Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Dr hab. Jerzy Supernat Instytut Nauk Administracyjnych Uniwersytet Wrocławski Typologia decyzji kierowniczych.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Dr hab. Jerzy Supernat Instytut Nauk Administracyjnych Uniwersytet Wrocławski Typologia decyzji kierowniczych."— Zapis prezentacji:

1 dr hab. Jerzy Supernat Instytut Nauk Administracyjnych Uniwersytet Wrocławski Typologia decyzji kierowniczych

2 2 Typologia decyzji kierowniczych pozwala lepiej zrozumieć pojęcia decydowania i decyzji, a w szczególności pojęcie decyzji kierowniczych. Typologia decyzji kierowniczych dr hab. Jerzy Supernat

3 3 Typologia, w odróżnieniu od klasyfikacji, nie musi spełniać wymogów rozłączności i całkowitości. Metoda typologiczna polega na myślowym grupowaniu rzeczy i dotyczących ich zda- rzeń na podstawie ich cech uznanych za istotne wobec określonego celu poznawcz- ego z uwzględnieniem stopnia nasilenia tych cech. Jan Zieleniewski ( ): Typologia decyzji kierowniczych dr hab. Jerzy Supernat

4 4 Henri Fayol ( ): decyzje związane z funkcją planowania decyzje związane z funkcją organizowania decyzje związane z funkcją rozkazywania decyzje związane z funkcją koordynowania decyzje związane z funkcją kontrolowania Według funkcji kierowniczych dr hab. Jerzy Supernat

5 5 Rozkazywanie jest dzisiaj démodé czy nawet passé. Stąd w katalogach funkcji kierowniczych zamiast rozkazy- wania pojawia się przewodzenie i / lub motywowanie. Według funkcji kierowniczych dr hab. Jerzy Supernat

6 6 decyzje jednoosobowe decyzje grupowe (kolegialne) Według struktury podmiotu podejmującego decyzję dr hab. Jerzy Supernat

7 7 Cechy kolegialnego podejmowania decyzji: wszyscy członkowie grupy pamiętają o (uzgodnionych) celach decyzji każdy z członków grupy uczestniczy w procesie doko- nywania wyboru wszystkie istotne informacje są dostępne dla każdego z członków grupy pogląd (głos) każdego z członków grupy ma taką samą wagę ostateczny wybór następuje w drodze głosowania Według struktury podmiotu podejmującego decyzję dr hab. Jerzy Supernat

8 8 różne zaszłości historyczne, czy walka o władzę i wpływy w organizacji prowadzą często do wybo- rów, które nie są oparte na meritum rozważanej sprawy (problemu decyzyjnego) Wady kolegialnego systemu podejmowania decyzji: wykorzystuje głosowanie, które może nie od- zwierciedlać rzeczywistego stanowiska członków grupy Według struktury podmiotu podejmującego decyzję dr hab. Jerzy Supernat

9 9 W praktyce komitetowe modus deciden- di to nie reguła większości, lecz dążenie do jednomyślnych uzgodnień przy po- mocy mechanizmu odroczonej wzajem- nej kompensaty. Włoski politolog Giovanni Sartori (ur. 1924): Według struktury podmiotu podejmującego decyzję dr hab. Jerzy Supernat

10 10 Kolegialnemu podejmowaniu decyzji właściwe są konieczność kompromisu między różnymi opiniami i zmieniające się większości, co prze- sądza o wyższości zarządzania monokratycz- nego nad kolegialnym. Max Weber ( ): Według struktury podmiotu podejmującego decyzję dr hab. Jerzy Supernat

11 11 Według struktury podmiotu podejmującego decyzję dr hab. Jerzy Supernat Frank Lloyd Wright ( ): A camel is a horse designed by a committee.

12 12 decyzje podejmowane dobrowolnie w celu sko- rzystania z okazji jaka się nadarza decyzje problemowe (należą do nich zarówno decyzje antycypujące możliwe trudności, jak i de- cyzje wymuszone przez problem, który już wystą- pił) decyzje kryzysowe Według okoliczności dr hab. Jerzy Supernat

13 13 D.B. Gleicher: Okazja to coś, co stwarza szansę przekroczenia celów organizacji, a problem to coś, co zagraża zdolności osiągnięcia jej celów. Według okoliczności dr hab. Jerzy Supernat

14 14 decyzje podejmowane w kontekście nieciągłym (ich przedmiotem są odrębne, niepowiązane ze sobą kwestie) decyzje podejmowane w kontekście ciągłym (w tym przypadku decydent jest autorem ciągu / sekwencji wzajemnie powiązanych decyzji / decy- zji wieloetapowej) Według kontekstu decyzyjnego dr hab. Jerzy Supernat

15 15 decyzje programowane (ich treść wynika z is- tniejących norm postępowania, w tym – oczywiś- cie – z norm prawnych) decyzje nieprogramowane (dotyczą problemów niepowtarzalnych i/lub tak ważnych, że nie jest możliwe wcześniejsze obmyślenie dla nich norm postępowania) Według normatywnego wyznaczenia treści decyzji dr hab. Jerzy Supernat

16 16 Decyzyjny model stosowania prawa Jerzego Wróblewskiego ( ): 1. Ustalenie, jaka norma obowiązuje w znaczeniu dosta- tecznie precyzyjnym dla potrzeb podjęcia decyzji. 2. Uznanie określonego faktu za udowodniony oraz ujęcie go w języku stosowanej normy. 3. Subsumpcja faktu uznanego za udowodniony pod sto- sowaną normę. 4. Wiążące ustalenie konsekwencji prawnych faktu uzna- nego za udowodniony na podstawie danej normy (podję- cie decyzji stosowania prawa). Według normatywnego wyznaczenia treści decyzji dr hab. Jerzy Supernat

17 17 Podmiot podejmujący decyzje stosowania prawa korzysta z luzu decyzyjnego. Pojęcie luzu decyzyjnego można ograniczyć do ostatniego etapu procesu stosowania prawa, a więc do luzu wyboru konsekwencji. Teoretyk prawa Małgorzata Król (ur. 1950): luz decy- zyjny jest zakresem swobody w danej sytuacji decy- zyjnej i polega na prawnej możliwości dokonania wyboru jednego wariantu działania spośród określonego zbioru działań, wyznaczonego przez stosowaną normę prawną. Według normatywnego wyznaczenia treści decyzji dr hab. Jerzy Supernat

18 18 Możliwe jest jednak szersze rozumienie luzu de- cyzyjnego. Analiza teoretyczna praktyki stosowa- nia prawa wskazuje, że z reguły pewne luzy decy- zyjne istnieją nawet wówczas, gdy prawodawca nie przewidział luzu wyboru konsekwencji. Wystę- pują one we wcześniejszych etapach procesu sto- sowania prawa. Według normatywnego wyznaczenia treści decyzji dr hab. Jerzy Supernat

19 19 Jerzy Wróblewski wyróżnia cztery rodzaje luzu decyzyjnego: luz walidacyjny luz interpretacyjny luz dowodowy luz wyboru konsekwencji Według normatywnego wyznaczenia treści decyzji dr hab. Jerzy Supernat

20 20 luz walidacyjny dotyczy zakresu swobody, jaki ma or- gan stosujący prawo w ustaleniu obowiązywania stoso- wanej normy prawa luz interpretacyjny związany jest z ustaleniem zna- czenia normy budzącej wątpliwości, czyli z wykładnią luz dowodowy wiąże się z ustaleniem stanu faktyczne- go (faktów sprawy) luz wyboru konsekwencji (luz decyzyjny sensu stric- to) polega na pewnej swobodzie w określeniu konse- kwencji prawnych faktu sprawy, uznanego za udowo- dniony na podstawie stosowanej normy prawa Według normatywnego wyznaczenia treści decyzji dr hab. Jerzy Supernat

21 21 Konsekwentnie Jerzy Wróblewski wyróżnia cztery rodzaje szeroko rozumianej decyzji stosowania prawa: decyzję walidacyjną decyzję interpretacyjną decyzję dowodową decyzję wyboru konsekwencji Według normatywnego wyznaczenia treści decyzji dr hab. Jerzy Supernat

22 22 Decyzyjny model stosowania prawa wyraźnie pokazuje, że w procesie podejmowania decyzji stosowania pra- wa funkcję determinującą pełnią nie tylko normy prawne, ale także normy spoza systemu prawa. W literaturze prawniczej (w szczególności w nauce prawa administracyjnego) sformułowano wiele koncepcji i modeli determinant (czynników wyznaczenia / motywów) decyzji, które bardzo mocno wyróżniają i podkreślają udział w pro- cesie podejmowania decyzji norm innych niż prawne. Według normatywnego wyznaczenia treści decyzji dr hab. Jerzy Supernat

23 23 Koncepcja determinant decyzji Jerzego Wróblewskiego determinanty formalne determinanty reguły decyzji determinanty konkretne Według normatywnego wyznaczenia treści decyzji dr hab. Jerzy Supernat

24 24 Jerzy Wróblewski: decyzja musi posiadać określone determinanty formalne, co wynika z przyjętej w pań- stwie prawnym zasady, że decyzja musi się opierać na prawie. Autor ten zauważa jednak: Jednocześnie – jak wiadomo z powszechnie znanego faktu rozbieżności decyzji opar- tych na tych samych przepisach prawa – nie wyznaczają one w sposób ścisły (...) podjętej decyzji. Według normatywnego wyznaczenia treści decyzji dr hab. Jerzy Supernat

25 25 Stąd Jerzy Wróblewski wprowadza pojęcie reguły de- cyzji jako reguły, z której dana decyzja może być po- prawnie – według przyjętych zasad wnioskowania – wy- prowadzona. Regułą decyzji mogą być: podstawa normatywna przyjęta w znaczeniu ustalonym na pod- stawie bezpośredniego rozumienia podstawa normatywna przyjęta w znaczeniu ustalonym interpreta- cyjnie dla rozstrzyganego przypadku podstawa normatywna przyjęta niezależnie od rozstrzyganego przy- padku zasady systemu prawa lub zasady części systemu prawa reguły i oceny pozaprawne, do których odsyła powoływana pod- stawa normatywna. Według normatywnego wyznaczenia treści decyzji dr hab. Jerzy Supernat

26 26 oceny i reguły kształtowane przez przepisy prawa oceny i reguły formułowane w postaci wiążącego or- gan administracyjny aktu aparatu państwowego (wy- tyczne, instrukcje itd.) oceny i reguły płynące z innych źródeł i wiążące nie- formalnie własne oceny i reguły osób, które podejmują decy- zję Determinantami reguły decyzji, tj. czynnikami, które wpływają na jej sformułowanie (treść), są: Według normatywnego wyznaczenia treści decyzji dr hab. Jerzy Supernat

27 27 Na koniec Jerzy Wróblewski wskazuje na determinanty konkretne decyzji. Chodzi o czynniki, które wpływają na decyzję podjętą przez organ administracyjny w taki sposób, że dotyczą tyl- ko konkretnego rozstrzygnięcia, nie można im natomiast przypisać powiązania z kształtowaniem żadnej reguły de- cyzji: wiążące organ administracyjny akty o charakterze jednostkowym i konkretnym, interwencje posłów, inter- wencje organizacji społeczno-politycznych, poglądy osób, które podejmują decyzję, itd. Według normatywnego wyznaczenia treści decyzji dr hab. Jerzy Supernat

28 28 Na temat reguły decyzji wiele ciekawych i wartościowych uwag sformułował amery- kański filozof i teoretyk prawa Ronald Dworkin, ur. 1931, zaliczając w obręb pra- wa tetycznie uzasadnione reguły i aksjo- logicznie uzasadnione zasady. W swej in- tegracyjnej teorii prawa uzasadnił tezę, że wobec niezupełności realnych systemów prawa koniecznym elementem procesu jego stosowania są, wyrażone w zasadach prawa, wybory moralne. Według normatywnego wyznaczenia treści decyzji dr hab. Jerzy Supernat

29 29 Koncepcja determinant decyzji Janusza Borkowskiego (ur. 1934) determinanty prawne determinanty paraprawne determinanty pozaprawne Według normatywnego wyznaczenia treści decyzji dr hab. Jerzy Supernat

30 30 Koncepcja Janusza Borkowskiego bierze się rów- nież ze spostrzeżenia, że W procesie podejmowania decyzji, rozumianych jako wybór określonego działania, podmiot admi- nistracji państwowej dokonuje wyboru, kierując się normami prawnymi oraz czynnikami innego charakteru, choć równie imperatywnymi. Według normatywnego wyznaczenia treści decyzji dr hab. Jerzy Supernat

31 31 determinanty prawne to obowiązujące normy pra- wne zawarte w aktach prawnych różnej rangi determinantami paraprawnymi są zasady polityki administracyjnej, prawa ekonomiczne, normy etyczne, jak też kryteria celowości działania wprowadzane do procesu decyzyjnego przez pojęcia nieoznaczone (klauzule gene- ralne) zawarte w przepisach prawnych, takie jak na przykład interes publiczny determinanty pozaprawne pojawiają się okazjo- nalnie i wynikają w konkretnej sytuacji z nacisku grupy mieszkańców, z faktu uwikłania się przez organ w pewien łańcuch kolejnych rozstrzygnięć, z powiązań wynikających z zamieszkania, miejsca w strukturze administracji Według normatywnego wyznaczenia treści decyzji dr hab. Jerzy Supernat

32 32 Koncepcja determinant decyzji Franciszka Longchamps ( ) determinanty koniecznościowe determinanty powinnościowe determinanty dowolnościowe Według normatywnego wyznaczenia treści decyzji dr hab. Jerzy Supernat

33 33 Franciszek Longchamps

34 34 Determinanty koniecznościowe są to te czynniki wyznaczenia, którym według potocznego rozumienia przypisuje się wpływ konieczny. W grę wchodzą prawidłowości rządzące światem przy- rody, upływ czasu, stosunki przestrzenne, klimat, zdol- ności człowieka do pracy, czas potrzebny do wykonania pracy, oporność tworzywa itp., jak też konieczności go- spodarcze, polityczne, wszystkie tzw. sytuacje przymu- sowe, które mogą przybierać różne złożone postacie itd. Według normatywnego wyznaczenia treści decyzji dr hab. Jerzy Supernat

35 35 Determinanty powinnościowe są to te czynniki wyznaczenia, które są zdaniami wyrażającymi po- winność (normami) o kształtowaniu zjawiska. Czy działający zastosuje się do powinności, to sprawa między innymi jej społecznej skuteczności, siły jej obowiązywania. Rzecz jasna nie należy utożsamiać każ- dej determinacji powinnościowej z determinacją prawną; norma prawna jest tylko szczególnym wypadkiem zdania powinnościowego. Według normatywnego wyznaczenia treści decyzji dr hab. Jerzy Supernat

36 36 Determinanty dowolnościowe są to czynniki wyznaczenia, które według potocznego rozumie- nia przypisuje się dowolnemu wyborowi działają- cego. Udział determinant dowolnościowych (na przykład przy- zwyczajenia, rutyny czy zwyczaju) jest wyrazem tego, że zjawisko administracyjne jest kształtowaniem rzeczywi- stości społecznej przez człowieka (stąd też znaczenie osobistych właściwości działającego !). Według normatywnego wyznaczenia treści decyzji dr hab. Jerzy Supernat

37 37 decyzje o dobrze określonej strukturze (dotyczą problemów, które można skwantyfikować) decyzje o nieokreślonej strukturze (dotyczą pro- blemów, które jesteśmy w stanie przedstawić wyłącznie jakościowo w postaci opisu słownego) decyzje o słabo określonej strukturze (dotyczą problemów mieszanych, które zawierają zarówno elementy jakościowe, jak i ilościowe) Według rodzaju rozwiązywanych problemów dr hab. Jerzy Supernat

38 38 decyzje (problemy decyzyjne) zamknięte: zbiór kierunków działania jest określony (możliwe jest podjęcie decyzji optymalnej) decyzje (problemy decyzyjne) otwarte / inwen- cyjne (brak znajomości pełnego zbioru kierunków działania powoduje, że decydent nie dąży do de- cyzji optymalnej, lecz satysfakcjonującej / zado- walającej) Według wiedzy o możliwych kierunkach działania dr hab. Jerzy Supernat

39 39 decyzje podejmowane w sytuacjach normalnych decyzje podejmowane w sytuacjach trudnych / stresowych Być może najlepszą decyzją w sytuacjach trudnych jest opóźnienie dokonania wyboru (chociaż - rzecz jasna - nie zawsze jest to możliwe). Anglicy mawiają: Jeżeli masz problem, to prześpij się z nim: take a counsel from your pillow. Według stopnia trudności sytuacji decyzyjnej dr hab. Jerzy Supernat

40 40 decyzje (gry) o sumie zerowej (jeden decydent / gracz zyskuje tyle, ile traci drugi) decyzje (gry) o sumie dodatniej (wygrać może każdy z decydentów / graczy: problem sprowadza się do kwestii zapewnienia sobie udziału w po- dziale korzyści, co – zdaniem przedstawicieli teo-rii gier – jest oparte na współpracy i przetargach) decyzje (gry) o sumie ujemnej (przegrywają wszyscy decydenci / gracze) Według typu wyniku dr hab. Jerzy Supernat

41 41 Wiele uwagi poświęca się dzisiaj decyzjom strategicznym. Można sformułować kilka cech tych decyzji, odróżniających je od decyzji taktycznych i operacyjnych: dotyczą celu (celów) i zakresu działalności całej organizacji w większym stopniu niż decyzje taktyczne i operacyjne uwzględniają wpływ otoczenia łączą rodzaj i zakres działalności organizacji z jej już istniejącymi lub potencjalnymi możliwościami Decyzje strategiczne dr hab. Jerzy Supernat

42 42 mają istotny wpływ na rozmieszczenie i wyko- rzystanie zasobów organizacji mają znacznie dłuższy horyzont czasowy zwykle są kompleksowe (między innymi rodzą wiele następstw; w tym w postaci decyzji taktycz- nych i operacyjnych podejmowanych w celu ich realizacji) Decyzje strategiczne dr hab. Jerzy Supernat

43 43 decyzje podejmowane w warunkach pewności decyzje podejmowane w warunkach ryzyka decyzje podejmowane w warunkach niepewności Według stopnia poinformowania decydenta dr hab. Jerzy Supernat

44 44 Certainty? In this world nothing is certain but death and taxes. Amerykański filozof i polityk Benjamin Franklin ( ): Według stopnia poinformowania decydenta dr hab. Jerzy Supernat

45 45 Amerykański ekonomista Frank H. Knight ( ): (…) a measurable uncertainty, or "risk" proper (…) is so far different from an un- measurable one that it is not in effect an uncertainty at all. Ryzyko i niepewność są różnymi pojęciami ponieważ czym innym jest niepewność mierzalna (ryzyko właściwe), a czym in- nym niepewność niemierzalna. Według stopnia poinformowania decydenta dr hab. Jerzy Supernat

46 46 Some people, however long their experience or strong their intellect, are temperamentally incap- able of reaching firm decisions. James Callaghan Myśl końcowa dr hab. Jerzy Supernat


Pobierz ppt "Dr hab. Jerzy Supernat Instytut Nauk Administracyjnych Uniwersytet Wrocławski Typologia decyzji kierowniczych."

Podobne prezentacje


Reklamy Google