Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

T ECHNIKI EKSTRAKCJI PRÓBEK STAŁYCH Ekstrakcja i chromatografia w analityce Anna Leśniewicz.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "T ECHNIKI EKSTRAKCJI PRÓBEK STAŁYCH Ekstrakcja i chromatografia w analityce Anna Leśniewicz."— Zapis prezentacji:

1 T ECHNIKI EKSTRAKCJI PRÓBEK STAŁYCH Ekstrakcja i chromatografia w analityce Anna Leśniewicz

2 Rodzaje/źródła próbek stałych: glebakomposty materiał roślinnyściółka leśna próbki żywności próbki biologicznefarmaceutyki osady ściekowe, osady denne pyły atmosferyczne lotne pyły ze spalarni stałych odpadówpopioły odpady komunalneodpady przemysłowe odpady niebezpieczne

3 Rodzaje analitów: związki nieorganiczne: aniony i kationy związki metaloorganiczne zanieczyszczenia organiczne dioksyny związki ropopochodne pestycydy wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne polichlorowane bifenole lotne związki organiczne

4 Pobieranie i wstępne przygotowanie próbek do analizy, analiza: każda procedura analityczna składa się z następujących etapów: 1.pobranie reprezentatywnych próbek 2.wstępna obróbka i konserwacja 3.transport i przechowywanie 4.obróbka próbek: nadanie odpowiednich cech fizycznych i usunięcie interferentów, utrwalenie składu próbek, przeniesienie analitów do matrycy odbierającej, wzbogacenie analitów 5.wykonanie oznaczenia 6.opracowanie danych pomiarowych, analiza statystyczna wyniku i weryfikacja danych.

5 Przygotowanie próbek stałych do analizy: 1.suszenie, usuwanie wilgoci 2.rozdrabnianie łamanie i kruszenie, mielenie w moździerzu lub w młynie 3. zmniejszanie masy próbki ćwiartkowanie i wykorzystywanie urządzeń do dzielenia próbki 4.przygotowanie próbki o odpowiedniej granulacji analiza sitowa 5.mineralizacja roztwarzanie w stężonych kwasach roztwarzanie w wodorotlenkach metali alkalicznych roztwarzanie w odczynnikach kompleksujących rozkład przez stapianie z topnikami spopielanie mineralizacja mikrofalowa

6 Przygotowanie próbek stałych do analizy: 6.izolacja i/lub wzbogacanie analitów np.: ekstrakcja rozpuszczalnikiem w aparacie Soxhleta ekstrakcja płynami w stanie nadkrytycznym sonikacja (działanie ultradźwiękami) ekstrakcja za pomocą strumienia gazu płuczącego desorpcja termiczna 7.wzbogacanie ekstraktu 8.oczyszczanie ekstraktu

7 Kryteria wyboru metody analitycznej : 1. cel analizy a) rodzaj analizowanego materiału, w tym rodzaj matrycy b) dostępna wielkość próbki (skala analizy) c) poziom zawartości oznaczanego składnika (granica oznaczalności, granica wykrywalności) d) dopuszczalny czas trwania analizy e) wymagana dokładność i precyzja wyniku (czułość)

8 Kryteria wyboru metody analitycznej : 2. koszty wykonania analizy a) aparatura (amortyzacja) b) robocizna c) koszty materiałowe (gazy techniczne, odczynniki, rozpuszczalniki)

9 Kryteria wyboru metody analitycznej : 3. możliwości laboratorium a) posiadana aparatura b) doświadczenia personelu c) odczynniki d) wzorce analityczne

10 Cele ekstrakcji analitów z próbek stałych : 1.izolacja analitów, 2.wzbogacanie analitów, 3.eliminacja interferentów/uproszczenie matrycy, 4.frakcjonowanie analitów/analiza specjacyjna.

11 Techniki ekstrakcji analitów z próbek stałych: 1.ekstrakcja w układzie ciało stałe-gaz, 2.ekstrakcja w układzie ciało stałe-ciecz.

12 Ekstrakcja do fazy gazowej: polega na oznaczeniu lotnych związków organicznych (ang. volatile organic compounds, VOCs) w próbkach stałych poprzez analizę frakcji gazowej będącej w stanie równowagi termodynamicznej z próbką w układzie zamkniętym; istotną rolę odgrywa podwyższona temperatura, dzięki której zachodzą procesy desorpcji analitu z fazy stałej do gazowej.

13 Ekstrakcja do fazy gazowej: jest stosowana głównie do oznaczania śladowych ilości lotnych składników organicznych w próbkach o złożonej matrycy, w próbkach zawierających związki nieorganiczne lub wysoko cząsteczkowe polimery organiczne, w mieszaninach wymagających skomplikowanego oczyszczania i przygotowywania do analizy itp. Techniki przeprowadzania ekstrakcji do fazy gazowej: 1.ekstrakcja do gazowej fazy nadpowierzchniowej, 2.ekstrakcja dynamiczna techniką wymywania i wychwytywania 3.ekstrakcja strumieniem gazu z desorpcją termiczną – jedyna, w której czynnikiem ekstrahującym jest temperatura.

14 Ekstrakcja do fazy gazowej: ekstrakcja do gazowej fazy nadpowierzchniowej, kierunek przepływu gazu

15 Ekstrakcja do fazy gazowej: ekstrakcja dynamiczna techniką wymywania i wychwytywania by Tony Cafe and Ass. Prof. Wal Stern, from Chemistry in Australia Magazine April, 1989

16 Ekstrakcja do fazy gazowej: ekstrakcja strumieniem gazu z desorpcją termiczną – jedyna, w której czynnikiem ekstrahującym jest temperatura.

17 Ekstrakcja do fazy gazowej - zalety: 1.próbka może być ekstrahowana w stanie natywnym (bez wstępnego przygotowania, jak suszenie, rozdrabianie), 2.oznaczenie analitu przeprowadza się bez konieczności zatężania, 3.ekstrakt może być badany bezpośrednio z zastosowaniem chromatografii gazowej wady: 1.można ekstrahować jedynie lotne związki organiczne

18 Ekstrakcja w układzie ciało stałe-ciecz:

19

20

21 1. ekstrakcja rozpuszczalnikiem przez wytrząsanie, 2. homogenizacja próbki z rozpuszczalnikiem, 3. saponifikacja (zmydlanie), 4. ekstrakcja za pomocą rozpuszczalnika z próbki zmieszanej z wypełniaczem, 5. ekstrakcja za pomocą strumienia rozpuszczalnika, 6. ekstrakcja w aparacie Soxhleta, 7. ekstrakcja za pomocą rozpuszczalnika pod zwiększonym ciśnieniem, 8. przyspieszona ekstrakcja za pomocą rozpuszczalnika (pod podwyższonym ciśnieniem i w podwyższonej temperaturze), 9. ekstrakcja płynem w stanie nadkrytycznym, 10. sonikacja, 11. ekstrakcja wspomagana promieniowaniem mikrofalowym.

22 Ekstrakcja rozpuszczalnikiem przez wytrząsanie:

23 klasyczną i najprostsza technika; próbkę po wysuszeniu i rozdrobnieniu umieszcza się w naczyniu, zalewa rozpuszczalnikiem i wytrząsa; ekstrakcję przeprowadza się wielokrotnie (za każdym razem świeżą porcją rozpuszczalnika), a uzyskane ekstrakty łączy się, sączy dla oddzielenia cząstek stałych próbki i odparowuje rozpuszczalnik; technika ta jest ona długotrwała, wymagająca pracy i dużej ilości ekstrahenta.

24 Ekstrakcja przez homogenizację próbki z rozpuszczalnikiem :

25

26 próbkę (najczęściej materiał roślinny i biologiczny) zalewa się odpowiednim rozpuszczalnikiem i rozdrabnia przez miksowanie lub ucieranie; ekstrakcja zachodzi jednocześnie z rozdrabnianiem; ekstrakt jest oddzielany od nierozpuszczalnej pozostałości przez sączenie poprzez wirowanie. Czasami rozdrobnioną w rozpuszczalniku próbkę podgrzewa się, wtedy należy ją przenieść do kolby i ogrzewać pod chłodnica zwrotną – metoda ta nazywa jest digestią i stosowana jest bardzo często w analityce farmaceutycznej.

27 Ekstrakcja przez zmydlanie (saponifikacja) : Przepis:: 1000 g. wytłoków z oliwek 127 g. wodorotlenku 380 ml. zimnej wody destylowanej powoli wsypujemy wodorotlenek do wody, mieszając miksturę łyżką, chłodzimy, podgrzewamy oliwę, łączymy obie fazy intensywnie mieszając, gotową masę przelewamy do przygotowanej foremki

28 Ekstrakcja przez zmydlanie (saponifikacja) : anality związane z matrycą wiązaniami kowalencyjnymi, np. kwasy tłuszczowe związane estrowo, amidowo czy glikozydowo z białkami czy polisacharydami, można ekstrahować dopiero po hydrolizie tych wiązań; zazwyczaj wykonuje się hydrolizę alkaliczną, stosując alkoholowy roztwór wodorotlenku sodu lub potasu; po zmydleniu do próbki dodaje się wodę, roztwór zobojętnia i wolne kwasy ekstrahuje się niepolarnym rozpuszczalnikiem. Przeprowadzając zmydlanie zmienia się charakter matrycy (np. oleju) na polarny, wtedy niepolarne składniki można ekstrahować niepolarnym rozpuszczalnikiem.

29 Ekstrakcja za pomocą rozpuszczalnika z próbki zmieszanej z wypełniaczem:

30 Journal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis, Volume 97 Author(s): Xin-Guang Liu, Hua Yang, Xiao-Lan Cheng, Lei

31 Ekstrakcja za pomocą rozpuszczalnika z próbki zmieszanej z wypełniaczem: polega na wymywaniu substancji z próbki stałej zmieszanej z sorbentem; sorbent dobierany jest w zależności od rodzaju matrycy i właściwości substancji izolowanej oraz interferentów - może służyć do zatrzymywania jednych lub drugich; ucieranie próbki z dużą ilością sorbentu mechanicznie niszczy strukturę tkanki roślinnej czy zwierzęcej, powoduje rozproszenie i sorpcję próbki na powierzchni sorbentu poprzez oddziaływania hydrofobowe i hydrofilowe. Podczas przepływu rozpuszczalnika przez tę mieszaninę, następuje ekstrakcja i podział ekstraktu miedzy fazę ciekłą - rozpuszczalnik a fazę stałą – sorbent

32 Ekstrakcja za pomocą rozpuszczalnika z próbki zmieszanej z wypełniaczem: jest to technika stosowana do oznaczania organicznych analitów, jak: leki, steroidy i inne pozostałości farmaceutyków, pestycydy, polichlorowane bifenyle (PCB) w próbkach stałych lub semi-stałych. Szczególnie jest przydatna w oznaczaniu substancji w próbkach zawierających dużo wody: warzywach, owocach oraz w matrycach biologicznych: tkance mięśniowej, wątrobie czy tłuszczu.

33 Ekstrakcja za pomocą strumienia rozpuszczalnika : polega na ciągłym przepływie rozpuszczalnika przez próbkę; próbka jest umieszczona w kolumnie, przez którą jest pompowany rozpuszczalnik; próbka, będąca w nieprzerwanym kontakcie z rozpuszczalnikiem, styka się ciągle ze nową jego porcją. Ekstrakcję za pomocą strumienia rozpuszczalnika nazywa się perkolacją i często stosuje w przemyśle tłuszczowym.

34 Ekstrakcja za pomocą rozpuszczalnika w aparacie Soxhleta:

35

36

37 jest klasyczną ekstrakcją ciągłą próbek stałych; jest to jedną z najstarszych metod, po raz pierwszy zastosowana została w 1879 roku przez przez niemieckiego chemika Franza Rittera von Soxhleta. Ten tym ekstrakcji jest połączeniem ekstrakcji i destylacji - procesy odbywają się w obiegu zamkniętym, w wyniku których próbka jest ekstrahowana wielokrotnie, za każdym razem świeżą porcją rozpuszczalnika.

38 Ekstrakcja za pomocą rozpuszczalnika w aparacie Soxhleta: jest to skuteczna metoda izolacji substancji średniolotnych i nielotnych oraz trwałych termicznie z wielu matryc stałych, takich jak: gleby, osady, pyły, sorbenty stałych z zaadsorbowanymi związkami z matryc ciekłych i gazowych, żywność, pasze, materiał roślinny i zwierzęcy, próbki biologiczne, farmaceutyków i inne. Ekstrakcja w aparacie Soxhleta trwa zwykle od 6 do 48 godzin. Ilość rozpuszczalnika zależy od naważki próbki, zazwyczaj stosuje się 300 mL na 10 g próbki. Ekstrakcja w aparacie Soxhleta może być wspomagana ultradźwiękami lub promieniowaniem mikrofalowym.

39 Ekstrakcja za pomocą rozpuszczalnika pod zwiększonym ciśnieniem: podwyższone ciśnienie rozpuszczalnika ułatwia jego penetrację w głąb stałej matrycy, dzięki temu ekstrakcja jest bardziej wydajna; ekstrakcję za pomocą rozpuszczalnika pod zwiększonym ciśnieniem wykonuje się wykorzystując pompę chromatografu cieczowego. Ten rodzaj ekstrakcji stosuje się do izolacji z próbek gleby wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA) lub polichlorowanych bifenyli (PCB).

40 Przyspieszona ekstrakcja za pomocą rozpuszczalnika:

41 (ang. pressurized fluid extraction, PFE lub accelerated solvent extraction, ASE lub pressurized liquid extraction, PLE) w technice tej stosuje się konwencjonalne rozpuszczalniki, a ekstrakcję przeprowadza w szczelnym naczyniu, zwanym celką ekstrakcyjną; przyspieszenie ekstrakcji osiąga przez stosowanie wysokiej temperatury (100÷200°C), co w zamkniętym naczyniu powoduje wzrost ciśnienia nawet do 20 MPa.

42 Przyspieszona ekstrakcja za pomocą rozpuszczalnika: podwyższona temperatura wpływa na zwiększenie wydajności procesu powodując zwiększenie rozpuszczalności substancji oraz zwiększenie kinetyki przenoszenia; zmniejsza lepkość rozpuszczalnika oraz napięcie powierzchniowe. Ciśnienie ma wpływ na wnikanie rozpuszczalnika w matrycę. Ten typ ekstrakcji prowadzi się zwykle w zakresie temperatur 100÷200°C w czasie 5÷10 min. Zazwyczaj stosuje się kilku gramowe naważki próbek (do 30 g) i niewielkie ilości rozpuszczalników (kilka ml). Można przeprowadzać przyspieszoną ekstrakcję stosując wodę jako rozpuszczalnik (ang. subcritical hot-water extraction, SHWE) lub plessurized hot water extraction, PHWE).

43 Ekstrakcja płynem w stanie nadkrytycznym (ang. supercritical fluid extraction, SFE):

44

45 płynem w stanie nadkrytycznym jest medium znajdujące się w warunkach powyżej warunków punktu krytycznego, tzn. ma temperaturę wyższą od temperatury krytycznej i jest pod ciśnieniem wyższym od ciśnienia krytycznego. w stanie nadkrytycznym zanika różnica między gazem a cieczą, a zmiany ciśnienia i temperatury powyżej tego punktu nie zmieniają stanu skupienia substancji. Substancja w stanie nadkrytycznym ma właściwości pośrednie między gazem a cieczą: ma gęstość zbliżoną do gęstości cieczy, lepkość zbliżoną do lepkości gazu, a współczynnik dyfuzji mniejszy niż dla gazu ale wyższy niż dla cieczy.

46 Ekstrakcja płynem w stanie nadkrytycznym: jako rozpuszczalnik najczęściej stosowany jest ditlenek węgla (CO 2 ) - ma niską temperaturę krytyczną (31,1°C), niskie ciśnienie krytyczne (7,38 MPa), jest nietoksyczny i niepalny oraz łatwy do otrzymania o wysokiej czystości; ditlenek węgla jest niepolarny, więc można nim ekstrahować tylko niepolarne i średniopolarne związki. Duże znaczenie w zwiększaniu rozpuszczalności analitów ma dodatek do CO2 modyfikatora - metanolu, etanolu, alkoholu izopropylowego, acetonu, acetonitrylu, dichlorometanu, toluenu, kwasu mrówkowego i ditlenku siarki.

47 Ekstrakcja płynem w stanie nadkrytycznym: technikę ekstrakcji płynem w stanie nadkrytycznym zastosowano po raz pierwszy w 1978 roku w laboratorium koncernu Kraft General Foods, obecnnie Maxwell House Coffee Division, do produkcji kawy bezkofeinowej. Obecnie jest stosowana do ekstrakcji z próbek środowiskowych: WWA i innych węglowodorów, PCB, fenoli, pestycydów, herbicydów z próbek stałych, izolacji aktywnych biologicznie składników ziół itp.

48 Ekstrakcja płynem w stanie nadkrytycznym: technikę ekstrakcji płynem w stanie nadkrytycznym zastosowano po raz pierwszy w 1978 roku w laboratorium koncernu Kraft General Foods, obecnnie Maxwell House Coffee Division, do produkcji kawy bezkofeinowej. Obecnie jest stosowana do ekstrakcji z próbek środowiskowych: WWA i innych węglowodorów, PCB, fenoli, pestycydów, herbicydów z próbek stałych, izolacji aktywnych biologicznie składników ziół, w przemyśle i analizie próbek żywności.

49 Sonikacja:

50 Sonikacja (ang. ultrasound-assisted extraction, UAE): polega na poddaniu działaniu ultradźwięków próbki wymieszanej z rozpuszczalnikiem ekstrahującym. w procesie przenoszenia mas zachodzącym podczas ekstrakcji największe znaczenie ma kawitacja, czyli proces tworzenia się, wzrostu i zaniku pęcherzy parowo-gazowych w cieczy; nadmiar energii przenoszonej przez falę akustyczną (ultradźwięki) powoduje wzrost i w końcu implozję pęcherzyka, która jest źródłem lokalnych fal udarowych - silnych strumieni cieczy w kierunku przemieszczających się w kierunku powierzchni ciała stałego.

51 Sonikacja (ang. ultrasound-assisted extraction, UAE): wspomaganie ekstrakcji ultradźwiękami zwiększa rozpuszczalność, dyfuzję, penetrację rozpuszczalnika i transport analitu, a to zdecydowanie skraca czas ekstrakcji i zwiększa jej wydajność. Ekstrakcję przeprowadza się dwoma sposobami: 1.w łaźni ultradźwiękowej, 2.przy użyciu sondy generującej ultradźwięki, zanurzanej bezpośrednio do próbki. Ekstrakcja ultradźwiękowa znalazła zastosowanie w analityce, głównie w biologii i biotechnologii, farmacji oraz ochronie środowiska.

52 Ekstrakcja wspomagana promieniowaniem mikrofalowym (ang. microwave-assisted extraction, MAE):

53 Ekstrakcja wspomagana promieniowaniem mikrofalowym

54 Ekstrakcja wspomagana promieniowaniem mikrofalowym (ang. microwave-assisted extraction, MAE):

55 Ekstrakcja wspomagana promieniowaniem mikrofalowym : w technice tej wykorzystuje się zjawisko bezpośredniej absorpcji promieniowania mikrofalowego przez cząsteczki substancji - mikrofale dostarczają energię bezpośrednio cząsteczce związku chemicznego. Jeśli to możliwe, ekstrahent powinien mieć moment dipolowy różny od zera, czyli być rozpuszczalnikiem polarnym (metanol, etanol, woda, aceton, octan etylu, dichlorometan, acetonitryl). Jeśli rozpuszczalnik nie absorbuje promieniowania mikrofalowego, mikrofale są absorbowane przez zdolne do absorpcji składniki próbki, które następnie oddają ciepło do rozpuszczalnika.

56 Ekstrakcja wspomagana promieniowaniem mikrofalowym : składnikiem próbki, który ogrzewa całość jest bardzo często woda w niej zawarta oraz inne polarne substancje. Próbka z rozpuszczalnikiem znajduje się w zamkniętym naczyniu, najczęściej teflonowym, zwanym bombą, ponieważ temperatura roztworu dochodzi zwykle do 150÷190°C lub wyżej i wzrasta ciśnienie. Źródłem promieniowania mikrofalowego jest magnetron, połączony z komorą pieca falowodem. W laboratoriach wykorzystuje się mikrofale o częstotliwości 2,45 GHz W ekstrakcji wspomaganej mikrofalami używa się od 2 do 20 g próbki i do 30 mL rozpuszczalnika, czas ekstrakcji zwykle nie przekracza 30 min (10÷20 min), czas chłodzenia trwa ok. 20 min.

57 D ZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ


Pobierz ppt "T ECHNIKI EKSTRAKCJI PRÓBEK STAŁYCH Ekstrakcja i chromatografia w analityce Anna Leśniewicz."

Podobne prezentacje


Reklamy Google