Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Tatry otoczone są przez cztery historyczne krainy: Podhale, Spisz, Liptów i Orawę. Krainy historyczno- geograficzne NA HALI Historia użytkowania pasterskiego.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Tatry otoczone są przez cztery historyczne krainy: Podhale, Spisz, Liptów i Orawę. Krainy historyczno- geograficzne NA HALI Historia użytkowania pasterskiego."— Zapis prezentacji:

1

2 Tatry otoczone są przez cztery historyczne krainy: Podhale, Spisz, Liptów i Orawę. Krainy historyczno- geograficzne NA HALI Historia użytkowania pasterskiego Tatr 2 z 17

3 Pierwsi pasterze przybyli w Tatry z miejscowości położonych po południowej stronie granicy. Pierwsze dokumenty dotyczące pasterstwa, jakie dotrwały do naszych czasów, pochodzą z XIV wieku. Podtatrzańskie osady, w których najwcześniej rozwinęło się pasterstwo (XIV w.) NA HALI Historia użytkowania pasterskiego Tatr 3 z 17

4 Po północnej stronie Tatr zachowały się informacje z XV wieku o prawie wypasu w Gorcach i Tatrach dla miejscowości Waksmund. W XVI wieku kolejne miejscowości uzyskiwały przywileje wypasu w Tatrach. Podtatrzańskie osady, których mieszkańcy wypasali owce i bydło w Tatrach w XVI w. NA HALI Historia użytkowania pasterskiego Tatr 4 z 17

5 Wraz z upływem czasu przybywało miejscowości, których mieszkańcy wypasali owce i bydło w Tatrach. Podtatrzańskie osady, których mieszkańcy wypasali owce i bydło w Tatrach w latach 20. XX w. NA HALI Historia użytkowania pasterskiego Tatr 5 z 17

6 Oprócz powszechnie znanego geograficznego podziału Tatr na Tatry Zachodnie, Wysokie oraz Bielskie stosowany jest także bardziej szczegółowy podział oparty na granicach historycznych regionów, granicy państwowej i podziale geograficznym. Podział Tatr na regiony (lata 20. XX w.) NA HALI Historia użytkowania pasterskiego Tatr 6 z 17

7 Wypas owiec dominował w Tatrach Polskich, tutaj znajdowało się najwięcej bacówek (ponad dwa razy więcej niż w pozostałych regionach w sumie) i najwięcej osób było zaangażowanych w tę działalność. Liczebność bacówek i owczarzy w Tatrach (lata 20. XX w.) NA HALI Historia użytkowania pasterskiego Tatr 7 z 17

8 Wypas bydła w polskiej części Tatr prowadzony był przez krowiarki i krowiarzy i odbywał się przy indywidualnych szałasach. Wypas bydła w pozostałej części Tatr prowadzony był przez wolarzy. Liczebność szałasów indywidualnych i wolarni oraz krowiarek, krowiarzy i wolarzy w Tatrach (lata 20. XX w.) liczba szałasów indywidualnych i wolarni / liczba krowiarek, krowiarzy i wolarzy NA HALI Historia użytkowania pasterskiego Tatr 8 z 17

9 Regionami, w których wypasano najwięcej owiec, były Tatry Polskie i Tatry Bielskie. Liczebność owiec w Tatrach (lata 20. XX w.) 1 kropka = 1 owca NA HALI Historia użytkowania pasterskiego Tatr 9 z 17

10 Regionem, w którym wypasano stosunkowo największą liczbę wołów, były Tatry Bielskie. Liczebność krów i jałówek, wołów i koni w Tatrach (lata 20. XX w.) 1 kropka = 1 krowa, jałówka, wół lub koń NA HALI Historia użytkowania pasterskiego Tatr 10 z 17

11 Największe jednak szkody spowodowują w Tatrach roszczenia serwitutowe, na mocy których wolno uprawnionym paść bydło w lasach ochronnych. Pasące się bydło, obsuwa brzegi wraz z roślinnością drzewną nad stoczystych upłazów, zabagnia podmokłe grunta, kaleczy racicami korzonki młodej drzewiny i niszczy naturalne podrosty. Jarosz 1885 NA HALI 11 z 17

12 NA HALI 12 z 17

13 NA HALI 13 z 17

14 NA HALI 14 z 17

15 Wycofanie pasterstwa z Tatr Wraz z utworzeniem parków narodowych po obu stronach granicy rozpoczęto działania zmierzające do usunięcia wypasu z Tatr. Po polskiej stronie granicy podstawą do działania była uchwała nr 415/60 z dnia 8 grudnia 1960 r. w sprawie uregulowania stosunków własnościowych na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego, na mocy której rozpoczęto akcję wykupywania i wywłaszczania prywatnych własności położonych w granicach TPN (akcja ta zakończyła się w 1977 r.). Obszary realizacji uchwały 415/60 Wypas owiec w Tatrach Polskich w latach NA HALI 15 z 17

16 Powrót pasterstwa w Tatry W celu zachowania tradycyjnych elementów kultury góralskiej związanych nierozłącznie z pasterstwem wysokogórskim Tatrzański Park Narodowy w porozumieniu z Wojewodą Nowosądeckim, Muzeum Tatrzańskim oraz Wojewódzkim Związkiem Hodowców Owiec w Nowym Sączu opracował zasady ograniczonego kulturowego wypasu owiec. Oficjalnie wypas powrócił w Tatry w 1982 r., a nieoficjalnie już rok wcześniej. NA HALI Wypas kulturowy 16 z 17

17 Opracowanie: Agata Guzik Zdjęcia: Adam Brzoza, Ośrodek Dokumentacji Tatrzańskiej TPN Mapy: Marcin Guzik


Pobierz ppt "Tatry otoczone są przez cztery historyczne krainy: Podhale, Spisz, Liptów i Orawę. Krainy historyczno- geograficzne NA HALI Historia użytkowania pasterskiego."

Podobne prezentacje


Reklamy Google