKTYCZNY WYMIAR UNIWERSALNOŚCI Przepaść pomiędzy retoryką praw człowieka a realnością tych praw, pomiędzy literą traktatów w dziedzinie praw człowieka a ich implementacją

KONKLUZJE Prawa człowieka nie są uniwersalne z powodu czyjegoś rozkazu, narzuconej woli Prawa człowieka są uniwersalne w świetle równej godności ludzi, w której mają one swoje podstawowe źródło Nie powinniśmy jednak separować praw człowieka od środowiska, w którym mają być realizowane. Powinniśmy szukać najbardziej skutecznych metod i środków ich realizacji w rozmaitych warunkach ekonomicznych, kulturowych i politycznych. Takie podejście można nazwać podejściem integralnym

Uniwersalność a uniwersalizacja – zasada a proces We wszystkich wspomnianych wymiarach uniwersalność praw człowieka nie jest czymś statycznym. Jawi się raczej jako wielopłaszczyznowy i dynamiczny proces dochodzenia do sytuacji, w której uniwersalność jako zasada będzie się materializowała w najpełniejszym zakresie Innymi słowy, uniwersalność może być postrzegana jako ostateczny cel międzynarodowej ochrony praw człowieka, który – biorąc pod uwagę dynamikę życia politycznego, ekonomicznego i społecznego – nigdy nie będzie osiągnięty w idealnym sensie, lecz do którego możemy się coraz bardziej zbliżać