Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Dr hab. Marcin Miłkowski, prof. IFiS PAN. Plan wykładu  Psychologia potoczna: największy wynalazek w historii ludzkości?  Naukowy obraz świata a zdrowy.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Dr hab. Marcin Miłkowski, prof. IFiS PAN. Plan wykładu  Psychologia potoczna: największy wynalazek w historii ludzkości?  Naukowy obraz świata a zdrowy."— Zapis prezentacji:

1 dr hab. Marcin Miłkowski, prof. IFiS PAN

2 Plan wykładu  Psychologia potoczna: największy wynalazek w historii ludzkości?  Naukowy obraz świata a zdrowy rozsądek  Eliminacjonizm  Intencjonalność

3 Opiszmy, co się dzieje na filmie...  Jak opisać ten proces?  Eksperyment Fritza Heidera i Mary-Ann Simmel (1944)

4 Psychologia potoczna  Psychologia potoczna (folk psychology) – zdroworozsądkowe rozumienie zjawisk umysłowych  Zdaniem Fodora, gdyby okazała się fałszywa, „byłaby to największa katastrofa intelektualna w historii naszego gatunku” (Fodor 1987).

5 Psychologia potoczna  Filozofowie różnie rozumieją naturę psychologii potocznej:  jako teorię postulującą postawy propozycjonalne;  jako teorię postulującą intencjonalność;  jako aprioryczną ramę pojęciową;  jako know-how;  jako niespójny zlepek.

6 Przekonania i pragnienia  Najbardziej typowe filozoficzne ujęcie psychologii potocznej:  Ludzie przypisują sobie przekonania i pragnienia, aby opisywać, wyjaśniać i przewidywać swoje działania.  Przekonania – przypisywane sądy (mogą być prawdziwe lub fałszywe)  Pragnienia – przypisywane dążenia (nie mają wartości logicznej)  To nie jest potoczne pojęcie „pragnienia”!

7 Postawa propozycjonalna  Przekonania i pragnienia to przykłady tzw. postaw propozycjonalnych – czyli postaw wobec sądów.  Sąd: „W Warszawie jest ciemno”.  Postawa: „Uważam, że w Warszawie jest ciemno”.  Postawa: „Chciałbym, żeby w Warszawie było ciemno”.  Postawa: „Wątpię, czy w Warszawie jest ciemno…”.

8 Spór wokół psychologii potocznej  Fodor i podobnie ujmujący psychologię potoczną filozofowie spierają się na temat tego, czy psychologia potoczna – rozumiana jako teoria postulująca postawy propozycjonalne – jest prawdziwa czy nie.  Jeśli jest prawdziwa, to naprawdę mamy przekonania i pragnienia w głowie.

9 Naukowy obraz świata  Wilfrid Sellars ( ) odróżnił naukowy obraz świata od obrazu manifestującego się (manifest image).  To nie to samo, co zdrowy rozsądek.  To niepodważalne, intuicyjne rozumienie świata: np. istnieją stoły jako obiekty makroskopowe, a nie tylko konfiguracje cząstek elementarnych.

10 Kategoria potoczności  W filozofii XX wieku w nurcie analitycznym, fenomenologii i marksizmie:  filozofia języka potocznego (G. Ryle, L. Wittgenstein);  fenomenologia życia codziennego (późny E. Husserl, M. Heideggera analityka Dasein, M. Merleau-Ponty, J. Patočka)  w marksizmie inspirowanym fenomenologią: H. Lefebvre, Karel Kosik

11 Psychologia potoczna a holizm  Potoczne wyjaśnienia zachowania mają charakter holistyczny:  Wygłaszam wykład, bo jest odpowiednia godzina. Ale robię to dlatego, że jestem wykładowcą. Jestem wykładowcą dlatego, że uprawiam filozofię umysłu i że zaproponowano mi zastępstwo zamiast prof. Paprzyckiej, która ma urlop naukowy. Uprawiam filozofię umysłu, bo mnie interesuje… itd.

12 Świat potoczny a rozumienie teoretyczne  Potoczne rozumienie świata jest głęboko kontekstowe, oparte na praktykach.  Nie daje się redukować do prostego rozumienia w kategoriach teorii: ma charakter normatywny.  Nie da się od niego uciec (jesteśmy rzuceni w świat).  Ma charakter holistyczny, tj. nie da się z niego wyodrębnić osobnych elementów zrozumiałych bez innych.

13 Wiedza ukryta  M. Polanyi ( ): pojęcie wiedzy ukrytej (tacit knowledge) – niewerbalizowane umiejętności rozumienia, wiedza pozaksiążkowa

14 Psychologia potoczna jako know-how  Ludzie mają umiejętność rozumienia innych i poznawania innych umysłów. (To temat na osobny wykład.)  W tym sensie o psychologii potocznej jako teorii (tzw. teorii teorii) i jako symulacji umysłowej mowa w stanfordzkiej encyklopedii filozoficznej.

15 Trzy typy stanowisk wobec psychologii potocznej jako teorii  Psychologia potoczna jest:  prawdziwa → realizm w sprawie przekonań i pragnień (J. Fodor, F. Dretske);  przydatna, lecz pragnienia i przekonania to obiekty teoretyczne, które nie muszą być psychologicznie i neurologicznie realne → łagodny realizm Dennetta;  fałszywa → eliminacjonizm (Churchlandowie, S. Stich)

16 Eliminacjonizm  Paul Churchland (z lewej):  Psychologia potoczna jest kiepską teorią, bo nie pozwala dobrze przewidywać i wyjaśniać ludzkich działań.  Odwołuje się do przestarzałej ontologii.  W mózgu nie ma sądów logicznych. Są konfiguracje sieci neuronowych, czyli wektory w wielo- wymiarowych przestrzeniach.

17 Eliminacjonizm  W przyszłej psychologii należy wyeliminować postawy propozycjonalne (przekonania i pragnienia), bo czynią więcej szkody niż pożytku.  Psychologia potoczna to niespójny zlepek różnych pojęć. Bardzo słabo przewiduje cokolwiek.

18 Argument przeciwko eliminacjonizmowi  Skoro eliminacjonista głosi, że przekonań nie ma, to musi być przekonany o słuszności swojej tezy.  A jeśli tak, to uważa, że przekonania istnieją – przynajmniej to jedno, że przekonań nie ma.  A zatem eliminacjonizm prowadzi do sprzeczności: do przyjmowania i odrzucania istnienia przekonań jednocześnie.

19 Słaby to argument…  Wedle Churchlandów procesy poznawcze można opisać za pomocą przekonań i pragnień jedynie w przybliżeniu.  Oni powiedzą, że nie tyle są przekonani o tym, że nie ma przekonań, ile że ich sieć neuronowa jest w stanie, który można w przybliżeniu i nieprecyzyjnie opisać w języku potocznym jako akceptację eliminacjonizmu.  (Podobnie z innymi eliminacjonizmami).

20 Eliminacjonizm a potoczność  Ale i argumenty eliminacjonizmu przecież nie uderzają w psychologię potoczną rozumianą jako praktykę, tylko w psychologię potoczną jako teorię presuponującą istnienie postaw propozycjonalnych.  Nie jest oczywiste, czy postawy propozycjonalne są założeniem ontologicznym psychologii potocznej.

21 Założenia ontologiczne  Co istnieje? Wszystko! (Quine)  Poważniej: założeniem ontologicznym teorii jest to, co podlega w niej kwantyfikacji, czyli wartości wszystkich jej zmiennych związanych.  W teorii mnogości kwantyfikuje się po zbiorach.  W symbolicznej, klasycznej kognitywistyce kwantyfikuje się po symbolach umysłowych.

22 Psychologia potoczna jako teoria postulująca intencjonalność  Intencjonalność – skierowanie na coś, bycie o czymś, dotyczenie  F. Brentano ( ):  Intencjonalność to kryterium odróżnienia tego, co fizyczne, od tego, co umysłowe.  Od zawsze problem z emocjami tonicznymi, czyli z nastrojami: nie mają one przedmiotu.  Znaki naturalne też są o czymś.

23 Intencjonalność  Uwaga: intencjonalność w sensie filozoficznym jest czym innym niż intencjonalność (celowość, umyślność) działania.  Nie chodzi o umyślność postępowania, lecz o to, że myśl czegoś dotyczy.

24 Intencjonalność  Można myśleć o niebytach (takich jak góra złota czy jednorożce).  Czy intencjonalność jest relacją?  Jeśli tak, to myśląc o jednorożcu, musimy mieć jako przedmiot coś innego niż jednorożec (bo ten nie istnieje), np. przedmioty mający intencjonalną inegzystencję. Osobliwa ontologia niebytów Meinonga.  Jeśli nie, to intencjonalność jest pseudorelacją. Późny Brentano, współczesna filozofia analityczna…

25 Eliminacjonizm a intencjonalność  Nawet skrajny eliminacjonizm nie neguje intencjonalności. Neguje jednak czasem treść umysłową jako coś, dzięki czemu zachodzi intencjonalna pseudorelacja.  Treść: coś, co ma warunki spełniania (może mieć przedmiot, czyli desygnat; może być prawdziwe lub fałszywe)  Jej istnienie odrzucają Dan Hutto i Eric Myin (2013): antyreprezentacjonizm jako odmiana eliminacjonizmu.

26 Psychologia potoczna jako zlepek  Psychologia potoczna to coś, co ma elementy fałszywe:  Wszyscy politycy kradną.  Jak sobie pościelisz, tak się wyśpisz.  Przysłowia mądrością narodu.  Ale też i zasady niewątpliwe, stosowane do rozumienia działań.

27 Zasady wg G. Botterilla  Zasada działania:  Podmiot maksymalizuje prawdopobieństwo realizacji swoich najważniejszych pragnień.  Zasada percepcji:  Podmiot percypujący, że p, jest przekonany, że p.  Zasada wnioskowania:  Podmiot przekonany, że p i że racjonalnie jest wywnioskować q z koniunkcji p z innymi przekonaniami, jest przekonany, że q.

28 Ale może to są aprioryczne ramy pojęciowe?  Czy zasady Botterilla mogłyby być fałszywe?  Czy nie mają charakteru norm?  Czy nie rozumiemy innych w tym świetle i nie skłaniamy innych, żeby zachowywali się zgodnie ze swoimi przekonaniami, aby byli przewidywalni w ich świetle? (Hipoteza kształtowania umysłów Tadeusza Zawidzkiego; ale o tym na innym wykładzie…)

29 Moc i ciemna strona psychologii potocznej  Bez trudu przypisujemy przekonania i pragnienia nawet istotom nieożywionym (nawet fikcyjnym i abstrakcyjnym, jak w eksperymencie Heidera).  Stąd łatwość wiary w krasnoludki, elfy, gnomy…  Stąd łatwość teorii spiskowych…  Ale czy można sobie bez tego zupełnie poradzić? I czy chcemy?

30 Dodatkowe lektury  Tadeusz Ciecierski, Nastawienia sądzeniowe, PWN, Warszawa 2013.


Pobierz ppt "Dr hab. Marcin Miłkowski, prof. IFiS PAN. Plan wykładu  Psychologia potoczna: największy wynalazek w historii ludzkości?  Naukowy obraz świata a zdrowy."

Podobne prezentacje


Reklamy Google